LỜI TỰA CỦA NGƯỜI DỊCH
Bất chấp đã hơn 20 năm trôi qua kể từ khi bắt đầu, cuộc cách mạng Venezuela dường như vẫn là cái gì đó thật xa vời và mơ hồ đối với những người theo chủ nghĩa Marx ở Việt Nam. Người ta thường chỉ biết và nhắc đến chủ nghĩa xã hội thế kỷ XXI, đến Hugo Chavez hay tình đoàn kết với Cuba, không nhiều hơn. Tuy nhiên, ngay cả những điều đó từ lâu người ta cũng không còn nhắc lại nữa. Phải chăng vì Venezuela cách xa chúng ta cả nửa vòng trái đất? Hay vì nó không theo công thức đã được đóng khung trong nhận thức của chúng ta? Thậm chí nó có phải thực sự là một cuộc cách mạng hay không. Thật tình cờ, cuốn sách này lại mang đến cho chúng ta câu trả lời.
Cuốn sách là tập hợp các bài viết về những năm đầu của cuộc cách mạng, khi nó vẫn đang đi lên và tràn đầy hy vọng bất chấp muôn vàn hiểm nguy bủa vây. Tuy vậy, nó cũng chỉ ra một cách chính xác những giới hạn cuộc cách mạng Venezuela. Những giới hạn mà nếu cuộc cách mạng không thể vượt qua thì nó tất yếu sẽ dẫn đến thất bại. Thật buồn là những tiên liệu như vậy cuối cùng đã thành sự thật, cuộc cách mạng Venezuela từ lâu đã bên bờ vực thất bại, trước cả khi tổng thống Maduro bị đặc nhiệm Mỹ bắt cóc và áp giải tới Hoa Kỳ. Nhưng chính vì nó đã thất bại chúng ta mới có thể học nhiều hơn từ đó.
Dẫu thất bại, cuộc cách mạng Venezuela vẫn kịp khắc tên mình vào những trang sử của cách mạng thế giới. Lật lại những trang sách này sẽ mang đến cho những người Marxist cách mạng kiên quyết nhất những bài học quý báu: Về cách mạng và cải cách, về tổ chức quần chúng và xây dựng đảng tiên phong, về chương trình chuyển tiếp…
Học, học nữa, học mãi!
Đồng chí Đ
LỜI NÓI ĐẦU
Cuốn sách này là tập hợp các bài viết của Alan Woods, ghi lại lịch sử Cách mạng Venezuela qua tất cả các giai đoạn quan trọng nhất cho đến 2005. Tác giả luôn là người ủng hộ mạnh mẽ Cách mạng Venezuela ngay từ khi nó mới bắt đầu. Ông đã giúp khởi xướng Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela”, một chiến dịch đã thành công rực rỡ và mở rộng hoạt động tới hơn ba mươi quốc gia. Ông rất nổi tiếng ở Venezuela, đã nhiều lần đến thăm và phát biểu tại các cuộc họp lớn của những người theo chủ nghĩa Bolivar, cũng như trả lời phỏng vấn trên đài phát thanh và truyền hình. Ông cũng đã có những cuộc thảo luận riêng với Tổng thống Chávez, những cuộc thảo luận này cũng sẽ được thuật lại trong cuốn sách này.
Điều đáng chú ý là tác giả đã kiên định ủng hộ Cách mạng Venezuela ngay cả thời điểm mà hầu hết phe tả đều không quan tâm đến nó, thậm chí còn phủ nhận sự tồn tại của một cuộc cách mạng. Chỉ sau khi Tổng thống Chávez công khai ủng hộ chủ nghĩa xã hội, phe tả châu Âu mới bắt đầu quan tâm đáng kể đến đất nước này, dẫu trong họ vẫn còn đầy rẫy hoang mang về bản chất và triển vọng của cuộc cách mạng. Tuy nhiên, như những bài viết này sẽ cho thấy, Alan luôn chỉ ra rằng con đường duy nhất phía trước cho Cách mạng Bolivar là chủ nghĩa xã hội, và Một số bài viết được đăng tải ở đây nhằm mục đích chống lại những định kiến bè phái đối với Cách mạng Venezuela.
Như Alan Woods đã viết: “Ngay từ đầu, chúng tôi đã chỉ ra rằng cuộc Cách mạng Venezuela đã bắt đầu, nhưng nó chưa kết thúc, và nó không thể kết thúc cho đến khi quyền lực của tầng lớp đầu sỏ Venezuela bị phá vỡ. Điều này có nghĩa là việc quốc hữu hóa đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp lớn phải đặt dưới sự kiểm soát và quản lý của giai cấp công nhân. Điều này có nghĩa là việc trang bị vũ khí cho nhân dân. Điều này có nghĩa là việc thành lập các ủy ban hành động liên kết với nhau trên cơ sở địa phương, khu vực và quốc gia. Điều này có nghĩa là giai cấp công nhân phải tự tổ chức và phấn đấu để đứng đầu quốc gia. Và điều này có nghĩa là khuynh hướng Mác-xít phải nỗ lực để giành được sự ủng hộ của đa số trong phong trào cách mạng.”
Không có gì phải hoài nghi nữa, khu vực Mỹ Latinh hiện đang đi đầu trong cuộc cách mạng thế giới, và trong lục địa Mỹ Latinh và Venezuela đang ở tuyến đầu của quá trình cách mạng này. Sẽ không quá lời khi nói rằng Venezuela hiện là chìa khóa cho tình hình quốc tế và cuộc cách mạng thế giới đang phát triển. Do đó, giai cấp công nhân và thanh niên có ý thức giai cấp ở Anh và các nơi khác phải theo dõi sát sao các sự kiện ở Venezuela và hỗ trợ cuộc cách mạng bằng mọi cách có thể.
Cuốn sách của Alan Woods là tài liệu cần thiết cho tất cả những ai muốn hiểu những gì đang xảy ra ở Venezuela ngày nay. Nhưng đây không chỉ đơn thuần là mô tả các sự kiện. Đó là một phân tích Mác-xít mạnh mẽ về cuộc Cách mạng Venezuela, những điểm yếu và điểm mạnh, những mâu thuẫn và đặc điểm độc đáo của nó. Cuốn sách không được viết với sự khôn ngoan của cái nhìn từ sau sự việc. Mỗi chương, bắt đầu từ cuộc đảo chính tháng 4 năm 2002, được viết khi các sự kiện đang diễn ra, và theo dõi tiến trình của cuộc cách mạng qua tất cả những thăng trầm của nó.
Những bài báo này, được đăng tải trên trang website Marxist.com, gần như đồng thời xuất hiện trên trang web tiếng Tây Ban Nha của El Militante. Chúng tôi biết rằng chúng đã có tác động lớn ngay tại Venezuela. Chúng đã gây được tiếng vang lớn trong giới hoạt động cách mạng và nhiều người theo chủ nghĩa Bolivar rất muốn đọc và nghiên cứu chúng. Chúng được tải xuống từ internet ngay lập tức, in ra, dán lên bảng thông báo và được phân phát tận tay trong các nhóm Bolivar và công đoàn. Điều này cho thấy mức độ phân tích của chúng tôi phù hợp chặt chẽ với kinh nghiệm sống và nguyện vọng của quần chúng.
Chính tác động của các bài báo của Alan Woods đã giúp chúng tôi tiếp xúc với những thành phần tiên tiến và có ý thức giai cấp nhất trong phong trào Bolivar. Nó đã chứng minh khả năng thiết lập đối thoại giữa những người theo chủ nghĩa Marx và các nhà hoạt động Bolivar, và điều này đã mang lại kết quả là sự ra đời của Dòng chảy Marxist Cách mạng vốn đang ngày càng lớn mạnh. Bí quyết thành công của nó nằm ở khả năng liên kết các nhiệm vụ trước mắt của cuộc cách mạng dân chủ quốc gia với vấn đề quyền lực của giai cấp công nhân. Bài báo “Luận điểm về cách mạng và phản cách mạng ở Venezuela” đã khéo léo phác thảo một chương trình chuyển tiếp, đóng vai trò là cầu nối từ những nhiệm vụ hàng ngày trước mắt đến những nhiệm vụ của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Cuốn sách đã được xuất bản vào thời điểm mang tính quyết định. Các sự kiện ở Venezuela đang diễn ra với tốc độ chóng mặt. Việc Hugo Chávez lên nắm quyền năm 1998 đã mở ra cánh cửa cho sự thay đổi xã hội. Nó đánh dấu sự khởi đầu của Cách mạng Venezuela khi quần chúng nhân dân tràn lên vũ đài lịch sử với quyết tâm chấm dứt sự cai trị của tầng lớp đầu sỏ. Nhưng như Alan Woods đã liên tục lập luận, trong điều kiện hiện nay, không thể đạt được những mục tiêu này nếu không có sự đoạn tuyệt triệt để với giai cấp tư sản. Phân tích này đã được chứng minh là đúng. Trong năm năm qua, những yêu sách của Cách mạng Bolivar – về bản chất là những yêu sách của cuộc cách mạng dân chủ quốc gia – về độc lập dân tộc, cải cách ruộng đất và tăng cường dân chủ, đã liên tục vấp phải những ràng buộc của chủ nghĩa tư bản và sự kháng cự quyết liệt của giai cấp tư sản, được hậu thuẫn bởi chủ nghĩa đế quốc Mỹ.
Cách mạng Venezuela, sau khi giành được một loạt thắng lợi quan trọng, hiện đang đứng trước ngã ba đường. Để thành công, nó không thể đứng yên. Nó đã khơi dậy sự thù hận cháy bỏng trong lòng chủ nghĩa đế quốc thế giới và các tay sai địa phương của chúng, tầng lớp đầu sỏ tham nhũng, những kẻ quyết tâm tiêu diệt nó. Chúng không bao giờ có thể chấp nhận sự tồn tại của cuộc cách mạng mà nay đang cùng với Cuba đóng vai trò là ngọn hải đăng soi sáng cho quần chúng khắp châu Mỹ Latinh. Điều đó giải thích cho những nỗ lực liên tục của chúng nhằm lật đổ chế độ cách mạng ở Venezuela, điều mà hiện đang được thể hiện qua những nỗ lực của cái gọi là “chống khủng bố” của George Bush, một loạt những âm mưu ám sát khủng bố nhằm vào Hugo Chávez.
Lòng căm thù điên cuồng của các đế quốc không phải là ngẫu nhiên. Sự chuyển hướng mạnh mẽ sang cánh tả gần đây ở Venezuela, thể hiện qua việc quốc hữu hóa Venepal và CNV cùng những bài phát biểu ủng hộ chủ nghĩa xã hội của Hugo Chávez, cho thấy bước tiến của cuộc cách mạng. Như Chávez tuyên bố gần đây: “Tôi tin chắc, và tôi nghĩ rằng niềm tin này sẽ tồn tại suốt đời tôi, rằng con đường dẫn đến một thế giới mới, tốt đẹp hơn và khả thi hơn, không phải là chủ nghĩa tư bản mà là chủ nghĩa xã hội, chính con đường đó: chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội!”. Điều này thể hiện một sự thay đổi mang tính quyết định ở Hugo Chávez, người trước đây đã cố gắng hoạt động trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản. Tất nhiên, nhiệm vụ bây giờ là biến những lời nói này thành hành động.
Tổng thống Chávez đã nhiều lần đề cập đến lý thuyết Cách mạng thường trực của Trotsky. Lý thuyết này cho rằng nhiệm vụ của cuộc cách mạng dân chủ dân tộc chỉ có thể đạt được khi giai cấp công nhân và quần chúng bị áp bức lên nắm quyền và tiến hành các nhiệm vụ xã hội chủ nghĩa một cách không gián đoạn (do đó gọi là “thường trực”). Cuộc cách mạng bắt đầu ở một quốc gia nhưng để thành công, nó phải lan rộng ra ngoài biên giới của quốc gia đó.
Ý tưởng này thể hiện một sự cần thiết khách quan. Về bản chất, đây là ý tưởng của Simon Bolivar, nhà lãnh đạo vĩ đại của cuộc cách mạng dân chủ quốc gia chống lại Tây Ban Nha trong thế kỷ 19. Bolivar chủ trương thành lập một nước cộng hòa dân chủ thống nhất cho khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Nhưng sau khi ông qua đời, lý tưởng của ông đã bị giai cấp tư sản phản bội và khu vực Mỹ Latinh bị chia rẽ thành một loạt các quốc gia riêng lẻ. Trong 200 năm qua, giai cấp tư sản Mỹ Latinh đã cho thấy sự bất lực hoàn toàn của họ trong việc giải quyết bất kỳ nhiệm vụ dân chủ quốc gia nào.
Vai trò phản cách mạng của giai cấp tư sản đã được Marx và Engels hiểu rõ, những người đầu tiên đặt ra thuật ngữ “Cách mạng thường trực”:
“… lợi ích và nhiệm vụ của chúng ta là làm cho cuộc cách mạng trở nên thường trực, cho đến khi tất cả các giai cấp sở hữu ít nhiều đều bị buộc phải rời khỏi vị trí thống trị của mình, cho đến khi giai cấp vô sản giành được quyền lực nhà nước, và sự liên kết của giai cấp vô sản, không chỉ ở một quốc gia mà ở tất cả các quốc gia thống trị trên thế giới, đã tiến xa đến mức cạnh tranh giữa giai cấp vô sản của các quốc gia này đã chấm dứt và ít nhất các lực lượng sản xuất quyết định được tập trung trong tay giai cấp vô sản. Đối với chúng ta, vấn đề không thể là thay đổi chế độ sở hữu tư nhân mà chỉ là xóa bỏ nó, không phải là làm dịu bớt mâu thuẫn giai cấp mà là xóa bỏ giai cấp, không phải là cải thiện xã hội hiện hữu mà là xây dựng một xã hội mới.” (Karl Marx, Bài phát biểu trước Ủy ban Trung ương Liên đoàn Cộng sản, tháng 3 năm 1850).
Ngày nay, tầm nhìn của Bolivar vẫn giữ nguyên sức mạnh và giá trị của nó. Nhưng điều đó không thể được hiện thực hóa bởi cái gọi là giai cấp tư sản quốc gia vốn chỉ có khả năng đóng vai trò phản động nhất, như Lenin đã nhiều lần giải thích. Điều này đã được chứng minh rõ ràng qua thái độ của giai cấp tư sản Venezuela đối với chính phủ Chávez. Do đó, viễn cảnh của Bolivar vẫn là một nhu cầu khách quan, nhưng trong bối cảnh thế kỷ 21, nó chỉ có thể được hiện thực hóa thông qua việc thành lập một Liên bang Xã hội chủ nghĩa dân chủ của Mỹ Latinh, như một bước đệm hướng tới một Liên bang các quốc gia xã hội chủ nghĩa thế giới.
Trong hơn một thập kỷ kể từ khi chủ nghĩa Stalin sụp đổ, đã có một cuộc tấn công tư tưởng toàn cầu chưa từng có tiền lệ chống lại chủ nghĩa Marx và chủ nghĩa xã hội. Chúng ta được cho biết rằng lịch sử đã kết thúc, rằng hệ thống duy nhất khả thi là hệ thống tư bản chủ nghĩa, và rằng cách mạng không còn nằm trong chương trình nghị sự. Kinh nghiệm của Venezuela cho thấy điều này là sai. Cuộc cách mạng Venezuela là một thực tế. Và cũng là một thực tế rằng thông qua kinh nghiệm của chính mình, nó đang đi đến cùng những kết luận mà những người theo chủ nghĩa Marx – và đặc biệt là Alan Woods – đã chỉ ra từ trước: rằng chỉ bằng cách tước đoạt tài sản của địa chủ và các nhà tư bản và tiến tới chủ nghĩa xã hội thì cuộc cách mạng Venezuela mới có thể thành công.
Chiến thắng của một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Venezuela sẽ làm rung chuyển thế giới tư bản chủ nghĩa đến tận gốc rễ. Nó sẽ lan rộng như cháy rừng khắp châu Mỹ Latinh, nơi không có một chế độ tư sản ổn định nào từ đầu này đến đầu kia của lục địa. Một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa thắng lợi ở Venezuela sẽ thay đổi thế giới. Mặt khác, sự thất bại của cuộc cách mạng dưới tay giới tài phiệt và những kẻ trả tiền cho chúng ở Washington sẽ giáng một đòn nặng nề vào phong trào quần chúng ở khắp mọi nơi. Do đó, tất cả những người lao động có ý thức và thanh niên chiến đấu đều có nghĩa vụ bảo vệ Cách mạng Venezuela bằng mọi phương tiện trong khả năng của mình. Nghiên cứu kỹ cuốn sách này sẽ vô cùng hữu ích trong việc giúp đội tiên phong hiểu rõ hơn về Cách mạng Venezuela, để từ đó bảo vệ và giúp nó giành thắng lợi.
Rob Sewell, London, ngày 12 tháng 8 năm 2005
CÁCH MẠNG VÀ PHẢN CÁCH MẠNG Ở VENEZUELA
London, ngày 14 tháng 4 năm 2002
Những diễn biến kịch tính đang xảy ra ở Venezuela. Vào thứ Bảy, ngày 13 tháng 4, chưa đầy 36 giờ sau khi một nhóm doanh nhân cánh hữu và tướng lĩnh quân đội lên nắm quyền, cuộc đảo chính đã sụp đổ trong hỗn loạn. Ngay sau 10 giờ tối, Tổng thống lâm thời Pedro Carmona Estanga đã từ chức và có vẻ như đã bị bắt giữ. Carmona buộc đã phải phục chức cho các thành viên được bầu của quốc hội và các quan chức nhà nước khác mà ông đã sa thải vào ngày 12 tháng 4 trước đó và phó Tổng thống Diosdado Cabello đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống trước Chủ tịch Quốc hội William Lara.
Cuối cùng, giữa những cảnh ăn mừng cuồng nhiệt, Hugo Chávez đã được trực thăng quân sự đưa đến Phủ Tổng thống Miraflores và được phục chức Tổng thống Venezuela.
Cuộc phản cách mạng ở Venezuela được dẫn đầu bởi các cuộc đình công chống Chávez gần đây trong ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela. Đây là những cuộc đình công phản cách mạng – tương đương với cuộc đình công của các chủ xe tải do CIA tổ chức chống lại chính phủ Allende ở Chile. Những cuộc đình công này được tổ chức bởi ban quản lý ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela (PDVSA) liên minh với các quan chức công đoàn cánh hữu của CTV. Việc phong trào phản động do các lợi ích dầu mỏ dẫn đầu không phải là ngẫu nhiên. Ban quản lý PDVSA muốn chấm dứt các hạn chế về sản lượng dầu và trở lại vị trí trước đây của họ như là nhà cung cấp dầu lớn nhất cho Hoa Kỳ.
Cuộc đảo chính bắt nguồn từ các sự kiện ngày 11 tháng 4, khi một cuộc biểu tình được cho là có 350.000 người tham gia nhằm chống lại chính phủ Chávez. Vì giới truyền thông ở Venezuela cực kỳ chống Chávez, con số này gần như chắc chắn đã bị phóng đại. Các báo cáo của hãng thông tấn cho biết con số thực tế không quá 5 vạn người. Lực lượng an ninh chính phủ và dân quân ủng hộ Chávez được cho là đã nổ súng vào đám đông người biểu tình chống Chávez không vũ trang, khiến 15 người thiệt mạng và 157 người bị thương. Phe cánh hữu đã dùng điều này làm cái cớ để yêu cầu Tổng thống Hugo Chávez từ chức. Nhưng trên thực tế, các báo cáo sau đó cho thấy hầu hết những người thiệt mạng là những người biểu tình ủng hộ Chávez, những người dường như bị bắn bởi các tay bắn tỉa trên mái nhà. Toàn bộ sự việc rõ ràng là một hành động khiêu khích.
Động cơ giai cấp đằng sau cuộc đảo chính là điều hiển nhiên. Người đứng đầu chính phủ phản cách mạng là một doanh nhân giàu có, Pedro Carmona – người đứng đầu hiệp hội các ông trùm. Hành động đầu tiên của ông ta là bãi bỏ cái gọi là luật chống đầu tư của Chávez – tức là tất cả các luật nhằm bảo vệ lợi ích của Venezuela và nâng cao mức sống của quần chúng. Giai cấp tư sản Venezuela tham nhũng và thối nát không có khả năng đóng vai trò tiến bộ. Kế hoạch của họ sẽ đồng nghĩa với việc đặt đất nước và nguồn dầu mỏ khổng lồ của nó vào tay chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Các nhà quản lý của PDVSA đã lập ra một kế hoạch khôi phục và mở rộng sản lượng, có thể đưa sản lượng dầu của Venezuela vượt hạn ngạch OPEC là 300.000 thùng mỗi ngày.
Vai trò của chủ nghĩa đế quốc Mỹ
Cuộc đảo chính được cầm đầu bởi giai cấp tư sản Venezuela và những tay chân thân tín của họ trong lực lượng vũ trang (FAN) nhưng bàn tay giật dây rõ ràng nằm ở Washington. Kế hoạch này được sinh ra và nuôi dưỡng ở Hoa Kỳ. Vui mừng trước viễn cảnh Chávez bị còng tay, chính quyền Bush đã chuẩn bị tiếp quản ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela bằng cửa sau, cho phép “viện trợ” đến chính phủ mới ở Caracas dưới hình thức đầu tư dầu mỏ. Đây là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn của chủ nghĩa đế quốc Mỹ sau ngày 11 tháng 9 nhằm can thiệp mạnh mẽ vào mọi nơi.
Lợi ích của Mỹ ở Venezuela một phần là kinh tế. Ở Mỹ đang có những cuộc thảo luận về sự phục hồi kinh tế nhưng điều này vẫn còn yếu và không ổn định. Nhu cầu ở Bắc Mỹ đang tăng lên, nhưng ở châu Âu thì thấp hơn nhiều, Nhật Bản cũng đang gặp khó khăn nghiêm trọng. Trong tình huống như vậy, thị trường dầu mỏ tất yếu sẽ biến động. Và bất kỳ sự gián đoạn nghiêm trọng nào trong sản xuất dầu mỏ ở giai đoạn này sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng nhất cho nền kinh tế thế giới. Để phục hồi kinh tế một cách nghiêm túc, không chỉ cần tăng nhu cầu (điều này có thể mang tính chất nhất thời) mà còn cần tăng lợi nhuận. Biên lợi nhuận hiện vẫn đang ở mức thấp. Việc tăng giá bất kỳ yếu tố sản xuất nào cũng sẽ làm giảm biên lợi nhuận hơn nữa, đẩy nền kinh tế thế giới vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng hơn trước. Theo nghĩa này, những biến động ở Trung Đông đang lơ lửng như một đám mây giông đe dọa bức tranh kinh tế.
Vấn đề Israel-Palestine đang khuấy động toàn bộ khu vực một cách đáng báo động (Hezbollah, Syria, Jordan và Ai Cập đều đang can thiệp). Mọi chuyện đang trở nên phức tạp! Và rồi còn giá dầu… Giá dầu đã biến động mạnh để phản ứng trước việc OPEC cắt giảm nguồn cung, các mối đe dọa chiến tranh, bạo lực gia tăng ở Trung Đông và sự bất ổn chính trị ở chính Venezuela. Tình trạng hỗn loạn ở Trung Đông dường như đã buộc Washington phải hoãn kế hoạch tấn công Iraq. Có vẻ như cuộc gặp thượng đỉnh cuối tuần trước giữa Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Anh Tony Blair tại Crawford, Texas, đã không mang lại kết quả khả quan. Ngay cả một người rất thích chiến tranh như Tony Blair cũng buộc phải cảnh báo riêng với Bush rằng đôi khi nên suy nghĩ kỹ trước khi hành động. Nhưng hoãn lại không có nghĩa là từ bỏ. Sớm muộn gì thì quân đội Mỹ cũng sẽ đặt chân lên Iraq.
Tổng thống Bush quyết tâm thúc đẩy kế hoạch gây hấn quân sự chống lại Iraq, nhưng ông cũng nhận thức rõ rằng tình trạng hỗn loạn chung ở Trung Đông (được nhấn mạnh bởi thất bại của phái đoàn Powell trong việc buộc Israel rút quân khỏi Palestine). Điều này có thể dẫn đến sự sụt giảm thảm khốc trong sản lượng dầu mỏ, khiến giá cả tăng vọt và phá hủy mọi triển vọng phục hồi kinh tế. Hoa Kỳ đang rất cần một nhà cung cấp dầu mỏ ổn định, nằm cách Trung Đông vài nghìn dặm.
Các thế lực đế quốc đang cố gắng giữ giá dầu ở mức thấp. Có tin đồn rằng các nhà sản xuất Nga, theo đường lối của Putin về việc hợp tác với chủ nghĩa đế quốc Mỹ, đang âm mưu chiếm đoạt thị phần của Iraq trước khi lệnh cấm vận xuất khẩu dầu mỏ của Baghdad sẽ kết thúc sau 30 ngày nữa. Lệnh cấm vận này được ban hành hồi đầu tuần để phản đối việc Israel chiếm đóng các vùng lãnh thổ Palestine ở Bờ Tây. Trong vở kịch toàn cầu này, Venezuela là một nhân tố chủ chốt. Chính sách của Hugo Chávez đang đe dọa lợi ích của các công ty dầu mỏ lớn và gây ra mối lo ngại ngày càng tăng ở Washington.
Với sự bất ổn ngày càng gia tăng ở Trung Đông – nơi Iraq vừa cắt giảm sản lượng dầu – việc làm suy yếu sự đoàn kết của OPEC là điều có lợi cho Mỹ. Trước khi Chávez nhậm chức vào tháng 2 năm 1999, Venezuela là nước trốn hạn ngạch sản xuất dầu lớn nhất của OPEC. Mới đây nhất là vào tháng 12 năm 1999, Venezuela đã vượt quá hạn ngạch sản xuất của mình một triệu thùng. Nhưng chính phủ mới, trong nỗ lực chống lại chủ nghĩa đế quốc Mỹ, đã biến Venezuela thành nước thực thi hạn ngạch nhiệt tình nhất của OPEC. Trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, Chávez đã dẫn đầu các nỗ lực cắt giảm sản lượng và đã đi khắp thế giới năm ngoái để thúc đẩy việc cắt giảm sản lượng dầu mỏ, điều này đã đạt được một số thành công nhất định. Điều này tất yếu đã đưa Venezuela vào xung đột với các công ty dầu mỏ lớn và chủ nghĩa đế quốc Mỹ.
Nhưng hoạt động của chủ nghĩa đế quốc Mỹ ở Venezuela còn có một khía cạnh rộng lớn hơn, vượt xa vấn đề kinh tế. Quân đội Mỹ đang tích cực tham gia vào một cuộc chiến tranh bẩn thỉu chống lại các nhóm du kích FARC và ELN ở nước láng giềng Colombia. Ai cũng biết rằng Chávez duy trì quan hệ thân thiện với các nhóm du kích Colombia. Chỉ riêng điều đó thôi cũng đủ lý do để CIA muốn lật đổ ông ta.
Nhưng lý do chính không phải là những điều đó. Điều quan trọng nhất là sự cực đoan hóa của quần chúng ở Venezuela đang đe dọa lan sang các nước khác ở Mỹ Latinh, nơi hiện đang chìm trong một cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội sâu sắc. Bằng cách loại bỏ Chávez khỏi quyền lực, chủ nghĩa đế quốc Mỹ hy vọng sẽ siết chặt hơn nữa sự kiểm soát của mình đối với Mỹ Latinh. Đó sẽ là một bài học cho quần chúng ở các nước khác. Và hơn nữa, việc thiết lập một chính phủ thân thiện và dễ sai khiến hơn ở Caracas sẽ dẫn đến việc tăng sản lượng dầu của Venezuela, từ đó mang lại sự ổn định hơn cho giá dầu. Tóm lại, một đề xuất kinh doanh rất khả thi! Tất cả những gì cần chỉ là một cuộc đảo chính nhỏ…
Cách mà phe phản cách mạng bảo vệ “nền dân chủ”
Đúng như dự đoán, cuộc đảo chính cánh hữu đã được giới tư sản quốc tế đón nhận với sự hả hê không che giấu. Những kẻ đạo đức giả này đã mô tả các sự kiện ngày 11 tháng 4 là “sự trở lại với nền dân chủ” ở Venezuela! Đó là luận điệu của tờ báo El País ở Madrid. Tuy nhiên, sau đó chính tờ báo này đã buộc phải đăng tải các báo cáo của nhân chứng cho biết có nhiều trường hợp tàn bạo và bạo lực do lực lượng phản cách mạng gây ra. Những người ủng hộ Chávez buộc phải lẩn trốn khi lực lượng vũ trang tiến hành bắt giữ họ. Các tù nhân bị đưa đến doanh trại quân đội, nơi họ bị đánh đập và tra tấn. Đó chính là phương pháp của các “nhà dân chủ” tư sản ở Venezuela!
Tướng Efrain Vasquez Velasco, chỉ huy quân đội Venezuela – người lãnh đạo chính của cuộc nổi dậy quân sự – đã cố gắng ngăn chặn mọi động thái chống lại chính phủ mới bằng cách thực hiện một “kế hoạch giải giáp” quyết liệt. Chính quyền mới ngay lập tức tiến hành khám xét tài sản tư nhân và phương tiện nhằm tịch thu tất cả vũ khí không đăng ký và bắt giữ những người ủng hộ Chávez. Ông ra lệnh cho quân đội “xác định, giải giáp và giải tán” các lực lượng dân quân được tổ chức dưới tên gọi Vòng tròn Bolivar.
Một cuộc săn lùng phù thủy đã được khởi xướng chống lại tất cả những người ủng hộ, các thành viên quốc hội ủng hộ Chávez và các quan chức của chính phủ được bầu cử hợp pháp. Vasquez Velasco xác nhận rằng cảnh sát quân sự và dân sự đang tiến hành một cuộc tìm kiếm trên toàn quốc đối với cựu phó tổng thống Cabello và thị trưởng thành phố Libertador, Freddy Bernal, với lý do Cabello là người tổ chức và tài trợ chính cho lực lượng vũ trang của Vòng tròn Bolivar, và Bernal được cho là đã chỉ huy các tay bắn tỉa bắn vào những người biểu tình chống Chávez từ trên mái nhà ở trung tâm Caracas vào ngày 11 tháng 4.
Phe phản động thắng thế bắt đầu phá bỏ một cách có hệ thống tất cả các sắc lệnh tiến bộ của chính phủ bị lật đổ, vốn được bầu chọn bằng đa số áp đảo. Chúng tìm kiếm quyền lực tuyệt đối cho riêng mình – một băng đảng âm mưu không được bầu cử – đồng thời hủy bỏ 49 sắc lệnh của chính phủ được bầu cử dân chủ, đình chỉ và bắt giữ các thành viên được bầu của Quốc hội, cùng với 20 thẩm phán (thế là hết cả sự độc lập của ngành tư pháp!), 12 thống đốc và tất cả các thị trưởng ủng hộ Chávez. Đáp lại ất cả những hoạt động này là sự tán thưởng của các "nền dân chủ" phương Tây, họ gọi đó là “những bước tiến hướng tới việc khôi phục nền dân chủ” ở Venezuela! George Orwell hoàn toàn có thể viết một cuốn tiểu thuyết rất hay về điều này.
Từ tất cả các báo cáo, phe phản cách mạng tỏ ra quá tự tin. Họ tin chắc rằng hầu như không có nguy cơ nào phe ủng hộ Chávez có thể phát động một cuộc phản công thành công để giành lại quyền kiểm soát chính phủ. Tệ nhất, họ dự đoán sẽ chỉ có những vụ bạo lực lẻ tẻ ở Caracas và các khu vực đô thị khác, mà họ có thể dễ dàng kiểm soát. Họ cũng lo sợ rằng các phần tử ủng hộ Chávez ở các vùng nông thôn có thể cố gắng liên kết với các du kích Colombia hoạt động trên lãnh thổ Venezuela.
Nhưng những người này đã đánh giá thấp quần chúng nhân dân Venezuela. Mặc dù Chávez đã không hoàn thành cuộc cách mạng và cuộc khủng hoảng ở Venezuela đã bắt đầu gây ra những tác động tiêu cực, nhưng quần chúng nhân dân đã nhận ra mối đe dọa từ phe phản cách mạng một cách bản năng. Sau khi vượt qua cú sốc ban đầu, họ đổ ra đường phố Caracas và các thành phố khác, quét sạch mọi thứ trên đường đi.
Sự sụp đổ của cuộc đảo chính
Quần chúng nhân dân đã đóng vai trò quyết định trong việc đánh bại phe phản cách mạng. Đối mặt với cuộc nổi dậy tự phát của quần chúng, những nỗ lực áp đặt chế độ độc tài ngay lập tức thất bại. Không có sự hỗ trợ của lực lượng vũ trang, giai cấp tư sản không thể thiết lập chế độ độc tài. Nhưng phản ứng của quần chúng nhanh chóng làm trầm trọng thêm sự chia rẽ trong quân đội. Điều này lẽ ra không nên xảy ra! Có vẻ như nhiệm kỳ tổng thống lâm thời ngắn ngủi của Carmona đã tan rã vì những kẻ phản cách mạng tư sản đã cố gắng đi quá xa quá nhanh dưới áp lực từ CIA. Điều này đã tạo ra một rạn nứt giữa họ và một bộ phận các tướng lĩnh, những người hoàn toàn chính xác khi lo sợ nội chiến.
Các lãnh đạo của cuộc đảo chính bắt đầu chia rẽ và tranh cãi lẫn nhau. Từ thời điểm này, cuộc đảo chính đã tự định đoạt số phận của nó. Stratfor tường thuật về các sự kiện dẫn đến sự sụp đổ của nó:
“Các biện pháp kinh tế và chính trị mà Carmona công bố tại lễ nhậm chức ngày 12 tháng 4 – bao gồm việc giải tán Quốc hội và cách chức các thẩm phán Tòa án Tối cao cùng các quan chức chủ chốt khác của chính phủ – không phải là những gì đã được các phe phái chính trị, dân sự và quân sự nhất trí, những người đã xây dựng một liên minh trung hữu để ủng hộ Carmona và đang tìm cách tiếp cận với phe trung tả ôn hòa. “Cuộc đảo chính trong đảo chính cánh hữu này được dàn dựng bởi một nhóm quan chức quân đội là những người được tướng Ruben Rojas về hưu đỡ đầu, hợp tác với các doanh nhân và chính trị gia cực kỳ bảo thủ – một số người trong số họ thuộc tổ chức Công giáo Opus Dei cực kỳ bảo thủ. Bộ trưởng Quốc phòng của chính phủ Carmona, Chuẩn đô đốc Hector Ramirez Perez, là người được Rojas đỡ đầu lâu năm, trong khi người được Carmona chọn làm Bộ trưởng Ngoại giao, Jose Rodriguez Iturbe, lại thuộc Opus Dei.”
Nói cách khác, phe phản động đã đi quá xa. Khi Carmona tuyên bố giải tán Quốc hội, liên minh dân sự-quân sự ủng hộ chính phủ lâm thời của Carmona sụp đổ ngay lập tức, trong khi tương quan lực lượng nghiêng về phía Chávez. Với sự gia tăng các cuộc biểu tình trên đường phố, sự ủng hộ của dân thường và giới lao động dành cho Carmona tan biến, và FAN cũng chia rẽ thành ít nhất ba nhóm riêng biệt đang tranh giành quyền lực trong quân đội.
Nhận thấy tình hình đang vượt khỏi tầm kiểm soát, Vasquez Velasco – trong một bài phát biểu trên truyền hình toàn quốc – đã đặt điều kiện tiếp tục ủng hộ Carmona là Quốc hội phải được khôi phục ngay lập tức. Carmona lập tức tuân thủ. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Lara vừa được phục chức đã vội vàng phế truất Carmona và bổ nhiệm Phó Tổng thống Cabello làm tổng thống lâm thời, chờ Chávez trở lại phủ tổng thống. Cuộc nổi dậy sụp đổ như một ngôi nhà của những lá bài trong khi quân đội bị chia rẽ sâu sắc.
Sự chia rẽ ở cấp cao nhất
Rõ ràng là Chávez vẫn còn nhận được sự ủng hộ đáng kể, không chỉ từ quần chúng mà còn cả trong quân đội. Tướng Baduel đã tuyên bố nổi dậy chống lại chính phủ Carmona thậm chí trước khi chính phủ này nhậm chức vào ngày 12 tháng 4. Với quyền chỉ huy 2.000 lính dù tinh nhuệ và một kho vũ khí, đạn dược khổng lồ, đây không phải là mối đe dọa nhỏ! Tướng Julio Garcia Montoya, thư ký thường trực của Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia, cũng tuyên bố nổi dậy và công khai sự phản đối của mình đối với chính phủ lâm thời thông qua một cuộc phỏng vấn qua điện thoại với truyền hình Cuba, sau đó được phát sóng trở lại Venezuela.
Stratfor tiếp tục: “Một nhóm do Tư lệnh Quân đội, Tướng Efrain Vasquez Velasco, lãnh đạo. Ông nổi lên vào ngày 11-12 tháng 4 với tư cách là người đứng đầu một phe trung hữu gồm các sĩ quan chuyên nghiệp phản đối những nỗ lực của Chávez nhằm chính trị hóa FAN và đưa đất nước ra khỏi nền dân chủ tư bản. Nhóm của Vasquez Velasco đã đàm phán thỏa thuận với các nhà lãnh đạo dân sự và chính trị đối lập để đưa Carmona lên làm tổng thống lâm thời được nhất trí.”
“Nhóm thứ hai bao gồm các sĩ quan cực kỳ bảo thủ trong cả bốn binh chủng của FAN. Một số sĩ quan này là những người thân tín lâu năm của Rojas, và những người khác – bao gồm một số thành viên của Opus Dei – đến từ đảng Dân chủ Thiên chúa giáo Copei, vốn từ lâu đã bị chi phối bởi cựu Tổng thống Rafael Caldera (người cũng là bố vợ của Rojas). Các nguồn tin của Stratfor cho biết nhóm này đã lên kế hoạch đảo chính chống lại Chávez vào ngày 27 tháng 2, nhưng đã hủy bỏ kế hoạch dưới áp lực mạnh mẽ từ các đồng nghiệp trung dung trong FAN và từ chính quyền Bush ở Washington.
“Nhóm thứ ba bao gồm các sĩ quan ủng hộ Chávez – bao gồm Tướng Raul Baduel, chỉ huy Lữ đoàn Nhảy dù số 42 đóng tại Maracay thuộc bang Aragua. Đây là đơn vị cũ của Chávez, và Baduel là một trong những người bạn thân thiết và đồng minh chính trị của ông trong quân đội, theo các nguồn tin.”
Alexis de Toqueville đã chỉ ra từ lâu rằng cách mạng bắt đầu từ tầng lớp thượng lưu. Những báo cáo mới nhất cho thấy rõ ràng rằng giai cấp thống trị ở Venezuela đang bị chia rẽ. Và sự chia rẽ này lan rộng đến tận cấp cao nhất của nhà nước và lực lượng vũ trang. Điều này, như Lenin đã giải thích, là điều kiện tiên quyết cho một cuộc cách mạng. Nỗ lực phản cách mạng thất bại sẽ làm trầm trọng thêm những mâu thuẫn và chia rẽ trong giai cấp thống trị và tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất cho một cuộc đảo chính xã hội hoàn toàn. Phe phản động đã bị đẩy vào thế phòng thủ và trong một thời gian sẽ bị tê liệt và không thể hành động. Một lời tuyên bố dũng cảm từ tầng lớp thượng lưu sẽ đủ để tước bỏ cơ sở xã hội của phe phản động và cho phép chuyển giao quyền lực một cách hòa bình cho giai cấp công nhân.
Trong lịch sử có những thời điểm mang tính quyết định. Đó là vấn đề “hoặc thế này… hay thế kia”. Phe phản cách mạng đã thách thức. Nỗ lực đầu tiên của họ đã thất bại. Nhưng đó sẽ không phải là lần cuối! Giai cấp tư sản và những người ủng hộ họ trong quân đội quyết tâm lật đổ Chávez bằng mọi cách. Quyết tâm của họ sẽ được củng cố bởi Washington, nơi có nhiều lý do để muốn lật đổ chế độ Chávez.
Marx đã chỉ ra rằng cách mạng cần roi vọt của phản cách mạng. Tình hình hiện tại gợi nhớ đến nỗ lực đầu tiên bất thành nhằm lật đổ chính phủ Allende ở Chile, đó là cuộc nổi dậy Tancazo. Và nó đã bị đánh bại bởi phong trào quần chúng. Không còn nghi ngờ gì nữa, nếu Salvador Allende đã tận dụng thời điểm đó để kêu gọi quần chúng hành động, cuộc cách mạng đã dễ dàng thành công. Nhưng khi cơ hội bị bỏ lỡ, những kẻ phản cách mạng trong lực lượng vũ trang (hãy nhớ rằng Pinochet được cho là một "nhà dân chủ" trung thành) đã tập hợp lại và chuẩn bị một cuộc đảo chính đẫm máu chỉ vài tháng sau đó. Đây là một lời cảnh báo rất nghiêm trọng đối với giai cấp công nhân Venezuela!
Vai trò của Chávez
Sau các sự kiện ngày 11-13 tháng 4, tình hình hoàn toàn bất ổn và chưa có gì được giải quyết. Ở nhiều khía cạnh, tình hình tương tự như Cuba năm 1960. Ít người nhận ra rằng khi Castro lên nắm quyền, ông không có ý định quốc hữu hóa các phương tiện sản xuất. Chương trình của ông là một chương trình cải cách dân chủ nhưng không vượt quá giới hạn của hệ thống tư bản chủ nghĩa. Trên thực tế, mô hình mà ông công khai tuyên bố là… Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, trên cơ sở tư bản chủ nghĩa, không có con đường nào cho những quốc gia như Cuba và Venezuela. Nỗ lực của Castro nhằm thực hiện các cuộc cải cách để cải thiện điều kiện sống của người dân Cuba ngay lập tức đưa ông vào xung đột với chủ nghĩa đế quốc Mỹ và các tập đoàn độc quyền lớn của Mỹ vốn đang kiểm soát nền kinh tế Cuba. Để bảo vệ thành quả của cuộc cách mạng, Castro buộc phải quốc hữu hóa tài sản của chủ nghĩa đế quốc Mỹ và loại bỏ chủ nghĩa tư bản ở Cuba.
Mặc dù Cách mạng Cuba không theo mô hình kinh điển của Cách mạng Tháng Mười, và giai cấp công nhân chưa bao giờ nắm quyền thông qua sự cai trị của các Xô Viết được bầu cử dân chủ. Nhưng, Castro vẫn nhận được sự ủng hộ của quần chúng và việc tước đoạt tài sản của chế độ địa chủ và tư bản chủ nghĩa ở Cuba là một đòn giáng mạnh vào chủ nghĩa đế quốc. Đó là một bước tiến lớn khi đế quốc Mỹ đã phải trả giá đắt ở Cuba. Nỗ lực phá hoại cuộc cách mạng bằng cách dựa vào các lực lượng phản cách mạng do CIA trang bị vũ khí và tài trợ đã kết thúc bằng một thất bại nhục nhã tại Vịnh Con Lợn.
Không còn nghi ngờ gì nữa, Washington lo sợ rằng Chávez có thể đi theo con đường tương tự như Castro, người mà họ được biết là ông rất ngưỡng mộ. Tuy nhiên, vở kịch vẫn chưa kết thúc. Venezuela vẫn đang trong cuộc khủng hoảng kinh tế sâu sắc; khoảng cách giữa các giai cấp rất lớn. Sự phân cực giữa cánh tả và cánh hữu ngày càng gia tăng. Cuộc khủng hoảng trước mắt đã dẫn đến một bước thụt lùi cho phe phản cách mạng. Tuy nhiên, cuộc xung đột còn lâu mới kết thúc. Tương quan lực lượng đã nghiêng hẳn về phía Chávez vào ngày 13 tháng 4 có thể đảo chiều nhanh chóng không kém. Ông sẽ phải chịu áp lực không khoan nhượng từ chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Với sự hỗ trợ và khuyến khích tích cực của CIA, giai cấp tư sản sẽ tăng cường chiến dịch phá hoại và gây rối.
Cuộc Cách mạng Bolivar thực sự
Ngay cả việc Chávez có đủ sự ủng hộ trong Quốc hội để giữ chức tổng thống hay không cũng chưa chắc chắn. Theo một cuộc kiểm phiếu không chính thức trong Quốc hội và FAN, khoảng 75% thành viên Quốc hội phản đối việc cho phép Chávez tiếp tục làm tổng thống. Cựu Bộ trưởng Nội vụ và Tư pháp Luis Miquilena, người nắm giữ một khối phiếu đáng kể từ phe ôn hòa trong Phong trào Cộng hòa thứ năm (MVR) ủng hộ Chávez, sẽ là một nhân vật quyền lực chủ chốt trong bất kỳ nỗ lực nào nhằm chấm dứt nhiệm kỳ tổng thống của ông bằng các biện pháp hợp pháp và hợp hiến. Do đó, vị thế của Chávez vô cùng bấp bênh. Nếu ông không làm theo yêu cầu của giới tư bản và đế quốc, ông có thể bị chính Quốc hội phế truất.
Không nghi ngờ gì nữa, Chávez là một người trung thực, muốn hành động vì lợi ích của đất nước và nhân dân mình. Ý định của ông ấy là tốt. Nhưng trong chính trị cũng như trong cuộc sống, ý định không bao giờ là đủ. Vấn đề là Chávez không phải là một người theo chủ nghĩa Marx và có xu hướng không nhất quán. Điều đó có thể gây tai họa trong một tình huống mà tương quan lực lượng rất bất ổn. Nếu Chávez là một người theo chủ nghĩa Marx, ông sẽ kêu gọi quần chúng thay vì Quốc hội. Việc thành lập các ủy ban hành động ở mọi nhà máy, nhà máy lọc dầu và doanh trại quân đội là cách duy nhất để bảo vệ cách mạng và giải giáp các lực lượng phản cách mạng. Giai cấp công nhân phải được trang bị vũ khí để tự vệ trước nguy cơ đảo chính khác. Chỉ có hành động quyết đoán mới có thể ngăn chặn một cuộc khủng hoảng mới, trong đó phản cách mạng sẽ mang tính chất bạo lực và đẫm máu hơn nữa.
Vị thế của quân đội là yếu tố then chốt. Phe phản động trong doanh trại đã chịu một thất bại nghiêm trọng. Nhưng chúng sẽ sớm tập hợp lại, với sự hỗ trợ tích cực của đại sứ quán Mỹ. 24 đến 48 giờ tới có thể mang tính quyết định. Nếu không có hành động kiên quyết để đánh bại và giải giáp phe phản cách mạng, nội chiến có thể nổ ra, với các cuộc giao tranh giữa các đơn vị quân đội ủng hộ hoặc chống lại Chávez. Nếu giai cấp công nhân hành động với đủ năng lượng thì binh lính trong quân đội có thể nhanh chóng được lôi kéo về phía cách mạng. Những sĩ quan giỏi nhất sẽ đi theo họ, cô lập các phần tử phản động trong bộ tổng tham mưu. Cuộc cách mạng vẫn có thể thành công với mức độ bạo lực và thương vong tối thiểu. Nhưng nếu cuộc cách mạng do dự, nó sẽ thất bại. Con đường sẽ được mở ra cho cuộc đổ máu khủng khiếp, kết thúc bằng một chế độ độc tài quân sự tàn bạo về sau này.
Trên hết, cần phải đập tan sự kháng cự của giới chủ và tay sai của chúng để ngay lập tức tịch thu tài sản của bọn đế quốc và giai cấp tư sản Venezuela! Cách duy nhất để loại bỏ nguy cơ phản cách mạng là xóa bỏ cơ sở ủng hộ của nó – bằng cách tước đoạt tài sản của giai cấp tư bản. Một sắc lệnh khẩn cấp về vấn đề này phải được trình lên Quốc hội. Nếu những kẻ phản cách mạng trong Quốc hội tìm cách ngăn chặn, thì cách duy nhất là giải tán Quốc hội và điều hành thông qua các ủy ban nhân dân được bầu chọn.
Hỡi công nhân Venezuela! Giờ đây, tất cả phụ thuộc vào các bạn. Bằng hành động của mình, các bạn đã đánh bại phản cách mạng. Nhưng chiến thắng của các bạn chưa chắc chắn. Một mối nguy hiểm khủng khiếp đang treo lơ lửng trên đầu các bạn, gia đình và những người thân yêu của các bạn. Hãy nhớ những gì đã xảy ra ở Chile! Đừng tin những kẻ nói với các bạn rằng mọi việc đã được giải quyết, rằng tình hình sẽ lắng xuống, rằng nền dân chủ giờ đây đã an toàn trong tay Quốc hội! Trừ khi và cho đến khi quyền lực của các nhà tư bản – những tay sai địa phương của chủ nghĩa đế quốc Mỹ – bị lật đổ, những thành quả mà các bạn đã đạt được sẽ không bao giờ được an toàn.
Hãy chỉ dựa vào sức mạnh và sự đoàn kết của chính mình! Hãy thành lập các ủy ban hành động để bảo vệ cách mạng và đánh bại phản động! Hãy mở rộng và liên kết chúng, trên cơ sở địa phương, khu vực và quốc gia. Một khi sức mạnh của giai cấp công nhân được tổ chức, không thế lực nào trên trái đất có thể chống lại nó. Sân khấu sẽ được chuẩn bị cho cuộc đối đầu cuối cùng, không thể tránh khỏi giữa giai cấp công nhân và các thế lực phản động.
Các bạn phải đối mặt với một kẻ thù hùng mạnh là chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Nhưng trên thực tế, kẻ thù này chỉ là một gã khổng lồ với đôi chân bằng đất sét. Các bạn có những đồng minh mạnh mẽ trong hàng triệu người bị bóc lột và áp bức ở Mỹ Latinh. Những người này đang tìm được chỗ đứng và tiếng nói của mình – ở Argentina, Peru, Ecuador, Colombia – hết quốc gia này đến quốc gia khác, công nhân, nông dân và người thất nghiệp đang bắt đầu phản kháng. Đây chính là nguồn lực khổng lồ của Cách mạng Venezuela!
Từ lâu, Leon Trotsky đã nói về Cách mạng thường trực. Đây là con đường duy nhất cho những quốc gia như Venezuela. Phải đối mặt với thực tế. Giai cấp tư sản không thể đóng vai trò tiến bộ ở Venezuela. Chỉ dưới sự cai trị của giai cấp công nhân, người ta mới có thể bắt đầu giải quyết các vấn đề. Trên cơ sở nền kinh tế kế hoạch xã hội chủ nghĩa, dưới sự kiểm soát và quản lý dân chủ của chính giai cấp công nhân, tiến bộ to lớn có thể đạt được. Nhưng cuộc cách mạng đơn độc không thể kéo dài. Hoặc nó lan sang các nước khác, hoặc nó sớm muộn sẽ bị phá hủy. Do đó, chủ nghĩa quốc tế là vấn đề sống còn đối với Cách mạng Venezuela.
Hugo Chávez đã nói về cuộc cách mạng Bolivar. Khi Simon Bolivar giương cao ngọn cờ nổi dậy chống lại chủ nghĩa đế quốc Tây Ban Nha, ông đã hình dung về một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc sẽ thống nhất tất cả các dân tộc Mỹ Latinh. Nhưng giấc mơ này đã bị phản bội bởi cái gọi là giai cấp tư sản dân tộc, những kẻ đã tổ chức chia cắt Mỹ Latinh. Đây là nguyên nhân thực một lục địa hùng mạnh lại bị nô dịch và áp bức.
Cách duy nhất để đánh bại chủ nghĩa đế quốc Mỹ là đoàn kết cuộc cách mạng ở Venezuela với các cuộc đấu tranh đang diễn ra trên khắp châu Mỹ Latinh. Ở khắp mọi nơi, hệ thống tư bản đang trong khủng hoảng. Nó không mang lại cho người dân gì ngoài nghèo đói, khổ sở và thất nghiệp. Nó biến toàn bộ các quốc gia thành đối tượng kiểm soát của chủ nghĩa đế quốc Mỹ và chế độ độc tài của tư bản, biến các từ “dân chủ” và “chủ quyền” thành những cụm từ vô nghĩa. Chỉ cần một chiến thắng và các chế độ tư bản thối nát và phá sản sẽ sụp đổ ở khắp mọi nơi. Con đường sẽ rộng mở cho việc hiện thực hóa giấc mơ của Bolivar dưới hình thức duy nhất có thể – một Hợp chủng quốc Xã hội chủ nghĩa của châu Mỹ Latinh.
Tháng 12 năm ngoái, giai cấp công nhân Argentina đã mở đường còn giờ đây, giai cấp công nhân Venezuela hiện đang ở tuyến đầu của cuộc cách mạng Mỹ Latinh. Tất cả mọi ánh mắt đều đang đổ dồn về Venezuela. Một chiến thắng quyết định ở Venezuela sẽ thay đổi toàn bộ tình hình. Nhưng chiến thắng không hề được đảm bảo.
Cần phải rút ra những kết luận nghiêm túc từ các sự kiện trong ba ngày qua. Không thể làm một cuộc cách mạng nửa vời. Không thể cải thiện điều kiện sống của quần chúng mà lại để giai cấp tư sản thối nát và phản động kiểm soát các phương tiện sản xuất. Đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp phải được tước khỏi tay chúng. Quyền lực kinh tế phải nằm trong tay nhân dân. Đó là điều kiện tiên quyết để giành chiến thắng. Nếu không có điều đó thì sẽ không có tiến bộ nào có thể được thực hiện.
Điều cần thiết là một khuynh hướng Mác-xít có ý thức và táo bạo, tham gia vào Phong trào vì nền Cộng hòa thứ năm (MVR) và cung cấp cho nó viễn cảnh, chương trình và chiến lược cách mạng cần thiết. Các yếu tố cho một khuynh hướng như vậy đã tồn tại. Tất cả bây giờ phụ thuộc vào tốc độ mà họ có thể tổ chức, huy động giai cấp công nhân và dẫn dắt họ trên con đường giành chiến thắng. Chiến thắng của cuộc Cách mạng Venezuela sẽ châm ngọn lửa thiêu rụi toàn bộ khu vực Mỹ Latinh.
CUỘC CÁCH MẠNG VENEZUELA ĐÃ Ở ĐIỂM KHÔNG THỂ QUAY ĐẦU
London, ngày 4 tháng 9 năm 2002
Cuộc cách mạng ở Venezuela đã đến điểm không thể quay đầu. Trong hai ngày hỗn loạn của tháng Tư, giai cấp tư sản đã cố gắng đảo chính chống lại chính phủ cải cách của Hugo Chávez. cuộc đảo chính đã thất bại bất chấp sự hậu thuẫn của giới doanh nghiệp lớn, các lãnh đạo công đoàn cánh hữu và đại sứ quán Mỹ. Chỉ trong 36 giờ, toàn bộ sự việc đã kết thúc.
Âm mưu phản cách mạng đầu tiên đã bị đánh bại bởi cuộc nổi dậy tự phát của quần chúng. Đây là nguồn cảm hứng thực sự cho công nhân và thanh niên trên toàn thế giới. Không có đảng phái, không có lãnh đạo, không có chương trình và không có ý tưởng rõ ràng về nơi họ sẽ đến, những người đàn ông và phụ nữ bình thường từ các khu phố nghèo nhất của Caracas đã đơn giản nổi dậy và bắt đầu tự nắm lấy vận mệnh của mình.
Phẩm chất lãnh đạo là yếu tố then chốt trong cách mạng cũng như trong chiến tranh. Hơn nữa, nó cũng quan trọng đối với các lực lượng phản cách mạng như đối với giai cấp công nhân. Sau khi nắm quyền, liên minh gồm các doanh nhân, những nhà phiêu lưu chính trị và các sĩ quan quân đội bất mãn lập tức bắt đầu tranh cãi và chia rẽ về những việc cần làm. Khi đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ quần chúng, họ sụp đổ như một ngôi nhà của những lá bài.
Sự sụp đổ của cuộc đảo chính đã tạo ra những điều kiện vô cùng thuận lợi để giáng một đòn quyết định vào phe phản cách mạng và chuyển sang thế tấn công. Không thể nghi ngờ gì nữa, nếu Chávez muốn, chủ nghĩa tư bản ở Venezuela đã có thể bị lật đổ vào tháng Tư năm ngoái. Hơn nữa, vào thời điểm đó, điều này có thể được thực hiện tương đối dễ dàng mà không cần đến nội chiến.
Thật không may, Chávez đã để vuột mất cơ hội. Thay vì kêu gọi quần chúng hành động quyết đoán, ông lại trì hoãn và cố gắng hòa giải với phe phản cách mạng. Đây là một sai lầm chết người. Kết quả là, tương quan lực lượng hiện nay bất lợi hơn trước. Phe phản động đang hành động thận trọng hơn, nhưng chúng lại một lần nữa chuyển sang thế tấn công và lợi dụng bộ máy tư pháp.
Ngày 11 tháng 8, Tòa án Tối cao Venezuela đã bỏ phiếu tha bổng cho bốn sĩ quan quân đội cấp cao về tội cầm đầu cuộc đảo chính chống lại Tổng thống Hugo Chávez hồi tháng Tư. Cuộc bỏ phiếu tha bổng này là lần thứ ba trong ba tuần mà đa số thẩm phán của tòa án tối cao từ chối truy tố các sĩ quan này; hai lệnh truy tố trước đó cũng đã bị bác bỏ. Điều này cho thấy một giai đoạn mới và nguy hiểm trong cuộc xung đột.
Quyết định của Tòa án Tối cao là một đòn giáng mạnh vào Chávez. Rõ ràng là phe phản động đang tập hợp lại và tổ chức sự ủng hộ của mình ở cấp cao nhất của bộ máy nhà nước. Động thái của Tòa án Tối cao dọn đường cho việc truy tố và luận tội Chávez trong tương lai, những cáo buộc mà đến lượt nó sẽ tạo tiền đề cho một cuộc đảo chính “hợp pháp”.
Ai cũng biết rằng Chávez là nạn nhân của một cuộc đảo chính dân sự-quân sự mà trong đó ông ta có thể đã bị ám sát. Nhưng bằng việc bỏ phiếu tha bổng cho các sĩ quan, Tòa án Tối cao đã gieo rắc nghi ngờ về tính hợp pháp của chính phủ. Điều này cho thấy Chávez đã mất quyền kiểm soát ở cấp cao nhất của hệ thống tư pháp Venezuela. Giới luật pháp trên thực tế đã đứng về phía phe đảo chính chống lại chính phủ được bầu cử dân chủ, điều này phản ánh áp lực của giai cấp tư sản và chủ nghĩa đế quốc.
Cuộc bỏ phiếu đã mở ra một cánh cửa pháp lý cho các đối thủ chính trị của Chávez đẩy mạnh chiến lược tìm cách luận tội và phế truất ông khỏi chức tổng thống vì tội tham nhũng hoặc các tội hình sự khác. Điều này sẽ tạo tiền đề cho một cuộc đảo chính. Tình trạng bế tắc này chỉ có thể được giải quyết bằng một cuộc đấu tranh công khai giữa các giai cấp. Không có bất kỳ sự thao túng nào ở cấp cao nhất hay những màn múa ba lê hiến pháp nào có thể giải quyết được mâu thuẫn. Nó chỉ có thể được giải quyết trên đường phố, trong các nhà máy và doanh trại quân đội. Cuộc cách mạng đang gặp nguy hiểm và nó cần một người lãnh đạo táo bạo.
Những động thái của Tòa án Tối cao rõ ràng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Vấn đề quyền lực sẽ được đặt ra một cách thẳng thừng. Câu hỏi rất đơn giản: Ai là chủ nhà? Ai nắm quyền? Có những lựa chọn nào? Chávez có thể viện dẫn quyền lực hiến pháp của mình để triệu tập một hội nghị lập hiến mới. Điều này trên thực tế sẽ xóa bỏ Quốc hội, Tòa án Tối cao và các thể chế chính phủ khác. Hành động như vậy sẽ ngay lập tức đưa vấn đề đến đỉnh điểm. Ông ta đang tìm cách tránh điều này. Nhưng sớm muộn gì một cuộc xung đột công khai cũng không thể tránh khỏi. Câu hỏi duy nhất là liệu nó sẽ diễn ra trong điều kiện thuận lợi hơn cho các lực lượng cách mạng hay cho các lực lượng phản cách mạng.
Đảng MVR của Chávez vẫn nắm giữ đa số nhỏ trong Quốc hội, nhưng những rạn nứt đang xuất hiện trong chính phủ. Trong bất kỳ trường hợp nào, giải pháp cuối cùng sẽ không được quyết định bởi tính toán nghị viện mà bởi cuộc đấu tranh của các lực lượng đang tồn tại. Nếu ông cố gắng né tránh tình hình này bằng cách triệu tập một hội nghị lập hiến mới, điều này sẽ đưa ông vào cuộc đối đầu trực diện với các lực lượng phản động trong nước và quốc tế. Chávez có thể trông cậy vào những lực lượng nào trong cuộc đấu tranh này? Chỉ có công nhân, nông dân và binh lính trong lực lượng vũ trang.
Tổng thống tuyên bố ông có sự ủng hộ hoàn toàn của nhân dân và quân đội trong việc đối đầu với Tòa án Tối cao và các kẻ thù khác của cuộc Cách mạng Bolivar của ông. Những tuyên bố này giờ đây sẽ được kiểm chứng.
Phản cách mạng đang chuẩn bị
Kể từ các sự kiện hồi tháng Tư năm ngoái, các lực lượng phản cách mạng đã tập hợp lại và tổ chức một cuộc tấn công mới. Một cựu đồng minh chính trị của Chávez, cựu Bộ trưởng Nội vụ và Tư pháp Luis Miquilena gần đây đã thành lập một tổ chức chính trị mới có tên là Đảng Đoàn kết như một điểm tập hợp cho các lực lượng phản động. Miquilena đang kêu gọi sửa đổi hiến pháp để rút ngắn nhiệm kỳ tổng thống và kêu gọi người dân Venezuela “xuống đường và giữ vững đường phố” để buộc Tòa án Tối cao và Quốc hội phải loại bỏ Chávez “một cách hợp pháp và hợp hiến”. Tổ chức mới của Miquilena đang cấu kết với đảng đối lập Hành động Dân chủ để phát động một loạt các cuộc biểu tình đường phố, làm chậm tiến độ công việc của chính phủ và đình công vào tháng Chín để buộc Chávez từ chức.
Những nỗ lực của Chávez nhằm tránh một cuộc đối đầu là sai lầm. Căng thẳng xã hội ở Venezuela đang nhanh chóng tiến đến điểm bùng phát, một thực tế được phản ánh qua các cuộc biểu tình và phản biểu tình liên tục. Lo ngại trước sự leo thang của bạo lực, Chávez đã kêu gọi công nhân giải giáp vũ khí, bất chấp các báo cáo từ các khu ngoại ô thuộc tầng lớp trung lưu cho thấy kẻ thù của chính phủ đang trang bị vũ khí đến tận răng. Tuy nhiên, những bài phát biểu của Chávez rõ ràng đã không ngăn cản được công nhân bắt đầu tự vũ trang. Hàng trăm khẩu súng trường tấn công FAL 7.62mm đã biến mất khỏi kho vũ khí của quân đội và Lực lượng Vệ binh Quốc gia sau hai cuộc đảo chính quân sự thất bại vào tháng 2 và tháng 11 năm 1992, chúng hầu hết chưa bao giờ được thu hồi.
Thật không may, khi thiếu một lãnh đạo cách mạng vững chắc với chiến lược và kế hoạch hành động mạch lạc, năng lượng của quần chúng có thể bị phân tán trong một loạt các cuộc đụng độ riêng lẻ và không phối hợp, thậm chí là các hành động khủng bố cá nhân. Theo Đài phát thanh Liên hiệp, ngày 2 tháng 8, những thường dân có vũ trang trung thành với Tổng thống đã nổ súng vào các sĩ quan Cảnh sát Thủ đô (PM) trên Đại lộ Sucre ở phía tây Caracas. Các tay bắn tỉa cũng được cho là đã bắn vào một trực thăng của PM từ mái nhà của một khu phố nghèo trong ngày thứ hai của các cuộc bạo loạn đường phố dữ dội do hàng trăm người ủng hộ Chávez gây ra sau các phán quyết của Tòa án Tối cao.
Người ta cho rằng các tay bắn tỉa là thành viên của một nhóm gọi là Tupamaros, hoạt động trong tầng lớp nghèo thành thị. Tuy nhiên, các lãnh đạo của Tupamaros đã phủ nhận cáo buộc này và nói rằng họ chỉ hành động như một phần của phong trào quần chúng quốc gia rộng lớn hơn để bảo vệ cuộc cách mạng. Vì vậy, đây có thể là một hành động khiêu khích. Chúng ta hãy hy vọng điều này là sự thật. Trong quá khứ, phương pháp “du kích đô thị” đã chứng tỏ là thảm họa ở Argentina và Uruguay. Cách để đánh bại phe phản động đã được thể hiện vào tháng Tư, khi cuộc đảo chính bị đập tan bởi phong trào quần chúng.
Thật bi kịch nếu tiềm năng cách mạng to lớn của giai cấp công nhân và thanh niên bị chệch hướng theo con đường của cái gọi là du kích đô thị. Điều cần thiết không phải là bắn tỉa và các cuộc đấu súng riêng lẻ với quân đội và cảnh sát – những loại sự kiện mà phe phản cách mạng có thể sử dụng để làm mất uy tín phong trào quần chúng và biện minh cho sự đàn áp, mà là sự chuẩn bị nghiêm túc cho một cuộc nổi dậy vũ trang.
Tâm trạng có thể thay đổi
Thời gian không đứng về phía cách mạng mà đứng về phía kẻ thù của nó. Thời gian quý báu đã bị lãng phí. Sau sự sụp đổ của cuộc đảo chính, các thế lực phản động đã mất tinh thần và mất phương hướng và có lẽ chúng vẫn chưa hồi phục sau cú sốc đó. Gần đây, các cuộc biểu tình bạo lực chống lại ông Chávez đã nổ ra ở các khu vực giàu có của Caracas gần cung điện tổng thống Miraflores và tòa nhà Tòa án Tối cao. Tuy nhiên, chúng chỉ được ủng hộ bởi vài trăm người. Điều này cho thấy tầng lớp trung lưu hiện không đủ sức để tham gia vào một cuộc đấu tranh nghiêm túc. Tuy nhiên, tình hình này sẽ không kéo dài. Ngay cả bây giờ, bức tranh vẫn không đồng đều và cho thấy những diễn biến mâu thuẫn. Trong vài ngày qua, lực lượng Vệ binh Quốc gia đã sử dụng hơi cay đối với những người biểu tình ủng hộ Chávez. Trước đây, họ đã nhiều lần sử dụng hơi cay đối với những người biểu tình chống Chávez. Nhưng dường như đây là lần đầu tiên họ quay sang chống lại những người ủng hộ chính phủ. Chi tiết nhỏ nhưng quan trọng này cho thấy công việc của những kẻ phản cách mạng trong quân đội và cảnh sát đang tiếp diễn và đạt được kết quả. Cùng với phán quyết của Tòa án Tối cao, đây là một lời cảnh báo nghiêm trọng.
Tuy nhiên, Chávez hẳn đã hiểu rằng nguy cơ bị luận tội và bị buộc phải rời khỏi quyền lực đang ngày càng gia tăng. Cuộc đảo chính tiếp theo sẽ không diễn ra hòa bình như lần trước. Do đó, ông có thể quyết định rằng mình không còn lựa chọn nào khác ngoài việc triệu tập một hội nghị lập hiến mới. Tuy nhiên, động thái này chỉ có thể thành công nếu ông huy động được những lực lượng duy nhất có thể tin cậy để chống lại và đánh bại cuộc phản cách mạng. Hy vọng duy nhất của ông là kêu gọi sự ủng hộ của quần chúng công nhân, nông dân và binh lính, vượt qua sự chi phối của các quan lại và sĩ quan phản động.
Khủng hoảng kinh tế hiện là mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với Chávez, người đã hứa sẽ cải thiện mức sống. Việc không thực hiện được lời hứa đang làm suy yếu cơ sở ủng hộ của ông. Quần chúng không thể sống chỉ bằng những bài phát biểu cách mạng. Nếu không có biện pháp nào được thực hiện để giải quyết những vấn đề cấp bách nhất của họ, sự vỡ mộng và thờ ơ sẽ xuất hiện. Các thế lực phản động sẽ nắm lấy lợi thế và chuyển sang thế tấn công một lần nữa. Nguy hiểm là rất thực tế. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy Chávez vẫn giữ được sự ủng hộ của khoảng 25% đến 30% dân số trưởng thành của Venezuela. Tuy nhiên, con số này giảm đáng kể so với mức độ phổ biến mà Chávez có được sau khi cuộc đảo chính thất bại. Hai phần ba dân số hiện coi thất nghiệp, lạm phát và bất an cá nhân là ba vấn đề quan trọng nhất. Suy thoái kinh tế toàn cầu đồng nghĩa với việc giá dầu khó có thể phục hồi đủ để cung cấp cho chính phủ Chávez nguồn lực tài chính để thúc đẩy nền kinh tế. Cách duy nhất khả thi trên cơ sở chủ nghĩa tư bản là tăng nguồn cung tiền bằng cách phá giá tiền tệ hoặc in thêm đồng bolivar. Một trong hai chính sách này sẽ gây ra lạm phát bùng nổ, làm xói mòn mức sống của đại chúng và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế, mở đường cho sự sụt giảm sản lượng mạnh hơn và tỷ lệ thất nghiệp cao hơn sau này.
Cuộc khủng hoảng kinh tế đang ngày càng trầm trọng. Thâm hụt ngân sách theo ước tính hiện tại đã vượt 8% GDP. Để bù đắp khoản thâm hụt này, mới đây Bộ trưởng Tài chính Tobias Nobrega đã tuyên bố tăng sản lượng dầu lên khoảng 400.000 thùng mỗi ngày. Một số nguồn tin dự đoán nền kinh tế sẽ suy giảm từ 5% đến 6% trong năm nay. Lạm phát dự kiến sẽ tăng từ 25% đến 40% trong năm 2002, mức sống của quần chúng vốn đã thấp lại càng giảm sút. Đồng Bolivar cũng đang nhanh chóng mất giá, và theo một số ước tính, hơn 15% lực lượng lao động đang thất nghiệp.
Đã có hiện tượng chảy vốn ra nước ngoài, với hơn 80 tỷ dollar rời khỏi đất nước. Đồng thời, theo Chỉ số Phát triển Con người mới nhất của Liên Hợp Quốc, 23% người Venezuela sống với mức thu nhập dưới 1 dollar mỗi ngày, và 20% bị suy dinh dưỡng mãn tính. Nhà kinh tế học người Venezuela Gustavo Garcia đã cảnh báo rằng thu nhập thực tế bình quân đầu người có thể giảm 7% trong năm nay. Điều này có nghĩa là thu nhập trung bình hàng năm của người Venezuela, tính theo giá trị không đổi, sẽ giảm xuống mức năm 1961 vào cuối năm nay. (Xem Stratfor, ngày 25 tháng 7 năm 2002)
Điểm không thể quay lại
Cuộc cách mạng Venezuela đã đến điểm không thể quay đầu. Chỉ có sự huy động toàn diện của giai cấp công nhân và nông dân mới có thể cứu vãn nó. Họ phải sẵn sàng nắm lấy quyền lực vào tay mình thông qua nỗ lực tổ chức trong các ủy ban cách mạng được bầu dân chủ. Quần chúng phải được vũ trang và sẵn sàng đập tan phe phản động bất cứ khi nào chúng trỗi dậy. Đây là sự đảm bảo thực sự duy nhất cho thành công.
Trên một cách nào đó, quá trình này đã bắt đầu. Quần chúng ủng hộ cách mạng đang được tổ chức ở các khu phố, nhà máy và thậm chí cả trong doanh trại. Chúng ta đã thấy sự xuất hiện của các tổ chức ủy ban trên khắp đất nước và những tổ chức này đang được phối hợp ở cấp địa phương, khu vực và quốc gia.
Có các Ủy ban Bolivar, Hội đồng Cách mạng Nhân dân ở Zulia, Sự phối hợp Nhân dân ở Caracas, và trong số công nhân có Khối Công đoàn Dân chủ Đấu tranh Giai cấp. Khối này yêu cầu xét xử và trừng phạt những kẻ tổ chức đảo chính, quốc hữu hóa truyền thông dưới sự kiểm soát của công nhân, thang lương và giá cả linh hoạt và quốc hữu hóa triệt để ngành công nghiệp dầu mỏ, cùng với các biện pháp khác. Ban đầu, tổ chức này được thành lập tại bang công nghiệp Carabobo và nhận được sự ủng hộ của các tổ chức công đoàn tại các nhà máy Ford, Mavesa, Firestone, Goodyear, General Motors cùng các công đoàn dệt may, điện lực và các ngành khác trong khu vực. Khối này hiện đang lan rộng sang các vùng khác. Một tổ chức tương tự cũng có mặt tại bang Aregua trong số công nhân dệt may, kim loại, bia, thực phẩm và giấy, cũng như tại các nhà máy Iberia và Pepsi-Cola. Trong tất cả các tổ chức này, đều có thái độ chỉ trích đối với tổ chức chính thức của phong trào Bolivar – Phong trào Cộng hòa thứ năm (MVR) – nhiều lãnh đạo của phong trào bị cáo buộc đóng vai trò gây rối và phá hoại. Các ủy ban muốn phong trào tiến xa hơn. Họ thậm chí đã yêu cầu một cuộc gặp với Chávez để thảo luận với ông về những lời chỉ trích đối với các tổ chức chính thức của phong trào và thúc đẩy ông nghiêng về phía cánh tả. Một cuộc họp toàn quốc của các tổ chức quần chúng dự kiến sẽ diễn ra trong tháng này.
Giới lãnh đạo quân đội đang chịu áp lực từ giai cấp tư sản Venezuela và chủ nghĩa đế quốc. Các sự kiện hồi tháng Tư năm ngoái đã cho thấy quyền kiểm soát của Chávez đối với lực lượng vũ trang rất mong manh. Nhưng nó cũng cho thấy một bộ phận lực lượng vũ trang – có lẽ là đa số – vẫn chưa sẵn sàng đi theo con đường phản cách mạng. Điều này đúng ngay cả với một bộ phận sĩ quan, nhưng càng đúng hơn nữa đối với các hạ sĩ quan và binh lính. Cần có hành động quyết đoán để đoàn kết các phần tử cách mạng trong lực lượng vũ trang và cô lập những kẻ phản động. Cần thành lập các ủy ban binh lính và sĩ quan cách mạng ở mỗi doanh trại để giải giáp và bắt giữ các phần tử phản cách mạng.
Điểm mấu chốt của phản cách mạng nằm ở hội đồng quản trị của các ngân hàng và các công ty lớn. Trừ khi quyền lực của giai cấp tư sản bị phá vỡ một lần và mãi mãi, Venezuela sẽ không bao giờ thoát khỏi mối đe dọa của phản cách mạng. Hãy tịch thu tài sản của các nhà tư bản, chủ ngân hàng và địa chủ! Quốc hữu hóa các ngân hàng và các công ty lớn dưới sự kiểm soát và quản lý dân chủ của giai cấp công nhân! Đó là cách duy nhất để bảo vệ cuộc Cách mạng Venezuela và thúc đẩy nó tiến lên. Tuy nhiên, thắng lợi của cuộc cách mạng ở Venezuela sẽ không phải là kết thúc của vấn đề. Venezuela cách mạng sẽ phải đối mặt với sự phản đối quốc tế ngay từ ngày đầu tiên. Sử dụng các tay sai của mình trong Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ, Washington sẽ cố gắng tổ chức một chiến dịch phá hoại, phong tỏa và thậm chí can thiệp quân sự trực tiếp chống lại cuộc cách mạng. Chúng ta đã thấy điều này ở Cuba trong quá khứ, nhưng cũng từ quá khứ này ta có thể khẳng định phản cách mạng hoàn toàn có thể bị đánh bại.
Cách duy nhất để bảo vệ Cách mạng Venezuela là áp dụng chính sách quốc tế vô sản chủ nghĩa một cách kiên quyết. Cuộc cách mạng không được giới hạn ở Venezuela, mà phải lan rộng sang các nước khác ở Mỹ Latinh, và cuối cùng là đến chính Hoa Kỳ. Hoa Kỳ sẽ bị đẩy vào thế bị động khi phải đối mặt với hàng loạt cuộc cách mạng trên khắp Mỹ Latinh. Thậm chí nó sẽ phải đối mặt với các phong trào cách mạng ngay trong nước.
Cách mạng Venezuela không thể dừng lại giữa chừng. Hugo Chávez đã khởi xướng quá trình này, nhưng chỉ có giai cấp công nhân và nông dân mới có thể hoàn thành nó bằng cách nắm lấy quyền lực trong tay mình. Cách mạng Bolivar, nếu không muốn bị thu hẹp thành một cụm từ sáo rỗng, phải có nghĩa là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Venezuela. Và giai cấp công nhân Venezuela phải khắc lên ngọn cờ của mình mục tiêu về một Hợp chủng quốc Xã hội chủ nghĩa Mỹ Latinh. Đó là viễn cảnh duy nhất có thể đảm bảo chiến thắng cuối cùng.
CÁCH MẠNG VENEZUELA ĐANG ĐỐI MẶT HIỂM NGUY
Buenos Aires, ngày 6 tháng 12 năm 2002
Tạp chí Bảo vệ Chủ nghĩa Marx đã nhận được một bức thư từ một nhà Marxist Venezuela, đó là bình luận của đồng chí ấy về bài báo của Emilia Lucena mới được chúng tôi đăng tải gần đây. Sau đây là những trích đoạn từ bức thư có liên quan đến tình hình hiện tại, kèm theo góp ý của Alan Woods:
“Kính gửi các đồng chí, (…) Theo tôi, đất nước chúng ta đang trải qua giai đoạn tiền cách mạng. Trên thực tế, giai cấp công nhân và nhân dân hiện nay gần như đã có tất cả những gì cần thiết, ngoại trừ một lãnh đạo cách mạng, điều mà vào thời điểm lịch sử này trong lịch sử chủ nghĩa tư bản, là hoàn toàn cần thiết để lật đổ chế độ tư bản. Mặt khác, kể từ ngày 13 tháng 4, đã có sự phát triển liên tục của các cơ quan quyền lực nhân dân, với hàng ngàn Câu lạc bộ Bolivar, ủy ban đất đai, hội đồng nhân dân, các dòng giai cấp, các loại phong trào chính trị, v.v. Tuy nhiên, quá trình này cũng cho thấy sự thiếu kinh nghiệm của phong trào nhân dân, thể hiện những điểm yếu nghiêm trọng về tổ chức trong đó và, điều nghiêm trọng hơn nữa, là sự thiếu phối hợp lớn giữa các bộ phận cấu thành của nó.
Một yếu tố quan trọng khác cần tính đến là sức nặng của sự lãnh đạo thiên định của Chávez. (…) Điều này thể hiện rõ sự thiếu đảng cách mạng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải thành lập một mặt trận hành động quần chúng, yêu cầu tổ chức quần chúng và giai cấp công nhân, thảo luận kế hoạch hành động chống lại những kẻ âm mưu đảo chính, và ngoài mặt trận đó, phải bắt tay vào công cuộc xây dựng đảng, một nhiệm vụ vẫn chỉ ở giai đoạn đầu. Một yếu tố khác cần phải lưu ý là phong trào công nhân có tổ chức vẫn chưa phải là lực lượng tiên phong của quá trình này. Có những dòng chảy công đoàn và giai cấp đã phát triển trong năm qua nhưng chúng vẫn chưa đại diện cho toàn bộ phong trào công nhân.
Ở đây người ta cũng cảm thấy thiếu một đảng cách mạng. Trung tâm huy động chống lại những kẻ chủ mưu vẫn là các tổ chức quần chúng, tức là các Đoàn và ủy ban Bolivar ở các khu vực nghèo của các thành phố chính, cũng như các tổ chức nông thôn và cộng đồng bán đô thị (tức là các khu ổ chuột) nhưng phong trào công nhân nói chung không phải là đội tiên phong của cuộc đấu tranh. (…)
Về tình hình hiện tại, tôi có thể nói với bạn rằng cuộc đình công đã thất bại. Hiện tại, nó chỉ ảnh hưởng đến 16% lực lượng lao động. Tuy nhiên, những kẻ chủ mưu đã tập trung vào ngành công nghiệp dầu mỏ (PDVSA), nơi chúng đã gây ra một số vấn đề dẫu chưa thành công trong việc làm tê liệt toàn bộ ngành.
Ở Caracas, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại phía Đông thành phố, tình trạng ngừng hoạt động là rất đáng kể, tuy nhiên, ở những khu vực nghèo, phần lớn cửa hàng vẫn mở cửa, thậm chí cả ngân hàng cũng chỉ mở cửa với một số ngoại lệ. Trong nội địa, sự thất bại của cuộc đình công càng rõ ràng và ấn tượng hơn. Ví dụ, vùng thảo nguyên Apure và Guayana, nơi tập trung các ngành công nghiệp cơ bản (sắt, thép, nhôm, điện), các ngành công nghiệp ở Fedecamaras đã không ủng hộ cuộc đình công.
Kể từ hôm qua, trong một hành động phản ánh sự tuyệt vọng nhưng cũng là áp lực của bộ phận cánh hữu nhất của Đảng Điều phối Dân chủ, Carlos Ortega đã kêu gọi tích cực đình công, được chuyển thành hành vi bạo lực ở một số thành phố, đặc biệt là Caracas. Điều này có nghĩa là họ đang cố gắng tạo ra tình trạng hỗn loạn trên đường phố để cuối cùng kích động một cuộc đảo chính quân sự, kết hợp điều này với nỗ lực phá hoại hoạt động của PDVSA.
Về mặt quân sự, chúng tôi tin rằng họ không đủ sức để thực hiện một cuộc đảo chính, nếu không họ đã làm như vậy rồi. Về việc tiếp quản các nhà máy, điều này đã không xảy ra. Các báo cáo ở Aporrea liên quan đến Pepsi Cola vẫn chưa được xác nhận. Mặc dù theo tôi bài viết có vẻ đúng về mặt tổng thể, nhưng những đề xuất cuối cùng, tuy đúng, nhưng lại mang tính chất tuyên truyền ở thời điểm hiện tại. Chúng ta phải đưa chúng xuống trái đất và điều chỉnh chúng cho phù hợp với tình huống cụ thể mà quá trình này hiện đang diễn ra.
Theo nghĩa này, chúng tôi đang đề xuất một ngày 13 tháng 4 khác. Chúng tôi đang kêu gọi một hội nghị khẩn cấp gồm các công nhân và các tổ chức bình dân để thảo luận về việc thành lập mặt trận hành động của nhân dân, với kế hoạch hành động, kế hoạch kinh tế và giải pháp thay thế xã hội, đồng thời kêu gọi huy động quần chúng vào thứ Bảy tới. Bằng cách này, chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi có thể đưa ra một đặc điểm cụ thể hơn cho một số điểm bạn nêu trong bài viết.
Gửi đến các bạn lời chào cách mạng, M.”
Góp ý của Alan Woods:
Tôi nhận được lá thư thú vị này từ Venezuela ngay khi tôi vừa hoàn thành bài viết [cuối cùng] của mình. Được viết bởi một người tích cực tham gia cuộc đấu tranh, nó xứng đáng được xem xét chặt chẽ nhất. Rõ ràng là những bình luận viết từ khoảng cách xa hàng ngàn dặm không bao giờ có thể đánh giá đầy đủ các sự kiện đang được xem xét. Tất nhiên, chúng có tính chất hơi trừu tượng và chung chung. Để mọi việc cụ thể hơn, nhất thiết phải có được thư từ từ tiền tuyến.
Bức thư mà chúng tôi sao chép những phần có liên quan nhất cho phép chúng tôi nhìn rõ hơn quá trình khi nó diễn ra. Những dòng này chứa đựng những làn gió mới của cách mạng mà những tin tức trên báo chí tư sản không bao giờ ta tìm thấy được.
Điều quan trọng nhất rút ra từ báo cáo này là các lực lượng cách mạng vẫn còn nguyên vẹn, và cuộc phản cách mạng một lần nữa dường như đã thất bại. Nếu điều này được xác nhận thì có nghĩa là cách mạng đang đứng trước một tình thế cực kỳ thuận lợi. Tính phổ biến của các ủy ban nhân dân mà tác giả bức thư mô tả là yếu tố quan trọng nhất của tình hình. Đề xuất triệu tập hội nghị khẩn cấp của các ủy ban là hoàn toàn đúng đắn và hoàn toàn phù hợp với những gì được đề xuất ở cuối bài viết này – tức là cần phải liên kết các ủy ban ở quy mô địa phương, khu vực và quốc gia. Đây thực sự là nhu cầu quan trọng nhất của thời điểm này.
Cần có một chương trình hành động. Đúng! Và ai sẽ quyết định một chương trình như vậy ngoài chính nhân dân lao động trong một hội nghị được triệu tập một cách dân chủ? Những người theo chủ nghĩa Marx ở Venezuela sẽ tích cực tham gia và đề xuất chương trình của chúng ta – chương trình của chủ nghĩa xã hội, quyền lực của công nhân. Chúng tôi sẽ đấu tranh để giành được đa số cho những đề xuất này. Mọi người bây giờ sẽ dễ tiếp thu hơn bao giờ hết. Các sự kiện sẽ dạy họ hiểu kẻ thù là ai và cách chiến đấu với nó.
Marx từng nói rằng tư tưởng sẽ trở thành lực lượng vật chất khi chúng bám chặt vào tâm trí quần chúng. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm của quần chúng với sự làm việc kiên nhẫn của những người theo chủ nghĩa Mác, công tác tổ chức, vận động và tuyên truyền sớm muộn cũng phải mang lại kết quả tốt đẹp.
Đương nhiên, với tư cách là cánh Marxist của phong trào cách mạng, những ý tưởng của chúng tôi lúc đầu có vẻ hơi trừu tượng và khó khăn, nhưng cuộc sống là những bài học và quần chúng đang học hỏi từ mỗi trận chiến.
Đúng, đúng là ở giai đoạn này giai cấp công nhân có tổ chức chưa đi tiên phong và điều này tạo nên điểm yếu của phong trào. Chúng ta sẽ dựa vào những thành phần tiến bộ, cách mạng nhất, nhất là thanh niên trong các ủy ban. Họ sẽ thúc đẩy toàn bộ phong trào tiến về phía trước. Sớm hay muộn những ý tưởng này sẽ thâm nhập vào giai cấp công nhân có tổ chức dẫu cho hiện tại họ còn đang bị tụt lại phía sau.
Thật tình cờ là đây không phải lần đầu tiên chúng ta thấy điều này. Trong Cách mạng Nga, các công đoàn cũng có xu hướng bao gồm các bộ phận giai cấp bảo thủ hơn, và nhiều người trong số họ vẫn nằm dưới sự kiểm soát của những người Menshevik, thậm chí cả sau tháng 10. Một số trong số họ (ngân hàng và đường sắt) thậm chí còn áp dụng quan điểm phản cách mạng.
Tuy nhiên, trong khi tiếp tục dựa vào những yếu tố cách mạng nhất, tập trung củng cố và mở rộng các ủy ban hành động, chúng ta không được bỏ qua các công đoàn, phó mặc cho bọn vô lại và phản cách mạng, mà phải đấu tranh trong nội bộ công đoàn để biến chúng thành những cơ quan đấu tranh vô sản chân chính, thanh trừng những kẻ lãnh đạo tham nhũng, phản động và đưa họ vào phục vụ cách mạng.
Cuối cùng, tác giả bức thư đã đúng cả ngàn lần khi chỉ ra vấn đề đảng và sự lãnh đạo là mấu chốt của toàn bộ tình hình. Nếu phản động một lần nữa bị phong trào quần chúng đánh bại thì đây là một thắng lợi vĩ đại. Nhưng đó không phải là kết thúc của câu chuyện và chúng ta sẽ phạm sai lầm nghiêm trọng nếu tưởng tượng rằng mối nguy hiểm đã qua đi. Do đó tôi thấy không cần thiết phải thay đổi tiêu đề hoặc nội dung cơ bản của bài viết này. Cách mạng Venezuela vẫn đang gặp hiểm nguy, và sẽ tiếp tục gặp nguy hiểm cho đến khi nhân dân lao động cuối cùng quyết định nắm quyền lực vào tay họ.
Tôi đưa ra quan điểm này với tất cả sự khiêm tốn như một sự đóng góp cho cuộc thảo luận đang diễn ra trong phong trào cách mạng Venezuela. Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng công nhân, nông dân và người dân nghèo Venezuela sẽ tìm ra con đường đúng đắn, vượt qua mọi trở ngại và chiến thắng.
Cách mạng Venezuela đang gặp hiểm nguy
Tin tức từ Caracas ngày càng đáng báo động khi các thế lực phản cách mạng đẩy mạnh chiến dịch lật đổ chính quyền được bầu cử hợp pháp của Hugo Chávez. Hôm qua, hải quân đã cướp lại một tàu chở dầu của chính phủ đã bị phiến quân cướp và Chávez tuyên bố quân đội của ông sẽ ngừng phá hoại ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela.
Bằng hành động của mình, phe phản cách mạng đang cố gắng bóp nghẹt nền kinh tế Venezuela và đẩy đất nước vào tình trạng hỗn loạn. Những người đứng sau âm mưu đảo chính mới biết rằng ngành công nghiệp dầu mỏ là huyết mạch của đất nước. Cái gọi là cuộc tổng đình công (trên thực tế là các ông chủ thực thi khóa cửa với sự đồng lõa của các lãnh đạo công đoàn cánh hữu) gần như đã khiến việc chất hàng lên các tàu chở dầu phải tạm dừng, buộc Venezuela phải giải phóng người mua và người bán khỏi việc thực hiện các hợp đồng dầu mỏ. Xuất khẩu dầu rất quan trọng đối với nền kinh tế Venezuela, chiếm 75% tổng kim ngạch xuất khẩu và một nửa thu nhập của chính phủ. Đây là vấn đề sinh tử đối với nhà sản xuất dầu lớn thứ năm thế giới. Theo các quan chức, sau 4 ngày gián đoạn có tổ chức, việc xuất khẩu dầu đã ngừng lại do 23 tàu chở dầu không thể bốc hàng.
Đằng sau sự hỗn loạn hiện nay là bàn tay của Washington. Venezuela là nhà cung cấp dầu lớn cho Hoa Kỳ. Không hài lòng với kế hoạch xâm lược và chiếm đóng Iraq với mục đích chiếm lấy dầu mỏ của nước này, Bush còn muốn chiếm lấy dầu mỏ của Venezuela. Tuy nhiên, tác động trước mắt của những sự kiện này là làm tăng giá dầu trên thị trường thế giới. Hợp đồng tương lai của dầu thô và các sản phẩm tinh chế tại Sàn giao dịch hàng hóa New York đã tăng vào thứ Năm, một phần là do các sự kiện ở Venezuela. Giá dầu giao tháng 1 tăng 58 cent lên 27,29 USD/thùng.
Những kẻ phản cách mạng đang yêu cầu một cuộc bỏ phiếu ngay lập tức về nhiệm kỳ tổng thống của Chávez, mà họ đổ lỗi một cách đạo đức giả cho tình trạng hỗn loạn kinh tế và chính trị mà chính họ đã gây ra. Hoàn toàn chính xác khi Chávez đã từ chối nhượng bộ vụ tống tiền này. Ông cáo buộc các nhà lãnh đạo phe đối lập đang tìm cách tư nhân hóa Petroleos de Venezuela S.A., công ty độc quyền về dầu mỏ thuộc sở hữu nhà nước, được gọi là PDVSA. Chávez nói trong một bài phát biểu trên toàn quốc: “Tấn công PDVSA giống như tấn công vào trái tim của Venezuela. Không ai có thể ngăn cản Venezuela”.
Hành động của phe đối lập là mối đe dọa trực tiếp đối với Cách mạng Venezuela. Bọn chủ ngân hàng và doanh nhân giàu có muốn quay ngược đồng hồ, muốn lật đổ chính quyền dân cử bằng thủ đoạn xã hội đen, muốn thủ tiêu mọi cải cách xã hội trong mấy năm qua, bán hết tài sản quý giá của đất nước cho bọn lừa đảo và đầu cơ, và một lần nữa chĩa giày vào cổ giai cấp công nhân và người nghèo. Trong việc này họ có được sự ủng hộ vững chắc của đế quốc Mỹ, kẻ đang can thiệp một cách trắng trợn nhất vào công việc nội bộ của đất nước.
Không còn chỗ cho sự nghi ngờ hay dao động. Cuộc cách mạng đang gặp nguy hiểm! Trước mắt chỉ có hai khả năng: hoặc mạnh dạn tiến lên, huy động từng chút sức lực để đè bẹp bọn phản cách mạng, hoặc là đi xuống để thất bại. Không thể có con đường trung gian.
Sai lầm lớn nhất mà người ta mắc phải cho đến nay là tưởng tượng rằng cuộc cách mạng có thể dừng lại giữa chừng. Cực kỳ nguy hiểm khi nghĩ rằng có thể tước vũ khí của kẻ thù bằng cách áp dụng chính sách hòa giải. Điều này giống như việc cố gắng thuyết phục một con cọp ăn cỏ. Mọi nỗ lực hòa giải đều có kết quả hoàn toàn ngược lại với dự kiến. Cứ lùi một bước, kẻ thù của cách mạng lại đòi ta lùi thêm mười bước nữa. Hiện tại không thể rút lui hoặc thỏa hiệp được nữa. hoài nghi và do dự trong vấn đề này sẽ là mời gọi thảm họa.
Chávez tố cáo nỗ lực bắt giữ tàu chở dầu Pilin Leon – được đặt theo tên của một cựu Hoa hậu Thế giới – của một thuyền trưởng phản động là “hành vi cướp biển”. Mô tả này là chính xác. Đại úy Daniel Alfaro, một nhân viên của PDVSA, đã thả neo tàu chở dầu chứa 280.000 thùng dầu ngoài khơi thành phố Maracaibo phía tây nước này hôm thứ Tư. Tướng Alberto Gutierrez, người đứng đầu bộ chỉ huy quân đội ở bang Zulia cho biết, các quan chức hải quân đã bắt giữ con tàu hôm thứ Năm và đang nói chuyện với thủy thủ đoàn. Hành động phá hoại trên biển này đang được các chủ tàu kéo hậu thuẫn. Zulia Towing, công ty tàu kéo tư nhân lớn nhất trên Hồ Maracaibo, đã ngừng hoạt động tất cả 13 tàu kéo để tham gia cuộc đình công, một công nhân giấu tên nói với hãng tin AP. Công ty phục vụ tàu trên cả tuyến nội địa và quốc tế, kể cả tàu chở dầu.
Đây là bằng chứng rõ ràng về một âm mưu trên toàn quốc của các công ty tư nhân có liên hệ với ngành công nghiệp dầu mỏ quan trọng để thực hiện một chiến dịch phá hoại trên quy mô lớn. Việc công nhân phải tiết lộ hành động của ông chủ với điều kiện giấu tên nghiêm ngặt là đủ để cho thấy ai thực sự đứng sau cái gọi là cuộc đình công này. Tương tự, các bến cảng quốc gia đã ngừng bốc hàng tàu chở dầu vào thứ Tư. Đây là một mối đe dọa nghiêm trọng. Nếu một nhóm thuyền trưởng phản động thành công trong việc trói buộc đội tàu dầu, họ có thể gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế. Theo báo chí đưa tin, ít nhất năm tàu chở dầu khác đã neo đậu để phản đối và nhiều tàu khác cũng tham gia vào thứ Năm. Cần có hành động quyết liệt để ngăn chặn hành vi phá hoại này, nhưng tính đến tối nay (thứ Năm), chính phủ vẫn chưa bắt giữ thủy thủ đoàn tàu chở dầu nhưng được cho là đang tìm kiếm người thay thế.
Cơ hội bị bỏ lỡ
Đây là nỗ lực đảo chính lần thứ hai. Có tới 50 người thiệt mạng trong cuộc đảo chính ngày 11/4 vừa qua. Các sĩ quan bất đồng chính kiến đã phế truất Chávez vào ngày hôm sau, nhưng ông được phục hồi hai ngày sau đó sau khi chính phủ lâm thời bãi bỏ hiến pháp, gây ra một cuộc nổi dậy của quần chúng. Chúng tôi cho rằng Tổng thống Chávez đã mắc một sai lầm nghiêm trọng vào tháng 4 năm ngoái khi không tận dụng được tình hình thuận lợi có được sau thất bại của cuộc đảo chính để tước vũ khí, bắt giữ những kẻ phản cách mạng và tịch thu tài sản của chúng. Theo quan điểm của chúng tôi, điều này có thể được thực hiện tương đối dễ dàng vào thời điểm đó. Tuy nhiên, cơ hội đã bị bỏ lỡ. Kết quả là cuộc nổi dậy phản cách mạng hiện nay mà chúng tôi đã dự đoán vào tháng 9 năm ngoái.
Vẫn còn thời gian để hành động quyết đoán, nhưng tình hình sẽ không chờ đợi mãi được. Cần phải có hành động ngay lập tức và kiên quyết chống lại hành vi phản cách mạng. Chávez đã đảm bảo với người dân Venezuela và các khách hàng quốc tế – ông đặc biệt đề cập đến Hoa Kỳ – rằng ông sẽ sử dụng lực lượng vũ trang để giữ cho các tàu chở dầu tiếp tục hoạt động. Ông cáo buộc các nhà lãnh đạo đình công đang theo đuổi chiến lược tương tự mà họ đã sử dụng để lật đổ ông hồi tháng 4: đối đầu trên đường phố, tổng đình công và đóng cửa ngành dầu mỏ, tất cả đều được truyền thông Venezuela ủng hộ. Ông nói: “Mỗi lần các khu vực này kêu gọi đình công là vì họ có sẵn một con bài trong tay, một con dao giấu kín.”
Điều này hoàn toàn đúng nhưng cần nhanh chóng chuyển từ lời nói sang hành động quyết đoán. Chỉ tố cáo thôi sẽ không ngăn chặn được cuộc phản cách mạng. Phải huy động quần chúng cách mạng vào cuộc đối đầu. Họ phải bị chống lại trên đường phố, và những người lãnh đạo phải bị bắt giữ. Những người quản lý nhà máy và thuyền trưởng phản cách mạng phải bị loại bỏ và việc điều hành các nhà máy, bến tàu và tàu của họ phải được giao cho các ủy ban công nhân và kỹ sư trung thành với sự nghiệp cách mạng. Những sĩ quan từ chối hành động chống lại kẻ thù của cách mạng cũng phải bị bắt giữ.
Những biện pháp như vậy tất nhiên sẽ bị báo chí phản động tấn công là độc tài và chuyên chế. Đó là tất cả rác rưởi. Không có một chính phủ dân chủ tự phong nào trên toàn thế giới có thể dung túng cho hành vi cố tình phá hoại nền kinh tế nhằm mục đích lật đổ tổng thống được bầu cử hợp pháp. Những người được gọi là dân chủ như Bush và Blair sẽ không ngần ngại triệu tập quân đội và sử dụng toàn bộ sức mạnh của luật pháp để bảo vệ hệ thống tư bản nếu họ cảm thấy nó bị đe dọa. Tuy nhiên, khi một chính phủ cánh tả cố gắng tự vệ trước một mối đe dọa không thể chấp nhận được, được một thế lực nước ngoài tích cực hỗ trợ và tổ chức, thì đó được coi là chế độ chuyên chế! Đây chẳng phải là đạo đức giả quái dị nhất sao?
Cho đến nay quân đội dường như vẫn đứng bên lề. Lực lượng Vệ binh Quốc gia đã được triển khai ở Caracas “để ngăn chặn xung đột giữa các cuộc biểu tình ủng hộ và chống Chávez”. Lãnh đạo phản cách mạng Carlos Fernandez, người đứng đầu liên đoàn doanh nghiệp lớn nhất Venezuela, đã cáo buộc chính phủ bố trí lính bắn tỉa bên trong tòa nhà công ty dầu mỏ ở Caracas để bắn vào những người biểu tình đối lập. Mục đích của việc này khá rõ ràng: chuẩn bị nền tảng cho việc các thế lực phản cách mạng sử dụng bạo lực.
Tin đồn không ngừng được lan truyền. Một “anh hùng” khác của đám đông phản cách mạng, ông trùm công đoàn cánh hữu Manuel Cova, tuyên bố cảnh sát mật đã cố gắng đột kích vào nhà ông vào sáng sớm thứ Năm nhưng được cho là đã bị chặn lại bởi những người hàng xóm phản đối. Lấy những sự việc bị cáo buộc này làm cái cớ, bọn phản động đã tuyên bố tổ chức nhiều cuộc biểu tình phản đối hơn vào thứ Sáu và suốt cuối tuần. Các cuộc tuần hành của phe đối lập đã được tổ chức tại các thành phố trên khắp đất nước và một số cuộc đụng độ đã xảy ra giữa những người biểu tình, những người ủng hộ Chávez và lực lượng cảnh sát. Ở Caracas, những người biểu tình ủng hộ và chống Chávez đang huy động. Làn sóng phản cách mạng một lần nữa phải đối mặt với sự phản kháng của quần chúng đã xuống đường. Xu hướng nội chiến đang gia tăng từng giờ. Bước lên sân khấu có sự tham gia của các nhà hòa giải – Tổ chức các quốc gia châu Mỹ, Liên hợp quốc và Trung tâm Carter có trụ sở tại Atlanta, Georgia. Mục đích của những việc này là cố gắng đảm bảo rằng cuộc phản cách mạng tư sản thành công một cách dễ dàng nhất có thể. Họ hành động gần giống như “người hàng xóm tốt bụng” can thiệp khi một nhóm cướp chuẩn bị cắt cổ ai đó, yêu cầu nạn nhân đừng gây ồn ào quá vì điều này sẽ làm phiền khu phố, nhưng phải đạt được một “thỏa hiệp” thân thiện với kẻ tấn công, điều này tất nhiên có nghĩa là giao toàn bộ số tiền và đổi lại (có thể) cứu được mạng sống của anh ta. May mắn thay, việc tiếp tục phong tỏa và việc chính phủ từ chối thông qua các cuộc bầu cử sớm đã làm chệch hướng các cuộc đàm phán hòa bình do những người hàng xóm “tốt bụng” này bảo trợ.
Giai cấp tư sản quốc tế đang quan tâm đến những sự kiện này. Liên minh châu Âu và các đại sứ từ 22 chính phủ thành viên OAS đã đưa ra các tuyên bố ủng hộ nỗ lực của Tổng thư ký OAS Cesar Gaviria nhằm khởi động lại các cuộc đàm phán. Họ muốn thấy chính phủ ở Caracas bị lật đổ nhưng họ sợ lặp lại những sự kiện của tháng 4 năm ngoái và sợ rằng lần này mọi chuyện có thể đi xa hơn rất nhiều.
Không có chế độ ổn định
Các quốc gia láng giềng Nam Mỹ có lý do chính đáng để lo lắng. Vào thời điểm hiện tại không có một chế độ tư bản ổn định nào từ Tierra del Fuego đến Rio Grande. Ở Buenos Aires, nơi tôi viết những dòng này, trẻ em đang chết vì suy dinh dưỡng ở nơi từng là quốc gia công nghiệp thứ mười trên trái đất, một đất nước có tiềm năng nông nghiệp phong phú có thể nuôi sống cả châu Mỹ và hiện đang trải qua một điều gì đó giống như nạn đói.
Trên khắp lục địa rộng lớn này, với tiềm năng to lớn trong việc tạo ra của cải, hàng triệu đàn ông, phụ nữ và trẻ em đang phải chịu cảnh nghèo đói, thất nghiệp và đói khát. Họ bồn chồn và bất mãn, và sự bất mãn của họ dần dần nhưng chắc chắn chuyển thành sự tức giận đối với những kẻ áp bức trong và ngoài nước. Việc Hugo Chávez đắc cử là biểu hiện của khát vọng thay đổi cháy bỏng. Cuộc bầu cử của Lula ở Brazil và Gutierrez ở Ecuador cũng vậy.
Nhưng thay đổi chính phủ là chưa đủ. Điều cần thiết là sự thay đổi chế độ, sự thay đổi căn bản trong hệ thống xã hội. Điều cần thiết là phải đập tan một lần và mãi mãi quyền lực của những kẻ đầu sỏ đang thống trị lục địa này và hút máu nó. Tuy nhiên, chế độ đầu sỏ đã quen với sự giàu có và quyền lực. Nó sẽ không bỏ cuộc nếu không đấu tranh. Quyền lực sẽ không được chuyển giao một cách tự nguyện. Nó phải được lấy từ họ.
Giai cấp thống trị sẽ sử dụng mọi thủ đoạn theo ý mình. Hiện họ đang huy động tầng lớp trung lưu ở Venezuela và thu hút các tầng lớp dân chúng lạc hậu, những người đã thất vọng vì thiếu tiến bộ trên mặt trận kinh tế. Tuy nhiên, Chávez vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi. Những người thuộc tầng lớp trung lưu trên lối đi lót ván ở Maracaibo, hàng chục người thổi còi, đập xoong chảo và nháy đèn pha ô tô để hỗ trợ đoàn diễu hành Pilin Leon không còn đủ can đảm hay sức chịu đựng cho một cuộc chiến nghiêm túc. Quyết tâm hành động quần chúng sẽ giải tán quân nổi dậy rất nhanh chóng.
Đã đến lúc phải huy động toàn bộ sức mạnh của quần chúng cách mạng để đánh bại một cách quyết định phe phản cách mạng. Nhưng lần này chuyển động không được dừng lại giữa chừng. Cần phải tiêu diệt cơ sở kinh tế – xã hội của phản cách mạng. Điều này có nghĩa là tịch thu đất đai, ngân hàng và các doanh nghiệp lớn, cùng với tất cả tài sản của những kẻ phản cách mạng và của đế quốc Mỹ.
Một số người sẽ nói rằng những biện pháp như vậy sẽ gây phản cảm với Hoa Kỳ và tạo cho họ một cái cớ để can thiệp vào Venezuela. Nhưng Hoa Kỳ vốn đã can thiệp theo phe phản cách mạng ở Venezuela và đã làm như vậy từ lâu. Washington không cần phải bào chữa cho những hành động can thiệp như vậy, như trường hợp của Iraq đã thể hiện rất rõ ràng. Sẽ thật tai hại khi tưởng tượng rằng, bằng cách sửa đổi lập trường của chúng ta, rút lui và nhượng bộ để làm hài lòng đại sứ Mỹ, điều này sẽ khiến George W.Bush mềm mỏng hơn trong lập trường của mình. Ngược lại! Sự yếu đuối mời gọi sự hung hăng. Những nhượng bộ như vậy sẽ chỉ khuyến khích bọn đế quốc và các tay sai địa phương của chúng đưa ra những yêu cầu xấc xược hơn nữa.
Đúng là bằng cách thực hiện các biện pháp kiên quyết để bảo vệ thành quả của cách mạng, cần phải chuyển từ các biện pháp phòng thủ sang chương trình tấn công tước đoạt. Nhưng không có cách nào khác. Giai cấp tư sản Venezuela – phe thứ năm tham nhũng và thoái hóa muốn bán đất nước cho chủ nghĩa đế quốc với giá hời – đã chuyển sang thế tấn công. Họ đã kiên định và không khoan nhượng trong việc bảo vệ lợi ích giai cấp của mình. Giai cấp công nhân phải quyết tâm và dũng cảm như nhau để bảo vệ chính mình. Không thể quay đầu lại, không thể thỏa hiệp: hoặc cuộc cách mạng sẽ đi đến cùng, hoặc nó sẽ lụi tàn.
Đối với bọn đế quốc và giai cấp tư sản, tội ác của cách mạng không phải là nó đã làm điều này hay điều kia, rằng nó đã cư xử thiếu thận trọng hay dùng ngôn ngữ thiếu lịch sự. Tội ác duy nhất của nó là nó tồn tại. Phản cách mạng chỉ có một mục đích duy nhất là tiêu diệt cách mạng. Hành động tự vệ chính đáng, mục đích của quần chúng cách mạng phải là tiêu diệt bọn phản cách mạng. Tầng lớp tiểu tư sản có khả năng gây ồn ào trên đường phố, nhưng một khi phải đối mặt với sự phô trương sức mạnh, họ sẽ phân tán như rơm trong gió. Điều này đã được chiếu vào tháng 4 và nó sẽ được chiếu lại một lần nữa. Điều kiện là quần chúng phải thể hiện sự quyết tâm hoàn toàn và không còn nỗ lực thỏa hiệp nào nữa.
Lực lượng vũ trang
Trong phương trình nội chiến – bởi vì đó là những gì chúng ta thấy đang diễn ra trước mắt mình – cách hành xử của các lực lượng vũ trang là mang tính quyết định. Trong giới lãnh đạo quân đội và cảnh sát chắc chắn có những phần tử dù công khai hay ẩn giấu đã bị bọn phản cách mạng và đại sứ quán Mỹ mua chuộc. Có những người khác không biết nên nhảy theo cách nào và đang do dự giữa mọi người và phản ứng. Nhưng cứ mỗi kẻ phản cách mạng công khai hay ngấm ngầm đều có mười, năm mươi và một trăm người lính trung thành với cách mạng.
Không nơi nào hậu quả của một chính sách do dự và không nhất quán lại tỏ ra tiêu cực hơn trong quân đội. Không kịp thời thanh trừ đám đầu lĩnh phản động đã cho phép những kẻ chủ mưu tiếp tục công việc bẩn thỉu của mình trong doanh trại. Những yếu tố như vậy hiện diện đã rõ ràng từ cuộc đảo chính vào tháng 4 năm ngoái. Kể từ đó họ buộc phải thận trọng hơn, nhưng nhiều người trong số họ vẫn còn đó.
Chỉ có một cuộc tấn công nghiêm túc của quần chúng mới có thể làm tương quan lực lượng trong quân đội nghiêng về phía cách mạng. Hành động kiên quyết đập tan phản cách mạng sẽ làm tê liệt ý chí của bọn phản động trong quân đoàn sĩ quan và động viên các cấp sĩ quan và hạ sĩ để đứng về phía nhân dân.
Giai cấp công nhân phải đặt mình lên hàng đầu của dân tộc. Nó phải chỉ ra một lối thoát cho hàng triệu người thất nghiệp, người nghèo thành thị, phụ nữ và thanh niên, nông dân không có đất. Nó phải thành lập các cơ quan quyền lực ổn định dưới hình thức các ủy ban được bầu ra. Thành lập các Ủy ban Bảo vệ Cách mạng ở mọi nơi làm việc, mọi khu dân cư, trường học, trường đại học, trang trại và doanh trại quân đội. Liên kết các ủy ban trên cơ sở địa phương, khu vực và quốc gia. Hãy nắm quyền lực vào chính tay bạn!
Mối đe dọa phản cách mạng ẩn chứa một mối nguy hiểm chết người. Khi đã nắm quyền, chiếc mặt nạ tươi cười “dân chủ” sẽ bị gạt sang một bên để lộ rõ bản chất xấu xa của giai cấp thống trị. Các doanh nhân, chủ ngân hàng và chủ đất đã phải trải qua một nỗi sợ hãi khủng khiếp. Chúng sẽ muốn trả thù nhân dân, bắt họ phải trả giá cho những năm tháng “hỗn loạn” và “vô chính phủ”, để cho họ thấy ai là ông chủ, dạy cho họ một bài học mà họ sẽ không bao giờ quên.
Quần chúng phải được trang bị vũ khí để chống lại mối nguy hiểm này. Giải pháp duy nhất là trang bị vũ khí cho nhân dân và thành lập lực lượng dân quân nhân dân dưới sự kiểm soát của các ủy ban cách mạng. Hãy để lực lượng dân quân tuần tra các khu vực lân cận để bảo vệ họ khỏi nạn khủng bố phản cách mạng và nạn cướp bóc bùng phát. Thay vì cướp phá các cửa hàng để lấy thực phẩm – những hành động tuyệt vọng chỉ đẩy những người chủ cửa hàng nhỏ vào vòng phản động – hãy để các ủy ban địa phương thiết lập quyền kiểm soát vững chắc đối với việc vận chuyển và phân phối thực phẩm.
Giá thực phẩm và các mặt hàng tiêu dùng cơ bản khác cần được kiểm soát bởi các ủy ban công nhân, bà nội trợ và người nghèo để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, gian lận và đảm bảo rằng mọi người đều có đủ. Phải thực hiện ngay các bước để giải quyết vấn đề nhà ở bằng cách tịch thu tất cả tài sản trống và chưa có người ở, ngôi nhà thứ hai của người giàu, v.v.
Công nhân phải ngay lập tức tiếp quản các nhà máy và thiết lập quyền kiểm soát của công nhân để khởi động lại sản xuất. Những người quản lý đã cộng tác với việc khóa cửa của các ông chủ phải đối mặt với một lựa chọn thẳng thắn – giúp đưa hoạt động sản xuất trở lại hoạt động hoặc vào tù. Những nhà quản lý tham nhũng, kém hiệu quả và phản cách mạng phải bị loại bỏ và thay thế bằng những người lương thiện, tốt nghiệp kỹ sư và những người sẵn sàng phục vụ sự nghiệp cách mạng.
Ở nông thôn, quyền lực của địa chủ lớn phải bị phá bỏ, đất đai phải bị quốc hữu hóa và nông dân, công nhân nông nghiệp được khuyến khích chiếm đoạt các điền trang lớn.
Tình trạng này cần được hợp thức hóa càng sớm càng tốt bằng một nghị định khẩn cấp nhằm quốc hữu hóa các doanh nghiệp chính, đất đai và ngân hàng. Phương án sản xuất cần được xây dựng với sự tham gia của toàn thể công nhân, nhà khoa học, kỹ thuật viên… nhằm huy động tối đa tiềm năng sản xuất của dân tộc vì lợi ích toàn dân chứ không phải làm giàu cho một số ít kẻ ăn bám giàu có.
Cần phải làm rõ rằng những biện pháp đó không nhằm vào tầng lớp trung lưu, những chủ cửa hàng nhỏ và tiểu thương, v.v., không ai định động đến tài sản của họ. Kẻ thù của cách mạng là bọn đầu sỏ chuyên phá hoại đất nước, cướp bóc và bóc lột tầng lớp trung lưu cũng như giai cấp công nhân. Bằng cách quốc hữu hóa các ngân hàng và thiết lập một cơ chế kinh tế kế hoạch, sẽ có thể giúp đỡ các doanh nghiệp nhỏ bằng cách cấp cho họ tín dụng giá rẻ với các điều kiện dễ dàng. Bằng cách quốc hữu hóa giao thông vận tải và thương mại, bao gồm cả các siêu thị lớn, sẽ có thể loại bỏ những kẻ trung gian chuyên cướp bóc của tiểu nông trong khi tính giá cắt cổ cho người tiêu dùng.
Sóng xung kích
Những bước đi như vậy sẽ cắt đứt nền tảng dưới chân phe phản cách mạng và mang lại cho cuộc cách mạng Venezuela một cơ sở ủng hộ không thể lay chuyển của quần chúng. Chúng sẽ gây ra những làn sóng chấn động khắp châu Mỹ Latinh và sẽ vang dội trên toàn thế giới.
Với sức mạnh hiện tại, đế quốc Mỹ sẽ không thể can thiệp trực tiếp được. Nó không chỉ bị trói tay cuộc xâm lược Iraq mà còn phải đối mặt với sự phản đối của quần chúng trong nước, bắt đầu từ hàng triệu công nhân và thanh niên Latinh vốn đang chất chứa những bất mãn.
Thay vào đó, chủ nghĩa đế quốc Mỹ sẽ cố gắng thuyết phục các nước láng giềng can thiệp. Nhưng đây cũng không phải là một đề xuất đơn giản! Colombia có chính phủ cánh hữu thân Mỹ nhưng lại vướng vào cuộc nội chiến của chính mình. Lula sẽ khó có thể biện minh cho việc can thiệp vào Venezuela và một bước đi như vậy sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng ngay lập tức ở Brazil.
Trên thực tế, tình hình không ổn định đến mức một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Venezuela sẽ có tác động khắp châu Mỹ Latinh giống như bàn cờ domino. Thay vì dự tính can thiệp quân sự chống lại cuộc cách mạng Venezuela, họ sẽ phải đối mặt với nguy cơ cách mạng ngay trong sân sau của mình. Điều này có vẻ khó khăn quá phải không? Lựa chọn thay thế còn tệ hơn gấp triệu lần. Bởi vì giải pháp thay thế duy nhất cho kịch bản này là sự thất bại của cách mạng và thắng lợi của phe phản cách mạng ở Venezuela. Hậu quả của thất bại như vậy sẽ vô cùng nghiêm trọng không chỉ đối với người dân Venezuela mà còn đối với toàn bộ châu Mỹ Latinh.
Sự khởi đầu của một quá trình cách mạng ở Venezuela đã khơi dậy hy vọng của hàng triệu người nghèo trên khắp lục địa. Nhưng cuộc cách mạng đã dừng lại giữa chừng và điều này là không thể. Người ta không thể thực hiện được một nửa cuộc cách mạng; nhiều hơn một người có thể được sinh ra một nửa. Cuộc sinh nở nửa chừng sẽ kết thúc bằng sự phá thai, đau đớn và cái chết. Đã đến lúc gạt bỏ mọi ảo tưởng. Đã đến lúc phải nhìn thẳng vào thực tế. Đã đến lúc phải thực hiện Cách mạng Venezuela đến cùng.
Trên hết, đã đến lúc tất cả những người ủng hộ cách mạng và quyền lực của công nhân đoàn kết thành một đảng Marxist duy nhất có khả năng và sẵn sàng chiến đấu trong phong trào Bolivar để chấm dứt mọi sự dao động và tiến hành cuộc đấu tranh đến cùng. Sự thành công của cách mạng phụ thuộc vào yếu tố chủ quan, đó là vào đảng cách mạng và sự lãnh đạo của nó. Được trang bị những ý tưởng và chương trình khoa học của chủ nghĩa Mác, không một thế lực nào trên trái đất có thể đánh bại được giai cấp công nhân.
- Vì chương trình dân chủ công nhân và chủ nghĩa quốc tế vô sản!
- Vì một đảng Marxist!
- Hướng tới thắng lợi của Cách mạng Venezuela!
- Chuyển tiếp tới Hợp chủng quốc xã hội chủ nghĩa Nam Mỹ!
VENEZUELA GIỮA CÁCH MẠNG VÀ PHẢN CÁCH MẠNG
Buenos Aires, ngày 10 tháng 12 năm 2002
Các báo cáo từ Venezuela cho thấy cuộc đấu tranh giữa các lực lượng tranh chấp ngày càng gay gắt.
Hôm thứ Sáu, một tay súng đã giết chết 3 người và làm bị thương 21 người khác tại một cuộc biểu tình chống chính phủ ở một quảng trường, nơi các sĩ quan nổi dậy tổ chức các cuộc biểu tình hàng ngày. Vụ việc đẫm máu này mang tất cả dấu hiệu của một hành động khiêu khích có chủ ý. Theo báo cáo của Clarin, các tay súng bắn tỉa đi trên xe máy đã bắn vào một nhóm bao gồm các sĩ quan quân đội bất đồng chính kiến. Cảnh sát đã bắt giữ 7 nghi phạm, một trong số đó là Joao de Gouveira, quốc tịch Bồ Đào Nha và là tài xế taxi chuyên nghiệp, người được cho là đã thú nhận vụ xả súng ở Quảng trường Altamira.
Chúng tôi không có thông tin về Gouveira này. Không thể nói liệu anh ta là một kẻ khiêu khích chuyên nghiệp hay một kẻ cực tả loạn trí hay một kẻ khủng bố bị CIA hoặc một số cơ quan nhà nước khác thao túng. Tuy nhiên, đây chỉ là vấn đề thứ yếu. Nội dung khách quan của hành động này là nhằm khiêu khích nhằm làm mất uy tín của cách mạng và hỗ trợ các lực lượng chống chính phủ. Đặc biệt, nó nhằm mục đích tạo ra bầu không khí sợ hãi và hoảng loạn, có lợi cho việc hình thành “Đảng trật tự” trong các sĩ quan quân đội.
Phe cách mạng phải cảnh giác trước những kẻ khiêu khích chắc chắn đã trà trộn vào phong trào quần chúng nhằm gây mất trật tự và hoảng loạn. Mục đích của họ là lôi kéo phong trào quần chúng vào những cuộc xung đột vũ trang vô ích và có thể kết thúc với số lượng thương vong lớn. Đây chính là mục đích chính của bọn phản cách mạng. Đó là lý do tại sao những ý tưởng về “chủ nghĩa dân tộc” và chủ nghĩa khủng bố cá nhân lại có hại cho phong trào đến vậy. Các nhóm ủng hộ các chiến thuật như vậy rất dễ bị cảnh sát và các cơ quan mật vụ xâm nhập và bị thao túng vì những mục đích nham hiểm. Cần kiên quyết phản đối mọi thủ đoạn phiêu lưu gây nguy hiểm cho toàn bộ phong trào.
Con đường đánh bại bọn phản cách mạng không phải bằng đấu súng cá nhân mà bằng hành động của chính quần chúng. Và quần chúng đang đáp lại thách thức một cách xuất sắc! Vào thứ Bảy, khoảng 10 vạn người theo Chávez đã đổ ra đường phố Caracas trong một trận lũ người. Đây là cách để trả lời kẻ thù! Ngược lại, số người phản cách mạng trên đường phố lại ít hơn nhiều. Đây là dấu hiệu cho thấy ý chí của tầng lớp trung lưu đang suy yếu. Đó là đặc điểm của tầng lớp tiểu tư sản, tìm kiếm thành công nhanh chóng và dễ nản lòng khi gặp sự phản kháng.
Tuy nhiên, cuộc đấu tranh vẫn chưa kết thúc. Đang neo đậu ngoài khơi là tàu chở dầu Pilin Leon đang bị phản cách mạng chiếm giữ. Tuy nhiên quân đội dù đã có lệnh nhưng hôm qua vẫn không chiếm lại được còn tàu vì thủy thủ đoàn cho biết sẽ vi phạm luật hàng hải nếu giao quyền kiểm soát cho các sĩ quan không đủ tiêu chuẩn. Mục đích của bọn phản động hoàn toàn rõ ràng: gây ra tình trạng hỗn loạn, mất trật tự đến mức tối đa, phá hoại nền kinh tế, cướp miếng bánh khỏi miệng người dân và từ đó tạo điều kiện cho đảo chính.
Ban đầu không thể đưa mọi thứ lên đỉnh điểm bằng các cuộc biểu tình, sự chú ý của bọn phản động đã chuyển từ đường phố sang công ty độc quyền dầu mỏ nhà nước, PDVSA. Kể từ khi bắt đầu chiến dịch phá hoại hiện nay, sản lượng dầu đã giảm 40% và các nhà máy lọc dầu quan trọng sắp đóng cửa. Vì xuất khẩu dầu chiếm một nửa doanh thu của chính phủ nên đây là một tai họa cho đất nước.
Hugo Chávez đã ra lệnh cho quân đội tăng cường bảo vệ các cơ sở khai thác dầu và cảnh báo rằng ông có thể ban bố tình trạng khẩn cấp nếu tình trạng gián đoạn tiếp tục gia tăng. Ông cũng đe dọa sa thải nhân viên tại các nhà máy lọc dầu.
Nhưng bọn phản cách mạng thì không thể lay chuyển được. Họ hiểu rằng nếu phong trào lần thứ 4 trong năm nay thất bại, họ sẽ gặp khó khăn rất lớn. Đằng sau hậu trường, đại sứ quán Mỹ đang thúc giục họ. Không thiếu đô la để tài trợ cho các hoạt động ám muội như này. Cả hai bên đều hiểu rằng kết quả của cuộc kiểm tra sức mạnh hiện tại sẽ mang tính quyết định.
Các thế lực phản cách mạng cảm thấy chưa đủ mạnh để tự mình giành chính quyền. Mục đích của các cuộc biểu tình trên đường phố không phải là để tổ chức một cuộc nổi dậy toàn quốc mà chỉ nhằm tạo ra sự hoảng loạn và mất trật tự với hy vọng các phần tử phản động trong quân đội sẽ được khuyến khích thực hiện một cuộc tuyên truyền.
Nếu tình hình này tiếp tục kéo dài thì triển vọng cho điều đó sẽ tăng lên. Ý tưởng sẽ tập hợp sức mạnh rằng “điều này không thể tiếp tục”, “trật tự phải được lập lại” – Những ý tưởng như vậy sẽ tập hợp được sức mạnh. Nguy cơ xu hướng Bonapartist trong lực lượng vũ trang là rất thực tế.
Hugo Chávez đã cáo buộc kẻ thù của mình phá hoại và kêu gọi người dân “tiếp tục huy động trên đường phố và ở nông thôn để bảo vệ cách mạng một lần nữa”. Trên thực tế, đây là cách duy nhất để cứu cuộc cách mạng thoát khỏi thảm họa sắp xảy ra. Tuy nhiên, chỉ huy động quần chúng thôi thì chưa đủ. Phong trào không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm và tinh thần chiến đấu – nó còn cần có mục tiêu, chương trình và chiến lược rõ ràng.
Bọn phản cách mạng có mục tiêu và đã kiên trì theo đuổi mục tiêu đó bằng những chiến thuật khéo léo, được thực hiện bởi những người thông minh, không quan tâm đến hiến pháp, luật pháp hay bất kỳ sự thận trọng nào khác khi bảo vệ lợi ích giai cấp của mình. Chúng ta nên học hỏi từ kẻ thù của mình và thể hiện những phẩm chất tương tự trong việc đấu tranh vì lợi ích của giai cấp chúng ta.
Quần chúng đang đáp lại bằng nghị lực và quyết tâm thường lệ của họ. Đã có báo cáo về việc chiếm đóng các nhà máy, kể cả trong ngành dầu mỏ. Đây là con đường phía trước!
Yêu cầu hành động quyết liệt
Từ khắp nơi trên đất nước, các thông điệp và nghị quyết đang được đổ về từ các tổ chức cấp bậc và hồ sơ của phong trào Bolivar yêu cầu Tổng thống phải có hành động quyết đoán. Đặc biệt người dân phẫn nộ trước hành vi hèn hạ của báo chí, đài phát thanh và truyền hình. Những công cụ đắc lực này trong tay bọn tư bản luôn được sử dụng để chống lại phong trào lao động. Vào thời điểm này, chúng đang bị các lực lượng phản cách mạng ở Venezuela sử dụng để kích động chống lại chính phủ được bầu cử hợp pháp và ủng hộ một cuộc đảo chính. Vấn đề được đặt ra là chiếm đóng các đài truyền hình, đài phát thanh, báo chí nhằm chấm dứt việc bọn phản động bóp méo tin tức.
Năm 1968 ở Pháp, các công nhân in ấn buộc các tờ báo của bọn triệu phú phải chịu sự giám sát chặt chẽ của ủy ban công nhân để đảm bảo rằng nội dung của các tờ báo được cân bằng hợp lý. Các tờ báo phải đăng tải quan điểm của người lao động về những vấn đề chính trong ngày. Đây có lẽ là lần duy nhất người dân Pháp biết được sự thật về cuộc đấu tranh của công nhân. Những người lao động ở Venezuela có thể làm nhiều hơn là chỉ làm theo tấm gương này.
Dưới hệ thống tư bản chủ nghĩa, tự do báo chí là một cụm từ trống rỗng. Ở tất cả các nước, phương tiện truyền thông đều được sở hữu và kiểm soát bởi một số ít các ông trùm siêu giàu, những người bổ nhiệm và sa thải các biên tập viên theo sở thích của họ. Cuối cùng, chính họ là người quyết định đường lối chính trị của giới truyền thông. Một nhóm nhỏ những người đàn ông quyền lực, không do ai bầu ra và chịu trách nhiệm trước ai, có khả năng định hình và uốn nắn dư luận quần chúng, xây dựng và phá vỡ các chính phủ. Và đây chính là cái mà người ta gọi là “dân chủ”!
Một nhà nước của công nhân sẽ quốc hữu hóa các phương tiện truyền thông đại chúng và cho phép chúng tiếp cận miễn phí mọi xu hướng chính trị và xã hội tương ứng với sự ủng hộ của người dân đối với chúng. Bằng cách này, các ủy ban cách mạng sẽ có các đài truyền hình và nhật báo, và có thể cho phép mình trao cho các ông trùm báo chí giàu có quyền dân chủ để sản xuất một bản sao nhỏ hàng tháng để họ có thể bán tại các bến xe buýt và các khu chợ.
Khi Chávez đắc cử cách đây bốn năm, ông đã hứa hẹn một sự thay đổi căn bản trong xã hội Venezuela. Người dân tin tưởng ông, không ai hoài nghi sự trung thực của cá nhân ông, mong muốn chân thành của ông trong việc hành động vì lợi ích của đại đa số người nghèo, công nhân và nông dân. Những thành tựu quan trọng đã đạt được, và những thành tựu này cần được bảo vệ. Nhưng cuối cùng, vấn đề thực sự vẫn chưa được giải quyết. Nền kinh tế của đất nước vẫn nằm trong tay một nhóm thiểu số nhỏ đã cướp bóc và tàn phá đất nước. Những người giàu có và quyền lực này sẽ không bao giờ chấp nhận một Venezuela tự do, công bằng và bình đẳng. Chừng nào đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp vẫn nằm trong tay họ, thì không thể có một giải pháp lâu dài thực sự nào.
Điều cần thiết ở Venezuela là một cuộc cách mạng xã hội. Câu hỏi đặt ra là: ai sẽ thắng? Một nhóm nhỏ các ông trùm giàu có được đế quốc Mỹ hậu thuẫn, hay đại đa số người dân, những người mà tội lỗi duy nhất của họ là tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn cho bản thân và con cái? Những kẻ ba hoa về dân chủ thường bỏ qua thực tế rằng điều họ đang ủng hộ là một nhóm nhỏ những kẻ giàu có, những kẻ ăn bám, nên kiểm soát cuộc sống và số phận của đại đa số người dân. Đó không phải là dân chủ. Đó là chế độ độc tài của tư bản.
Việc phá hoại kinh tế đã gây ra những ảnh hưởng nhất định, dẫn đến tình trạng thiếu hàng hóa tại các cửa hàng và làn sóng mua sắm hoảng loạn trên khắp Venezuela. Khi cuộc xung đột bước sang tuần thứ hai, Lực lượng Vệ binh Quốc gia đã phải trưng dụng xe tải chở hàng và buộc các trạm xăng phải mở cửa. Việc đóng cửa đã làm tê liệt ngành công nghiệp dầu mỏ của quốc gia sản xuất lớn thứ năm thế giới khi các giếng dầu, nhà máy lọc dầu, tàu chở dầu, trung tâm phân phối và trạm xăng ngừng hoạt động. Tình hình do đó vẫn rất nghiêm trọng.
Bên ngoài Caracas, Lực lượng Vệ binh Quốc gia đã chiếm giữ ít nhất ba trung tâm phân phối dầu mỏ đã đóng cửa trong cuộc đình công. Chính phủ đã thuê dân thường lái các xe bồn chở dầu – được trưng dụng từ các chủ sở hữu tư nhân – đến các trạm xăng. Bộ Năng lượng cho biết tài sản tư nhân sẽ được trả lại cho chủ sở hữu “ngay khi các hoạt động được bình thường hóa”.
Nhưng vấn đề ở đây là. Không thể nào mọi thứ lại “bình thường hóa” ở Venezuela cho đến khi mâu thuẫn cơ bản được loại bỏ. Điều cần thiết là phải phá hủy quyền lực kinh tế của giai cấp tư bản bằng cách quốc hữu hóa những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế. Điều này sẽ khiến kẻ thù của cuộc cách mạng không thể thực hiện loại hành động phá hoại mà chúng ta đang chứng kiến hiện nay.
Quan trọng hơn, nó sẽ cho phép người dân Venezuela huy động toàn bộ tiềm năng sản xuất của ngành công nghiệp, nông nghiệp và nguồn nhân lực Venezuela để giải quyết các vấn đề cấp bách của quần chúng.
Hiện tại, tình hình cân bằng bất ổn vẫn tiếp diễn. Được Washington xúi giục, phe phản động thậm chí còn cứng rắn hơn trong các yêu cầu của họ. Các cuộc đàm phán giữa phe đối lập và chính phủ đã được nối lại vào tối thứ Bảy nhưng dường như không đạt được nhiều tiến triển. Ban đầu, phe đối lập tìm cách tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về chính phủ 4 năm tuổi của ông Chávez, nhưng giờ đây họ đang yêu cầu ông từ chức ngay lập tức.
Khía cạnh nghiêm trọng nhất của tình hình là sự khởi đầu của những hành động khiêu khích vũ trang rõ ràng, như vụ việc xảy ra hôm thứ Sáu tuần trước. Không còn nghi ngờ gì nữa, điều này nhằm mục đích dẫn đến những cuộc đụng độ nghiêm trọng hơn. May mắn là cho đến nay điều đó vẫn chưa xảy ra. Tuy nhiên, nhu cầu về một lực lượng phòng vệ hay dân quân rõ ràng là cần thiết.
Nhu cầu quốc phòng cần được thảo luận trong mọi ủy ban và nếu có thể, cần bố trí các nhóm quốc phòng tuần tra khu vực địa phương và duy trì trật tự. Các khu dân cư phải được bảo vệ khỏi các phần tử tội phạm và những kẻ khiêu khích tìm cách phá hoại hòa bình và gây xung đột. Những người chuyên môn có kiến thức về quân sự có thể được giao phụ trách các đơn vị này. Mục đích không phải là gây ra bạo lực, như một số người đã đề xuất, mà là giảm thiểu bạo lực và răn đe những kẻ gây hấn.
Vấn đề quân đội vẫn là vấn đề trọng tâm. Đa số binh lính đứng về phía nhân dân. Cần duy trì liên lạc chặt chẽ giữa doanh trại và các ủy ban, và cùng nhau họ nên theo dõi sát sao các hoạt động và hành vi của các sĩ quan quân đội mà lòng trung thành còn đáng ngờ.
Vai trò tiến bộ
Hoàn toàn đúng đắn khi đặt ra yêu cầu đối với Tổng thống và gây áp lực lên giới lãnh đạo để họ hành động một cách quyết đoán. Xét cho cùng, chính Chávez là hiện thân của khát vọng của quần chúng, hay nói chính xác hơn là những khát vọng mơ hồ ban đầu của quần chúng mới được thức tỉnh về đời sống chính trị gần đây. Không thể phủ nhận rằng Hugo Chávez đã đóng một vai trò tiến bộ khi kêu gọi những khát vọng này và nỗ lực hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn cho người nghèo và những người bị áp bức.
Nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn. Tình hình hiện nay mang một sắc thái u ám hơn. Xã hội Venezuela đang bị chia rẽ và phân cực mạnh mẽ giữa tả và hữu. Những khẩu hiệu mơ hồ cũ không còn giá trị hay tác dụng gì trong tình hình này. Điều cần thiết là sự rõ ràng và kiên quyết. Ngày càng nhiều người bắt đầu nhận ra điều này và đang lớn tiếng yêu cầu một bàn tay cứng rắn hơn và hành động quyết đoán hơn trong việc đối phó với kẻ thù của nhân dân. Việc gây áp lực lên giới lãnh đạo để họ hành động là hoàn toàn đúng đắn và cần thiết. Nếu họ làm vậy, cuộc đấu tranh có thể giành chiến thắng nhanh hơn và với ít hy sinh hơn.
Nhưng điều tuyệt đối cần thiết là quần chúng tiếp tục hành động từ bên dưới, ngay lập tức đưa các yêu cầu của họ vào thực tiễn, mà không cần chờ đợi bất kỳ sự chỉ đạo nào từ cấp trên. Đó là cách họ đã chiến thắng vào tháng Tư và đó là cách họ có thể chiến thắng bây giờ.
Thật không may, Hugo Chávez thường thể hiện sự thiếu quyết đoán trước các sự kiện. Thiếu một tầm nhìn rõ ràng, ông ấy thấy mình đang chịu áp lực cực lớn từ cả tả và hữu. Ông ấy đang bị những người được gọi là bạn bè thúc giục hành xử ôn hòa vì sợ làm cho mọi việc tồi tệ hơn. Với những "người bạn" như thế, người ta thực sự không cần kẻ thù! Cần phải chống lại những áp lực này bằng cách gia tăng áp lực từ phía dưới.
Có một trách nhiệm nặng nề đang đè nặng lên vai Tổng thống, điều này không cần phải hoài nghi. Là một người lính dày dạn kinh nghiệm, bản năng của ông hoàn toàn phản đối việc chia rẽ quân đội. Ông không muốn một cuộc nội chiến nhưng thực tế là cách duy nhất để ngăn chặn nội chiến là phải hành động quyết đoán chống lại phe phản cách mạng và vũ trang cho nhân dân. Người La Mã xưa có câu: “Si pacem vis, para bellum” – Nếu muốn hòa bình, hãy chuẩn bị cho chiến tranh! Đó là nghịch lý muôn thuở của chủ nghĩa cải cách và chủ nghĩa hòa bình: chúng đạt được kết quả hoàn toàn trái ngược với mục đích ban đầu. Bằng cách vũ trang và huy động quần chúng chống lại nguy cơ phản động, nguy cơ đó lại giảm đi chứ không tăng lên. Bằng cách thỏa hiệp và cố gắng tránh xung đột, tức là thể hiện sự yếu đuối trước phe phản động, phe phản động lại càng trở nên tự tin và hung hăng hơn.
Về phần quân đội, nó đã bị chia rẽ giữa đa số đứng về phía nhân dân và thiểu số những phần tử bị phe phản cách mạng mua chuộc. Câu hỏi duy nhất là phe nào trong hai phe sẽ chiến thắng. Hugo Chávez nên dựa vào quần chúng và những người lính sát cánh cùng quần chúng để giải giáp và bắt giữ các phần tử phản cách mạng trong doanh trại. Đừng tin tưởng những kẻ giả danh trung thành nhưng lại chủ trương chính sách hòa giải với kẻ thù và than phiền rằng quần chúng “đi quá xa”! Hãy nhớ số phận của Salvador Allende, người đã tin tưởng tướng Pinochet “dân chủ” và từ chối phân phát vũ khí cho quần chúng sẵn sàng chiến đấu cho chính phủ.
NHỮNG CUỘC GẶP GỠ VỚI HUGO CHÁVEZ
London, ngày 29 tháng 4 năm 2004
Như độc giả của Bảo vệ chủ nghĩa Marx đã biết, tuần trước tôi đã đến Caracas để tham dự Hội nghị Quốc tế lần thứ hai về Tình đoàn kết với Cách mạng Venezuela. Hội nghị được tổ chức nhân kỷ niệm hai năm ngày thất bại của cuộc phản cách mạng tháng 4 năm 2002. Trong một tuần bận rộn, tôi đã phát biểu tại một số cuộc họp, trình bày quan điểm Marxist, chủ yếu trước công nhân và người nghèo – những nhà hoạt động của phong trào Bolivar và những nhân vật chính của Cách mạng Venezuela. Tôi đã tham dự cuộc mít tinh lớn vào ngày 12 tháng 4 và tận mắt chứng kiến lòng nhiệt huyết cách mạng thúc đẩy quần chúng và giúp họ ngăn chặn cuộc phản cách mạng.
Tôi cũng có cơ hội gặp gỡ và trò chuyện với Tổng thống Cộng hòa Bolivar của Venezuela, Hugo Chávez. Là một nhà văn và nhà sử học theo chủ nghĩa Marx, tôi đã quen với việc viết về những người đàn ông và phụ nữ làm nên lịch sử nhưng, thú thật là không phải ngày nào người ta cũng có cơ hội để quan sát một nhân vật chính của tiến trình lịch sử ở cự ly gần đến thế, để đặt câu hỏi và hình thành ấn tượng, không phải từ các bài báo mà từ kinh nghiệm cá nhân.
Tôi muốn làm rõ một vài điều trước khi đi vào chủ đề chính,. Tôi tiếp cận Cách mạng Venezuela với tư cách là một nhà cách mạng chứ không phải là một người quan sát bên ngoài, và chắc chắn không phải là một kẻ nịnh hót hay tâng bốc. Nịnh hót là kẻ thù của các cuộc cách mạng vì nó là kẻ thù của sự thật, và trên hết, các cuộc cách mạng cần phải biết sự thật. Tôi thấy hiện tượng “du lịch cách mạng” vô cùng đáng ghê tởm. Nó đặc biệt không phù hợp trong trường hợp của Venezuela, bởi vì ở đây, cuộc cách mạng đang đối mặt với nguy hiểm lớn nhất. Những kẻ có những bài phát biểu ngu ngốc liên tục khẳng định những điều kỳ diệu của Cách mạng Bolivar, nhưng lại cố tình phớt lờ những nguy hiểm mà nó vẫn phải đối mặt, là những kẻ phản bội cách mạng, những người không thể tin tưởng được.
Một cuộc cách mạng thành công luôn có rất nhiều “bạn bè”. Những phần tử trung lưu bị thu hút bởi quyền lực như ruồi bu vào mật, sẵn sàng ca ngợi cuộc cách mạng chừng nào nó còn nắm quyền, không làm gì hữu ích để cứu nó khỏi kẻ thù, khóc lóc khi nó bị lật đổ, và ngày hôm sau lại chuyển sang việc khác trong cuộc sống – những “người bạn” như vậy chẳng đáng giá gì. Một người bạn thực sự không phải là người luôn nói bạn đúng. Một người bạn thực sự là người không ngại nhìn thẳng vào mắt bạn và nói rằng bạn sai.
Những người bạn tốt nhất của Cách mạng Venezuela là những người theo chủ nghĩa Marx cách mạng. Họ là những người sẽ làm mọi cách để bảo vệ Cách mạng Venezuela chống lại kẻ thù. Đồng thời, những người bạn chân chính của cách mạng – những người bạn trung thực và trung thành – sẽ luôn nói lên suy nghĩ của mình mà không sợ hãi. Ở đâu chúng ta thấy con đường đúng đắn đang được đi, chúng ta sẽ khen ngợi. Ở đâu chúng ta thấy sai lầm đang được mắc phải, chúng ta sẽ đưa ra những lời phê bình thân thiện nhưng kiên quyết. Còn kiểu hành vi nào khác có thể mong đợi ở những nhà cách mạng và những người theo chủ nghĩa quốc tế chân chính?
Trong nhiều bài phát biểu ở Venezuela – bao gồm cả một số cuộc phỏng vấn trên truyền hình – tôi được hỏi ý kiến về Cách mạng Venezuela, và đã trả lời nhất quán như sau: “Cuộc cách mạng của các bạn là nguồn cảm hứng cho công nhân toàn thế giới: các bạn đã làm nên những điều kỳ diệu; tuy nhiên, động lực thúc đẩy cuộc cách mạng là giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân, và đó là bí quyết cho sự thành công trong tương lai. Tuy nhiên, cuộc cách mạng vẫn chưa hoàn thành và sẽ không hoàn thành trừ khi và cho đến khi các bạn phá hủy quyền lực kinh tế của các chủ ngân hàng và nhà tư bản. Để làm được điều này, quần chúng nhân dân phải được vũ trang và tổ chức thành các ủy ban hành động, được tổ chức ở tất cả các cấp. Công nhân phải có các tổ chức độc lập của riêng mình và chúng ta phải xây dựng Xu hướng Cách mạng Mác-xít.”
Dân chủ và tầng lớp cầm quyền
Ở bất cứ nơi nào tôi phát biểu, những ý tưởng này đều được đón nhận với sự nhiệt tình lớn lao. Không một lúc nào tôi bị gây áp lực phải sửa đổi hay thay đổi ý tưởng của mình. Ở mọi cấp độ, đều có sự quan tâm đáng kể đến các tư tưởng Mác-xít. Trái ngược với những lời dối trá và vu khống đáng hổ thẹn đang được lan truyền khắp nơi (với sự giúp đỡ nhỏ từ CIA), Venezuela cách mạng được hưởng nền dân chủ hoàn toàn. Bất chấp việc luôn âm mưu chống lại dân chủ, phe đối lập tư sản được phép đưa ra các ý tưởng của họ một cách tự do như tôi – thậm chí còn tự do hơn, vì họ sở hữu các kênh truyền hình chính, liên tục phát tán tuyên truyền phản cách mạng và thậm chí công khai kêu gọi đảo chính.
Những luận điểm của kẻ thù cách mạng cho rằng Chávez là một nhà độc tài thật mỉa mai. Không giống như người đang nắm giữ chức vụ Tổng thống Mỹ hiện nay, người chưa bao giờ giành được đa số phiếu và chỉ được hưởng lợi từ chức vụ đó vì kết quả bầu cử đã bị gian lận, Hugo Chávez đã giành chiến thắng áp đảo trong hai cuộc bầu cử và năm cuộc bầu cử khác đã phê chuẩn chương trình của ông, tất cả chỉ trong vòng 6 năm.
Chávez đã ban hành một hiến pháp mới, đặc trưng bởi tính dân chủ cực kỳ cao. Trớ trêu thay, chính hiến pháp mới này lại trao cho người dân quyền tổ chức trưng cầu dân ý để bãi nhiệm một chính phủ không được lòng dân, điều mà phe đối lập đang lợi dụng để cố gắng lật đổ chính phủ Chávez dẫu chưa thành công. Như vậy, cả hai bên đều viện dẫn cùng một đạo luật và cùng một hiến pháp.
Ban đầu, giới tài phiệt không biết phải nghĩ gì về chính phủ Chávez. Họ nghĩ rằng nó sẽ giống như bất kỳ chính phủ nào khác. Và ở Venezuela, cũng như ở bất kỳ quốc gia nào khác nơi mà nền dân chủ tư sản tồn tại trên hình thức, các chính phủ được bầu cử là một mặt hàng như bất kỳ mặt hàng nào khác: chúng có thể được mua bán – chỉ cần quyết định giá cả chính xác. Hugo Chávez là một ẩn số, nhưng với tư cách là một cựu sĩ quan quân đội, chắc chắn ông ấy sẽ sớm nhận ra điều đó? Đối với giai cấp thống trị, những bài phát biểu mà các chính trị gia đưa ra trong các chiến dịch tranh cử chỉ là chuyện nhỏ trong chính trị – chúng không được coi trọng.
Một chính trị gia thuộc đảng Bảo thủ Anh từng nói với một người theo chủ nghĩa xã hội: “Các ông không bao giờ thắng được, bởi vì chúng tôi luôn có thể mua chuộc các nhà lãnh đạo của các ông.” Theo nguyên tắc tương tự, giới tài phiệt đã cố gắng đạt được thỏa thuận với chính phủ mới. Họ thậm chí còn viết những lời tốt đẹp về Hugo Chávez. Theo nguyên tắc chỉ đạo lâu đời của chính trị Venezuela, họ cho rằng một thỏa thuận hòa bình có thể đạt được trên cơ sở sau: “Hãy nhìn xem, đây là một đất nước giàu có: có rất nhiều cho tất cả chúng ta. Vì vậy, thực sự không cần phải tranh cãi. Chúng ta hãy đạt được một thỏa thuận lịch sự: các ông lấy một phần và chúng tôi sẽ lấy phần còn lại.”
Thật không may cho tầng lớp thống trị, không phải ai cũng dễ dàng bị mua chuộc. Ngay cả khi chính phủ thông qua hiến pháp mới, tầng lớp đầu sỏ cũng không hề nản lòng. Chính phủ mới đã thông qua một hiến pháp dân chủ nhất ở Mỹ Latinh, thậm chí có thể là trên toàn thế giới. Nó trao quyền cho tất cả mọi người, bất kể chủng tộc, màu da hay giới tính. Tất nhiên, tầng lớp đầu sỏ không coi trọng điều này. Xét cho cùng, hiến pháp chẳng khác gì một mảnh giấy vụn? Lập luận của tầng lớp đầu sỏ rất thuyết phục, và phản ánh thực tế của mọi luật lệ và hiến pháp trong một nền dân chủ tư sản hình thức. Chúng không thực sự đáng được coi trọng. Chúng chỉ là một lớp vỏ bọc được thiết kế để che đậy tình hình thực tế, đó là sự thống trị liên tục của một thiểu số giàu có đối với đa số.
Dân chủ, nghị viện, bầu cử, tự do ngôn luận và công đoàn tự do được giai cấp thống trị coi là một điều ác cần thiết, có thể chấp nhận được miễn là chúng không đe dọa đến sự độc tài của các ngân hàng và các tập đoàn độc quyền. Nhưng ngay khi cơ chế dân chủ được quần chúng sử dụng để tạo ra một sự thay đổi cơ bản trong xã hội, thái độ của giai cấp thống trị sẽ thay đổi. Họ bắt đầu la hét về “chế độ độc tài” ngay cả khi chính phủ, như ở Venezuela, đã được bầu bởi đa số áp đảo. Để lật đổ chính phủ, họ sẵn sàng dùng mọi biện pháp: Sử dụng sức mạnh kinh tế, quyền kiểm soát đời sống kinh tế của quốc gia, quyền kiểm soát truyền thông đại chúng và hệ thống tư pháp để quấy rối, phá hoại và làm suy yếu chính phủ được bầu cử dân chủ.
Việc cho rằng luật pháp và hiến pháp sẽ cứu vãn chính phủ trong điều kiện như vậy là vô cùng ngây thơ. Các hành động ngoài nghị viện của giai cấp thống trị không thể bị đánh bại bằng những bài phát biểu trong nghị viện và những lời kêu gọi hiến pháp. Chúng chỉ có thể bị đánh bại bằng hành động ngoài nghị viện của quần chúng. Kinh nghiệm của cuộc Cách mạng Venezuela khẳng định điều này một cách tuyệt đối. Bởi vì việc thông qua một hiến pháp trao quyền cho đa số là một chuyện, còn việc biến những quyền đó thành hiện thực lại là chuyện khác. Để hành động vì lợi ích của đa số, cần phải đối đầu với lợi ích nhóm của tầng lớp đầu sỏ. Điều này không thể thực hiện được nếu không có một cuộc đấu tranh toàn diện.
Cuộc đảo chính ngày 11 tháng 4
Ngay khi giới tài phiệt nhận ra rằng họ không thể đạt được thỏa thuận với Chávez, rằng ông ta không thể bị mua chuộc, họ bắt đầu tấn công ông. Giới tinh hoa bắt đầu tổ chức và huy động lực lượng của mình. Họ sử dụng quyền kiểm soát các phương tiện truyền thông đại chúng để kích động tầng lớp trung lưu. Họ sử dụng CIA để hối lộ các lãnh đạo công đoàn tham nhũng nhằm tổ chức các cuộc đình công phản động, theo mô hình cuộc đình công của các tài xế xe tải chống lại chính phủ của Salvador Allende ở Chile. Họ dàn dựng một cuộc đình công đầu tư, chuyển hàng tỷ đô la vào các tài khoản ngân hàng ở Miami. Họ đang chuẩn bị cho cuộc đảo chính phản cách mạng ngày 11 tháng 4 năm 2002.
Không cần phải nói, tất cả các mắt xích trong âm mưu này đều bắt nguồn từ Washington. Tại sao chủ nghĩa đế quốc Mỹ lại căm ghét Chávez? Tại sao chúng lại sợ Cách mạng Bolivar? Cho đến nay, Chávez vẫn chưa tịch thu tài sản của các công ty lớn của Mỹ tại Venezuela. Ông ấy chưa ngăn chặn việc vận chuyển dầu sang Mỹ. Ông ấy chưa quốc hữu hóa tài sản của giới tài phiệt.
Một phần, sự thù địch của Washington đối với Chávez xuất phát từ quyết tâm mạnh mẽ của ông trong việc chống lại sự áp đặt của chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Ngay từ đầu, ông đã là một trong những người ủng hộ kiên định nhất việc duy trì giá dầu cao – một chính sách đi ngược lại lợi ích của chủ nghĩa tư bản Mỹ, vốn đang chật vật thoát khỏi suy thoái và cần giữ giá dầu ở mức thấp. Trước đây, Washington có thể dựa vào một chính phủ dễ bảo ở Caracas, một chính phủ sẽ áp dụng chính sách phù hợp hơn cho lợi ích của Hoa Kỳ. Công ty dầu khí Venezuela PDVSA, mặc dù chính thức được quốc hữu hóa nhưng lại do các quan chức tham nhũng kiểm soát, điều hành PDVSA như bất kỳ doanh nghiệp tư bản nào khác và rất thân thiện với các công ty dầu khí lớn của Mỹ.
Tuy nhiên, lý do thực sự cho lòng căm thù không nguôi của chủ nghĩa đế quốc Mỹ đối với Chávez phải được tìm kiếm ở nơi khác. Hiện nay, không có một chế độ tư bản ổn định nào từ Tierra del Fuego đến Rio Grande. Một làn sóng cách mạng đang càn quét toàn bộ lục địa Mỹ Latinh. Điều này khiến các nhà chiến lược của chủ nghĩa tư bản ở Washington tràn ngập nỗi sợ hãi và lo lắng. Ánh mắt của thế giới đang đổ dồn vào Trung Đông, một khu vực có tầm quan trọng kinh tế và chiến lược sống còn đối với chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Nhưng Mỹ Latinh lại được coi là sân sau của Mỹ. Các sự kiện ở phía Nam ảnh hưởng trực tiếp đến Mỹ.
Cuộc Cách mạng Bolivar của Hugo Chávez là mối đe dọa trực tiếp đối với chủ nghĩa đế quốc Mỹ bởi tấm gương mà nó mang lại cho quần chúng bị áp bức ở phần còn lại của châu Mỹ Latinh. Nó đã đánh thức quần chúng khỏi giấc ngủ đông dài và thúc đẩy họ đấu tranh. Danh sách những thành tựu thực tiễn của cuộc cách mạng rất ấn tượng. Nó đã thực hiện một số cải cách nghiêm túc vì lợi ích của giai cấp công nhân và người nghèo. Một triệu rưỡi người đã được dạy đọc và viết và tổng cộng 3 triệu người đã được ghi danh vào các chương trình giáo dục ở các cấp độ khác nhau. Các bác sĩ Cuba đang đến từng làng mạc và khu ổ chuột để chăm sóc y tế cho mười hai triệu người Venezuela, nhiều người trong số họ chưa từng được bác sĩ khám chữa bệnh trong đời. Gần hai triệu hecta đất đã được phân phối cho nông dân. Đây là những thành quả thực tế. Nhưng thành quả thực sự của cuộc cách mạng còn quan trọng hơn và khó nắm bắt hơn. Nó không thể cân đo, tính toán hay đếm được, nhưng nó mang tính quyết định. Cuộc cách mạng đã mang lại cho quần chúng ý thức về phẩm giá của chính họ với tư cách là con người, nó đã truyền cho họ một ý thức mạnh mẽ về công lý, nó đã cho họ một ý thức mới về sức mạnh của chính họ, nó đã cho họ một sự tự tin mới. Điều đó đã mang lại cho họ niềm hy vọng về tương lai.
Từ góc nhìn của giai cấp thống trị và chủ nghĩa đế quốc, điều này là một mối nguy hiểm chết người.
Hiện tại, tương quan giữa các lực lượng giai cấp vẫn thuận lợi cho cuộc cách mạng. Sự nổi tiếng cá nhân của Chávez là không thể tranh cãi. Các cuộc thăm dò cho thấy ông ấy đạt 60% hoặc hơn. Trên thực tế, sự ủng hộ dành cho ông ấy thậm chí còn lớn hơn nếu xét đến các lực lượng nào đang ủng hộ ông. Tất cả những gì sống động, sáng tạo và đầy sức sống ở Venezuela đều đứng về phía cách mạng. Ở phía đối diện là các thế lực phản động và bảo thủ – tất cả những gì thoái hóa, tham nhũng và thối nát.
Lần đầu tiên trong gần 200 năm lịch sử Venezuela, người dân cảm thấy chính phủ nằm trong tay những người muốn bảo vệ quyền lợi của họ. Trước đây, chính phủ luôn là một thế lực xa lạ chống lại họ. Họ không muốn thấy sự trở lại của các đảng phái tham nhũng cũ.
Như Trotsky giải thích trong Lịch sử Cách mạng Nga, một cuộc cách mạng là tình huống mà quần chúng bắt đầu tự nắm lấy vận mệnh của mình. Điều này chắc chắn đúng với Venezuela hiện nay. Sự thức tỉnh của quần chúng và sự tham gia tích cực của họ vào chính trị là đặc điểm quyết định nhất của Cách mạng Venezuela và là bí quyết thành công của nó.
Hai năm trước, cuộc nổi dậy tự phát của quần chúng đã đánh bại phe phản cách mạng. Chính điều này đã thúc đẩy toàn bộ quá trình. Nhưng hai năm sau, một tâm trạng mới đang hình thành trong quần chúng. Có sự thất vọng và bất mãn. Khát vọng của quần chúng chưa được thỏa mãn. Họ muốn tiến xa hơn. Họ muốn đối đầu và đánh bại các thế lực phản cách mạng và đang tiếp tục tiến lên.
Nhưng trên hết, còn có những áp lực khác từ những người cảm thấy cuộc cách mạng đã đi quá xa, những người lo sợ quần chúng một mặt và chủ nghĩa đế quốc ở mặt khác. Họ muốn hãm phanh. Hai xu hướng trái ngược này không thể cùng tồn tại mãi mãi. Một trong hai sẽ phải thắng. Tương lai của cuộc cách mạng sẽ phụ thuộc vào kết quả của cuộc đấu tranh nội bộ này.
Mâu thuẫn cốt lõi này được phản ánh ở mọi cấp độ, trong xã hội, trong phong trào, trong chính phủ, trong Phủ Tổng thống Miraflores, và thậm chí cả trong chính bản thân Tổng thống.
Chávez và quần chúng
Trong nhiều thập kỷ, Venezuela bị cai trị bởi một nhóm thiểu số tham nhũng và suy đồi. Hệ thống chính trị lưỡng đảng bao gồm hai đảng đại diện cho nhóm thiểu số này. Khi Chávez thành lập Phong trào Bolivar, ông đã tìm cách dọn sạch cái "chuồng ngựa Augean" thối nát của đời sống chính trị Venezuela. Đây là một mục tiêu hạn chế và rất khiêm tốn nhưng nó vẫn vấp phải sự kháng cự dữ dội từ nhóm thiểu số cầm quyền và tay sai của chúng.
Hai năm trước, vào ngày 11 tháng 4, giới tài phiệt, với sự hỗ trợ tích cực của Washington, đã cố gắng lật đổ Chávez thông qua một cuộc đảo chính. Ông đã bị bắt và bị giam cầm. Những kẻ âm mưu đã tự thiết lập căn cứ tại cung điện Miraflores. Nhưng chỉ trong vòng 48 giờ, chúng đã bị lật đổ bởi một cuộc nổi dậy tự phát của quần chúng. Các đơn vị quân đội trung thành với Chávez đã quay sang phe quần chúng, và cuộc đảo chính sụp đổ một cách nhục nhã vào ngày 13 tháng 4.
Tại Đại hội Quốc tế lần thứ II đoàn kết với Cách mạng Venezuela, tôi ước tính có khoảng 150 đại biểu nước ngoài, chủ yếu đến từ Nam và Trung Mỹ. Vào tối ngày 13 tháng 4, chúng tôi tập trung trên khán đài ở trung tâm Caracas, ngay bên ngoài cung điện Miraflores để chứng kiến cuộc biểu tình lớn kỷ niệm sự thất bại của cuộc đảo chính.
Đó là một cảnh tượng ấn tượng. Từ các nhà máy và khu vực nghèo khó của Caracas, hàng chục nghìn người ủng hộ Chavista đổ ra đường phố trong áo đỏ và mũ lưỡi trai, vẫy cờ và biểu ngữ. Đây là những người đã đánh bại cuộc phản cách mạng hai năm trước, và lòng nhiệt huyết của họ đối với Cách mạng vẫn không hề suy giảm.
Các cuộc gặp gỡ bắt đầu bằng âm nhạc và một vài bài phát biểu khởi động. Sau đó, Chávez lên tiếng. Thật thú vị khi quan sát mối quan hệ giữa Chávez và quần chúng. Không thể nghi ngờ về lòng trung thành mãnh liệt mà quần chúng nghèo khổ và bị áp bức dành cho người đàn ông này. Hugo Chávez lần đầu tiên trao cho người nghèo khổ và bị áp bức tiếng nói và niềm hy vọng. Đó là bí quyết của lòng tận tụy và trung thành phi thường mà họ dành cho ông. Ông đã khơi dậy sức sống trong họ và họ nhìn thấy chính mình trong ông. Điều này đã mang lại cho ông sự căm ghét không nguôi của giới giàu có và quyền lực, đồng thời nhận được lòng trung thành và tình yêu thương của quần chúng.
Điều đó giải thích cho lòng căm thù tột độ mà giai cấp thống trị dành cho Chávez. Đó là lòng căm thù của người giàu đối với người nghèo, của kẻ bóc lột đối với người bị bóc lột. Đằng sau lòng căm thù này là nỗi sợ hãi – nỗi sợ mất đi của cải, quyền lực và đặc quyền. Đây là một vực sâu không thể thu hẹp bằng những lời lẽ tốt đẹp. Đó là sự phân chia giai cấp cơ bản trong xã hội. Và nó không hề bị xóa bỏ bởi thất bại của cuộc đảo chính và cuộc phong tỏa sau đó của giới chủ. Thậm chí, nó còn gia tăng về mức độ nghiêm trọng.
Như thường lệ, Chávez đã có bài phát biểu dài, đề cập đến nhiều vấn đề trong nước và quốc tế. Điều đáng chú ý là ông đã phân biệt rõ ràng giữa chính phủ và người dân Hoa Kỳ, kêu gọi chính phủ ủng hộ ông chống lại Bush và các thế lực đế quốc. Khi ông phát biểu, tôi có thể quan sát phản ứng của quần chúng trên màn hình lớn phía sau tổng thống. Người già và người trẻ, đàn ông và phụ nữ, phần lớn là giai cấp công nhân, chăm chú lắng nghe, chú ý đến từng lời ông nói. Họ vỗ tay, reo hò, cười và thậm chí khóc khi đứng đó. Đó là bộ mặt của một dân tộc thức tỉnh, một dân tộc đã nhận thức được mình là người tham gia tích cực vào tiến trình lịch sử – bộ mặt của một cuộc cách mạng.
Còn Chávez thì sao? Rõ ràng Chávez có được sức mạnh từ sự ủng hộ của quần chúng, những người mà ông hoàn toàn đồng cảm. Qua cách nói chuyện của mình – tự nhiên và hoàn toàn không có sự trang trọng cứng nhắc mà người ta mong đợi ở một chính trị gia chuyên nghiệp – ông ấy tạo được sự kết nối với họ. Nếu đôi khi có sự thiếu rõ ràng, thì ngay cả điều đó cũng phản ánh giai đoạn mà phong trào quần chúng đang trải qua. Sự đồng nhất là hoàn toàn trọn vẹn.
Lần gặp gỡ đầu tiên
Ngay sau cuộc mít tinh lớn, các đại biểu quốc tế được mời đến dự tiệc chiêu đãi bên trong cung điện Miraflores. Việc ra vào nơi này không hề dễ dàng. An ninh được thắt chặt vì mối đe dọa ám sát luôn thường trực. Túi xách được lục soát kỹ lưỡng. Hộ chiếu được kiểm tra tỉ mỉ. Lính canh dùng gương soi kiểm tra gầm xe. Mất khá nhiều thời gian, nhưng những biện pháp phòng ngừa này là hoàn toàn cần thiết.
Chávez lại phát biểu trước đám đông và người ta tự hỏi ông lấy năng lượng từ đâu mà ra. Ông nói rất dài về ngày đảo chính khi ông bị bắt và tiết lộ một số chi tiết mà trước đó không ai biết. Sau đó, ông được rất nhiều người vây quanh muốn bắt tay và trao đổi vài lời. Cảnh tượng hơi giống một trận đấu bóng bầu dục, nhưng cuối cùng tôi cũng được đến đủ gần để tự giới thiệu: “Tôi là Alan Woods đến từ London, tác giả của cuốn sách Lý trí trong cuộc nổi dậy.”
Nắm chặt lấy bàn tay đang chìa ra của tôi, anh ấy nhìn tôi với vẻ tò mò: “Anh vừa nói đến cuốn sách nào vậy?”
“ Lý trí nổi dậy ”.
Một nụ cười rạng rỡ hiện lên trên khuôn mặt ông. “Đó là một cuốn sách tuyệt vời! Tôi xin chúc mừng bạn.” Rồi nhìn quanh, ông tuyên bố: “Tất cả các bạn nhất định phải đọc cuốn sách này!”
Vì không muốn chiếm thêm thời gian của anh ấy trong khi những người khác đang chờ đợi, tôi hỏi liệu chúng ta có thể gặp nhau được không.
“Dĩ nhiên chúng ta phải gặp nhau. Hãy gặp thư ký của tôi.” Ông ấy chỉ vào một chàng trai trẻ bên cạnh, người này lập tức thông báo với tôi rằng anh ta “sẽ liên lạc lại”.
Tôi định rời đi để những người khác có cơ hội gặp Tổng thống, nhưng ông ấy đã giữ tôi lại. Lúc này, ông ấy dường như không còn để ý đến xung quanh và nói với vẻ hào hứng rõ rệt: “Anh biết đấy, tôi có cuốn sách đó ở cạnh giường và tôi đọc nó mỗi đêm. Tôi đã đọc đến chương về 'Quá trình phân tử hóa cách mạng'. Anh biết đấy, đoạn anh viết về năng lượng Gibbs.” Có vẻ như phần này đã tác động đáng kể đến ông ấy, vì ông ấy liên tục trích dẫn nó trong các bài phát biểu của mình. Có lẽ ông Gibbs chưa bao giờ nổi tiếng đến thế!
Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Cuộc Cách mạng Venezuela hiện đã đạt đến một thời điểm then chốt mà kết quả phải được xác định bằng cách này hay cách khác. Chương mà ông ấy nhắc đến đề cập đến chính là điểm then chốt tương tự trong hóa học, nơi cần một lượng năng lượng nhất định, được gọi là năng lượng Gibbs, để tạo ra một sự biến đổi về chất. Chávez đã nắm bắt được thực tế rằng cuộc cách mạng cần phải thực hiện bước nhảy vọt về chất này, và đó là lý do tại sao đoạn văn đó trong cuốn sách thu hút sự chú ý của ông ấy.
Ngày hôm sau, tôi hoàn toàn bận rộn. Tôi phát biểu tại một cuộc họp có một trăm người tham gia tranh luận về những vấn đề cơ bản của cuộc cách mạng, trong đó tôi chủ trương tịch thu tài sản của tầng lớp tài phiệt, vũ trang cho nhân dân và trao quyền kiểm soát, quản lý cho giai cấp công nhân. Tôi trích dẫn bốn điều kiện nổi tiếng của Lenin về quyền lực của giai cấp công nhân, và nhận được sự hưởng ứng tích cực nhất là phần về việc hạn chế lương của các quan chức.
Tôi được đáp lại bởi một nghị sĩ Colombia, người đưa ra lập trường hoàn toàn theo chủ nghĩa cải cách. Ông ta là một cựu du kích (họ luôn là những người theo chủ nghĩa cải cách nhiệt thành nhất). Tôi đã đáp lại ông ta khá kiên quyết – trước sự thích thú rõ rệt của khán giả – bằng cách trích dẫn câu nói nổi tiếng của Tawney: “Bạn có thể bóc vỏ hành tây từng lớp một, nhưng không thể lột da hổ từng chút một”. Cuối cùng, người đàn ông tội nghiệp trông khá ngơ ngác.
Buổi tối, tôi được gặp Manzoor Ahmed, nghị sĩ theo chủ nghĩa Marx đến từ Pakistan. Manzoor tội nghiệp vừa xuống máy bay sau một chuyến đi mệt mỏi kéo dài 33 giờ. Tuy nhiên, ông ấy trông vẫn tươi tỉnh khi phát biểu tại phiên họp toàn thể chính trong một bài diễn văn đầy cảm hứng, trong đó ông so sánh cuộc Cách mạng Venezuela với cuộc Cách mạng Pakistan năm 1968-69.
Khi Manzoor giải thích những gì đã xảy ra khi Bhutto không thể hoàn thành cuộc cách mạng, tôi quan sát khuôn mặt của những người xung quanh. Hầu hết họ là những nhà hoạt động công nhân thuộc các Nhóm Bolivar. Họ rõ ràng bị cuốn hút bởi những gì Manzoor nói, liên tục ngắt lời bằng những tiếng reo hò “Đúng vậy! Đó là điều chúng tôi muốn! Cuối cùng thì điều này cũng được nói ra!” Khi Manzoor cuối cùng kết luận “Bạn không thể làm một cuộc cách mạng nửa vời, cuộc cách mạng phải được hoàn thành”, khán giả đã vỗ tay nhiệt liệt. Manzoor là người duy nhất được khản giả đứng dậy hoan nghênh trong buổi tối hôm đó.
Cuộc gặp gỡ thứ hai
Ngày hôm sau, tôi gọi điện cho thư ký của Chávez để hỏi về cuộc hẹn. Câu trả lời không mấy khả quan: “Tổng thống rất bận. Rất nhiều người muốn gặp ông ấy.”
“Vậy thì, hãy nói thẳng ra: cuộc gặp có diễn ra không – có hay không?” “Tôi nghĩ là không thể.”
Tôi rút ra kết luận hiển nhiên và đi ăn trưa để thảo luận với hai lãnh đạo công nhân dầu mỏ từ Puerto la Cruz.
Giữa bữa trưa, tôi ngạc nhiên khi Fernando Bossi bước vào nhà hàng và đến bàn chúng tôi. Ông là người Argentina và là người đứng đầu Đại hội Nhân dân Bolivar, một tổ chức đang hoạt động rộng khắp châu Mỹ Latinh.
“Alan, hãy sẵn sàng lúc 5 giờ 30. Tổng thống sẽ gặp anh lúc 6 giờ 30.” Cung điện Miraflores là một công trình kiến trúc tân cổ điển trang nhã, có lẽ được xây dựng vào thế kỷ 19 và mang hơi hướng thời kỳ thuộc địa Tây Ban Nha. Ở trung tâm có một sân lớn được bao quanh bởi các cột trụ. Mặc dù cuộc gặp ban đầu được lên lịch vào lúc 6 giờ 30, nhưng khi tôi được gọi thì đã hơn 10 giờ. Trong lúc đứng chờ, tôi giật mình bởi tiếng dế kêu, to và chói tai hơn nhiều so với tiếng dế tôi quen nghe ở Tây Ban Nha.
Tôi được thông báo rằng cuộc phỏng vấn sẽ kéo dài từ hai mươi đến ba mươi phút, điều này đối với tôi hoàn toàn hợp lý. Người trước tôi là Heinz Dieterich, một người Đức hiện đang sống ở Mexico và là bạn cũ của Chávez. Ông đã ở cùng Tổng thống 40 phút và liên tục xin lỗi vì đã để tôi chờ. Tôi nói với ông ấy rằng tôi không phiền. Tuy nhiên, có một khoảng thời gian khá lâu trước khi tôi được gọi vào. Tôi cho rằng Chávez mệt mỏi sau một ngày dài và muốn nghỉ ngơi, hoặc có lẽ ông ấy đang ăn gì đó.
Những suy đoán đó không chính xác. Sau này tôi mới biết Hugo Chávez không phải là người dễ mệt mỏi. Ông bắt đầu làm việc mỗi ngày trước 8 giờ và làm việc đến khoảng 3 giờ sáng. Sau đó ông đọc sách (ông là một người đọc sách rất say mê). Tôi không biết ông ngủ khi nào, nhưng ông luôn tràn đầy năng lượng và nói chuyện không ngừng về đủ thứ chuyện. Điều này khiến ông không phải là người dễ làm việc cùng, như thư ký riêng của ông đã nói với tôi: “Tôi sẽ làm bất cứ điều gì cho ông ấy, nhưng không bao giờ có một giây phút yên bình. Đôi khi tôi thậm chí không thể đi vệ sinh. Tôi bắt đầu đi về hướng đó và ai đó hét lên: ‘Tổng thống muốn gặp anh!’”
Lý do tôi phải chờ đợi là vì Tổng thống muốn đọc tất cả tài liệu của chiến dịch “Hãy để Venezuela yên”. Khi tôi bước vào văn phòng của ông, ông đang ngồi ở bàn làm việc, phía sau là bức chân dung khổng lồ của Simon Bolivar. Trên bàn, tôi thấy một bản sao của cuốn “Lý trí nổi dậy” và một lá thư tôi đã gửi cho ông. Lá thư đã được gạch chân rất nhiều bằng mực xanh.
Ông Chávez chào đón tôi rất nồng nhiệt. Ở đây không có “nghi thức” nào cả, chỉ có sự cởi mở và thẳng thắn. Ông bắt đầu bằng việc hỏi tôi về xứ Wales và gia thế của tôi. Tôi giải thích rằng tôi xuất thân từ một gia đình công nhân, và ông đáp lại rằng ông xuất thân từ một gia đình nông dân. “Vậy, Alan, anh có gì để nói?” ông hỏi. Thực ra, tôi quan tâm hơn đến những gì ông nói – và điều đó rất thú vị.
Đầu tiên, tôi tặng ông hai cuốn sách: cuốn lịch sử Đảng Bolshevik của tôi (Chủ nghĩa Bolshevik, Con đường Cách mạng) và cuốn nước Nga– Từ Cách mạng đến Phản cách mạng của Ted Grant. Ông tỏ ra vô cùng hài lòng. “Tôi yêu sách,” ông nói với tôi. “Nếu đó là những cuốn sách hay, tôi càng yêu chúng hơn. Nhưng ngay cả khi đó là những cuốn sách dở, tôi vẫn yêu chúng.”
Mở cuốn sách về Chủ nghĩa Bolshevik, ông đọc lời đề tặng mà tôi đã viết, có nội dung: “Gửi Tổng thống Hugo Chávez với những lời chúc tốt đẹp nhất. Con đường Cách mạng đi qua những tư tưởng, chương trình và truyền thống của chủ nghĩa Marx. Tiến lên chiến thắng!” Ông ấy nói: “Đó là một lời đề tặng tuyệt vời. Cảm ơn anh, Alan.” Ông ấy bắt đầu lật trang rồi dừng lại.
“Tôi thấy anh viết về Plekhanov.” “Đúng vậy.”
“Tôi đã đọc một cuốn sách của Plekhanov từ lâu rồi, và nó để lại ấn tượng sâu sắc trong tôi. Tên sách là Vai trò của cá nhân trong lịch sử. Anh có biết cuốn đó không?”
“Tất nhiên rồi.”
“Vai trò của cá nhân trong lịch sử”, ông trầm ngâm. “Tôi biết rằng không ai trong chúng ta thực sự là không thể thiếu”, ông nói.
“Điều đó không hoàn toàn đúng”, tôi đáp lại. “Có những thời điểm trong lịch sử mà một cá nhân có thể tạo ra sự khác biệt cơ bản.”
“Vâng, tôi rất vui khi thấy trong cuốn Lý trí nổi loạn, anh nói rằng chủ nghĩa Marx không thể bị thu hẹp lại thành các yếu tố kinh tế.”
“Đúng vậy. Đó là một sự bóp méo thô thiển về chủ nghĩa Marx.”
“Anh có biết khi nào tôi đọc cuốn sách Vai trò của cá nhân trong lịch sử của Plekhanov không?” ông hỏi.
“Tôi không biết.”
“Tôi đọc cuốn sách đó khi còn là sĩ quan phục vụ trong một đơn vị chống du kích trên núi. Bạn biết đấy, họ cung cấp cho chúng tôi tài liệu để đọc nhằm hiểu về hoạt động lật đổ. Tôi đọc được rằng những kẻ lật đổ hoạt động trong dân chúng, bảo vệ lợi ích của họ và giành được trái tim và khối óc của họ. Điều đó nghe có vẻ khá hay!”
“Rồi tôi bắt đầu đọc cuốn sách của Plekhanov và nó đã để lại ấn tượng sâu sắc trong tôi. Tôi nhớ đó là một đêm đầy sao tuyệt đẹp trên núi và tôi đang ở trong lều đọc sách dưới ánh đèn pin. Những điều tôi đọc khiến tôi suy nghĩ và tôi bắt đầu đặt câu hỏi về những gì mình đang làm trong quân đội. Tôi trở nên rất bất hạnh.”
“Đối với chúng tôi thì không thành vấn đề. Di chuyển trên núi với súng trường trên tay. Quân du kích cũng vậy – họ cũng làm như chúng tôi. Nhưng những người chịu khổ là những người nông dân bình thường. Họ bất lực và gặp nhiều khó khăn. Tôi nhớ có một ngày chúng tôi đi vào một ngôi làng và tôi thấy một số binh lính đang tra tấn hai người nông dân. Tôi bảo họ dừng lại ngay lập tức, rằng chuyện đó sẽ không xảy ra chừng nào tôi còn chỉ huy.”
“Chuyện đó thực sự khiến tôi gặp rắc rối. Họ thậm chí còn muốn đưa tôi ra xét xử vì tội bất tuân lệnh quân sự. [Ông nhấn mạnh đặc biệt vào hai từ cuối]. Sau đó, tôi quyết định rằng quân đội không phải là nơi dành cho tôi. Tôi muốn bỏ ngũ, nhưng một người Cộng sản già đã ngăn tôi lại và nói: 'Cậu còn có ích cho Cách mạng hơn khi ở trong quân đội so với mười người công đoàn.' Vì vậy, tôi đã ở lại. Bây giờ tôi nghĩ đó là điều đúng đắn nên làm.”
“Các bạn có biết tôi đã lập một đội quân trên những ngọn núi đó không? Đó là một đội quân gồm năm người. Nhưng chúng tôi có một cái tên rất dài. Chúng tôi tự gọi mình là Quân đội Giải phóng Dân tộc Simon Bolivar.” Ông cười lớn.
"Chuyện đó xảy ra khi nào vậy?" tôi hỏi.
“Năm 1974. Bạn thấy đấy, tôi tự nghĩ: đây là vùng đất của Simon Bolivar. Chắc hẳn tinh thần của ông ấy vẫn còn sống mãi – có lẽ là trong gen của chúng ta. Vì vậy, chúng tôi bắt đầu cố gắng hồi sinh nó.”
Tôi không hề biết rằng vị thế hiện tại trong quân đội Venezuela là kết quả của hàng thập kỷ lao động cách mạng kiên nhẫn. Nhưng đó là sự thật. Chávez tiếp tục nói, như thể đang suy nghĩ thành tiếng:
“Hai năm trước, vào thời điểm cuộc đảo chính, khi tôi bị bắt và bị dẫn đi, tôi nghĩ mình sắp bị bắn. Tôi tự hỏi: 25 năm cuộc đời mình có phải đã bị lãng phí không? Tất cả có phải là vô ích? Nhưng không phải là vô ích, như cuộc nổi dậy của trung đoàn lính dù đã chứng minh.”
Chávez nhớ lại cuộc đảo chính
Chávez đã nói khá dài về cuộc đảo chính. Ông kể lại việc mình bị giam giữ hoàn toàn biệt lập. Phe nổi dậy muốn gây áp lực buộc ông ký vào một văn bản từ chức. Sau đó, họ sẽ cho phép ông đi lưu vong sang Cuba hoặc một nơi nào đó. Họ muốn làm điều mà họ đã làm gần đây với Aristide ở Haiti. Họ không muốn giết ông về thể xác mà là về tinh thần, làm mất uy tín của ông trong mắt những người ủng hộ. Nhưng ông đã từ chối ký.
Những kẻ âm mưu đã dùng đủ mọi thủ đoạn để buộc ông ta từ chức. Chúng thậm chí còn lợi dụng cả Giáo hội (điều mà Chávez nói rất gay gắt).
“Đúng vậy, họ thậm chí còn cử Hồng y đến thuyết phục tôi. Ông ta đã nói dối tôi đủ điều: rằng tôi không có ai ủng hộ, rằng mọi người đã bỏ rơi tôi, rằng quân đội hoàn toàn đứng sau cuộc đảo chính. Tôi không có thông tin gì và hoàn toàn bị cô lập với thế giới bên ngoài. Nhưng tôi vẫn từ chối ký.”
“Những kẻ bắt giữ tôi ngày càng lo lắng. Chúng nhận được rất nhiều cuộc điện thoại từ Washington yêu cầu biết xem lá thư từ chức của tôi đã đi đến đâu rồi. Khi thấy lá thư không được gửi đến, chúng trở nên tuyệt vọng. Hồng y thúc giục tôi ký để tránh nội chiến và đổ máu. Nhưng rồi tôi nhận thấy giọng điệu của ông ấy đột nhiên thay đổi. Ông ấy trở nên lịch sự và hòa giải. Tôi nghĩ thầm: nếu ông ấy nói như vậy, chắc hẳn đã có chuyện gì đó xảy ra.”
“Rồi điện thoại reo. Một trong những kẻ bắt giữ tôi nói: 'Là bộ trưởng quốc phòng. Ông ấy muốn nói chuyện với anh.' Tôi nói với hắn rằng tôi sẽ không nói chuyện với bất kỳ tên golpista nào. Hắn ta nói tiếp: 'Nhưng đó là bộ trưởng quốc phòng của anh đấy .' Tôi giật lấy điện thoại khỏi tay hắn và rồi tôi nghe thấy một giọng nói nghe như ánh mặt trời. Tôi không biết có thể diễn tả như vậy được không, nhưng dù sao thì, đó chính xác là cảm giác của tôi lúc đó.”
Qua cuộc trò chuyện này, tôi đã có được ấn tượng về con người Chávez. Điều đầu tiên gây ấn tượng là ông ấy rất thẳng thắn. Sự chân thành của ông ấy hoàn toàn rõ ràng, cũng như sự tận tâm của ông ấy đối với sự nghiệp cách mạng và lòng căm thù bất công và áp bức. Tất nhiên, những phẩm chất này tự thân không đủ để đảm bảo thắng lợi của cách mạng, nhưng chúng chắc chắn giải thích được sự nổi tiếng to lớn của ông ấy trong quần chúng.
Ông ấy hỏi tôi nghĩ gì về phong trào ở Venezuela. Tôi trả lời rằng nó rất ấn tượng, rõ ràng quần chúng là động lực chính và tất cả các yếu tố cần thiết để đưa cuộc cách mạng đến cùng đều hiện hữu, nhưng vẫn thiếu một điều gì đó. Ông ấy hỏi đó là gì. Tôi trả lời rằng điểm yếu của phong trào là thiếu một hệ tư tưởng và đội ngũ cán bộ được xác định rõ ràng. Ông ấy đồng ý.
“Bạn biết đấy, tôi không tự coi mình là người theo chủ nghĩa Marx vì tôi chưa đọc đủ sách về chủ nghĩa Marx,” ông nói.
Qua cuộc trò chuyện này, tôi có ấn tượng rõ rệt rằng Hugo Chávez đang tìm kiếm ý tưởng, và ông thực sự quan tâm đến tư tưởng Mác-xít và mong muốn học hỏi. Điều này liên quan đến giai đoạn mà cuộc Cách mạng Venezuela đã đạt đến. Sớm hơn nhiều người dự đoán, nó sẽ phải đối mặt với một sự lựa chọn khó khăn: hoặc xóa bỏ quyền lực kinh tế của tầng lớp đầu sỏ, hoặc chấp nhận thất bại.
Có khả năng các sự kiện sẽ thuyết phục Chávez về sự cần thiết phải chuyển hướng mạnh mẽ sang cánh tả. Gần đây ông đã có bài phát biểu kêu gọi vũ trang cho nhân dân. Ông rõ ràng đang thất vọng trước những hành động phá hoại và khiêu khích liên tục của phe đối lập trong và ngoài quốc hội. Ông đã liệt kê các phương thức phá hoại được sử dụng bởi các thẩm phán, các nghị sĩ đối lập, Cảnh sát Thủ đô, các quan chức của PDVSA, v.v. Nếu cuộc cách mạng muốn tiến lên, những trở ngại này phải được loại bỏ. Để loại bỏ chúng, phong trào quần chúng phải được huy động, tổ chức và vũ trang.
Có sự phản kháng ở cấp cao nhất của phong trào. Các yếu tố cải cách và dân chủ xã hội yếu hoặc không tồn tại trong hàng ngũ cơ sở nhưng lại mạnh ở cấp lãnh đạo. Điều này khiến hàng ngũ cơ sở ủng hộ Chavista vô cùng bất mãn, họ ngày càng thất vọng vì thiếu hành động quyết đoán chống lại cuộc phản cách mạng.
Trong hoàn cảnh này, tư tưởng Mác-xít, được đại diện bởi Dòng tư tưởng Mác-xít cách mạng – El Militante-Topo Obrero – đang nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ.
Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela”
Cuộc trò chuyện sau đó chuyển sang chiến dịch đoàn kết quốc tế “Bỏ tay khỏi Venezuela”, mà Tổng thống Chávez bày tỏ sự nhiệt tình nhất. Ông hỏi tôi nghĩ gì về Hội nghị Quốc tế. Tôi nói với ông rằng đó là một ý tưởng tuyệt vời nhưng vẫn còn những điểm yếu. Hầu hết các đại biểu đến từ châu Âu chỉ là những cá nhân, chủ yếu là các học giả và trí thức, không đại diện cho ai ngoài chính bản thân họ. Phản ứng của Chávez cho thấy ông biết điều này.
Tôi nói: “Những người như vậy thì có thể làm gì? Họ sẽ về nhà và tổ chức một hội thảo về việc Cách mạng Bolivar tuyệt vời đến mức nào. Với tinh thần đoàn kết như vậy, các bạn sẽ không tiến xa được. Điều mà cách mạng cần là một chiến dịch nghiêm túc trong phong trào lao động quốc tế.”
“Nhưng giới trí thức vẫn có thể làm được điều gì đó. Họ có thể giúp chúng ta thu hút sự chú ý của công chúng.”
“Tôi đồng ý, tôi không có ý định loại trừ họ. Nhưng nền tảng chính của sự ủng hộ cho Cách mạng Venezuela phải là giai cấp công nhân và phong trào công đoàn quốc tế.”
Tổng thống hoàn toàn đồng ý với quan điểm này. Sau đó, ông bắt đầu đọc kỹ danh sách 16 trang chữ ký của những người ủng hộ Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela”,
Khi đọc tên từng người, nét mặt ông thể hiện sự xúc động sâu sắc.
Ông nói với thư ký: “Hãy nhìn đây! Tôi đã nói với bạn rồi. Đây không chỉ là những cá nhân đơn lẻ. Đây là những người đại diện công nhân tại cửa hàng, thư ký công đoàn, lãnh đạo công nhân. Đây chính là những gì chúng ta cần!” Sau đó, ông dừng lại một lát.
“Nhìn này, thậm chí có người còn viết tin nhắn nữa. Đây là một tin nhắn. Alan, điều đó có nghĩa là gì?”
“Rabochaya Demokratiya nghĩa là gì?” “Đó là tiếng Nga. Nó có nghĩa là Dân chủ Công nhân .” Sau đó, Chávez dịch nội dung thông điệp sang tiếng Tây Ban Nha. Nội dung như sau:
Gửi đến những người lao động Venezuela, hỡi các đồng chí!
Vào thời điểm này, khi móng vuốt tham lam của chủ nghĩa đế quốc Mỹ, cấu kết với các thế lực phản động bên trong Venezuela, đang vươn tới nền cộng hòa Bolivar, tìm cách tư hữu hóa nguồn dầu mỏ của đất nước và đẩy giai cấp công nhân và nông dân Venezuela vào cảnh khốn cùng hơn nữa, chúng tôi, những người theo chủ nghĩa Mác Nga (Liên Xô), bày tỏ sự đoàn kết với cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân Venezuela chống lại các thế lực phản động.
Như kinh nghiệm thành công của Cách mạng Nga năm 1917 đã chứng minh, chỉ có thể đánh bại âm mưu của đế quốc bằng cách thành lập các hội đồng công nhân (Xô viết), lực lượng dân quân công nhân và quốc hữu hóa công nghiệp dưới sự kiểm soát của giai cấp công nhân.
Một cuộc cách mạng thành công ở Venezuela và việc thành lập một nhà nước giai cấp công nhân sẽ là ngọn hải đăng soi sáng cho giai cấp công nhân và người nghèo ở Mỹ Latinh và trên toàn thế giới. Công nhân toàn thế giới, đoàn kết!
“Đó thực sự là một thông điệp tuyệt vời, tôi cảm thấy mình phải viết thư cảm ơn họ. Tôi phải viết thư cho tất cả họ. Tôi có thể làm thế nào đây?” Chávez nói, giọng đầy xúc động.
“Anh có thể viết một tin nhắn trên trang web của chúng tôi,” tôi đề nghị. “Tôi sẽ làm vậy!” anh ấy reo lên.
Tổng thống liếc nhìn đồng hồ. Đã mười một giờ.
“Anh/chị có phiền nếu tôi bật tivi lên một lát không? Chúng tôi sắp bắt đầu một chương trình tin tức mới và tôi muốn xem họ đã làm gì.”
Chúng tôi xem tin tức khoảng năm phút. Đó là một chương trình về Iraq. “Vậy, Alan, anh nghĩ sao về nó?”
“Không tệ chút nào.”
“Chúng tôi đang lên kế hoạch ra mắt một dịch vụ truyền hình sẽ được phát sóng trên toàn khu vực Mỹ Latinh.”
Chẳng trách bọn đế quốc Mỹ lại mất ngủ vì Hugo Chávez.
Về George W. Bush, Chávez bày tỏ sự khinh miệt tột cùng. “Cá nhân tôi thấy ông ta là một kẻ hèn nhát. Ông ta đã tấn công Fidel Castro tại một cuộc họp của Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) khi Fidel không có mặt. Nếu ông ấy có mặt ở đó, ông ta sẽ không dám làm vậy. Người ta nói ông ta sợ gặp tôi và tôi tin điều đó. Ông ta cố gắng tránh mặt tôi. Nhưng có một lần chúng tôi cùng tham dự một hội nghị thượng đỉnh của OAS và ông ta ngồi khá gần tôi.” Chávez cười thầm.
“Tôi có một chiếc ghế xoay và ngồi quay lưng về phía ông ấy. Sau một lúc, tôi xoay ghế lại để đối diện với ông ấy. 'Chào ngài Tổng thống!' tôi nói. Mặt ông ấy đỏ bừng – từ đỏ sang tím rồi xanh lè. Có thể thấy ông ta là một người đầy rẫy những mặc cảm. Điều đó khiến ông ta trở nên nguy hiểm – bởi vì quyền lực mà ông ta đang nắm giữ trong tay.”
Cuối cuộc gặp, Hugo Chávez bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ của mình đối với Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela” Ông cũng đích thân ủng hộ việc xuất bản phiên bản tiếng Venezuela của cuốn “Lý trí nổi dậy”, và có thể sẽ xuất bản thêm các cuốn sách khác trong tương lai. Chúng tôi chia tay trong không khí thân thiện. Lúc đó khoảng 11 giờ 30. Nhưng khi tôi chuẩn bị ra về, ông ấy hỏi tôi về Manzoor Ahmed, nghị sĩ Marxist đến từ Pakistan:
“Anh ấy có ở đây không?” anh ấy hỏi. “Có, anh ấy đến hôm qua rồi.”
“Nhưng sao anh ấy không đến gặp tôi?” “Tôi đoán là anh ấy không được mời.”
Vẻ mặt của Tổng thống tối sầm lại trong giây lát.
“Vậy thì anh hãy nói với Manzoor hộ tôi rằng anh ta không được có ý định rời Venezuela mà không đến gặp tôi. Sổ lịch hẹn của tôi đâu?” Chávez bắt đầu lật qua các trang một cách sốt ruột. Mỗi phút rảnh rỗi đều kín mít với các cuộc họp. Ông cau mày một lúc, rồi tươi tỉnh lại: “Được rồi, chúng ta sẽ phải gặp nhau tối mai sau bữa tối. Cả hai người đều có mặt chứ? Tốt. Vậy thì chúng ta hãy hẹn lúc mười giờ tối nhé.”
Một bài phát biểu ngẫu hứng
Tối hôm sau, các đại biểu nước ngoài lại một lần nữa tập trung tại một hội trường bên trong cung điện của Tổng thống. Lần này chắc hẳn có khoảng 200 người tham dự, cùng với các máy quay truyền hình. Tôi đến hơi muộn và ngồi ở phía sau hội trường đông đúc. Sau vài phút, một người từ văn phòng Tổng thống tiến đến chỗ tôi và vỗ vai tôi: “Ông Woods, hãy chuẩn bị phát biểu trong năm phút nữa.”
Tôi hoàn toàn không chuẩn bị cho điều này, nhưng tôi vẫn bước đến trước micro, ngay trước ống kính truyền hình, cạnh bàn nơi Tổng thống đang ngồi. Tôi nói về cuộc khủng hoảng toàn cầu của chủ nghĩa tư bản và giải thích rằng tất cả các cuộc chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, khủng bố, v.v., chỉ là những biểu hiện riêng lẻ của cuộc khủng hoảng hữu cơ này của chủ nghĩa tư bản. Tôi chỉ ra rằng cách duy nhất để giải quyết các vấn đề của nhân loại là thông qua việc xóa bỏ chủ nghĩa tư bản và thiết lập chủ nghĩa xã hội toàn cầu. Tôi giải thích rằng trong 200 năm kể từ khi Bolivar qua đời, giai cấp tư sản Mỹ Latinh đã biến nơi lẽ ra phải là thiên đường trần gian thành địa ngục trần gian cho hàng triệu người.
Tóm lại, tôi đã chỉ ra tiềm năng to lớn của các lực lượng sản xuất đang bị lãng phí do hai rào cản chính đối với sự tiến bộ của nhân loại – quyền sở hữu tư nhân đối với các phương tiện sản xuất và “tàn tích của sự man rợ – quốc gia dân tộc”. Tôi cũng chỉ ra những thành tựu to lớn của khoa học và công nghệ, tự bản thân chúng đã đủ để thay đổi cuộc sống của phần lớn dân số trên hành tinh.
Đến lúc này tôi nói: “Có vẻ như người Mỹ đang chuẩn bị đưa người lên sao Hỏa. Tôi tin rằng chúng ta nên ủng hộ đề xuất này với một điều kiện – người đó phải là George W. Bush và chỉ được đi một chiều.”
Nghe vậy, cả hội trường bỗng vang lên tiếng cười, và Chávez hét lớn giữa tiếng ồn ào: “Và Aznar – đừng quên Aznar.”
Tôi đáp lại: “Thưa ngài Tổng thống, chúng ta đừng nói xấu người đã khuất!” Bài phát biểu của tôi là bài phát biểu chính trị duy nhất trong buổi tối hôm đó và được đón nhận rất nồng nhiệt. Như thường lệ, Chávez phát biểu cuối cùng và ông ấy nói rất lâu, trong đó ông ấy đã nhắc đến bài phát biểu của tôi nhiều lần. Thỉnh thoảng lại có người mang đến một mẩu giấy than đầy tuyệt vọng từ phía nhà cung cấp dịch vụ ăn uống vì thức ăn của họ bị hỏng do sự chậm trễ. Nhưng Chávez đang hăng say phát biểu và không ai có thể ngăn cản ông ấy. Ông ấy liếc nhìn người đưa tin bất hạnh và nói: “Cái gì! Lại là anh!” Rồi lại tiếp tục như thể không có chuyện gì xảy ra.
Giống như tất cả người Venezuela, ông ấy có khiếu hài hước rất tuyệt vời. Có lúc, sau khi đã nói được một lúc khá lâu, ông ấy liền kêu lên:
“Anh vẫn còn ở đó chứ, Alan?” “Vâng, tôi vẫn còn ở đây.”
“Bạn đang ngủ à?”
“Không, tôi hoàn toàn tỉnh táo.” [Tạm dừng] “Gibbs này là ai?” “Một nhà khoa học.”
“Ồ, một nhà khoa học.” Rồi ông ta tiếp tục như trước.
Việc nhắc đến cái tên Gibbs (hoặc Hibbs theo cách ông ấy phát âm) khiến hầu hết khán giả đều khó hiểu và tôi đã phải dành chút thời gian để giải thích cho mọi người cách viết đúng chính tả.
Gần nửa đêm chúng tôi mới ngồi xuống ăn tối. Tôi đi cùng bạn và đồng chí Manzoor và không hài lòng vì họ xếp chúng tôi ngồi ở hai bàn khác nhau, dù hai bàn đó ở sát nhau. Tôi gọi một cô gái trẻ từ Phòng Lễ tân và giải thích rằng tôi muốn đổi chỗ và ngồi cạnh Manzoor, vì anh ấy không nói được tiếng Tây Ban Nha và sẽ cảm thấy cô đơn. “Được rồi, chúng tôi sẽ cử một thông dịch viên đến.” Tôi bày tỏ sự không đồng ý và ngồi xuống cạnh bạn mình.
Chỉ trong chốc lát, một quý cô trẻ tuổi khá đáng sợ xuất hiện – dường như là người đứng đầu Bộ phận Lễ tân Đáng sợ. “Ông Woods,” cô ấy nói, bằng giọng nói dường như không chấp nhận bất kỳ sự phản bác nào. “Mời ông đi theo tôi.” Như một con cừu bị đưa đến lò mổ, tôi ngoan ngoãn chấp nhận số phận của mình, dù vẫn cầu xin lòng tốt của cô ấy lần cuối. Cô ấy dường như không có lòng tốt đó, vì vậy tôi ngồi nhìn quanh những vị khách khác. Trước sự ngạc nhiên lớn của tôi, có Tổng thống Chávez, cùng với cô con gái nhỏ của ông. Chúng tôi được giải trí bởi một nhóm nhạc công chơi nhạc Venezuela với đàn guitar, đàn hạc và các nhạc cụ truyền thống khác, mà ông ấy đã chỉ cho tôi xem, rõ ràng là ông ấy đang rất thích thú.
Bữa tối kết thúc vào khoảng một giờ ba mươi phút hoặc thậm chí muộn hơn. Nhưng đó là giờ sớm đối với Chávez, và chúng tôi vẫn còn phải gặp Manzoor. Ngay trước hai giờ, chúng tôi được dẫn đến một căn phòng lớn, như thường lệ được trang trí bằng những bức chân dung khổng lồ của Bolivar. Ngoài Chávez và thư ký của ông, còn có Bộ trưởng Ngoại giao – một dấu hiệu cho thấy tầm quan trọng của cuộc gặp này. Lần này tôi thấy Tổng thống có vẻ hơi mệt mỏi, nhưng dù sao ông vẫn tiếp tục hỏi Manzoor những câu hỏi chi tiết về Pakistan và Afghanistan.
Dường như chẳng điều gì có thể làm giảm bớt lòng ham muốn tìm hiểu thế giới xung quanh của ông. Mặt khác, thư ký kiêm bộ trưởng của ông trông có vẻ đã sẵn sàng đi ngủ.
Manzoor tặng ông một chiếc khăn choàng thêu truyền thống từ Sindh và một vài chiếc bình gốm được chế tác tinh xảo – món quà từ những người thợ kim loại Pakistan. Ông đặt những chiếc bình ở những vị trí chiến lược trong phòng và khoác lên mình chiếc khăn choàng, sau đó chụp ảnh lưu niệm. Đối với Chávez, những điều như vậy không phải là chuyện nhỏ. Ngày hôm sau, ông đã kể lại chi tiết cuộc gặp gỡ với Manzoor trên đài phát thanh. Đối với người đàn ông này, mọi cử chỉ ủng hộ quốc tế đều vô cùng quan trọng và quý giá.
Vài lời cuối cùng
Tôi còn có thể nói gì hơn nữa? Tôi thường không viết chi tiết như vậy về các cá nhân, và tôi nhận thức được rằng một số người cho rằng những điều như vậy không phù hợp trong văn học Mác-xít. Nhưng tôi nghĩ họ đã nhầm, hoặc ít nhất là hơi phiến diện. Marx giải thích rằng đàn ông và phụ nữ tạo nên lịch sử và việc nghiên cứu những cá nhân đóng vai trò trong việc tạo nên lịch sử là một phần hợp lệ của văn học – bao gồm cả văn học Mác-xít.
Cá nhân tôi chưa bao giờ thực sự quan tâm đến tâm lý học, ngoại trừ theo nghĩa rộng nhất của từ này. Thường thì, những nhà văn hạng hai cố gắng che đậy sự thiếu hiểu biết thực sự về lịch sử bằng cách tuyên bố đã đào sâu vào những ngóc ngách sâu kín nhất trong tâm trí của một số cá nhân để khám phá ra, ví dụ, rằng Stalin và Hitler đều có tuổi thơ bất hạnh. Điều này sau đó được cho là để giải thích tại sao họ sau này trở thành những nhà độc tài tàn nhẫn, áp bức hàng triệu người. Nhưng trên thực tế, những lời giải thích như vậy không giải thích được gì cả. Có rất nhiều người có tuổi thơ bất hạnh nhưng không nhiều người trở thành Hitler hay Stalin. Để giải thích những hiện tượng như vậy, người ta phải hiểu mối quan hệ giữa các giai cấp và các quá trình kinh tế – xã hội khách quan định hình nên chúng.
Tuy nhiên, đến một mức độ nhất định, cá tính của cá nhân vẫn có ảnh hưởng đến các quá trình lịch sử. Đối với tôi, điều thú vị là mối quan hệ biện chứng giữa chủ thể và đối tượng, hay như Hegel đã diễn đạt, giữa Cái Cụ thể và Cái Toàn thể. Sẽ rất bổ ích nếu viết một cuốn sách về mối quan hệ chính xác giữa Hugo Chávez và Cách mạng Venezuela. Việc tồn tại mối quan hệ như vậy là điều không thể nghi ngờ. Liệu đó là tích cực hay tiêu cực sẽ phụ thuộc vào quan điểm giai cấp mà người ta bảo vệ.
Từ quan điểm của quần chúng, những người nghèo khổ và bị áp bức, Hugo Chávez là người đã vực dậy họ và truyền cảm hứng cho họ, bằng lòng dũng cảm cá nhân không thể phủ nhận, thực hiện những hành động anh hùng chưa từng có. Nhưng câu chuyện về Cách mạng Venezuela vẫn chưa kết thúc. Nhiều kết cục khác nhau có thể xảy ra – không phải tất cả đều dễ chịu khi nghĩ đến. Quần chúng vẫn đang học hỏi, phong trào Bolivar vẫn đang phát triển. Sự phân cực to lớn giữa các giai cấp sẽ dẫn đến một cuộc đối đầu mà tất cả các đảng phái, khuynh hướng, chương trình và cá nhân sẽ bị thử thách.
Qua những lần tiếp xúc hạn chế với Hugo Chávez, tôi tin chắc vào sự trung thực, dũng cảm và tận tâm của ông đối với sự nghiệp của quần chúng nhân dân, những người bị áp bức và bóc lột. Tôi đã nghĩ như vậy ngay cả trước khi chúng tôi gặp nhau, và mọi điều tôi đã thấy và nghe đều củng cố niềm tin này của tôi. Nhưng, như tôi đã nói nhiều lần, sự trung thực và dũng cảm cá nhân, tự bản thân chúng, không đủ để đảm bảo thắng lợi của một cuộc cách mạng.
Điều cần thiết là gì? Những ý tưởng rõ ràng, sự hiểu biết khoa học, một chương trình, chính sách và quan điểm mang tính cách mạng nhất quán.
Sự đảm bảo duy nhất cho tương lai của Cách mạng Bolivar nằm ở phong trào từ dưới lên – phong trào quần chúng do giai cấp công nhân lãnh đạo, phải tự mình nắm lấy quyền lực. Điều đó đòi hỏi việc xây dựng nhanh chóng dòng tư tưởng Mác-xít cách mạng, bộ phận cách mạng nhất quán nhất của phong trào.
Tôi tin rằng ngày càng nhiều người trong phong trào Bolivar đang tìm kiếm tư tưởng Mác-xít. Tôi chắc chắn điều này cũng đúng với nhiều nhà lãnh đạo của phong trào. Còn Hugo Chávez thì sao? Ông ấy từng nói với tôi rằng ông ấy không phải là người theo chủ nghĩa Marx vì chưa đọc đủ sách Mác-xít. Nhưng giờ ông ấy đang đọc chúng. Và trong một cuộc cách mạng, người ta học được nhiều hơn trong 24 giờ so với 20 năm sống bình thường. Cuối cùng, chủ nghĩa Marx sẽ thu hút tất cả những yếu tố tốt nhất trong xã hội Venezuela và hợp nhất chúng thành một lực lượng chiến đấu bất khả chiến bại. Trên con đường đó ẩn chứa khả năng chiến thắng.
NHỮNG NGƯỜI THEO CHỦ NGHĨA MARX VÀ CUỘC CÁCH MẠNG VENEZUELA
London, ngày 4 tháng 5 năm 2004
“Ai mong chờ một cuộc cách mạng xã hội ‘thuần túy’ sẽ không bao giờ sống để chứng kiến nó. Người như vậy chỉ nói suông về cách mạng mà không hiểu cách mạng là gì.” (Lênin)
Có nhiều loại người theo chủ nghĩa Marx: có người đọc rất nhiều, có người thì không. Có người đã bỏ công sức để thấu hiểu bản chất của phương pháp Mác-xít, nghiên cứu kỹ lưỡng phép biện chứng, trong khi những người khác chỉ lướt qua bề nổi, tự giới hạn mình trong một loại chủ nghĩa quyết định kinh tế thô thiển, có thể hữu ích như một công cụ tuyên truyền nhưng thực chất lại hoàn toàn xa lạ với chủ nghĩa Marx.
Đọc những tác phẩm thuộc loại “chủ nghĩa Marx” này, người ta luôn có cảm giác như bước vào tầng hầm tối tăm của một thư viện công cộng đã đóng cửa nhiều năm. Nơi đó đầy ắp những mẩu kiến thức chưa được tiêu hóa, nhưng ngột ngạt, bụi bặm và vô trùng. Đây là chủ nghĩa Marx bị tước bỏ phép biện chứng – tức là bị tước bỏ linh hồn cách mạng của nó. Loại “chủ nghĩa Marx” này về cơ bản khá tương thích với chủ nghĩa cải cách và thái độ thụ động, bởi vì, bất chấp những thuật ngữ cấp tiến của nó, nó không bao giờ rời khỏi ghế bành và dép lê.
Sự sai lệch này đặc biệt phổ biến ở Anh, nơi nó có nguồn gốc rất lâu đời, bắt nguồn từ Hyndman. Một phần, điều này phản ánh truyền thống thực chứng hẹp hòi và sự ác cảm đối với những khái quát lý thuyết rộng lớn của người Anh, một phần khác là áp lực từ các ý tưởng cải cách và tính chất thường nhật của Phong trào Lao động, vốn không bao giờ nhìn thấy được bức tranh toàn cảnh.
Những nhà cách mạng phải có “cảm nhận” sâu sắc về phong trào quần chúng và phải có tinh thần cách mạng trong tâm hồn. Ngược lại, những kẻ học giả khô khan lại xem tiến trình lịch sử như một vấn đề của “các lực lượng khách quan” quyết định mọi thứ từ trước. Những người như vậy không phải là nhà cách mạng mà là những người quan sát vĩnh cửu, có quan điểm gần gũi với quan niệm tiền định của Calvin hơn là phép biện chứng cách mạng của chủ nghĩa Marx.
Quan niệm về tiền định đã đóng một vai trò tiến bộ trong giai đoạn đầu của cuộc cách mạng tư sản ở Hà Lan và Anh vào thế kỷ 16 và 17, nhưng ngày nay đã lỗi thời một cách trầm trọng. Phép biện chứng Mác-xít dành nhiều chỗ cho vai trò sáng tạo của nam giới và nữ giới trong tiến trình lịch sử. Nhưng nó cũng giải thích rằng nam giới và nữ giới không bao giờ hoàn toàn thoát khỏi hoàn cảnh khách quan của thời kỳ lịch sử mà họ đang sống.
Một nhà cách mạng phải hiểu phương pháp biện chứng, phương pháp này không xuất phát từ những định nghĩa và tiên đề trừu tượng, mà từ hiện thực sống động, với tất cả tính cụ thể, phong phú và mâu thuẫn của nó. Người đó phải tiếp nhận phong trào quần chúng như nó vốn có, như nó đã phát triển trong lịch sử, và nỗ lực bằng mọi cách để tiếp xúc với nó, thiết lập đối thoại với nó, và làm giàu cho nó bằng những tư tưởng Mác-xít.
Một nhà cách mạng không sẵn sàng đồng hành cùng quần chúng trong quá trình đầy mâu thuẫn này mà chỉ cố gắng thuyết giảng từ bên lề thì không phải là một nhà cách mạng thực thụ, mà chỉ là một kẻ theo chủ nghĩa hình thức đáng thương. Thái độ máy móc và giáo điều đối với phong trào quần chúng sẽ loại bỏ mọi khả năng ảnh hưởng đến nó.
Yếu tố chủ quan
Chủ nghĩa Marx chưa bao giờ phủ nhận vai trò của cá nhân trong lịch sử, và các cá nhân hoặc nhóm cá nhân có thể đóng vai trò quyết định tuyệt đối tại những thời điểm nhất định trong tiến trình lịch sử. Điều mà Marx đã giải thích là xét cho cùng, khả năng tồn tại của một hệ thống kinh tế xã hội nhất định phụ thuộc vào khả năng phát triển lực lượng sản xuất của nó. Trong điều này ông hoàn toàn đúng, cuộc khủng hoảng chung của chủ nghĩa tư bản thế giới hiện nay về cơ bản phản ánh sự bất lực của chủ nghĩa tư bản trong việc phát triển lực lượng sản xuất đến mức như trong quá khứ.
Thực tế không thể phủ nhận này cung cấp bối cảnh lịch sử rộng lớn mà trên đó màn kịch lớn của chính trị thế giới đang diễn ra. Nó quyết định tuyệt đối các quá trình tổng thể và thiết lập giới hạn của chúng. Nhưng trong các quá trình tổng thể này có thể có đủ loại dòng chảy ngược chiều, thăng trầm, trong đó tính cách của các cá nhân có thể và thực sự đóng vai trò quyết định. Trên thực tế, chính sự yếu kém của yếu tố chủ quan trên phạm vi toàn cầu đang có tác động quyết định, làm chậm lại và bóp méo sự vận động theo hướng cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Yếu tố quan trọng nhất trong tình hình hiện nay là sự thiếu vắng một lãnh đạo Mác-xít mạnh mẽ và có uy tín trên phạm vi toàn cầu. Xu hướng Mác-xít chân chính đã bị thụt lùi trong nhiều thập kỷ và hiện chỉ đại diện cho một thiểu số nhỏ. Nó chưa thể dẫn dắt quần chúng đến thắng lợi. Nhưng những vấn đề của quần chúng vô cùng nan giải. Họ sẽ không chờ đợi cho đến khi chúng ta sẵn sàng lãnh đạo họ. Họ sẽ tìm mọi cách để thay đổi xã hội, để nỗ lực tìm ra lối thoát khỏi bế tắc. Điều này đặc biệt đúng đối với các nước thuộc địa cũ ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh, nơi không có khả năng phát triển xã hội trên cơ sở chủ nghĩa tư bản.
Trong bối cảnh thiếu vắng một xu hướng Mác-xít đại chúng, đủ loại biến thể đặc thù đều có thể xảy ra – trên thực tế, chúng là điều không thể tránh khỏi. Cần có một cách tiếp cận sáng tạo để hiểu bản chất của những diễn biến này, phân biệt ở mỗi giai đoạn đâu là tiến bộ và đâu là phản động.
Với tư duy bè phái, một cuộc cách mạng phải tuân theo một khuôn mẫu đã được định sẵn: ví dụ, nó phải được lãnh đạo bởi một đảng Mác-xít. Chúng ta không hề phủ nhận tầm quan trọng sống còn của đảng cách mạng và sự lãnh đạo trong cuộc cách mạng. Nhưng để xây dựng một đảng như vậy, cần phải có sự đánh giá thực tế về giai đoạn mà phong trào đã đạt đến và vai trò của chúng ta trong đó. Về điểm này chúng ta sẽ quay lại sau.
Vấn đề với cách tiếp cận này là nó không đề cập đến các quá trình sống mà lại bàn đến các công thức trừu tượng, định nghĩa và chuẩn mực phổ quát. Nói cách khác, nó mang tính duy tâm chứ không phải duy vật, siêu hình chứ không phải biện chứng. Nó thiết lập một chuẩn mực lý tưởng về một cuộc cách mạng là gì, và bác bỏ một cách có hệ thống bất cứ điều gì không phù hợp với chuẩn mực này. Trong tâm trí của một người theo chủ nghĩa duy tâm, điều này là hoàn hảo. Nhưng sự hoàn hảo lý tưởng như vậy thường xung đột với thực tế, như chúng ta đã biết từ thời Platon.
Để dễ hình dung, chúng ta đều biết con người là gì: hoặc là nam hoặc là nữ, có hai mắt, hai chân, v.v. Nhưng trong thực tế, một số người có thể sinh ra mà chỉ có một mắt hoặc một chân, hoặc thậm chí không có cả hai, và giới tính của một số người cũng không thể xác định chính xác. Trên thực tế, những trường hợp ngoại lệ thường xuyên xuất hiện trong tự nhiên cũng như cuộc sống hàng ngày, và chúng ta phải học cách đối phó với chúng, nếu không sẽ phải chịu nhiều sự khó hiểu và bất tiện.
Thành công của cuộc cách mạng chắc chắn sẽ được đảm bảo nếu có một đảng Mác-xít quần chúng, tổ chức có thể dẫn dắt các tầng lớp lãnh đạo của giai cấp công nhân và trang bị cho họ một chương trình chính trị. Nhưng việc xây dựng một đảng như vậy không thể thực hiện bằng sắc lệnh. Đội tiên phong cách mạng chỉ có thể giành được đa số bằng cách chịu sự thử thách của các sự kiện và sự chấp thuận của quần chúng. Điều đó không bao giờ có thể đạt được bằng cách thuyết giảng cho quần chúng từ bên lề. Và trước khi có thể tiếp cận quần chúng, trước hết cần phải hiểu bản chất của phong trào quần chúng, giai đoạn mà nó đang ở, các xu hướng khác nhau (mâu thuẫn) bên trong nó, và hướng mà nó đang vận động. Nghĩa là, cần một phương pháp biện chứng.
Tuy nhiên, quy luật đầu tiên của phép biện chứng là tính khách quan tuyệt đối: khi tiếp cận một hiện tượng nhất định, chúng ta không được xuất phát từ những ý niệm hay định nghĩa đã có sẵn mà phải dựa trên sự xem xét kỹ lưỡng các sự kiện – không phải ví dụ, không phải lạc đề mà là chính bản thân sự vật. Nếu muốn hiểu các sự kiện ở Venezuela, và vai trò của các phong trào cũng như cá nhân trong những sự kiện này, cần phải bắt đầu từ chính các sự kiện. Một định nghĩa theo nghĩa biện chứng phải được rút ra từ sự xem xét kỹ lưỡng các sự kiện và quá trình, chứ không phải áp đặt từ bên ngoài.
Đây là phương pháp của Trotsky. Trong lời tựa cuốn Lịch sử Cách mạng Nga, Trotsky viết:
“Cũng như mọi lịch sử khác, lịch sử của một cuộc cách mạng, trước hết phải kể lại những gì đã xảy ra và diễn ra như thế nào. Tuy nhiên, điều đó vẫn chưa đủ. Chính từ việc kể lại câu chuyện, người ta phải hiểu rõ tại sao nó lại xảy ra như vậy mà không phải theo cách khác. Các sự kiện không thể được coi là một chuỗi những cuộc phiêu lưu, cũng không thể được xâu chuỗi trên sợi chỉ của một đạo đức mặc khải. Chúng phải tuân theo quy luật riêng của chúng. Việc khám phá ra những quy luật này là nhiệm vụ của tác giả.”
Những dòng trên là một ví dụ xuất sắc về phương pháp phân tích biện chứng. Ngược lại, những người theo chủ nghĩa hình thức không cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng các sự kiện và quá trình. Họ không cần phải nỗ lực để khám phá các định luật chuyển động của một vòng quay nhất định, bởi vì họ đã biết (hoặc tưởng tượng rằng họ biết) các định luật chuyển động nói chung. Được trang bị như vậy, họ không cần phải lãng phí thời gian nghiên cứu các sự kiện. Họ chỉ đơn giản áp dụng những ý tưởng và định nghĩa đã định sẵn của mình vào các sự kiện, giống như một nhà hóa học sử dụng giấy quỳ để thử chất lỏng. Nếu giấy chuyển sang màu đỏ thì đó là axit, nếu chuyển sang màu xanh thì đó là kiềm.
Phương pháp này rất đơn giản – đơn giản đến mức trẻ con, và do đó rất phù hợp với trẻ nhỏ. Được trang bị kiến thức mạnh mẽ như vậy, người theo chủ nghĩa hình thức có thể quyết định trước liệu có công nhận các sự kiện ở Venezuela (hoặc bất kỳ quốc gia nào khác trên trái đất) là một cuộc cách mạng hay không. Từ đỉnh cao của Olympus, họ từ chối cấp giấy khai sinh cho Cách mạng Venezuela. May mắn thay, cuộc cách mạng không biết về sự khai trừ này và càng không quan tâm đến nó.
Cách mạng là gì?
Điểm yếu trong lập trường của các giáo phái đối với Venezuela (nếu họ thậm chí còn bận tâm đến nó) là họ dựa trên những ý tưởng định kiến về một cuộc cách mạng “nên như thế nào” trong khi thể hiện sự thiếu hiểu biết hoàn toàn về cách mạng là gì.
Cách mạng là gì? Câu hỏi hiển nhiên này hiếm khi được đặt ra. Nhưng trừ khi chúng ta đặt ra và trả lời nó, chúng ta sẽ không bao giờ có thể xác định được điều gì đang xảy ra ở Venezuela – hoặc bất cứ nơi nào khác. Một cuộc cách mạng, như Trotsky giải thích trong Lịch sử Cách mạng Nga, là một tình huống mà quần chúng bắt đầu tự nắm lấy vận mệnh của mình. Điều này chắc chắn đúng ở Venezuela hiện nay. Sự thức tỉnh của quần chúng và sự tham gia tích cực của họ vào chính trị là đặc điểm quyết định nhất của Cách mạng Venezuela và là bí quyết thành công của nó.
Trong cùng lời tựa đó, Leon Trotsky – người mà xét cho cùng, hiểu khá rõ về các cuộc cách mạng – đã trả lời như sau:
“Đặc điểm không thể phủ nhận nhất của một cuộc cách mạng là sự can thiệp trực tiếp của quần chúng vào các sự kiện lịch sử. Trong thời bình, nhà nước, dù là quân chủ hay dân chủ, đều tự đặt mình lên trên dân tộc, và lịch sử được tạo nên bởi những chuyên gia trong lĩnh vực đó: Vua chúa, bộ trưởng, quan lại, nghị sĩ, nhà báo. Nhưng vào những thời khắc quyết định khi mà quần chúng không còn có thể chịu nổi cái trật tự cũ đó nữa, họ phá vỡ những rào cản ngăn cách mình khỏi vũ đài chính trị, gạt bỏ những đại diện truyền thống của mình và bằng sự can thiệp của chính họ, tạo ra nền tảng ban đầu cho một chế độ mới. Việc này tốt hay xấu thì hãy cứ để cho các nhà đạo đức học phán xét. Bản thân chúng ta sẽ chấp nhận các sự kiện như chúng được đưa ra bởi tiến trình phát triển khách quan. Lịch sử của một cuộc cách mạng đối với chúng ta trước hết là lịch sử của sự xâm nhập mạnh mẽ của quần chúng vào lĩnh vực nắm quyền đối với chính vận mệnh của họ.” (Leon Trotsky, Lịch sử Cách mạng Nga, Lời tựa, nhấn mạnh của tôi)
Trong thời kỳ bình thường, quần chúng không tham gia vào chính trị. Điều kiện sống dưới chủ nghĩa tư bản đặt ra những rào cản không thể vượt qua: giờ làm việc dài, mệt mỏi về thể chất và tinh thần, v.v. Thông thường, người dân bằng lòng để những quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của họ cho người khác: ủy viên hội đồng địa phương, chính trị gia chuyên nghiệp, cán bộ công đoàn, v.v.
Tuy nhiên, vào những thời khắc quyết định, quần chúng bùng nổ trên vũ đài lịch sử, nắm lấy cuộc sống và vận mệnh của mình, và từ những tác nhân thụ động trở thành những người hùng của tiến trình lịch sử. Người ta phải đặc biệt mù quáng hoặc ngu dốt mới không nhận thấy rằng đây chính xác là tình hình hiện đang tồn tại ở Venezuela. Trong những năm gần đây, nhưng đặc biệt là kể từ cuộc đảo chính bất thành tháng 4 năm 2002, hàng triệu công nhân và nông dân đã xuống đường đấu tranh để thay đổi xã hội. Nếu đây không phải là một cuộc cách mạng, thì ta có cả đời cũng sẽ chẳng dịp nào được chứng kiến cách mạng. Chỉ những người bảo thủ cực đoan nhất mới không hiểu điều này.
Cần phải hiểu rằng quần chúng, dù ở Venezuela hay bất kỳ quốc gia nào khác, chỉ học hỏi dần dần từ kinh nghiệm của mình. Giai cấp công nhân phải trải qua kinh nghiệm của cuộc cách mạng và cuộc khủng hoảng xã hội để phân biệt giữa các khuynh hướng, chương trình và lãnh đạo khác nhau. Họ học hỏi bằng phương pháp tiếp cận từng bước. Như Trotsky giải thích:
“Các giai đoạn khác nhau của một quá trình cách mạng, được chứng thực bằng sự thay đổi đảng phái trong đó đảng cực đoan hơn luôn thay thế đảng ôn hòa hơn, thể hiện áp lực ngày càng tăng của quần chúng về phía cánh tả— miễn là sự chuyển biến của phong trào không gặp phải những trở ngại khách quan. Khi điều đó xảy ra, sẽ bắt đầu một phản ứng: sự thất vọng của các tầng lớp khác nhau trong giai cấp cách mạng, sự gia tăng thái độ thờ ơ, và cùng với đó là sự củng cố vị thế của các lực lượng phản cách mạng. Ít nhất, đó là nét tổng quát của các cuộc cách mạng cũ.” (sđd)
Và ông ấy nói thêm:
“Chỉ khi nghiên cứu các quá trình chính trị trong chính quần chúng, chúng ta mới có thể hiểu được vai trò của các đảng phái và các nhà lãnh đạo, những người mà chúng ta ít có ý định bỏ qua nhất. Họ không phải là một yếu tố độc lập, nhưng dù sao cũng là một yếu tố rất quan trọng trong quá trình này. Nếu không có một tổ chức lãnh đạo, năng lượng của quần chúng sẽ tiêu tan như hơi nước không được giữ trong hộp piston. Nhưng dù sao thì thứ làm cho mọi thứ chuyển động không phải là piston hay cái hộp, mà là hơi nước.” (sđd)
Những nhận xét này hoàn toàn phù hợp với tình hình ở Venezuela, nơi phong trào của quần chúng từ bên dưới tạo thành động lực chính của cuộc cách mạng. Không thể hiểu được quá trình này bằng cách chỉ giới hạn bản thân trong việc phân tích các nhà lãnh đạo, nguồn gốc giai cấp, tuyên bố và chương trình của họ. Điều này thực sự giống như bọt trên sóng biển, chỉ là sự phản chiếu hời hợt của những dòng chảy sâu thẳm bên dưới bề mặt.
“Động lực của các sự kiện cách mạng được quyết định trực tiếp bởi những thay đổi nhanh chóng, mãnh liệt và đầy nhiệt huyết trong tâm lý của các giai cấp đã hình thành trước cuộc cách mạng.” (sđd)
Trong bối cảnh thiếu vắng một đảng Marxist cách mạng quy mô lớn, các lực lượng cách mạng đã tập hợp xung quanh Chávez và phong trào Bolivar. Hugo Chávez là người đứng ở trung tâm của cơn bão. Cho dù người ta nghĩ gì về con người này thì ông ấy cũng đã phá vỡ con đập và mở tung cửa lũ. Chỉ mình ông ấy dám đối đầu với quyền lực của tầng lớp đầu sỏ và thách thức sức mạnh của chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Ngay cả những kẻ thù và người chỉ trích ông ấy cũng không thể phủ nhận rằng ông đã thể hiện lòng dũng cảm phi thường. Và bằng tấm gương dũng cảm đó, ông đã khơi dậy những sức mạnh to lớn vốn ngủ yên trong lòng xã hội Venezuela qua nhiều thế hệ. Đây là một thực tế vô cùng quan trọng.
Lần đầu tiên trong gần 200 năm lịch sử Venezuela, quần chúng nhân dân cảm thấy chính phủ nằm trong tay những người muốn bảo vệ quyền lợi của họ. Trước đây, chính phủ luôn là một thế lực xa lạ chống lại họ. Họ không muốn thấy sự trở lại của các đảng phái tham nhũng cũ. Quần chúng, những người nghèo sống trong khu ổ chuột, những người thất nghiệp, công nhân, nông dân, người da đỏ, người da đen, đã được đánh thức khỏi sự thờ ơ và đứng dậy. Họ đã tìm thấy một ý nghĩa mới trong cuộc sống, một cảm giác mới về phẩm giá con người, một niềm hy vọng mới. Chỉ sau một đêm, họ đã trở thành những người ủng hộ Chavismo dẫu chưa hiểu rõ lắm ý nghĩa của điều này.
Có lẽ quần chúng chỉ có một ý niệm mơ hồ về những gì họ thực sự muốn, nhưng họ có một ý niệm rất rõ ràng về những gì họ không muốn. Họ không muốn quay trở lại trật tự cũ, các đảng phái cũ và các nhà lãnh đạo tư sản cũ. Họ đã nếm trải cảm giác tự do và họ không muốn quay trở lại ách nô lệ cũ. Bằng mọi giác quan, họ khao khát một sự thay đổi căn bản trong điều kiện sống của mình. Đối với họ, đó chính là ý nghĩa của chủ nghĩa Chavismo. Và giấc mơ lớn lao về sự thay đổi trong cuộc sống của họ được gói gọn trong tâm trí họ ở một người đàn ông – Hugo Chávez.
Nhiều người ngạc nhiên trước sự nhiệt thành mà quần chúng dành cho Tổng thống của họ, điều gần như chỉ thấy ở tôn giáo. Vì ông họ sẵn sàng chịu đựng đói nghèo, hy sinh tất cả tài sản, liều cả mạng sống (như họ đã làm hai năm trước). Điều này thể hiện một sức mạnh to lớn và giải thích tại sao Chávez có thể đánh bại mọi âm mưu lật đổ ông. Bí quyết thực sự của thành công không nằm ở bản thân ông mà ở quần chúng, và chính sức mạnh của quần chúng quyết định toàn bộ tiến trình cách mạng và là động lực cơ bản của nó.
Kẻ thù cánh hữu của Chávez không thể lý giải được điều này. Họ không thể vì bản chất họ không có khả năng hiểu được động lực của chính cuộc cách mạng. Giai cấp thống trị và những kẻ tay sai trí thức của chúng không bao giờ chấp nhận rằng quần chúng có tư duy và cá tính riêng, rằng họ là một lực lượng sáng tạo to lớn, không chỉ có khả năng thay đổi xã hội mà còn có thể điều hành nó. Họ không bao giờ có thể thừa nhận điều đó bởi vì làm như vậy có nghĩa là thừa nhận sự phá sản của chính họ và thú nhận rằng họ không phải là một tác nhân xã hội cần thiết và không thể thiếu với quyền cai trị được Chúa ban, mà là một giai cấp thừa thãi và ký sinh, một trở ngại phản động cho sự tiến bộ.
Những kẻ bè phái không có khả năng hiểu
Nhưng không chỉ những kẻ thù tư sản của cách mạng mới thể hiện sự bất lực hoàn toàn trong việc hiểu Cách mạng Venezuela. Nhiều người thuộc cánh tả (bao gồm cả những người tự xưng là Marxist) cũng cho thấy sự bất lực tương tự trong việc hiểu những gì đang xảy ra. Tự xưng là Lãnh đạo của giai cấp công nhân, họ kinh hãi trước cảnh tượng quần chúng nhiệt tình ủng hộ Chávez và bị mê hoặc bởi điều đó. Họ càu nhàu trong góc, lẩm bẩm điều gì đó về “chủ nghĩa dân túy”, nhưng lại cho thấy sự bất lực hoàn toàn trong việc kết nối với phong trào thực sự của quần chúng. Nhưng đó là đặc điểm chính của những kẻ bè phái ở khắp mọi nơi.
Điều mà không một ai trong số những quý bà và quý ông này hiểu được là mối quan hệ biện chứng giữa Chávez và quần chúng. Điểm chung của họ là cách tiếp cận cách mạng theo hình thức và máy móc. Họ không coi đó là một quá trình sống động, đầy mâu thuẫn và bất thường. Nó không phù hợp với những khuôn mẫu định sẵn của họ về cách mạng nên diễn ra như thế nào, và do đó họ quay lưng lại với nó trong sự chán ghét. Họ hành xử giống như người châu Âu đầu tiên nhìn thấy hươu cao cổ và thốt lên: “Không thể tin được!”
Thật không may cho những người bạn theo chủ nghĩa hình thức của chúng ta, cách mạng không diễn ra suôn sẻ, nó không theo bất kỳ kế hoạch định sẵn nào, nó không hoạt động như một dàn nhạc được luyện tập kỹ lưỡng theo sự chỉ huy của nhạc trưởng. Nó tuân theo những quy tắc riêng và tuân thủ các quy luật nội tại của nó, những quy luật không đến từ sách hướng dẫn cách mạng, mà bắt nguồn từ những mâu thuẫn của xã hội, dần dần được giải quyết thông qua hành động tập thể của chính quần chúng, những người không học từ sách giáo khoa mà học qua kinh nghiệm đấu tranh và một quá trình thử và sai đầy đau đớn.
“Nhưng Chávez là người tư sản”, họ phản đối. Những người này luôn suy nghĩ một cách đơn giản: đen hoặc trắng, có hoặc không, tư sản hay vô sản. Engels xưa đã có kiểu tư duy hình thức này khi ông trích dẫn Kinh Thánh: “Hãy để lời nói của ngươi là: Có, có, không, không, vì bất cứ điều gì hơn thế đều đến từ cái ác.” Những yêu cầu về một định nghĩa rõ ràng như vậy thoạt nhìn có vẻ hợp lý và khôn ngoan. Nhưng không phải lúc nào cũng có thể đòi hỏi những định nghĩa rõ ràng.
Ngay cả xét về mặt xã hội học, sự mô tả trên cũng không chính xác. Xuất thân xã hội của Hugo Chávez không phải là giai cấp tư sản mà là giai cấp trung lưu. Ông tự gọi mình là nông dân. Tuy nhiên, điều này không làm sáng tỏ vấn đề từ quan điểm Mác-xít. Giai cấp trung lưu không phải là một giai cấp đồng nhất. Ở tầng lớp trên, những luật sư, bác sĩ và giáo sư đại học giàu có, họ đứng gần giai cấp tư sản và phục vụ cho giai cấp này. Ở tầng lớp thấp hơn, gồm những tiểu thương, nông dân, và tầng lớp trí thức thấp hơn, họ đứng gần giai cấp công nhân và trong những trường hợp nhất định, có thể đứng về phía cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Tuy nhiên, nguồn gốc giai cấp của các nhà lãnh đạo cũng không phải là yếu tố quyết định khi xác định bản chất giai cấp của một đảng hoặc phong trào cụ thể. Điều cuối cùng quyết định bản chất giai cấp của một phong trào chính trị là chương trình và chính sách của nó, và cơ sở giai cấp của nó. Chúng ta có thể mô tả một cách khái quát chương trình và chính sách của phong trào Bolivar là của nền dân chủ cách mạng tiểu tư sản. Như vậy, nó không vượt quá giới hạn của một nền dân chủ tư sản rất tiên tiến. Cuộc cách mạng đã thực hiện một chương trình cải cách đầy tham vọng vì lợi ích của quần chúng, nhưng vẫn chưa xóa bỏ chủ nghĩa tư bản. Đây là điểm yếu lớn nhất và mối đe dọa lớn nhất đối với tương lai của nó.
Vấn đề nhà nước
“Nhưng nhà nước vẫn là tư sản!” những người bạn theo chủ nghĩa hình thức của chúng ta khăng khăng. Chừng nào tầng lớp đầu sỏ chưa bị tước đoạt, chừng nào phần lớn quyền lực kinh tế vẫn nằm trong tay họ, thì Venezuela vẫn là một quốc gia tư bản và chúng ta phải xác định bản chất giai cấp của nhà nước cho phù hợp. Hơn nữa, phần lớn bộ máy quan liêu cũ vẫn còn tồn tại: hệ thống tư pháp được kế thừa từ trước, Cảnh sát Thủ đô hoạt động như một nhà nước trong nhà nước, lòng trung thành của một bộ phận cán bộ trung cấp không rõ ràng. Điều này có nghĩa là sự thay đổi về chất lượng vẫn chưa diễn ra, và do đó tình hình hiện tại vẫn có thể bị đảo ngược. Tuy nhiên, điều này không thể thực hiện được nếu không có xung đột dữ dội và nội chiến.
Tuy nhiên, định nghĩa chung về nhà nước như một nhà nước tư sản không cho chúng ta biết gì về tương quan lực lượng giai cấp thực sự hay thực tế cụ thể của nhà nước, hoặc cách thức tình hình đang diễn biến. Trên thực tế, nhà nước ở Venezuela không còn nằm dưới sự kiểm soát của giai cấp tư sản. Đó là lý do tại sao tầng lớp đầu sỏ buộc phải dùng đến các phương pháp ngoài pháp luật và ngoài nghị viện để giành lại quyền kiểm soát. Phần lớn lực lượng vũ trang, bao gồm một bộ phận quan trọng của các sĩ quan, ủng hộ Cách mạng. Điều này tạo ra những vấn đề to lớn cho phản cách mạng và những điều kiện thuận lợi tiềm tàng cho những người muốn tiếp tục cuộc cách mạng đến cùng.
Trước đó chúng ta đã hỏi cách mạng là gì? Cũng cần phải hỏi câu hỏi: nhà nước là gì? Câu hỏi này đã được Lenin (kế thừa Engels) trả lời từ lâu khi ông nói rằng nhà nước, xét tới cùng, là các lực lượng vũ trang – quân đội, cảnh sát, v.v… Trong thời kỳ bình thường, nhà nước do giai cấp thống trị kiểm soát. Nhưng trong những thời kỳ đặc biệt, khi đấu tranh giai cấp đạt đến đỉnh điểm, nhà nước có thể giành được một mức độ độc lập lớn, tự nâng mình lên trên xã hội. Đó là tình hình hiện tại ở Venezuela.
Lập luận cuối cùng của những người theo chủ nghĩa bè phái liên quan đến lực lượng vũ trang. “Chúng ta không được có bất cứ liên hệ nào với các sĩ quan quân đội.” Đây thực sự không phải là một lập luận mà chỉ là một định kiến ngu ngốc. Ý tưởng cho rằng không thể lôi kéo quân đội về phía cách mạng là vô lý. Nếu điều này đúng, thì trong suốt lịch sử đã không thể có bất kỳ cuộc cách mạng nào. Nhưng quân đội bao gồm những người đàn ông và phụ nữ mặc quân phục và họ có thể bị ảnh hưởng bởi các sự kiện trong xã hội. (Việc phải đưa ra những nhận xét như vậy khá là khó xử, nhưng dường như ngày nay người ta không thể coi bất cứ điều gì là chắc chắn).
Trong mọi cuộc cách mạng vĩ đại trong lịch sử, quân đội đều bị ảnh hưởng bởi phong trào quần chúng. Nó có xu hướng chia rẽ theo giai cấp. Nếu không như vậy thì cách mạng nói chung sẽ không thể xảy ra. Sự sôi sục cách mạng không chỉ ảnh hưởng đến binh lính và hạ sĩ quan mà còn cả một bộ phận sĩ quan. Trong những hoàn cảnh đặc biệt thuận lợi, một phần lớn sĩ quan có thể bị ảnh hưởng và từ chối chiến đấu cho chế độ cũ hoặc thậm chí chuyển sang phe cách mạng giống như Tukhachevsky, một sĩ quan dưới thời Sa hoàng.
Hơn nữa, đã có nhiều trường hợp một phong trào cách mạng bắt đầu từ cấp cao, với cuộc nổi dậy của một bộ phận sĩ quan và sau đó lan rộng ra quần chúng. Điều này đặc biệt đúng khi chế độ cũ bị vạch trần là hoàn toàn tham nhũng và phá sản. Được gọi là pronunciamientos, lịch sử Tây Ban Nha thế kỷ 19 đầy rẫy những sự kiện như vậy và thường nó mở ra cánh cửa cho cuộc cách mạng. Tuy nhiên, cũng có những ví dụ gần đây hơn về quá trình tương tự.
Cách mạng Bồ Đào Nha
Quan điểm cho rằng Cách mạng Bolivar là hoàn toàn độc nhất vô nhị là không chính xác. Tất nhiên, nó có những đặc điểm riêng biệt, nhưng nó không phải là độc nhất vô nhị. Trên thực tế, mọi cuộc cách mạng đều có những đặc điểm chung. Nếu không phải vậy, sẽ không thể học được điều gì hữu ích từ việc nghiên cứu các cuộc cách mạng trong quá khứ và thực tế hoàn toàn khác. Chính xác 30 năm trước ở Bồ Đào Nha, chúng ta đã chứng kiến một quá trình có sự tương tự đáng kể với quá trình đang diễn ra ở Venezuela hiện nay. Sau hơn nửa thế kỷ dưới chế độ phát xít, người dân Bồ Đào Nha đã lật đổ chế độ độc tài Caetano đáng ghét và bước vào con đường cách mạng. Điều này bắt đầu như thế nào? Nó bắt đầu bằng một cuộc đảo chính do các sĩ quan quân đội cánh tả thực hiện. Điều này hoàn toàn trái ngược với tình hình thông thường, nơi các sĩ quan quân đội hầu như luôn đóng vai trò phản cách mạng. Ở đây thì ngược lại.
Ted Grant đã viết vào năm 1975:
“Điểm đặc biệt thực sự của Cách mạng Bồ Đào Nha so với bất kỳ cuộc cách mạng nào trong quá khứ là sự tham gia vào cuộc cách mạng của đông đảo tầng lớp sĩ quan cấp thấp và cấp trung – thậm chí cả một số tướng lĩnh và đô đốc.
“Nếu như quyền lực nhà nước, như Marx và Lenin đã giải thích, chỉ gói gọn trong việc kiểm soát các lực lượng vũ trang, thì sự suy tàn của chế độ Bồ Đào Nha được thể hiện một cách trần trụi. Giai cấp tư sản đã đặt cược tất cả vào vũ khí tối thượng là sự đàn áp tàn bạo và toàn trị đối với quần chúng. Chứng quả cho điều đó là giai cấp tư sản đã mất đi sự ủng hộ của cả tầng lớp trung lưu và do ảnh hưởng lan rộng, thậm chí cả phần lớn tầng lớp sĩ quan chỉ qua hai thế hệ. Cuộc chiến tranh vô nghĩa ở châu Phi cũng đóng một vai trò nhưng đó không phải là toàn bộ lời giải thích. Điên cuồng hơn cuộc thảm sát đó là chiến tranh 1914-1918 cũng không khiến phần lớn tầng lớp sĩ quan [Nga] từ bỏ chế độ Sa hoàng. Họ không ngần ngại chuyển sang phe phản cách mạng và ủng hộ các cuộc chiến tranh can thiệp chống lại chính đất nước mình.
“Năm 1918, cuộc Cách mạng Đức bị đa số tầng lớp sĩ quan phản đối. Cuộc phản cách mạng của Hitler được đa số sĩ quan ủng hộ.
“Trong cuộc Cách mạng Tây Ban Nha năm 1931-1937, 99% tầng lớp sĩ quan đã quay sang ủng hộ Franco. Và để nói đến một ví dụ gần hơn, năm 1926, phần lớn tầng lớp sĩ quan đã ủng hộ Salazar.
“Đã có một sự chuyển dịch mạnh mẽ của tương quan chính trị sang cánh tả. Trong ba thập kỷ qua, tầng lớp tiểu tư sản cũng đã nghiêng về cánh tả – như phong trào sinh viên đã chứng minh – và ở Bồ Đào Nha, sự bế tắc của chủ nghĩa tư bản và lòng căm thù đối với các nhóm tư bản độc quyền, những kẻ đã kiếm tiền từ máu và sự đau khổ của người dân và binh lính, đã được phản ánh trong sự cô lập của các tầng lớp rất giàu có. Họ đã ủng hộ và hưởng lợi đến phút cuối cùng từ chế độ toàn trị hoặc độc tài. Lòng căm thù đối với những kẻ ký sinh đáng ghê tởm này đã lan rộng đến các tầng lớp sĩ quan. Điều này cho thấy chủ nghĩa tư bản đã mất đi sứ mệnh lịch sử của nó và ngày càng trở thành một gánh nặng đối với sản xuất. Do đó, ở Bồ Đào Nha, ngay cả bộ tổng tham mưu cũng bị chia rẽ như trường hợp của Spinola bất hạnh đã chứng minh.”
Những dòng đó như thể mới viết ngày hôm qua khi ta xem xét Cách mạng Venezuela. Xu hướng Mác-xít đã giải thích những hiện tượng này từ nhiều thập kỷ trước, nhưng chúng vẫn là một cuốn sách đóng kín đối với tất cả những người theo chủ nghĩa bè phái và hình thức, do đó họ hoàn toàn không thể hiểu được Cách mạng Venezuela, chứ đừng nói đến việc can thiệp vào đó. Họ bị mù quáng bởi phương pháp hình thức của chính mình, điều ngăn cản họ nhìn thấy những gì đang diễn ra ngay trước mắt. Họ liên tục viện dẫn các định nghĩa và trích dẫn sẵn có từ các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Marx (“chúng ta phải đập tan nhà nước cũ”, v.v.), mà trong tay họ, những tuyên bố khoa học đó biến thành những lời sáo rỗng hoặc những lời hô hào tôn giáo. Thay vì giúp chúng ta hiểu được quá trình thực sự, chúng lại trở thành rào cản đối với sự hiểu biết.
Trong tài liệu năm 1975 về Cách mạng Bồ Đào Nha, Ted Grant đã viết:
“Marx đã viết rằng trong những tác phẩm nặng nề và có vẻ khó hiểu của Hegel, người ta có thể thấy được cuộc cách mạng ở một giai đoạn nhất định trong lịch sử. Giờ đây, thiên tài sáng tạo của lịch sử đã cho chúng ta thấy cảnh tượng cuộc cách mạng vận động thông qua phương tiện của các tướng lĩnh và đô đốc quân đội! Điều này là bởi vì chủ nghĩa tư bản đã tự cạn kiệt ở Bồ Đào Nha – một quốc gia bán thuộc địa và bán đế quốc – không còn con đường tiến lên sau sự sụp đổ của Đế chế. Đồng thời, con đường chuyên chính quân sự tư sản công khai đã hoàn toàn bị mất uy tín ngay cả với một bộ phận trong tầng lớp quân đội do kinh nghiệm 50 năm độc tài.
“Nhưng lý do chính cho vai trò to lớn của quân đội là sự tê liệt của các tổ chức công nhân do thiếu một đảng Marxist thực sự và sự lãnh đạo Marxist. Trên thực tế, ngay từ đầu cuộc cách mạng – quyền lực thực sự nằm trong tay công nhân và binh lính – Phong trào Lực lượng Vũ trang đã lấp đầy khoảng trống do sự thất bại trong lãnh đạo của các tổ chức SP và CP gây ra.”
Người ta nói rằng tự nhiên không chấp nhận khoảng trống, và điều tương tự cũng đúng với xã hội và chính trị. Trong bối cảnh thiếu vắng một đảng Marxist cách mạng quần chúng, các khuynh hướng khác có thể và sẽ lấp đầy khoảng trống chính trị trong những điều kiện cụ thể nhất định. Nhưng một khi các sĩ quan ở Bồ Đào Nha đã bắt đầu quá trình này, một khi cánh cửa đã được mở ra, quần chúng và giai cấp công nhân đã tràn qua đó và để lại dấu ấn của họ trên cuộc cách mạng. Tất cả các điều kiện đều đã tồn tại cho một cuộc cách mạng hòa bình ở Bồ Đào Nha, đặc biệt là sau thất bại của cuộc đảo chính phản động của tướng Spinola vào tháng 3 năm 1975. Điều này rất giống với cuộc đảo chính ngày 11 tháng 4 ở Venezuela, và nó đã kết thúc theo cùng một cách, như Ted giải thích:
“Khi quần chúng công nhân biểu tình, lực lượng phản đảo chính đã tan rã. Lính dù và biệt kích luôn là lực lượng bảo thủ nhất trong quân đội, thường bao gồm những phần tử mạo hiểm và hoang dã nhất trong dân chúng, và thường là một lực lượng tinh nhuệ gồm những binh lính tinh nhuệ, đáng tin cậy nhất và sẵn sàng chiến đấu đến chết, giống như lính Cossack ở Nga.” Lúc này, lính dù trấn an người biểu tình rằng “chúng tôi không phải là phát xít”. Họ thân thiện với công nhân và binh lính thuộc Trung đoàn Pháo binh. Một số người còn tặng súng trường cho người biểu tình như bằng chứng về thiện chí của họ.
“Chỉ vài giờ sau cuộc đảo chính, căn cứ không quân đã bị chiếm đóng. Spinola và nhiều sĩ quan thuộc phe cánh ủng hộ ông ta đã trốn sang Tây Ban Nha. Cuộc đảo chính chỉ có thể tính bằng phút chứ không phải ngày, nó đã thất bại thảm hại. Có lẽ đây là nỗ lực phản cách mạng lố bịch và hài hước nhất trong lịch sử. Nhưng nó thất bại chính xác là do bầu không khí cách mạng nóng bỏng, ảnh hưởng không chỉ đến công nhân và nông dân mà còn đến hầu hết toàn bộ binh lính trong Lực lượng Vũ trang. Không một trung đoàn nào trên toàn Bồ Đào Nha sẵn sàng bị lợi dụng cho mục đích phản cách mạng.”
Một lần nữa, những lời lẽ tương tự hoàn toàn có thể áp dụng cho Venezuela hai năm trước. Chỉ cần thay đổi tên gọi. Cũng như ở Bồ Đào Nha, lẽ ra có thể thực hiện một cuộc chuyển đổi xã hội hòa bình sau khi cuộc đảo chính sụp đổ. Nhưng điều đó đã không được thực hiện, và một cơ hội rất thuận lợi đã bị bỏ phí. Chính điều này cho thấy sự cần thiết của một lãnh đạo cách mạng nhất quán với chiến lược và đường lối rõ ràng. Những sai lầm như vậy sẽ phải trả giá trong tương lai và cái giá phải trả sẽ không hề rẻ.
Những người bạn bè bè phái của chúng ta sẽ reo lên đắc thắng: “Điều này chứng tỏ tại sao chúng ta không thể tin tưởng các sĩ quan!” Nhưng đây không phải là vấn đề tin tưởng. Đó là một phạm trù đạo đức, không phải khoa học. Điều quyết định không phải là phẩm chất đạo đức của các nhà lãnh đạo mà là chương trình và chính sách. Nhiều sĩ quan ở Bồ Đào Nha là những người rất trung thực, chân thành đứng về phía quần chúng. Nhiều người trong số họ thậm chí còn muốn thực hiện một cuộc chuyển đổi xã hội sâu sắc ở Bồ Đào Nha, nhưng họ không biết làm thế nào để thực hiện điều đó.
Trách nhiệm thực sự cho sự thất bại của Cách mạng Bồ Đào Nha không nằm ở các sĩ quan quân đội cánh tả, mà ở các chính sách cải cách của các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản và Đảng Xã hội, những người đã cùng nhau phá hoại cuộc cách mạng. Nhân tiện, chúng ta cũng phải nói thêm rằng các giáo phái cực tả theo chủ nghĩa Marx cũng đóng một vai trò đáng tiếc và không có khả năng đưa ra một giải pháp thay thế cho giai cấp công nhân và các sĩ quan cấp tiến, những người thực sự đang tìm kiếm một giải pháp như vậy.
Khủng hoảng của chủ nghĩa tư bản
Lý do tại sao những diễn biến như vậy có thể xảy ra là do cuộc khủng hoảng hữu cơ của chủ nghĩa tư bản trên quy mô toàn cầu. Hai mươi chín năm trước, Ted Grant đã viết:
“Một trong những yếu tố then chốt trong sự phát triển của cách mạng là sự suy thoái tinh thần của chính giai cấp thống trị. Giờ đây, tại các quốc gia chủ chốt của chủ nghĩa tư bản, những rạn nứt và chia rẽ đang xuất hiện trong giai cấp thống trị. Họ nhìn với nỗi sợ hãi vào những diễn biến đang diễn ra ở châu Âu và trên thế giới. Quyền lực nhất trong số đó là các nhà tư bản Hoa Kỳ, những người từng hướng tới một thế kỷ thống trị thế giới, và là cảnh sát của các nước thuộc địa và tư bản, nhưng họ cũng đang suy thoái tinh thần như những kẻ khác.”
Những dòng này hoàn toàn phù hợp với tình hình hiện tại.
Tình hình thế giới được đặc trưng bởi sự hỗn loạn chung. Hơn bao giờ hết so với năm 1974, đã có sự tích tụ của những mâu thuẫn sâu sắc. Đây chắc chắn là một thời kỳ biến động, thay đổi mạnh mẽ và những bước ngoặt đột ngột trên tất cả các châu lục và tất cả các quốc gia. Các nhà tư bản đang gặp khó khăn cực độ trong việc kéo nền kinh tế thế giới ra khỏi suy thoái. Chỉ có Hoa Kỳ là trải qua được một số loại tăng trưởng, và điều này cực kỳ mong manh và dựa trên chi tiêu tiêu dùng, tín dụng và nợ nần chưa từng có.
Trên phạm vi toàn cầu, hệ thống tư bản đang trong một cuộc khủng hoảng sâu sắc. Có rất nhiều triệu chứng – chiến tranh, khủng bố, bất ổn chính trị, xã hội và ngoại giao – nhưng tất cả đều là biểu hiện của cuộc khủng hoảng cốt lõi. Những người biện hộ cho chủ nghĩa tư bản cố gắng trình bày điều này như một cuộc khủng hoảng nhất thời, một sự điều chỉnh nhỏ hoặc “sửa chữa”. Thực tế không phải vậy. Những biến động mà chúng ta thấy ở khắp mọi nơi phản ánh sự bế tắc mà chủ nghĩa tư bản đang gặp phải. Về bản chất, điều này thể hiện sự nổi dậy của lực lượng sản xuất chống lại hai rào cản song song là sở hữu tư nhân và nhà nước dân tộc.
Cuộc khủng hoảng thể hiện rõ rệt nhất ở các nước thuộc địa cũ của châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh. Tất cả đều đang trải qua những biến động chưa từng có – về kinh tế, tài chính, xã hội và chính trị. Không có một chế độ tư sản ổn định nào trên toàn khu vực Mỹ Latinh.
Nếu tồn tại các đảng Marxist mạnh mẽ, công nhân Argentina, Bolivia, Peru, Ecuador đã có thể dễ dàng nắm quyền trong thời gian gần đây. Nhưng không có đảng nào như vậy tồn tại. Bên cạnh sự thoái hóa của Quốc tế thứ hai và thứ ba, chúng ta cũng phải kể đến sự bất lực hoàn toàn của những tổ chức bè phái tự xưng là mang ngọn cờ của chủ nghĩa Trotsky, những tổ chức đã mắc đủ loại sai lầm cả về chủ nghĩa cơ hội và cực tả, và từ lâu đã từ bỏ bất kỳ quyền nào để được coi trọng như một lực lượng cách mạng.
Trong bối cảnh thiếu một đảng Marxist mạnh, việc cách mạng ở các nước tư bản đang phát triển được biểu hiện dưới nhiều hình thức kỳ lạ là điều không thể tránh khỏi. Đây là kết quả của sự chậm trễ trong cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở các nước tư bản phát triển. Công nhân và nông dân châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh không thể chờ đợi. Họ cần tìm giải pháp cho những vấn đề cấp bách nhất của mình ngay bây giờ. Và nếu không có một đảng Marxist nào sẵn sàng, họ sẽ phải tìm một giải pháp thay thế. Đơn giản là không có câu trả lời nào cho logic này.
Trong lý thuyết Cách mạng thường trực của mình, Trotsky giải thích rằng, trong điều kiện hiện đại, nhiệm vụ của cuộc cách mạng dân chủ tư sản không thể thực hiện được nếu không tước đoạt tài sản của giai cấp tư sản. Cách duy nhất để cứu xã hội khỏi sự trì trệ, đói nghèo và khốn khổ là xóa bỏ chế độ địa chủ và chủ nghĩa tư bản. Chính sự bất khả thi trong việc phát triển đầy đủ lực lượng sản xuất dưới chế độ tư bản-địa chủ đã thúc đẩy cuộc cách mạng thuộc địa, không còn lối thoát nào trên con đường tư bản chủ nghĩa.
Trong bối cảnh thiếu một đảng Marxist, các lực lượng khác có thể nổi lên. Chúng ta đã thấy điều này ở Bồ Đào Nha năm 1974-1975 khi một nhóm sĩ quan quân đội cấp tiến lật đổ nhà độc tài phát xít Caetano và mở ra cánh cửa cách mạng. Trong bài viết của mình, đồng chí Ted viết:
“Do sự phát triển của lực lượng sản xuất bị cản trở bởi các yếu tố của chủ nghĩa tư bản cùng các tập đoàn lớn phụ thuộc và cộng tác với chủ nghĩa đế quốc nên mới chúng bị quét sạch. Trong một phiên bản biến dạng của cuộc cách mạng thường trực, tầng lớp sĩ quan cấp thấp này đã trở thành tác nhân vô thức của lịch sử trong một thời gian, trong việc thực hiện các nhiệm vụ cần thiết của quá trình nhà nước hóa nền kinh tế.”
Tất nhiên, tuyên bố này đi ngược lại với ý tưởng cho rằng các sĩ quan quân đội chắc chắn là phản động và tất cả các cuộc đảo chính quân sự đều là cánh hữu. Đó là ý tưởng mà trong một số nhóm “Mác-xít” đã trở thành một định kiến giống như Hòm Giao Ước đối với người Do Thái chính thống hoặc học thuyết về sự bất khả sai lầm của Giáo hoàng đối với người Công giáo sùng đạo. Nếu chúng ta xuất phát từ những luận điểm hời hợt này, thì không chỉ Chávez, mà cả các nhà lãnh đạo của Cách mạng Bồ Đào Nha, đều bị lên án trước. Than ôi! Lịch sử không hời hợt đến mức có thể được gói gọn trong những khuôn mẫu gọn gàng như vậy. Ở đây ta có thể mượn một câu tục ngữ cổ của Anh: Đầu óc giản đơn thì hài lòng với những điều đơn giản.
Cuộc cách mạng Bồ Đào Nha đã tiến rất xa. Trên thực tế, tờ Thời báo của London thậm chí còn đăng một bài xã luận với tiêu đề: Chủ nghĩa tư bản đã chết ở Bồ Đào Nha. Điều này lẽ ra phải đúng. Dưới áp lực của giai cấp công nhân, Phong trào Lực lượng Vũ trang đã quốc hữu hóa các ngân hàng và công ty bảo hiểm, trên thực tế có nghĩa là quốc hữu hóa khoảng 80% nền kinh tế. Thật không may, những thành quả của cuộc cách mạng đã bị các nhà lãnh đạo của các Đảng Xã hội và Cộng sản phá hoại, và toàn bộ tình hình đã trở nên tồi tệ.
Giờ đây chúng ta đang chứng kiến một hiện tượng tương tự ở Venezuela. Trong nhiều thế hệ, người dân Venezuela đã bị thống trị bởi các đảng tư sản đại diện cho lợi ích của tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc. Rồi đến năm 1996, họ tìm thấy một lựa chọn thay thế dưới hình thức một phong trào chính trị mới – phong trào Bolivar do Hugo Chávez thành lập. Chương trình của Chávez khá khiêm tốn: chống tham nhũng, ủng hộ cải cách, v.v. Nhưng nó ngay lập tức đưa ông vào xung đột với tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc.
Những gì chúng ta đang chứng kiến ở Venezuela là một biến thể đặc biệt của lý thuyết Cách mạng thường trực. Những thành quả của cuộc cách mạng không thể được củng cố trong giới hạn của hệ thống tư bản. Sớm hay muộn, sự lựa chọn sẽ phải được đưa ra: hoặc cuộc cách mạng sẽ xóa bỏ quyền lực kinh tế của tầng lớp đầu sỏ, tước đoạt tài sản của các chủ ngân hàng, nhà tư bản và tiến tới chủ nghĩa xã hội, hoặc tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc sẽ xóa bỏ cuộc cách mạng.
Chávez và quần chúng
Trong tình huống khi trật tự cũ đang khủng hoảng sâu sắc, khi rõ ràng không còn lối thoát nào ngoài một sự thay đổi căn bản, nhưng lại không có một đảng cách mạng quần chúng, thì mọi biến thể đặc biệt đều có thể xảy ra. Trong hoàn cảnh như vậy, một làn sóng cách mạng có thể lan đến những nơi không ngờ tới nhất. Chúng ta đã chỉ ra rằng việc mô tả Hugo Chávez là một người tư sản là không chính xác về mặt xã hội học. Nhưng ngay cả khi điều đó đúng, nó cũng không tự động loại trừ sự tiến hóa theo hướng cách mạng xã hội chủ nghĩa và chính sách vô sản. Ở đây chúng ta có thể nhờ đến sự giúp đỡ của người sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học. Trong Tuyên ngôn Cộng sản, Marx viết như sau:
“Cuối cùng, vào thời điểm đấu tranh giai cấp gần đến giờ phút quyết định, điều đang diễn ra là một quá trình tan rã trong lòng giai cấp thống trị, và thực tế là trong toàn bộ phạm vi xã hội cũ, mang một tính chất dữ dội, rõ rệt đến mức một bộ phận nhỏ của giai cấp thống trị tách ra và gia nhập giai cấp cách mạng, giai cấp nắm giữ tương lai trong tay. Vì vậy, cũng như ở thời kỳ trước, một bộ phận tài phiệt đã gia nhập giai cấp tư sản, thì nay một bộ phận giai cấp tư sản gia nhập giai cấp vô sản, và đặc biệt là một bộ phận các nhà tư tưởng tư sản, những người đã nâng mình lên trình độ hiểu biết về mặt lý thuyết toàn bộ phong trào lịch sử.” (Marx và Engels, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Tư sản và Vô sản)
Marx đã diễn đạt thật rõ ràng! Đối với bất cứ ai thực sự nắm vững phương pháp của Marx, thay vì chỉ lặp lại một cách máy móc vài câu nói sáo rỗng, thì những gì đang xảy ra ở Venezuela không có gì khó hiểu. Và đây cũng không phải là lần đầu tiên chúng ta chứng kiến những hiện tượng tương tự. Vài ngày trước, trang web của chúng tôi đã đăng lại bài viết của Ted Grant có tựa đề “Cách mạng Iberia, chủ nghĩa Marx và sự phát triển lịch sử của tình hình quốc tế” được viết vào tháng 5 năm 1975. Bài viết mở đầu bằng những lời sau:
“Chủ nghĩa Marx sẽ là một lý thuyết rất đơn giản nếu tất cả những gì cần thiết chỉ là sự lặp lại một cách nô lệ những ý tưởng của quá khứ. Những kẻ bè phái và cơ hội chủ nghĩa thuộc tất cả các phe phái và môn phái khác nhau đều bỏ qua các phương pháp và nguyên tắc giá rút ra từ các tác phẩm của các nhà tư tưởng vĩ đại, những điều vẫn còn giá trị và từ đó có thể rút ra những bài học vô giá. Họ lặp lại một vài câu nói rút ra từ quá khứ mà họ cho rằng, sẽ biến họ thành những nhà chiến lược tài ba. Các tác phẩm của Marx, Engels, Lenin và Trotsky tạo thành một di sản quý giá và chúng ta phải khuyến khích các đồng chí trẻ nghiên cứu chúng một cách siêng năng. Nhưng chúng không cung cấp bản kế hoạch chi tiết cho quá trình lịch sử.”
Thử thách khắc nghiệt nhất đối với những nhà cách mạng là thái độ của họ đối với cách mạng. Các phe phái giả Trotsky hoàn toàn không có khả năng định hướng và tái định hướng theo sự phát triển của các sự kiện. Họ không hiểu rằng nếu không có một đảng Mác-xít thì mọi chuyện đều có thể xảy ra. Như Ted đã nói chính xác về những nhóm tự xưng là “Trotskyist” này: “Chúng ngày càng trở nên xa rời thực tế, không có khả năng trở thành các tổ chức quần chúng của giai cấp công nhân.”
Sự tương tác giữa các yếu tố khách quan và chủ quan trong lịch sử là vô cùng phức tạp và mâu thuẫn. Chỉ có phương pháp biện chứng mới giúp chúng ta làm sáng tỏ những mâu thuẫn trong tình hình ở Venezuela. Khi thiếu một dòng tư tưởng Mác-xít đích thực, các xu hướng khác chắc chắn sẽ xuất hiện. Và chừng nào giai cấp công nhân không nắm quyền lãnh đạo, các giai cấp khác sẽ nổi lên. Điều này thực sự không khó hiểu!
Mối quan hệ giữa Hugo Chávez và quần chúng rất phức tạp và mang tính biện chứng. Tôi đã có dịp chứng kiến điều này khi tham dự cuộc mít tinh lớn vào ngày 12 tháng 4 tại trung tâm Caracas. Không thể nhầm lẫn được sự nhiệt tình và lòng tận tụy to lớn mà họ thể hiện. Nhưng bí mật của điều này không nằm ở tính cách của Chávez, mà ở quan hệ giai cấp. Quần chúng thấy chính mình phản chiếu trong Chávez. Họ đồng nhất mình với ông như người đầu tiên thức tỉnh họ về đời sống chính trị và là người đã lên tiếng cho khát vọng của họ. Họ coi Cách mạng là hiện thân của nó. Đối với họ, Hugo Chávez và cuộc cách mạng là một và cùng một thứ.
Tất nhiên, nhận thức của quần chúng là một chuyện, còn logic khách quan của các sự kiện là chuyện khác. Trong một cuộc cách mạng, các sự kiện diễn ra với tốc độ chóng mặt, và giới lãnh đạo khó có thể theo kịp nhịp độ dữ dội đó. Con lắc liên tục nghiêng về phía cánh tả trong suốt một thời kỳ. Tất cả các đảng phái, khuynh hướng, chương trình và cá nhân đều bị thử thách. Đó là lý do tại sao tiến trình cách mạng được đánh dấu bằng sự trỗi dậy và sụp đổ của các nhà lãnh đạo và đảng phái, trong đó cánh cực đoan hơn có xu hướng thay thế các yếu tố ôn hòa hơn.
Ngọn roi phản cách mạng
Quần chúng không bước vào cuộc cách mạng với một kế hoạch tái thiết xã hội đã được chuẩn bị sẵn, mà với một cảm giác mạnh mẽ rằng họ không thể chịu đựng được chế độ cũ. Những giai đoạn đầu của cuộc cách mạng chắc chắn được đặc trưng bởi một cái nhìn hỗn loạn và không mạch lạc. Có một cảm giác hưng phấn, chiến thắng và một bước tiến không thể cưỡng lại. Điều này đi kèm với ý tưởng về sự thống nhất, rằng “chúng ta đều cùng nhau” trong một cuộc hành quân phổ biến hướng tới tự do và công bằng xã hội.
Tuy nhiên, đây là một ảo tưởng. Cuộc cách mạng chắc chắn sẽ vấp phải những rào cản của trật tự xã hội và các thể chế hiện hữu. Điều này dẫn đến xung đột. Mọi hành động đều gây ra một phản ứng tương đương và ngược chiều – quy luật này đúng với cả cách mạng lẫn cơ học cơ bản. Chiến thắng của Chávez trong cuộc bầu cử không có nghĩa là một cuộc cách mạng xã hội, nhưng nó đã hoàn toàn đảo lộn trật tự cũ và tạo ra một sự biến động xã hội rộng khắp. Giới tài phiệt, nhận thấy rằng họ không thể mua chuộc hay gây áp lực lên Chávez nên đã quyết định lật đổ ông bằng vũ lực. Điều này dẫn trực tiếp đến cuộc đảo chính phản cách mạng ngày 11 tháng 4 năm 2002.
Đúng hai năm trước, lực lượng phản cách mạng của giới tài phiệt Venezuela đã tiến hành một cuộc đảo chính với sự hậu thuẫn của các sĩ quan quân đội cánh hữu. Chávez bị bắt và một “chế độ độc tài dân chủ” được tuyên bố. Nhưng quần chúng đã vùng lên bằng chính đôi tay của mình và lật đổ chính phủ phản động, mở đường cho một bước tiến mới của cuộc cách mạng. Và một lần nữa, quần chúng lại được sự tham gia của bộ phận cách mạng trong quân đội. Chỉ trong vòng 48 giờ chính phủ phản động đã sụp đổ như một ngôi nhà của những lá bài.
Marx chỉ ra rằng cách mạng cần roi vọt của phản cách mạng để tiến lên. Ở Venezuela, mỗi nỗ lực phản cách mạng đều nhằm mục đích kích động một phong trào quần chúng khổng lồ quét sạch mọi thứ. Mỗi lần như vậy, tinh thần của quần chúng lại càng trở nên cứng rắn hơn, quyết tâm hơn và hiếu chiến hơn. Yêu cầu hành động quyết đoán để tiêu diệt hoàn toàn phe phản cách mạng, họ ngày càng lớn tiếng và dai dẳng hơn: “Mano dura!” (“Hãy cho chúng biết tay!”) – đó là tiếng kêu từ bên dưới.
Sau thất bại của cuộc đảo chính, lẽ ra có thể tiến hành một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa một cách nhanh chóng và không gây tổn thất. Thật không may, cơ hội đã bị bỏ lỡ và phe phản động được phép tập hợp lại và tổ chức một cuộc tấn công mới dưới cái gọi là "đình công" nhằm gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế (thực chất là một cuộc đóng cửa nhà máy của giới chủ). Cuộc tấn công mới này đã bị giai cấp công nhân đánh bại, họ đã giành quyền kiểm soát các nhà máy và các cơ sở dầu khí và đuổi phe phản động ra ngoài. Một lần nữa, khả năng chuyển đổi triệt để mà không cần nội chiến lại xuất hiện. Và một lần nữa, cơ hội lại bị bỏ lỡ.
Tình hình hiện nay hoàn toàn phân cực sang tả và hữu. Một vực sâu ngăn cách đã mở ra giữa các giai cấp đối lập: giàu và nghèo, người theo Chavista và người theo Escualido, những người cách mạng và những kẻ phản cách mạng, đối mặt với nhau trong tình trạng thù địch thường trực. Xã hội sống trong trạng thái báo động và bất ổn liên tục. Không khí đặc quánh những tin đồn về đảo chính, âm mưu và xâm lược nước ngoài. Bầu không khí căng thẳng như trước cơn giông bão. Sớm muộn gì cơn bão cũng sẽ ập đến.
Quần chúng đang học hỏi nhanh chóng trong trường học của cách mạng. Họ đang rút ra kết luận của mình. Kết luận chính là tiến trình cách mạng phải được thúc đẩy, phải đối mặt với kẻ thù và quét sạch mọi trở ngại. Tuy nhiên, khát vọng cháy bỏng này của quần chúng đang vấp phải sự kháng cự của những phần tử bảo thủ và cải cách, những người liên tục kêu gọi thận trọng, và trên thực tế, muốn kìm hãm cuộc cách mạng. Số phận của Cách mạng phụ thuộc vào việc giải quyết mâu thuẫn này.
Cách mạng lâm nguy
Cách mạng Venezuela hiện đang đối mặt với một sự lựa chọn khó khăn. Cuộc cách mạng bị bao vây bởi kẻ thù, cả trong và ngoài nước, những kẻ đang tìm cách lật đổ nó. Để đánh bại các thế lực phản cách mạng, cần có một chương trình và chính sách rõ ràng. Điều này chỉ có thể được cung cấp bởi khuynh hướng Mác-xít.
Cuộc cách mạng Venezuela hiện đang đứng trước ngã ba đường. Quần chúng nhân dân đã đánh bại phe phản động ba lần trong hai năm qua nhưng các thế lực phản động vẫn chưa bị đánh bại một cách dứt điểm. Giới tài phiệt tiếp tục kiểm soát các điểm then chốt của nền kinh tế và liên tục âm mưu chống lại cuộc cách mạng. Washington đang tích cực tham gia vào những âm mưu phản cách mạng này. Bush đã tuyên bố rằng ông sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi Chávez bị lật đổ. Gần đây, một tướng Mỹ đã công khai tuyên bố rằng Venezuela là mối đe dọa đối với Hoa Kỳ. Tất cả những điều này đều là tín hiệu nguy hiểm.
Chủ nghĩa đế quốc Mỹ đang sa lầy ở Iraq. Điều này khiến cho việc can thiệp quân sự trực tiếp vào Venezuela trở nên khó khăn, ngay cả với quy mô như cuộc phiêu lưu ở Haiti. Nhưng họ có nhiều lựa chọn khác. Họ đang cố gắng thuyết phục Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) tổ chức một cuộc phong tỏa Venezuela tương tự như với Cuba. Cho đến nay, điều này vẫn chưa thành công. Nhưng có một mối đe dọa cấp bách hơn đến từ nước láng giềng Colombia.
Chủ nghĩa đế quốc Mỹ muốn sử dụng Colombia làm căn cứ cho các hoạt động của mình ở Mỹ Latinh. Dưới chiêu bài “cuộc chiến chống ma túy”, Washington đã đổ vũ khí, tiền bạc và “cố vấn quân sự” vào nước này. Điều này đã làm đảo lộn hoàn toàn tương quan quân sự trong khu vực. Kế hoạch Colombia quái dị là vỏ bọc cho sự can thiệp đế quốc trên quy mô lớn. Điều này đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với Cách mạng Venezuela. Ngay trước khi bị người dân Tây Ban Nha lật đổ, Aznar đã gửi một lô hàng lớn xe tăng đến Colombia. Vì xe tăng vô dụng trong cuộc đấu tranh chống du kích, động thái này chỉ có thể có một cách giải thích: xe tăng được dùng để chống lại một quốc gia láng giềng, đó là Venezuela.
Trong những tháng gần đây, bằng chứng về hoạt động của các nhóm bán quân sự cánh hữu Colombia trên lãnh thổ Venezuela đã ngày một dồn dập. Đó là những đội tử thần phát xít khét tiếng mà trong nhiều thập kỷ đã giết hại, tra tấn và khủng bố dân chúng, chúng được sự hỗ trợ ngầm của nhà nước và lực lượng vũ trang Colombia. Hiện nay, chúng đang hoạt động như những lính đánh thuê của CIA. Mục tiêu của chúng là ám sát Hugo Chávez và tổ chức các hành động khiêu khích bạo lực nhằm biện minh cho một cuộc xung đột vũ trang giữa Venezuela và Colombia.
Chúng tôi đã giải thích trong các bài viết trước rằng chủ nghĩa đế quốc Mỹ đang chuẩn bị tổ chức một số hành động khiêu khích ở biên giới với Colombia. Sau sự thất bại nhục nhã của chiến dịch trưng cầu dân ý, phe đối lập trong nước đang hỗn loạn với một bộ phận ly khai và cáo buộc những bộ phận khác âm mưu đảo chính, v.v. Cuộc cách mạng đang gặp nguy hiểm. Nhưng cũng như trong cuộc Cách mạng Pháp vĩ đại thế kỷ 18, ở Venezuela ngày nay, mối đe dọa từ bên ngoài có thể thúc đẩy cuộc cách mạng tiến xa hơn nữa.
Cân bằng lực lượng giai cấp
Cân bằng lực lượng giai cấp bên trong Venezuela vẫn cực kỳ thuận lợi cho việc tiến hành một cuộc cách mạng vô sản cổ điển. Điều cần thiết là áp dụng mạnh mẽ chính sách mặt trận thống nhất. Điều này không có nghĩa là giải tán phong trào công nhân hoặc giải tán cánh Mác-xít thành một “mặt trận nhân dân” chung. Nó chỉ có nghĩa là giai cấp công nhân và đội tiên phong của họ có nghĩa vụ phải ký kết một thỏa thuận đấu tranh với tiểu tư sản cách mạng, nông dân nghèo, người nghèo thành thị và tất cả các yếu tố cách mạng khác trong dân chúng để tiến hành một cuộc đấu tranh toàn diện chống lại chủ nghĩa đế quốc và chế độ đầu sỏ.
Liệu chính sách như vậy có mâu thuẫn với mục tiêu của một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa? Chỉ có một kẻ giáo điều mù quáng mới nói như vậy. Người như vậy không hề có chút hiểu biết nào về cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Về vấn đề này, chúng ta hãy tham khảo ý kiến của Lenin:
“Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa không phải là một hành động đơn lẻ, không phải là một trận chiến đơn lẻ trên một mặt trận duy nhất; mà là cả một kỷ nguyên leo thang của những xung đột giai cấp, một chuỗi dài các trận chiến trên mọi mặt trận, tức là các trận chiến xoay quanh tất cả các vấn đề kinh tế và chính trị, mà chỉ có thể lên đến đỉnh điểm khi giai cấp tư sản bị tước đoạt tài sản. Sẽ là một sai lầm cơ bản nếu cho rằng cuộc đấu tranh vì dân chủ có thể làm chệch hướng giai cấp vô sản khỏi cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, hoặc làm lu mờ, hoặc che khuất nó, v.v. Ngược lại, cũng như chủ nghĩa xã hội không thể thắng lợi nếu không thiết lập được một nền dân chủ toàn diện, thì giai cấp vô sản cũng sẽ không thể chuẩn bị cho chiến thắng trước giai cấp tư sản nếu không tiến hành một cuộc đấu tranh đa phương, nhất quán và cách mạng vì dân chủ.” (Cuộc Cách mạng Xã hội chủ nghĩa và Quyền Tự quyết của các Dân tộc, tháng 1-2 năm 1916.)
Những dòng này có nghĩa là gì? Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa là không thể có được nếu thiếu đi cuộc đấu tranh hằng ngày để cải thiện vị thế của giai cấp công nhân và quần chúng bị bóc lột. Chỉ trong cuộc đấu tranh như vậy, giai cấp vô sản mới có thể tập hợp và gắn kết các lực lượng quần chúng cần thiết để thực hiện sự chuyển đổi xã hội chủ nghĩa. Điều này không chỉ bao gồm đấu tranh cho mức lương cao hơn, giảm giờ làm việc, xây thêm nhà ở, bệnh viện và trường học, v.v., mà còn cả đấu tranh cho dân chủ. Trong quá trình đấu tranh này, giai cấp công nhân có cơ hội giành được sự lãnh đạo và đặt mình lên vị trí lãnh đạo quốc gia dân tộc. Nếu không có nó, điều này sẽ không bao giờ có thể xảy ra trong cả ngàn năm.
Ở Venezuela, bí quyết thành công là sự đoàn kết chiến đấu của giai cấp vô sản xã hội chủ nghĩa với nền dân chủ cách mạng – nông dân nghèo, người nghèo thành thị và tầng lớp tiểu tư sản cách mạng nói chung. Trong khi kẻ thù của cách mạng liên tục tìm cách phá vỡ sự đoàn kết này thì những người theo chủ nghĩa Marx phải hết sức nỗ lực để duy trì nó. Nhưng điều này không có nghĩa là chúng ta phải chấp nhận sự lãnh đạo của tiểu tư sản hoặc gạt bỏ những khác biệt của chúng ta với họ. Theo cách diễn đạt bằng tiếng Tây Ban Nha – “juntos pero no revueltos” – “cùng nhau nhưng không lẫn lộn”.
Phong trào Bolivar không phải là một đảng Stalinist độc nhất vô nhị, mà về bản chất là một phong trào rộng lớn của quần chúng, trong đó có nhiều dòng chảy và khuynh hướng khác nhau. Là người phản ánh khát vọng cách mạng của quần chúng, cánh tả muốn thúc đẩy cách mạng, vượt qua sự kháng cự của tầng lớp đầu sỏ và vũ trang nhân dân. Còn cánh hữu (những người cải cách và dân chủ xã hội), trên thực tế, muốn ngăn chặn cách mạng hoặc ít nhất là làm chậm nó lại để đạt được thỏa hiệp với tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc.
Trên thực tế, lựa chọn thứ hai là không thể. Không thể có sự thỏa hiệp nào với kẻ thù của cách mạng, cũng giống như dầu không thể trộn với nước. Toàn bộ logic của tình hình đang hướng tới một cuộc đối đầu công khai giữa các giai cấp. Số phận của cách mạng phụ thuộc vào kết quả của cuộc xung đột này.
Vậy những người theo chủ nghĩa Marx nên có thái độ như thế nào trong tình huống cụ thể này? Chúng ta có nên đứng ngoài cuộc, lập luận rằng, vì cách mạng là “tư sản”, nên chúng ta không nên dính dáng gì đến nó? Nhưng điều đó sẽ tương đương với việc giữ thái độ trung lập trong cuộc đấu tranh giữa cách mạng và phản cách mạng. Lập trường như vậy sẽ là sự phản bội cách mạng và giai cấp công nhân. Nó sẽ làm mất uy tín hoàn toàn của bất kỳ nhóm hoặc đảng nào ủng hộ lập trường đó. Họ sẽ bị coi – một cách hoàn toàn chính đáng – là những kẻ đào ngũ và phản bội.
Đối với những người liên tục nhắc nhở chúng ta rằng những người theo chủ nghĩa Marx và giai cấp công nhân phải giữ vững sự độc lập của mình, chúng tôi trả lời: Các bạn đang nhắc nhở chúng tôi về những điều cơ bản của chủ nghĩa Marx. Chúng tôi biết ơn lời nhắc nhở này, nhưng chúng tôi cũng muốn chỉ ra rằng sau những điều cơ bản đó còn có rất nhiều điều khác nữa. Tất nhiên, việc duy trì sự độc lập giai cấp của giai cấp vô sản trong mọi thời điểm và mọi hoàn cảnh là điều cần thiết. Đó là lý do tại sao chúng tôi kêu gọi công nhân Venezuela củng cố và xây dựng các tổ chức giai cấp của mình – các công đoàn, các ủy ban nhà máy, các cơ quan kiểm soát của công nhân, v.v.
Nguyên tắc cơ bản tương tự cũng đúng với khuynh hướng Mác-xít. Chúng tôi ủng hộ sự hợp tác với các khuynh hướng khác trong phong trào cách mạng – nhưng điều kiện tiên quyết là: không được lẫn lộn các biểu ngữ, chương trình hoặc tư tưởng. Chúng tôi phải luôn luôn duy trì các tư tưởng, chương trình và chính sách của chủ nghĩa Marx và đấu tranh cho chúng trong phong trào rộng lớn. Điều đó có nghĩa là, lập trường đúng đắn duy nhất là:
- Bảo vệ vô điều kiện Cách mạng Venezuela chống lại chế độ đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc.
- Ủng hộ có phê phán nền dân chủ cách mạng và Hugo Chávez chống lại chế độ đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc.
- Trong phong trào quần chúng rộng lớn (phong trào Bolivar), chúng tôi ủng hộ cánh tả chống lại những người theo chủ nghĩa cải cách và dân chủ xã hội.
- Trong cánh tả, những người theo chủ nghĩa Marx sẽ bảo vệ các tư tưởng, chính sách và chương trình của họ và đấu tranh để giành được đa số bằng gương mẫu, hành động và sự ưu việt của các tư tưởng của chúng tôi.
- Trong phong trào rộng lớn, đấu tranh để xây dựng các tổ chức độc lập mạnh mẽ của giai cấp vô sản và mở rộng ảnh hưởng của họ, bắt đầu từ các công đoàn.
Sự cần thiết của một đảng Mác-xít
“Chúng ta phải xây dựng đảng! Chúng ta phải xây dựng đảng!” những kẻ bè phái lặp đi lặp lại như một con vẹt say rượu. Nhưng khi được hỏi chính xác thì những người theo chủ nghĩa Marx ở Venezuela phải xây dựng đảng như thế nào, những con vẹt đột nhiên im bặt. “Tất nhiên là bằng cách tuyên bố rồi!” Điều này khá buồn cười. Vậy là ba người đàn ông và một con chó (hoặc một con vẹt say rượu) tụ tập trong một quán cà phê ở Caracas và tuyên bố thành lập đảng cách mạng. Tốt. Vậy thì sao? “Chúng tôi kêu gọi quần chúng tham gia cùng chúng tôi!” Tuyệt vời. Và nếu quần chúng không tham gia cùng các bạn, mà lại muốn ở lại trong các tổ chức Bolivar quần chúng của họ thì sao? “Đó là vấn đề của họ!”
Những người cực kỳ “thông minh” này, những người tưởng tượng rằng sự tham gia của những người theo chủ nghĩa Marx vào phong trào Bolivar đại diện cho sự từ bỏ cuộc đấu tranh cho một đảng Mác-xít cách mạng, chỉ cho thấy rằng họ không hề có chút ý niệm nào về cách thức xây dựng một đảng như vậy – ở Venezuela hay bất kỳ quốc gia nào khác. Trong đề xuất này không có một chút nào của chủ nghĩa thanh lý hay chủ nghĩa cơ hội, mà chỉ là sự ứng dụng các phương pháp đích thực của Marx, Engels, Lenin và Trotsky. Chúng ta hãy trích dẫn một đoạn nổi tiếng từ văn kiện nền tảng của phong trào chúng ta: Tuyên ngôn Cộng sản. Trong phần “Giai cấp vô sản và những người Cộng sản”, chúng ta đọc:
“Những người Cộng sản có mối quan hệ như thế nào với toàn thể giai cấp vô sản? Những người Cộng sản không lập thành một đảng riêng biệt đối lập với các đảng công nhân khác.
“Họ không có lợi ích nào tách biệt và độc lập với lợi ích của toàn thể giai cấp vô sản.
“Họ không thiết lập bất kỳ nguyên tắc bè phái nào của riêng mình để định hình và uốn nắn phong trào vô sản.
“Những người Cộng sản chỉ khác biệt với các đảng công nhân khác ở điểm sau:
“(1) Trong các cuộc đấu tranh dân tộc của giai cấp vô sản ở các nước khác nhau, họ chỉ ra và nêu bật những lợi ích chung của toàn thể giai cấp vô sản, bất kể quốc tịch nào.
“(2) Dẫu phải trải qua các giai đoạn phát triển khác nhau của cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản, họ luôn luôn và ở khắp mọi nơi đại diện cho lợi ích của toàn bộ phong trào.
“Do đó, những người Cộng sản, một mặt về thực tiễn, là bộ phận tiên tiến và kiên quyết nhất trong các đảng công nhân của mỗi nước, là bộ phận thúc đẩy tất cả các bộ phận khác; mặt khác về lý thuyết, họ có ưu thế hơn đại đa số giai cấp vô sản trong việc hiểu rõ các đường lối hành quân, các điều kiện và kết quả chung cuối cùng của phong trào vô sản.”
Người ta hẳn nghĩ rằng điều này đủ rõ ràng để một đứa trẻ có trí thông minh trung bình cũng có thể hiểu được. Thật không may, có một số người theo chủ nghĩa Marx rất “thông minh” nhưng lại không có được trình độ thông minh này. Sau khi đọc lướt qua các tác phẩm của một số người tự xưng là Marxist, Karl Marx từng phản đối rằng nếu đó là chủ nghĩa Marx, thì ông không phải là một Marxist. Chúng ta biết ông ấy đã cảm thấy thế nào. Nhưng Marx, Engels, Lenin và Trotsky thực sự không nên bị đổ lỗi cho những điều vô nghĩa được viết dưới danh nghĩa của họ, cũng giống như Chúa Giê-su không nên bị đổ lỗi cho các giám mục Venezuela.
Lý lẽ của quan điểm này đã được Shakespeare mô tả từ lâu trong vở kịch Henry IV Phần Một, khi một người xứ Wales là Owain Glyndower, một người đàn ông dũng cảm nhưng có khuynh hướng thần bí, cố gắng thuyết phục người Anh thực dụng Hotspur về sức mạnh ma thuật của mình:
G: “Ta có thể triệu hồi các linh hồn từ vực sâu thăm thẳm.”
H: “Ta cũng thế và bất cứ ai cũng có thể. Nhưng liệu chúng có đến khi ngươi gọi không?”
Luận điểm cho rằng có thể xây dựng một đảng cách mạng nghiêm túc ở Venezuela bên ngoài phong trào quần chúng không thể được coi là nghiêm túc. Chúng tôi thích dựa vào các phương pháp do Marx và Engels đề ra trong hơn 150 năm – những phương pháp cũng giống như tất cả các tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa Marx, vẫn còn giữ nguyên giá trị cho đến ngày nay. Việc kết hợp các lực lượng của chủ nghĩa Marx với phong trào quần chúng là hoàn toàn cần thiết.
Giai cấp công nhân phải luôn luôn bảo tồn và xây dựng các tổ chức giai cấp của mình, các công đoàn, các ủy ban nhà máy, v.v. Đồng thời, họ sẽ nỗ lực xây dựng một phong trào quần chúng bao trùm các tầng lớp rộng lớn nhất của quần chúng phi vô sản và bán vô sản. Cánh Mác-xít của phong trào sẽ duy trì sự độc lập chính trị hoàn toàn – các tờ báo, tạp chí, sách và tài liệu riêng – và quyền tự do hoàn toàn để bảo vệ quan điểm của mình. Chúng tôi sẽ trung thành xây dựng phong trào và thu hút đông đảo tầng lớp công nhân và thanh niên, đồng thời đấu tranh để thuyết phục các phần tử tiên tiến chấp nhận chương trình, chính sách và tư tưởng của mình. Chúng tôi không tìm cách áp đặt mình lên phong trào. Chúng tôi không đưa ra tối hậu thư. Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng, củng cố, thúc đẩy phong trào tiến lên và đồng thời trang bị cho tầng lớp lãnh đạo những tư tưởng, chương trình và chính sách cần thiết để đánh bại tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc, mở đường cho sự chuyển đổi xã hội chủ nghĩa, bởi vì, như Lenin giải thích, cuộc đấu tranh kiên định vì dân chủ chắc chắn sẽ dẫn đến việc tước đoạt tài sản của tầng lớp đầu sỏ và chuyển đổi cuộc cách mạng dân chủ thành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Hiện nay, quan điểm này có thể là quan điểm thiểu số nhưng điều đó chẳng làm chúng tôi nản lòng. Chúng tôi sẽ chấp nhận rằng mình là thiểu số và hành động phù hợp. Nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục chủ trương tước đoạt tài sản của tầng lớp đầu sỏ và trang bị vũ khí cho quần chúng như là sự đảm bảo duy nhất cho sự cứu rỗi của cuộc cách mạng, và các sự kiện sẽ chứng minh chúng tôi đúng. Chúng tôi sẽ bảo vệ tư tưởng của mình, và chúng tôi mời gọi tất cả các khuynh hướng khác cùng làm như vậy. Chỉ có những người theo chủ nghĩa Stalin và quan liêu mới sợ tranh luận công khai. Những người theo chủ nghĩa Marx và những nhà dân chủ cách mạng chân chính thì không.
Chúng tôi đứng vững trên cơ sở phong trào của quần chúng cách mạng. Trên cơ sở kinh nghiệm của mình, quần chúng sẽ học được tính đúng đắn của các tư tưởng, khẩu hiệu và chương trình của chúng tôi. Đó là con đường duy nhất dẫn đến thành công! Chúng tôi xin dành lời cuối cùng cho bậc lão thành vĩ đại của chủ nghĩa Marx, nhà lý luận xuất chúng Ted Grant, người đã viết như sau về các tổ chức quần chúng:
“Từ trong hàng ngũ của họ, giữa những chiến sĩ giai cấp công nhân, sẽ xuất hiện những lực lượng của chủ nghĩa Marx-Lenin. Bên ngoài các tổ chức quần chúng sẽ không thể tạo ra được điều gì có giá trị bền vững.”
CON CÁO VÀ CHÙM NHO – SỰ NGU DỐT BÈ PHÁI VÀ CUỘC CÁCH MẠNG VENEZUELA
Luân Đôn, ngày 23 tháng 7 năm 2004
Vào một ngày hè nóng nực, một con cáo đang dạo bước trong vườn cây ăn quả cho đến khi nó đến gần một chùm nho đang chín mọng trên cành cây cao. “Đúng món để giải khát rồi,” nó nói. Lùi lại vài bước, nó lấy đà rồi nhảy lên, nhưng vẫn không trúng chùm nho. Quay người lại, nó hô “Một, Hai, Ba”, rồi nhảy lên, nhưng cũng không thành công hơn. Hết lần này đến lần khác, nó cố gắng với lấy miếng mồi ngon lành đó, nhưng cuối cùng đành phải bỏ cuộc và bỏ đi với vẻ mặt vênh váo: “Chắc chắn chúng chua lắm.”
Aesop, Con cáo và chùm nho
Thái độ đối với cách mạng là phép thử quan trọng nhất đối với những người cách mạng. Tuy nhiên, điều đáng ngạc nhiên là nhiều người tự xưng là Marxist lại tỏ ra không có khả năng hiểu được cuộc Cách mạng Venezuela hoặc can thiệp vào nó. Hai năm trước, khi cuộc đảo chính chống lại chính phủ Chávez bị phong trào cách mạng quần chúng đánh bại, phản ứng của hầu hết cánh tả quốc tế là một sự im lặng đến đáng sợ. Họ không nói gì. Rõ ràng, họ thậm chí còn không thể tìm thấy Venezuela trên bản đồ.
Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Các nhóm bè phái ở tất cả các nước, những kẻ luôn gây rối và ồn ào bên lề phong trào công nhân, đều quá bận rộn xây dựng các đảng cách mạng quần chúng chỉ với hai người và một con chó nên không có thời gian để quan tâm đến phong trào thực sự của giai cấp công nhân, dù ở Venezuela hay bất cứ nơi nào khác.
Vì vậy, thật đáng ngạc nhiên khi đột nhiên những người này thức dậy và bắt đầu la hét về Cách mạng Venezuela. Thực ra, không hẳn là về Cách mạng Venezuela, mà là về những tội ác khủng khiếp của Alan Woods và Trang bảo vệ chủ nghĩa Marx liên quan đến Cách mạng Venezuela. Đối với những nhóm này, bạn thấy đấy, phong trào thực sự của giai cấp công nhân không mấy thú vị. Thay vào đó, họ dành từng phút giây để nghiên cứu các trang web của các nhóm cánh tả khác để xem họ có thể tấn công ở đâu.
Thay vì tấn công những kẻ phản động, tư bản và đế quốc, sẽ thú vị hơn nhiều nếu dành thời gian tấn công kẻ thù thực sự – các nhóm khác thuộc cánh tả. Điều này gợi nhớ đến cảnh nổi tiếng trong bộ phim Đời Brian, nơi một nhóm nhỏ bị ám ảnh bởi việc chiến đấu với một nhóm khác. Những nhóm như vậy thực sự chỉ đáng để cười nhạo, ấn phẩm của họ còn kém xa kịch bản phim Monty Python. Tự bản thân chúng không có gì đáng quan tâm. Nhưng thật không may, điều này để lại trong mắt trong mắt những người lao động và thanh niên lương thiện ở khắp mọi nơi sự ác cảm với chủ nghĩa Marx – và, đáng buồn thay, đặc biệt là chủ nghĩa Trotsky.
Xu hướng Mác-xít có nhiều kẻ thù: những con sói đói khát của chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản, cùng các đồng minh cải cách của chúng trong phong trào lao động. Đây là những kẻ thù nguy hiểm, và phần lớn thời gian của chúng ta dành để chống lại chúng. Rồi còn có các giáo phái, chúng đuổi theo chúng ta sủa và táp vào gót chân như một con chó con. Thông thường chúng ta chỉ phớt lờ chúng. Nhưng đôi khi – rất hiếm khi – chúng ta buộc phải tung ra một cú đá chính xác để loại bỏ một sự phiền toái nhỏ (ít nhất là trong một thời gian).
Trong những tuần gần đây, một số bộ phận trong giới anh em bè phái nổi cơn thịnh nộ đầy kích động (họ lúc nào cũng phải nổi giận về một điều gì đó) vì chuyến thăm Caracas và cuộc gặp gỡ của Alan Woods với Tổng thống Chávez. Điều này đã đẩy họ vào cơn cuồng nộ. Họ coi những hành động như vậy là sự phản bội giai cấp công nhân, chủ nghĩa xã hội và cuộc cách mạng. Xung quanh sự việc này, họ đã dựng lên cả một huyền thoại. Tất nhiên, họ có rất nhiều thời gian cho những hoạt động như vậy thay vì những công việc nghiêm túc.
Sự thật là gì? Alan Woods, biên tập viên của tạp chí Mác-xít Anh lời kêu gọi xã hội chủ nghĩa và trang Bảo vệ chủ nghĩa Marx, đã được mời tham dự một diễn đàn quốc tế thể hiện tình đoàn kết với Cách mạng Venezuela vào tháng Tư năm ngoái. Lời mời này không kèm theo bất kỳ điều kiện nào. Tác giả những dòng này hoàn toàn tự do bảo vệ quan điểm của mình – quan điểm của chủ nghĩa Marx cách mạng – trước một lượng lớn khán giả đa dạng, bao gồm công nhân, các nhà hoạt động công đoàn và những người cách mạng từ khắp châu Mỹ Latinh.
Tôi đã không do dự mà chấp nhận. Tôi không có lý do gì để hối tiếc quyết định này, vì nó đã mở ra nhiều khả năng cho khuynh hướng Mác-xít cách mạng trên khắp châu Mỹ Latinh. Trên thực tế, tôi tin rằng chúng ta không có quyền từ chối lời mời như vậy. Không một nhóm nào hiện đang sục sôi phản đối chuyến thăm này được mời tham dự cuộc họp. Đây là lý do chính cho sự phẫn nộ của họ. Trong trường hợp giả sử họ nhận được lời mời như vậy, liệu họ có chấp nhận không? Chúng ta sẽ không bao giờ biết. Nhưng điều đó không quan trọng, bởi vì dù sao thì chúng ta đều biết từ truyện ngụ ngôn của Aesop rằng với họ quả nho khá chua.
Giờ đây câu hỏi đặt ra là: Tại sao Alan Woods được mời mà những người chỉ trích ông thì không? Lý do không khó tìm. Chúng tôi được mời vì chúng tôi đã tích cực can thiệp vào cuộc Cách mạng Venezuela ngay từ đầu chứ không giống như những anh em bè phái của chúng tôi. Các bài báo của chúng tôi, với lập trường Mác-xít và cách mạng nhất quán, đã được lưu hành rộng rãi ở Venezuela. Tư tưởng của chúng tôi được biết đến rộng rãi trong giới cách mạng và đã có tác động nhất định. Vậy tư tưởng của những người chỉ trích chúng tôi có tiếng vang gì ở Venezuela? Hoàn toàn không có. Thật khó để một sự im lặng đến đáng sợ lại có bất kỳ tiếng vang nào.
Cuối cùng thì họ cũng đã lên tiếng. Họ đã mua một cuốn bản đồ trường học và phát hiện ra rằng có một quốc gia tên là Venezuela. Thôi được, muộn còn hơn không! Nhưng mục đích của sự quan tâm đột ngột đến địa lý này không phải là để can thiệp vào cuộc Cách mạng Venezuela. Không! Mục đích là để tấn công Alan Woods và các đồng chí của Dòng Marxist Cách mạng, những người đang tích cực nỗ lực xây dựng một khuynh hướng Marxist ở Venezuela.
Chủ nghĩa Marx và chủ nghĩa bè phái
Chúng tôi bị buộc tội gì? Có vẻ như Bảo vệ chủ nghĩa Marx và Lời kêu gọi xã hội chủ nghĩa quá say mê "Cách mạng Bolivar" ở Venezuela đến mức chúng tôi đã dùng cách diễn đạt "Mácxít" để che đậy lập trường chính trị ủng hộ Chávez. Việc các anh em ấy đặt từ “cách mạng” trong ngoặc kép đã nói lên rất nhiều điều về quan điểm của họ. Cũng giống như tất cả các phe phái khác, họ từ chối thừa nhận sự tồn tại của một cuộc cách mạng ở Venezuela. Đó là điểm xuất phát của họ.
Chúng ta đã đề cập đến vấn đề này trong bài viết “Những người theo chủ nghĩa Marx và Cách mạng Venezuela”. Trong bài viết đó, chúng ta đã chỉ ra rằng, như Trotsky đã giải thích, đặc điểm thiết yếu của bất kỳ cuộc cách mạng thực sự nào là sự tham gia tích cực của quần chúng, những người dấn thân vào con đường cách mạng, tìm kiếm lối thoát khỏi khủng hoảng. Đây là đặc điểm quyết định của Cách mạng Venezuela, và là điều mà không một phe phái nào hiểu được. Phong trào vĩ đại của công nhân, nông dân và người nghèo thành thị Venezuela là nguồn cảm hứng cho công nhân và thanh niên trên toàn thế giới. Họ đã cứu vãn cuộc cách mạng hai năm trước và kể từ đó vẫn là động lực chính cho nó.
Nhiệm vụ cơ bản của những người theo chủ nghĩa Marx là đứng về phía quần chúng chống lại chủ nghĩa đế quốc và phản cách mạng. Đúng hay sai? Kẻ bè phái không có câu trả lời cho câu hỏi này. Hắn quá bận rộn tìm kiếm lý lẽ để ném vào những người theo chủ nghĩa Marx cách mạng mà không để ý đến bất cứ điều gì tầm thường như phong trào quần chúng. Ngược lại, những người theo chủ nghĩa Marx chân chính lấy phong trào quần chúng làm điểm xuất phát, hướng về nó, đối thoại với những thành phần tiên tiến nhất của nó và cố gắng thuyết phục họ theo một đường lối giai cấp cách mạng nhất quán.
Người theo giáo phái giống như một người muốn học bơi bằng cách đọc sách về bơi lội. Anh ta học thuộc lòng tất cả các kiểu bơi và có thể giảng cho bạn một bài giảng rất đầy đủ về nghệ thuật bơi lội, kèm theo sơ đồ giải phẫu, phương trình sức cản của nước, nhiệt kế để đo chính xác nhiệt độ nước, v.v. Nhưng đến khi xuống nước, anh ta đột nhiên quay lưng bỏ đi, phàn nàn rằng nước quá lạnh, điều kiện không phù hợp và hàng trăm lý do khác ngăn cản anh ta bơi.
Tuy nhiên, khi người đàn ông như vậy nhìn thấy ai đó thực sự đang bơi trong nước, sự phẫn nộ của anh ta không có giới hạn: “Điều này không thể chấp nhận được! Người đàn ông đó đang dùng sai kiểu bơi. Thực tế, anh ta không nên bơi ở đó chút nào. Tôi mới nên ở đó thay vì anh ta. Tôi chắc chắn mình có thể làm tốt hơn nhiều – nếu như tôi thực sự có thể xuống nước !” Tất nhiên, những người như vậy sẽ không bao giờ thực sự học bơi. Nhưng họ sẽ luôn đưa ra cho bạn những lời khuyên tốt nhất có thể về cách bơi đúng và chỉ trích không thương tiếc bất kỳ sự sai lệch nào so với kiểu bơi và kỹ thuật đúng.
Trong nỗ lực làm mất uy tín của những người theo chủ nghĩa Marx cách mạng, các giáo phái đã dành rất nhiều thời gian đọc từng dòng trong các bài viết của chúng tôi về Venezuela. Chúng tôi rất vui mừng khi thấy sự quan tâm chu đáo như vậy và hy vọng rằng các anh em đã học được điều gì đó hữu ích từ tất cả những bài đọc này. Nhưng tôi cũng không dám chắc về điều đó lắm vì những kinh nghiệm trong quá khứ.
Một trong những nhà phê bình này, sau khi đọc từng dấu chấm và dấu phẩy trong các bài viết của tôi, cuối cùng lại gặp phải một vấn đề nhỏ. Ông ta không thể tìm thấy bất cứ điều gì để chỉ trích trong những gì tôi thực sự đã viết, và buộc phải viện đến những lĩnh vực mơ hồ của phân tâm học để tìm lỗi. Thật buồn cười khi đọc một bài “phê bình” mà cứ cách một dòng lại nói: “Alan hoàn toàn đúng khi nói điều này” và “Alan hoàn toàn đúng khi nói điều kia” – nhưng tất nhiên, “ông ấy không thực sự có ý đó”. Đây đúng là kiểu tìm lỗi đến cùng cực!
Cần có sự can thiệp tích cực
Nếu người ta viết những bài báo mà hầu như chẳng ai đọc – điều này luôn xảy ra với các giáo phái – thì họ có thể thoải mái viết bất cứ điều gì nảy ra trong đầu. Thực sự chẳng có gì khác biệt – cũng như các bài báo của những người chỉ trích chúng ta. Nhưng khuynh hướng Mác-xít cách mạng mà tôi vinh dự đại diện, đã tích cực can thiệp vào phong trào quần chúng ở Venezuela, thu hút công nhân và thanh niên, và xây dựng Dòng chảy Mác-xít Cách mạng. Các bài báo của chúng tôi được rất nhiều nhà hoạt động đọc mỗi tuần. Điều này có nghĩa là chúng tôi phải suy nghĩ kỹ trước khi viết. Ngược lại, những người chỉ trích chúng tôi không bị ràng buộc bởi những quy tắc đó và có thể tùy tiện viết bất cứ điều gì họ muốn.
Ngay từ đầu, chúng tôi luôn giữ vững lập trường kiên định và có nguyên tắc đối với Cách mạng Venezuela. Chúng tôi chưa bao giờ chệch hướng dù chỉ một milimét khỏi lập trường giai cấp cách mạng nhất quán. Và những người chỉ trích chúng tôi cũng không thể trích dẫn một câu nào để chứng minh điều đó. Ngay từ đầu, chúng tôi đã chỉ ra rằng cách mạng Venezuela đã bắt đầu nhưng chưa kết thúc, và nó không thể kết thúc chừng nào mà quyền lực của tầng lớp đầu sỏ Venezuela chưa bị phá vỡ.
Điều này có nghĩa là việc quốc hữu hóa đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp lớn dưới sự kiểm soát và quản lý của giai cấp công nhân. Điều này có nghĩa là việc vũ trang nhân dân. Điều này có nghĩa là việc thành lập các ủy ban hành động liên kết trên cơ sở địa phương, khu vực và quốc gia. Điều này có nghĩa là giai cấp công nhân phải tự tổ chức và phấn đấu để đứng đầu quốc gia dân tộc. Và điều này có nghĩa là khuynh hướng Mác-xít phải nỗ lực giành được sự ủng hộ của đa số trong phong trào cách mạng.
Chúng tôi đã giải thích điều này hàng nghìn lần. Chúng tôi đã viết về nó trong các bài báo và tài liệu. Cá nhân tôi đã bảo vệ những quan điểm này trong các cuộc mít tinh lớn ở Venezuela, trong một cuộc họp của 200 nhà hoạt động hàng đầu của các Nhóm Bolivar ở Caracas, trên đài phát thanh và truyền hình Venezuela. Quan điểm của chúng tôi được biết đến rộng rãi ở Venezuela và trên toàn thế giới. Chúng được đăng tải trên trang web của chúng tôi, nơi nhận được trung bình 20.000 lượt truy cập thành công mỗi ngày từ khắp nơi trên thế giới.
Thành thật mà nói, thật khó để biết chúng ta có thể làm gì hơn nữa để giải thích lập trường của mình. Tuy nhiên, những người chỉ trích chúng ta vẫn chưa hài lòng. Tại sao họ không hài lòng? Bởi vì, họ nói, chúng ta quá thân thiện với Chávez. Họ khinh miệt nhắc đến cuộc phỏng vấn mà tôi đã thực hiện với Hugo Chávez, và họ đắc thắng chỉ ra đó như bằng chứng không thể chối cãi về sự “phản bội”.
Chúng ta muốn làm hài lòng tất cả mọi người nhưng than ôi, điều đó không phải lúc nào cũng khả thi. Làm sao chúng ta có thể làm hài lòng những người chỉ trích? Họ ủng hộ quan điểm nào? Họ muốn chúng ta tố cáo Chávez là một người theo chủ nghĩa Bonaparte tư sản! Đề xuất này cho thấy những người này đã xa rời thực tế đến mức nào. Nó sẽ ngay lập tức cô lập chúng ta, không chỉ với quần chúng, những người kiên định ủng hộ Chávez, mà còn với các nhà hoạt động, phần lớn trong số họ vẫn trung thành với Chávez, ngay cả khi họ ngày càng có những nghi ngờ và chỉ trích.
Các giáo phái này cho rằng chỉ trích luôn đồng nghĩa với tố cáo. Đó là lý do tại sao các bài báo và tài liệu của họ luôn đầy rẫy những lời tố cáo kịch liệt nhất đối với mọi người, ngoại trừ chính họ. Mọi lãnh đạo công đoàn đều bị mô tả là kẻ phản bội. Mọi cuộc đình công sẽ bị phản bội ngay cả trước khi nó bắt đầu, vân vân và vân vân. Hugo Chávez là kẻ phản bội (và điều này phải được hô vang từ trên mái nhà). Alan Woods là kẻ phản bội. Trên thực tế, mọi người đều là kẻ phản bội, ngoại trừ tôi và giáo phái nhỏ mà tôi thuộc về.
Cách đây không lâu, tôi có cuộc trò chuyện với một người cuồng tín tôn giáo, người này khẳng định với tôi rằng vào Ngày Phán Xét, chỉ những thành viên của nhóm ông ta (tôi không nhớ đó là giáo phái nào) mới được lên Thiên Đường. Tôi chỉ ra rằng như thế thì tất cả những người khác trên thế giới sẽ xuống Địa Ngục, và nếu vậy, viễn cảnh dành cho hàng tỷ người, bao gồm cả nam, nữ và trẻ em, khá ảm đạm. Trước điều này, ông ta chỉ nhún vai. Có vẻ như ông ta thậm chí không hiểu tôi đang nói gì.
Người ta có cảm giác tương tự khi đọc các tài liệu của các giáo phái chính trị. Họ có tâm lý tương đồng. Chắc chắn họ cảm thấy tốt hơn nhiều sau khi đã lăng mạ người khác bằng lời nói. Sau đó, họ có thể đi ngủ với cảm giác tự tôn tuyệt vời và không chút lo lắng. Tuy nhiên, kiểu hành vi này làm xa lánh những người lao động lương thiện và khiến họ cảm thấy ghê tởm. Đó không phải là phương pháp của chủ nghĩa Marx mà chỉ là một sự xuyên tạc thô thiển nhằm làm mất uy tín của chủ nghĩa Mác. Nó hoàn toàn phản tác dụng. Những chiến thuật này làm cho người lao động xa lánh, và thực tế chúng lại đẩy họ vào vòng tay của chính những nhà lãnh đạo mà họ đã lên án.
Chúng tôi chưa từng và sẽ không bao giờ áp dụng những chiến thuật như vậy. Cần phải phân biệt chủ nghĩa Marx với các trào lưu khác trong phong trào quần chúng, nhưng điều này không thể thực hiện bằng cách la hét và lăng mạ. Sự phê bình của chúng tôi mang tính chất chính trị và được trình bày một cách tích cực. Chúng tôi tuân theo lời khuyên của Karl Marx, người khi phải làm việc với các nhà lãnh đạo công đoàn cải cách người Anh trong Hội đồng chung của Quốc tế thứ nhất, đã nói rằng ông luôn “nhẹ nhàng trong cách cư xử nhưng mạnh mẽ trong nội dung”.
Phương pháp của chúng ta không phải là những lời lên án gay gắt các phe phái, mà là phương pháp mà Lenin đã chủ trương năm 1917 – kiên nhẫn giải thích! Đó mới là phương pháp thực sự của chủ nghĩa Bolshevik. Đó là con đường duy nhất để tiến lên, dù ở Venezuela hay bất cứ nơi nào khác.
Chiến thuật ở các nước thuộc địa cũ
Về nguyên tắc, những người chỉ trích chúng tôi phản đối cuộc gặp gỡ của tôi với Chávez và thái độ thân thiện của chúng tôi đối với phong trào Chavista. Một người theo chủ nghĩa Marx nghiêm túc không thể đặt câu hỏi theo cách này. Thái độ như vậy sẽ là sự vi phạm hoàn toàn mọi điều mà Lenin và Trotsky từng viết về cuộc cách mạng thuộc địa. Lenin và Trotsky giải thích rằng ở các nước thuộc địa và bán thuộc địa, nghĩa vụ tuyệt đối của những người theo chủ nghĩa Marx là phải ủng hộ các phong trào chống đế quốc, liên hệ với họ, thiết lập các thỏa thuận đấu tranh với họ và cố gắng thúc đẩy họ sang cánh tả, đồng thời nỗ lực xây dựng lực lượng độc lập của giai cấp vô sản.
Dĩ nhiên, khi tham gia mặt trận thống nhất, điều kiện tiên quyết là khuynh hướng vô sản phải luôn giữ vững sự độc lập hoàn toàn về tổ chức và chính trị. Nó phải giữ vững quyền tự do phê bình. Lenin giải thích rằng khi chiến đấu cùng các đồng minh, cần phải luôn để mắt đến kẻ thù và đồng minh, vì bất cứ lúc nào đồng minh cũng có thể phá vỡ hàng ngũ và bỏ rơi bạn. Tất cả những điều đó đều đúng và thực sự là điều cơ bản đối với người theo chủ nghĩa Marx.
Nhìn chung, quan hệ giai cấp ở các nước bán thuộc địa phức tạp hơn so với các nước tư bản phát triển. Bên cạnh giai cấp vô sản còn có một số lượng lớn các tầng lớp tiểu tư sản và bán vô sản, nông dân, người thất nghiệp, người bán hàng rong, cư dân khu ổ chuột, v.v. Để chuẩn bị cho cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, giai cấp vô sản không chỉ cần phát triển các tổ chức độc lập của riêng mình mà còn phải thiết lập mối liên hệ chặt chẽ với các tầng lớp này và thúc đẩy họ theo hướng cách mạng. Nếu không có công việc như vậy, cuộc cách mạng vô sản chỉ là một lời nói suông.
Tại Venezuela, đại đa số các tầng lớp này (và phần lớn giai cấp công nhân) đều là những người ủng hộ Chavista. Nếu những người theo chủ nghĩa Marx ở Venezuela không muốn bị cô lập và hoàn toàn rơi vào bất lực, họ phải nỗ lực thiết lập liên kết với phong trào Bolivar, thúc đẩy phong trào này nghiêng về cánh tả và cố gắng thuyết phục họ chấp nhận các chính sách và chương trình của chủ nghĩa Marx.
“Nhưng điều này có nghĩa là phải giành được sự ủng hộ của quần chúng, chứ không phải lãnh đạo!” Lập luận này của các phe phái cũng sai lầm như mọi thứ khác mà họ viết. Quần chúng ở Venezuela tuân theo các nhà lãnh đạo của họ và có niềm tin vào họ. Họ chưa bị thuyết phục bởi tư tưởng của những người theo chủ nghĩa Marx. Điều đó sẽ đến từ kinh nghiệm của họ, và chúng ta phải kiên nhẫn cùng họ trải qua những kinh nghiệm đó, kiên nhẫn giải thích những gì cần thiết ở mỗi giai đoạn.
Ý tưởng cho rằng có thể tách quần chúng khỏi giới lãnh đạo bằng những lời tố cáo và tối hậu thư đơn giản là vô cùng ngu ngốc. Đó là “lý thuyết” tai tiếng do những người theo chủ nghĩa Stalin ở Đức đưa ra trong giai đoạn cực tả đầu những năm 1930, cái mà họ gọi là “mặt trận thống nhất từ dưới lên”, Trotsky đã kiên quyết bác bỏ điều này. Họ nói với các công nhân Dân chủ Xã hội: “Chúng tôi mời các bạn tham gia cùng chúng tôi trong một mặt trận thống nhất, nhưng các lãnh đạo của các bạn đều là những kẻ phản bội tư sản, vì vậy các bạn phải bỏ họ lại phía sau.” Không cần phải tưởng tượng nhiều để biết các công nhân Dân chủ Xã hội đã phản ứng như thế nào trước lời đề nghị này.
Khi những người chỉ trích phản đối cuộc gặp gỡ của tôi với Chávez và công việc chung của chúng tôi với những người theo chủ nghĩa Chavista, họ đang muốn nói điều gì? Phải chăng họ đang nói rằng về nguyên tắc, việc những người theo chủ nghĩa Marx đối thoại với các nhà lãnh đạo của một phong trào dân chủ cách mạng ở một quốc gia bán thuộc địa, những người lãnh đạo hàng triệu công nhân, nông dân và người nghèo là không thể chấp nhận được? Phải chăng chúng tôi đang nói rằng ở một quốc gia bán thuộc địa, việc những người theo chủ nghĩa Marx thành lập mặt trận thống nhất với những người như vậy, tham gia vào một thỏa thuận đấu tranh vì mục đích chống lại chủ nghĩa đế quốc và chế độ đầu sỏ là không thể chấp nhận được? Điều này thực sự là hết sức ngây thơ.
Những người theo chủ nghĩa Marx không đề xuất mặt trận thống nhất như một mưu mẹo hay thủ đoạn để đánh lừa quần chúng, mà là một đề xuất chân thành về các hoạt động chung nhằm đạt được mục tiêu đã được thống nhất, chẳng hạn như đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc. Chúng tôi nhất trí rằng điều này là cần thiết, và chúng tôi sẽ tham gia vào mọi hoạt động góp phần vào sự thành công của cuộc đấu tranh chống đế quốc. Nhưng chúng tôi chỉ ra rằng cách duy nhất để đánh bại chủ nghĩa đế quốc và củng cố thành quả của cuộc cách mạng Bolivar (dân chủ tư sản) là tước đoạt tài sản của tầng lớp đầu sỏ. Nghĩa là, chúng tôi khẳng định rằng cách duy nhất để hoàn thành các nhiệm vụ của cuộc cách mạng dân chủ tư sản ở Venezuela là chuyển giao quyền lực cho giai cấp công nhân, liên minh với nông dân nghèo và người nghèo thành thị.
Chúng tôi luôn giữ vững lập trường này từ đầu và đã bảo vệ nó trên mọi diễn đàn có thể. Hiển nhiên là phần lớn công việc của những người theo chủ nghĩa Marx ở Venezuela diễn ra ở cấp cơ sở. Nhưng nếu có thể trình bày quan điểm của chúng tôi với các nhà lãnh đạo của phong trào Bolivar – bao gồm cả Hugo Chávez – chúng tôi sẽ không ngần ngại làm điều đó.
Thái độ của chúng ta đối với Chávez
Trotsky từng nói rằng cuộc cách mạng thuộc địa có thể sản sinh ra những nhà lãnh đạo xuất chúng, và Hugo Chávez là một trong những nhà lãnh đạo đó. Đó là lý do tại sao bọn đế quốc đã dồn toàn lực để lật đổ ông. Trong chiến dịch trưng cầu dân ý, những người theo chủ nghĩa Marx ở Venezuela đang sát cánh cùng các đồng chí Bolivar của chúng ta để đánh bại phe đối lập phản cách mạng. Chúng ta bảo vệ Chávez bởi vì việc lật đổ ông bởi phe phản động sẽ giáng một đòn chí mạng vào các lực lượng cách mạng ở Venezuela và toàn bộ khu vực Mỹ Latinh. Đây là một ví dụ cụ thể về mặt trận thống nhất trong hành động.
Nhưng điều này hẳn có nghĩa là không có sự khác biệt nào giữa Hugo Chávez và những người theo chủ nghĩa Marx? Điều đó hoàn toàn không đúng, và chúng tôi chưa bao giờ nói như vậy. Trong cuộc trò chuyện, Chávez nói với tôi rằng ông ấy không phải là người theo chủ nghĩa Marx. Tôi nói với ông ấy rằng tôi là người theo chủ nghĩa Marx. Quan điểm của Hugo Chávez là quan điểm của nền dân chủ cách mạng tiểu tư sản. Còn quan điểm của chủ nghĩa Marx là cách mạng vô sản.
Trong bối cảnh đặc thù của Cách mạng Venezuela – khởi nguồn từ cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, vì quyền tự quyết dân tộc, vì quyền của người dân Venezuela được sở hữu và kiểm soát tài nguyên thiên nhiên của mình và tự quyết định vận mệnh mà không bị can thiệp từ bên ngoài – thì việc hai xu hướng này hợp tác với nhau là điều khả thi và cần thiết. Tuy nhiên, những khác biệt vẫn còn tồn tại và cần được giải quyết bằng cách này hay cách khác trong tương lai.
Trong chừng mực nền dân chủ cách mạng đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, chúng ta có thể và phải hợp tác với nó và cố gắng thúc đẩy nó nghiêng về cánh tả, đồng thời xây dựng một dòng chảy vô sản cách mạng độc lập. Nhưng về bản chất, ngay cả những người theo chủ nghĩa dân chủ cách mạng tốt nhất cũng có xu hướng thỏa hiệp và dừng lại giữa chừng. Họ không có tầm nhìn giai cấp rõ ràng về cuộc đấu tranh chống đế quốc và cố gắng thống nhất “dân tộc” trên cơ sở một chương trình mà bất chấp những khía cạnh cấp tiến của nó, vẫn không vượt ra ngoài hệ thống tư bản.
Đây là điểm yếu chí mạng của nền dân chủ cách mạng tiểu tư sản, và là điều cuối cùng có thể dẫn đến sự đầu hàng trước tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc. Nguy hiểm đó hiện đang hiện hữu rõ ràng. Tuy nhiên, kết quả này không phải là không thể thay đổi. Động lực của Cách mạng Venezuela được quyết định trên hết bởi sự cân bằng lực lượng giai cấp. Phong trào quần chúng hùng mạnh đã can thiệp vào mỗi giai đoạn quyết định để đánh bại phản cách mạng và thúc đẩy cách mạng tiến lên. Chúng ta phải dựa vào phong trào quần chúng, vào bản năng cách mạng không thể sai lầm của công nhân, nông dân và người nghèo thành thị, và cố gắng định hình một hình thức tổ chức và chính trị rõ ràng cho những bản năng này.
“Ông Woods đã được Tổng thống Chávez tiếp kiến riêng kéo dài hơn một giờ đồng hồ”, các nhà phê bình của chúng ta gầm gừ. Vâng, điều đó là sự thật, và thực tế đó nói lên điều gì đó, phải không? Nó cho thấy rằng khuynh hướng Mác-xít được coi trọng ở Venezuela, theo cách mà các nhóm khác không được. Nó cho thấy rằng chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela” đã mang lại cho chúng ta sự tôn trọng mà những người khác không có được và không xứng đáng.
Hãy nói rõ ràng. Nhiệm vụ xây dựng lực lượng của chủ nghĩa Marx không diễn ra ở cấp lãnh đạo mà ở cấp cơ sở, nơi Dòng chảy Mác-xít Cách mạng đang hoạt động rất thành công. Nhưng điều đó không có nghĩa là sai lầm khi liên hệ với các lãnh đạo của phong trào Bolivar, mở cuộc đối thoại với họ và, trong chừng mực có thể, cố gắng gây ảnh hưởng đến họ. Mức độ hiệu quả của những cuộc thảo luận đó đến đâu thì không thể nói trước được. Điều đó sẽ phụ thuộc, không phải vào các cuộc trò chuyện, mà vào tương quan lực lượng giai cấp và diễn biến của cuộc cách mạng.
Đã có rất nhiều ồn ào xoay quanh một cuộc tiếp xúc thực sự rất hạn chế giữa lãnh đạo Cách mạng Bolivar và biên tập viên của Bảo vệ chủ nghĩa Marx. Thậm chí còn có ý kiến cho rằng tôi đã trở thành (hoặc đang mong muốn trở thành) một trong những cố vấn của Tổng thống. Tôi tin rằng Tổng thống có rất nhiều cố vấn – đúng là không phải tất cả đều đưa ra lời khuyên tốt nhất cho ông ấy. Tôi chưa nhận được lời mời tham gia nhóm này và cũng không mong sẽ nhận được. Tôi cũng không nghĩ rằng ảnh hưởng của tôi đối với các hành động của Tổng thống là đáng kể. Chắc chắn, một số bài phát biểu gần đây của ông ấy còn rất xa mới phản ánh bất kỳ quan điểm nào của tôi.
Sau khi đã làm rõ điều đó, tôi có quyền hỏi liệu về nguyên tắc có sai không khi cố gắng tác động đến các nhà lãnh đạo của một phong trào cách mạng bao gồm hàng triệu công nhân và nông dân nghèo? Nếu ai đó nghĩ vậy, tôi xin phản bác. Nếu có thể tác động đến Chávez hoặc bất kỳ nhà lãnh đạo nào khác của phong trào Bolivar, chúng ta chắc chắn nên cố gắng làm như vậy, như Lenin và Trotsky đã làm nhiều lần. Tuy nhiên, đó không phải là nhiệm vụ chính của chúng ta. Nhiệm vụ chính của chúng ta là kiên nhẫn làm việc ở cấp cơ sở, xây dựng khuynh hướng Mác-xít. Điều đó phải luôn luôn được ghi nhớ vững chắc.
Trong phong trào có nhiều luồng tư tưởng khác nhau, vốn không hề đồng nhất. Xét cho cùng, những luồng tư tưởng này phản ánh những lợi ích giai cấp đối lập. Cần phải có thái độ thận trọng đối với các xu hướng khác nhau trong phong trào Bolivar. Giới lãnh đạo đang chịu áp lực từ chủ nghĩa đế quốc và phe đối lập, và phe cải cách phản ánh áp lực đó. Nhưng cũng có áp lực mạnh mẽ từ các thành viên bình thường của phong trào, từ công nhân và nông dân, và điều đó được phản ánh ở cánh tả.
Trong phong trào Bolivar đang diễn ra một cuộc xung đột gay gắt giữa cánh hữu, đảng Dân chủ Xã hội, khuynh hướng cải cách, những người đang cố gắng ngăn chặn cuộc cách mạng và thỏa hiệp với tầng lớp tài phiệt và đế quốc, và cánh tả theo chủ nghĩa Chavista, những người muốn đưa cuộc cách mạng đến cùng. Hugo Chávez đôi khi đã đáp lại áp lực từ cánh tả và quần chúng. Nhưng đôi khi ông lại nhượng bộ trước áp lực cực đoan của cánh cải cách. Ai cũng biết rằng việc được gặp Tổng thống không phải là điều dễ dàng, và một cuộc gặp kéo dài gần một tiếng rưỡi là điều gần như chưa từng có tiền lệ. Cũng không phải là bí mật rằng bộ máy quan liêu cải cách trong cung điện rất không hài lòng về cuộc gặp này và đã tìm cách ngăn cản nó diễn ra.
Có lý do nguyên tắc nào để không gặp Tổng thống không? Hoàn toàn không. Không có điều kiện nào, và không có hạn chế nào về những gì có thể nói. Điều đó đã cho tôi một cơ hội mà ít người có được để hình thành quan điểm riêng của mình về con người và tư tưởng của ông. Sau đó, tôi đã viết về những ấn tượng của mình trong cuốn “Những cuộc gặp gỡ với Hugo Chávez”. Bài viết này đã bị các phe phái lợi dụng để “chứng minh” rằng tôi đã “ủng hộ vô điều kiện” Chávez.
Bài viết gây bão này không phân tích về Chávez hay chủ nghĩa Chavismo mà chỉ là một bài tường thuật thuần báo chí về cuộc gặp giữa tôi với Tổng thống. Nó mang tính văn chương và mô tả nhiều hơn là lý thuyết. Những bài viết như vậy có chỗ đứng trên một trang web Mác-xít, nhưng đó không phải là nơi để tìm kiếm một phân tích nghiêm túc về lập trường của chúng tôi đối với Chávez và Venezuela. Điều đó có thể được tìm thấy trong nhiều tác phẩm khác, chẳng hạn như Luận cương về Cách mạng và Phản cách mạng.
Sai lệch và không trung thực
Tuy nhiên, nếu những người chỉ trích chúng ta chịu khó trích dẫn bài viết này một cách công bằng, thay vì chỉ lấy những cụm từ riêng lẻ, tách khỏi ngữ cảnh và trình bày theo cách gây hiểu nhầm và thiếu trung thực về quan điểm của chúng ta, thì họ sẽ thấy rằng chúng ta đã trình bày chính sách Mác-xít cách mạng một cách rất rõ ràng. Ngay từ đầu bài viết này tôi đã viết những dòng sau, và tôi xin trích dẫn đầy đủ để không còn bất kỳ sự mơ hồ nào:
“Tôi cũng có cơ hội gặp gỡ và trò chuyện với Tổng thống Cộng hòa Bolivar của Venezuela, Hugo Chávez. Là một nhà văn và nhà sử học theo chủ nghĩa Marx, tôi đã quen với việc viết về những người đàn ông và phụ nữ làm nên lịch sử nhưng, thú thật là không phải ngày nào người ta cũng có cơ hội để quan sát một nhân vật chính của tiến trình lịch sử ở cự ly gần đến thế, để đặt câu hỏi và hình thành ấn tượng, không phải từ các bài báo mà từ kinh nghiệm cá nhân.”
“Tôi muốn làm rõ một vài điều trước khi đi vào chủ đề chính,. Tôi tiếp cận Cách mạng Venezuela với tư cách là một nhà cách mạng chứ không phải là một người quan sát bên ngoài, và chắc chắn không phải là một kẻ nịnh hót hay tâng bốc. Nịnh hót là kẻ thù của các cuộc cách mạng vì nó là kẻ thù của sự thật, và trên hết, các cuộc cách mạng cần phải biết sự thật. Tôi thấy hiện tượng “du lịch cách mạng” vô cùng đáng ghê tởm. Nó đặc biệt không phù hợp trong trường hợp của Venezuela, bởi vì ở đây, cuộc cách mạng đang đối mặt với nguy hiểm lớn nhất. Những kẻ có những bài phát biểu ngu ngốc liên tục khẳng định những điều kỳ diệu của Cách mạng Bolivar, nhưng lại cố tình phớt lờ những nguy hiểm mà nó vẫn phải đối mặt, là những kẻ phản bội cách mạng, những người không thể tin tưởng được.”
“Một cuộc cách mạng thành công luôn có rất nhiều “bạn bè”. Những phần tử trung lưu bị thu hút bởi quyền lực như ruồi bu vào mật, sẵn sàng ca ngợi cuộc cách mạng chừng nào nó còn nắm quyền, không làm gì hữu ích để cứu nó khỏi kẻ thù, khóc lóc khi nó bị lật đổ, và ngày hôm sau lại chuyển sang việc khác trong cuộc sống – những “người bạn” như vậy chẳng đáng giá gì. Một người bạn thực sự không phải là người luôn nói bạn đúng. Một người bạn thực sự là người không ngại nhìn thẳng vào mắt bạn và nói rằng bạn sai.”
“Những người bạn tốt nhất của Cách mạng Venezuela là những người theo chủ nghĩa Marx cách mạng. Họ là những người sẽ làm mọi cách để bảo vệ Cách mạng Venezuela chống lại kẻ thù. Đồng thời, những người bạn chân chính của cách mạng – những người bạn trung thực và trung thành – sẽ luôn nói lên suy nghĩ của mình mà không sợ hãi. Ở đâu chúng ta thấy con đường đúng đắn đang được đi, chúng ta sẽ khen ngợi. Ở đâu chúng ta thấy sai lầm đang được mắc phải, chúng ta sẽ đưa ra những lời phê bình thân thiện nhưng kiên quyết. Còn kiểu hành vi nào khác có thể mong đợi ở những nhà cách mạng và những người theo chủ nghĩa quốc tế chân chính?”
“Trong nhiều bài phát biểu ở Venezuela – bao gồm cả một số cuộc phỏng vấn trên truyền hình – tôi được hỏi ý kiến về Cách mạng Venezuela, và đã trả lời nhất quán như sau: “Cuộc cách mạng của các bạn là nguồn cảm hứng cho công nhân toàn thế giới: các bạn đã làm nên những điều kỳ diệu; tuy nhiên, động lực thúc đẩy cuộc cách mạng là giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân, và đó là bí quyết cho sự thành công trong tương lai. Tuy nhiên, cuộc cách mạng vẫn chưa hoàn thành và sẽ không hoàn thành trừ khi và cho đến khi các bạn phá hủy quyền lực kinh tế của các chủ ngân hàng và nhà tư bản. Để làm được điều này, quần chúng nhân dân phải được vũ trang và tổ chức thành các ủy ban hành động, được tổ chức ở tất cả các cấp. Công nhân phải có các tổ chức độc lập của riêng mình và chúng ta phải xây dựng Xu hướng Cách mạng Mác-xít.”
Không hề có một chút dấu hiệu nào của chủ nghĩa cơ hội trong những dòng này, vốn đã được xuất bản rộng rãi trên khắp thế giới bằng cả tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha,. Chúng phản ánh chính xác nội dung và tinh thần đích thực của chương trình chủ nghĩa Marx cách mạng mà chúng tôi luôn kiên định bảo vệ. Luận điểm cho rằng cuộc gặp gỡ của tôi với Chávez bằng cách nào đó thể hiện sự từ bỏ những tư tưởng và nguyên tắc này là lời bịa đặt hoàn toàn của kẻ gian.
Than ôi! Có những người chẳng bao giờ hài lòng. Một khi họ bắt đầu cằn nhằn thì sẽ không bao giờ chấm dứt. Đó là đặc quyền của họ. Cằn nhằn chẳng những không tốn kém mà còn là một thú tiêu khiển nhỏ nhặt cho những ai rỗi việc. Họ không thích những gì tôi viết về Chávez trong bài báo của mình, nơi tôi viết rằng “Hugo Chávez lần đầu tiên đã cho người nghèo và những người bị áp bức một tiếng nói và một chút hy vọng.” Và, “Qua những lần tiếp xúc hạn chế của tôi với Hugo Chávez, tôi tin chắc vào sự trung thực, dũng cảm và tận tâm của ông ấy đối với sự nghiệp của quần chúng, những người bị áp bức và bóc lột.”
Đây là những ấn tượng cá nhân của tôi về Hugo Chávez, một người mà tôi thấy là trung thực và dũng cảm. Tôi không thấy lý do gì để thay đổi quan điểm đó. Nhưng liệu những dòng này có thực sự thể hiện sự ủng hộ tuyệt đối dành cho Chávez? Chúng không hề thể hiện điều đó. Thái độ của chúng tôi đối với Chávez từ trước đến nay luôn là sự ủng hộ có phê phán. Nghĩa là, chúng tôi sẽ ủng hộ Chávez khi ông ấy giáng những đòn mạnh vào chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp tài phiệt, nhưng chúng tôi cũng sẽ chỉ trích ông ấy khi ông ấy dao động hoặc nhượng bộ trước chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp tài phiệt.
Chính sách của chúng tôi hoàn toàn phù hợp với chính sách mặt trận thống nhất của Lenin: hành quân riêng rẽ nhưng tấn công cùng nhau. Chúng tôi không trao cho ai một tấm séc trắng. Theo lời khuyên của Lenin, chúng tôi luôn để mắt đến các đồng minh của mình. Chúng tôi không bao giờ quên rằng chúng tôi đại diện cho hai khuynh hướng khác nhau, có thể và phải hợp tác nhưng sẽ rẽ nhánh ở một giai đoạn nhất định.
Sức mạnh của tư tưởng Mác-xít
Những người chỉ trích chúng tôi thậm chí còn bất bình hơn nữa trước thái độ ưu ái mà Hugo Chávez dành cho một số cuốn sách. Như chính ông ấy đã thừa nhận với tôi, Chávez là một người đọc sách say mê, và đã nhiều lần tuyên bố rằng ông ấy rất ấn tượng với cuốn sách Lý trí nổi dậy của tôi. Việc Tổng thống đích thân ủng hộ việc xuất bản ấn bản tiếng Venezuela của cuốn Lý trí nổi dậy được nhắc đến như thể đó là điều gì đó đáng ngờ hoặc đáng trách. Ngược lại, đó là một sự phát triển rất tích cực, và chỉ có một người theo chủ nghĩa bè phái cứng nhắc mới có thể phàn nàn về điều đó.
Tại sao Tổng thống Chávez không nói tốt về bất kỳ nhóm Marxist nào khác? Không phải vì “sự ngoan cố cách mạng” của họ, mà đơn giản vì cho tới tận giờ không một ai trong số họ nhấc một ngón tay để ủng hộ Cách mạng Venezuela chống lại chủ nghĩa đế quốc hay tỏ ra quan tâm dù chỉ một chút. Họ cho rằng Chávez đã “nịnh nọt” tôi trong chương trình Alo Presidente của ông ấy, khi ông ấy nhắc đến Lý trí nổi dậy và cả Chủ nghĩa Bolshevik – Con đường Cách mạng.
Đúng là Tổng thống đã có những lời khen ngợi dành cho cuốn sách “Lý trí nổi dậy” của tôi và cũng trích dẫn một cách tán thành từ những cuốn sách này trong chương trình. Tôi không biết liệu điều này có phải là nịnh hót hay không. Tuy nhiên, tôi biết rằng những cuốn sách này đã được nhiều người đón nhận rất tốt. Tôi không coi đây là lời khen dành cho bản thân mình mà là sự khẳng định sức mạnh của những tư tưởng tuyệt vời của chủ nghĩa Marx. Về phần mình, lời nịnh hót và chê bai đều không làm tôi lay động. Sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa quá quan trọng để chúng tôi bận tâm đến những chuyện vặt vãnh như vậy.
Những gì chúng ta thấy ở đây hoàn toàn điển hình cho phương pháp của các giáo phái chứ không phải là một phương pháp khoa học nghiêm túc. Nó không có điểm chung nào với chủ nghĩa Marx. Nó tầm thường và hời hợt. Nó dựa trên một chuỗi giai thoại và lời đồn đại, được dùng để thay thế cho lập luận và phân tích nghiêm túc. Nó không nhằm mục đích làm sáng tỏ hay nâng cao trình độ chính trị của người đọc. Nó chỉ nhằm mục đích bôi nhọ, xúc phạm và chế giễu – và họ thậm chí không biết cách làm điều đó một cách hiệu quả. Tóm lại, người ta không thể học được gì từ điều này. Nó chỉ là một bài học tồi tệ về cách không nên làm việc, nói chuyện hay viết.
Với tư cách là tác giả của một số cuốn sách về chủ nghĩa Mác, tôi muốn nói như sau. Việc Tổng thống Venezuela trích dẫn các tác phẩm Mác-xít trên truyền hình trước hàng triệu người nên là điều đáng mừng đối với bất kỳ nhà hoạt động cánh tả nào không bị mù quáng bởi định kiến bè phái. Bất kể người ta có quan điểm như thế nào về Hugo Chávez, việc phổ biến văn học Mác-xít đến đông đảo công chúng – chủ yếu là công nhân và nông dân – là một bước phát triển rất tiến bộ, chỉ có thể mang lại lợi ích cho những người theo chủ nghĩa Mác ở Venezuela đang nỗ lực giành được sự ủng hộ của đa số trong phong trào cách mạng.
Tôi xin nói thêm rằng nhiều công nhân, thành viên công đoàn và nhà hoạt động đã xem chương trình sau đó đều nhận xét tích cực và bày tỏ lời chúc mừng chân thành tới tôi. Điều đó rất quan trọng. Những lời than vãn của các phe phái thì không.
Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela”
Những nhà phê bình thân thiện của chúng ta cũng chỉ trích chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela” (HOV), cho rằng nó là vỏ bọc cánh tả cho Chávez. Họ phàn nàn rằng tuyên bố của HOV yêu cầu những người ký tên phải đồng ý với “việc bảo vệ tiến trình cách mạng” ở Venezuela và trang web của nó có phụ đề “đoàn kết với Cách mạng Venezuela”.
Nhưng khoan đã! Ai cũng biết rằng sự can thiệp của Mỹ vào Venezuela nhằm chống lại chính phủ của Hugo Chávez. Cuộc đấu tranh ở Venezuela là cuộc đấu tranh giữa hai phe. Một mặt là các lực lượng phản cách mạng (phe “đối lập”) do các chủ ngân hàng, nhà tư bản và địa chủ lãnh đạo, với sự hỗ trợ của báo chí triệu phú, Giáo hội và tất cả các thế lực phản động khác. Mặt khác là giai cấp công nhân, nông dân và người nghèo thành thị ủng hộ Chávez và phong trào Bolivar.
Câu hỏi do đó không phải là trừu tượng mà rất cụ thể. Và đối với một câu hỏi cụ thể, người ta luôn phải đưa ra một câu trả lời cụ thể. Chúng tôi đặt câu hỏi thẳng thắn cho những người chỉ trích mình: Trong cuộc đấu tranh giữa phe Chavista và phe đối lập phản cách mạng, liệu khuynh hướng Mác-xít có được phép giữ thái độ trung lập hay không? Có hay không? Trong chiến dịch trưng cầu dân ý hiện nay, những người theo chủ nghĩa Marx nên đưa ra lời khuyên gì cho giai cấp công nhân?
Chúng ta hãy nói rõ ràng nhất có thể, để ngay cả người theo chủ nghĩa bè phái cũng hiểu: Trung lập trong cuộc đấu tranh này sẽ là phản bội cách mạng, giai cấp công nhân và chủ nghĩa xã hội. Nó sẽ làm mất uy tín hoàn toàn của những người theo chủ nghĩa Marx trong mắt quần chúng và khiến việc xây dựng một đảng cách mạng ở Venezuela trở nên bất khả thi. Và mặc dù những người chỉ trích chúng ta luôn nói về đảng cách mạng (họ rất giỏi nói), nhưng họ chỉ giỏi xây dựng các đảng trên mây. Tuy nhiên, trên trái đất đầy tội lỗi này, họ cho thấy rằng họ không hề có chút ý niệm nào về cách xây dựng đảng.
Là những người theo chủ nghĩa Marx, chúng tôi không chỉ giới hạn hoạt động của mình trong những cuộc thảo luận bất tận bên tách cà phê mà còn nỗ lực can thiệp vào phong trào thực sự. Đó là lý do tại sao chúng tôi thành lập Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela”. Chiến dịch này được thành lập khi nào và vì lý do gì? Nó được thành lập như một phản ứng trước hành động đóng cửa nhà máy của giới chủ phản cách mạng (bị truyền thông mô tả sai là một cuộc “đình công”) nhằm huy động phong trào lao động thế giới ủng hộ cuộc cách mạng Venezuela.
Chiến dịch này đã tạo ra tiếng vang khá lớn trong phong trào công nhân quốc tế, như bạn có thể thấy ngay trên trang web của chúng tôi. Tôi tin rằng, ít nhất cho đến gần đây, đây là nỗ lực đáng kể duy nhất của cánh tả quốc tế nhằm huy động sự đoàn kết cho cuộc cách mạng Venezuela. Phản ứng của những người chỉ trích chúng ta là gì? Không có gì cả – chỉ là sự im lặng đến đáng sợ. Họ không hề nhấc một ngón tay để giúp đỡ người dân Venezuela mà chỉ biết ba hoa về Chávez, như họ vẫn đang làm cho đến ngày nay.
Các giáo phái cáo buộc chúng tôi đã làm tan rã nền tảng chính trị của giai cấp công nhân Venezuela, biến nó thành “chủ nghĩa Chavism”, hoặc ít nhất là cung cấp sự biện minh Mác-xít cho điều đó. Thật khó tin khi bạn bè của chúng tôi có khả năng đọc đi đọc lại rất nhiều lần mà không hiểu một chữ nào. Trong tất cả các bài báo, tài liệu và bài phát biểu của chúng tôi, chúng tôi đều nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì sự độc lập về chính trị và tổ chức của giai cấp vô sản trong cuộc Cách mạng Venezuela.
Hoàn toàn không có cơ sở nào cho lời cáo buộc rằng chúng tôi ủng hộ việc “hòa tan chính trị giai cấp của công nhân Venezuela vào chủ nghĩa Chavism”. Nhưng để xây dựng khuynh hướng Mác-xít, cần phải thu hút được sự ủng hộ của giai cấp công nhân, bắt đầu từ tầng lớp lao động. Cần phải diễn đạt tư tưởng của chúng ta theo cách có thể nhận được sự hưởng ứng. Đại đa số công nhân ở Venezuela ủng hộ phong trào Bolivar và trong chừng mực họ còn hoạt động, họ hoạt động trong và xung quanh phong trào này. Đối với một người theo chủ nghĩa bè phái, dĩ nhiên, suy nghĩ của công nhân là không quan trọng. Họ không viết cho công nhân mà chỉ viết cho bản thân và các nhóm cùng chí hướng khác. Chính vì lý do đó, họ sẽ không bao giờ xây dựng được gì.
Để tiếp cận giai cấp công nhân và thanh niên cách mạng Venezuela, việc tham gia vào phong trào quần chúng là điều hết sức cần thiết, mà ở Venezuela đó chính là phong trào Bolivar. Bên ngoài phong trào này không có gì cả, và như người Hy Lạp cổ đại đã chỉ ra: “Không có cái gì mà không có gì”. Nếu những gì các giáo phái nói khi bảo vệ quan điểm “không hòa tan giai cấp công nhân vào chủ nghĩa Chávism” có nghĩa là chúng ta phải xây dựng phong trào cách mạng bên ngoài phong trào quần chúng thì chúng ta chỉ có thể nhún vai và nói: “Mời các ông!”
Ngoài những phương pháp hùng biện tinh vi của họ, thời điểm những người này đưa ra tuyên bố thực sự rất đáng chú ý. Họ yêu cầu chúng ta lên án Chávez ngay giữa cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm, khi tất cả các thế lực phản động đang đoàn kết để lật đổ chính phủ và thiết lập một chế độ phản cách mạng bằng các biện pháp hợp hiến. Đó sẽ là một đòn giáng mạnh, không chỉ vào Cách mạng Venezuela mà còn vào cuộc cách mạng trên khắp châu Mỹ Latinh. Chỉ có người mù mới không hiểu điều này. Và không ai mù quáng hơn những kẻ không chịu nhìn thấy sự thật.
Việc xây dựng một đảng cách mạng là một nghệ thuật không thể học được từ sách dạy nấu ăn. Nó đòi hỏi không chỉ một đường lối vững chắc và có nguyên tắc, mà còn cả sự linh hoạt về chiến thuật và tổ chức, cùng với một óc phán đoán thời điểm tốt: mỗi loại rau đều có mùa của nó, như người bạn tốt và đồng chí Ted Grant của tôi thường nói. Cần phải hiểu rõ ở mỗi thời điểm những nhiệm vụ nào đang cần thực hiện. Vào thời điểm này, cần phải huy động tất cả các lực lượng của phong trào quần chúng, dốc hết sức lực, để đánh bại những kẻ phản cách mạng trong cuộc trưng cầu dân ý. Tất cả những diễn biến trong tương lai đều phụ thuộc vào điều này.
Những người chỉ trích chúng ta có gì để nói về cuộc trưng cầu dân ý? Không nhiều lắm. Họ loay hoay bàn tán về câu nói này hay câu nói khác của Alan Woods, nhưng về những nhiệm vụ cấp bách của Cách mạng Venezuela, như thường lệ, họ chẳng có gì để nói. Họ (có lẽ) không thể ủng hộ phe đối lập. Mặt khác, nếu họ ủng hộ Chávez, chẳng phải họ đang phạm tội không thể tha thứ là “ủng hộ Chávez một cách vô điều kiện” và tạo ra “vỏ bọc cánh tả Marxist để hòa tan giai cấp công nhân vào chủ nghĩa Chavismo” hay sao? Tóm lại, họ rơi vào tình thế hỗn loạn hoàn toàn.
Những lời lẽ thiếu trách nhiệm của phe cực tả, nghe có vẻ hay ho trong các quán cà phê và quán bar ở London và Paris, lại không hề hay chút nào ở Caracas. Chính sách “vô sản độc lập” ở đâu trong chiến dịch trưng cầu dân ý? Trưng cầu dân ý không phải là bầu cử. Bạn không thể kêu gọi một ứng cử viên công nhân độc lập. Bạn chỉ có thể bỏ phiếu đồng ý, không đồng ý hoặc không bỏ phiếu. Chúng ta nên làm gì? Có lẽ chúng ta nên kêu gọi công nhân bỏ phiếu trắng? Nhưng bỏ phiếu trắng không phải là một lập trường và đại đa số công nhân sẽ coi đó là tiếp tay cho phe phản động, họ hoàn toàn đúng.
Chính sách đúng đắn duy nhất là tích cực tham gia vào phong trào đánh bại phe đối lập, đồng thời phản đối những nỗ lực của phe cải cách cánh hữu nhằm đạt được thỏa thuận với phe đối lập, là yêu cầu cuộc cách mạng không được dừng lại giữa chừng mà phải giáng một đòn quyết định vào chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp tài phiệt.
Âm mưu cải cách
Điều cần thiết là một đường lối chính trị tránh xa cả chủ nghĩa cực tả và chủ nghĩa cơ hội. Trong điều kiện hiện tại ở Venezuela, chính sách cách mạng đúng đắn duy nhất, đường lối hành động duy nhất được cho phép, là ủng hộ một cách có phê phán đối với Chávez . Những người chỉ trích chúng tôi phàn nàn vì tôi mô tả Hugo Chávez là một người trung thực và dũng cảm, nhưng tôi đã nhiều lần nói rằng, mặc dù Tổng thống Chávez là một người dũng cảm và trung thực, nhưng lòng dũng cảm và sự trung thực là chưa đủ để đảm bảo sự thành công của cuộc cách mạng . Một chính sách đúng đắn là cần thiết. Và các chính sách của chúng tôi khác biệt ở những điểm quan trọng so với những chính sách hiện đang được Hugo Chávez bảo vệ.
Vì Chávez không phải là người theo chủ nghĩa Marx nên ông ấy cho rằng có thể phát triển đất nước và giải phóng nó khỏi ách thống trị đế quốc dù trong khuôn khổ chủ nghĩa tư bản. Điều này là không thể. Đó là điểm yếu chí mạng trong chương trình, chính sách và quan điểm của ông và chính điều này tạo nên sự khác biệt giữa chúng ta. Dù ông ấy có can đảm đến đâu, ông ấy vẫn có thể bị đẩy, và đang bị đẩy theo nhiều hướng khác nhau tùy thuộc vào áp lực tác động.
Khi tôi nói chuyện với ông ấy vào tháng Tư, có một số dấu hiệu cho thấy ông ấy đang chuyển sang cánh tả. Chắc chắn, tôi biết rằng những bài phát biểu chống đế quốc quyết liệt của ông ấy đã gây lo ngại cho phe cải cách trong giới lãnh đạo. Nhưng trong những tuần gần đây, áp lực từ chủ nghĩa đế quốc và giới tài phiệt đã gia tăng mạnh mẽ. Điều này được phản ánh qua phe cải cách cánh hữu hiện đã giành quyền kiểm soát cung điện Miraflores và đang gây áp lực lên Chávez để ông ấy thay đổi lập trường chống đế quốc. Có những dấu hiệu cho thấy họ đang thành công. Có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy cánh hữu trong giới lãnh đạo đã chuyển sang thế tấn công trong hai tháng qua và hiện đang chiếm ưu thế. Việc chấp nhận cuộc trưng cầu dân ý – bất chấp thực tế được biết đến rộng rãi rằng phe đối lập không thu thập đủ số chữ ký cần thiết – là bằng chứng cho điều này. Giới tiên phong của phong trào Bolivar đã đúng khi nghi ngờ về cuộc trưng cầu dân ý. Trải qua nhiều thế hệ, Washington đã phát triển một kho vũ khí đáng gờm để duy trì và mở rộng quyền lực của mình trên phạm vi toàn cầu. Một phần của kho vũ khí này – nhưng chỉ là một phần – bao gồm tên lửa, xe tăng và máy bay ném bom. Nhưng họ còn sở hữu những vũ khí khác, không kém phần nguy hiểm. Sau nhiều lần thất bại trong việc lật đổ Chávez bằng một cuộc tấn công trực diện, họ đang chuyển sang các thủ đoạn và mưu đồ ngầm.
Một vai trò nguy hiểm đang được thực hiện bởi Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) và bởi Jimmy Carter, cựu Tổng thống Hoa Kỳ, người đang giả vờ “làm trung gian hòa giải” giữa Chávez và phe đối lập. Carter là một con rắn độc ẩn mình trong bụi cỏ. Hắn đạo đức giả, khéo ăn nói, với nụ cười thường trực trên môi và những lời lẽ quanh co về dân chủ và nhân quyền; do vậy hắn nguy hiểm hơn nhiều so với George W. Bush, người ít nhất còn có ưu điểm là tấn công trực diện. Mặt khác, cựu Tổng thống Carter gợi nhớ mạnh mẽ đến câu nói của Shakespeare: “Trong nụ cười của người đó ẩn giấu con dao găm.”
Liệu phe cải cách có đang cố gắng đạt được một thỏa thuận bí mật nào đó với Carter và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS) không? Điều đó hoàn toàn có thể. Họ coi đây là “chính trị thực tế”. Những phần tử này không tin tưởng Chávez, người mà họ cho là quá cực đoan. Họ muốn cô lập ông khỏi quần chúng và thậm chí còn có cả những lời bàn tán về “Chủ nghĩa Chavismo không có Chávez”. Nếu vậy, triển vọng không mấy khả quan. Cuộc cách mạng không thể nào thỏa hiệp với phản cách mạng, cũng giống như việc không thể trộn dầu với nước vậy. Tất nhiên, Tổng thống Venezuela có thể thảo luận với bất cứ ai ông muốn, nhưng những người cách mạng phải cảnh giác và cảnh báo chống lại bất kỳ sự nhượng bộ nào đối với những người như Carter và Cisneros.
Carter đại diện cho cánh tả của chủ nghĩa đế quốc Mỹ, cũng như Rumsfeld đại diện cho cánh hữu. Mặc dù Tổng thống không hề giảm bớt những bài phát biểu chống đế quốc của mình, nhưng rõ ràng là Chávez đang chịu áp lực từ giới tài phiệt và chủ nghĩa đế quốc. Thêm vào đó, còn có những lời dụ dỗ quen thuộc trong giới lãnh đạo phong trào Bolivar kêu gọi một cách tiếp cận “thận trọng hơn”, đối thoại và đàm phán, v.v. Tất cả những điều này được thực hiện dưới danh nghĩa “hướng tới sự phát triển của Venezuela, với tinh thần yêu nước và chống lại tầng lớp đầu sỏ đã bán đứng đất nước cho chủ nghĩa đế quốc.”
Cột thứ năm
Giới tài phiệt quả thực đã bán mình cho chủ nghĩa đế quốc. Hơn thế nữa, chúng còn cấu thành một loại “lực lượng ngầm” của chủ nghĩa đế quốc trên đất Venezuela. Chừng nào giới tài phiệt còn nắm giữ những đòn bẩy quyền lực kinh tế quan trọng – đặc biệt là các ngân hàng – thì thành quả của cuộc cách mạng sẽ không bao giờ được an toàn. Tại một cuộc mít tinh lớn cách đây một tuần, Chávez đã phát biểu rất mạnh mẽ về việc đánh bại giới tài phiệt. Điều này đã được quần chúng đón nhận nồng nhiệt, họ tha thiết mong muốn cuộc cách mạng được hoàn thành.
Chávez đã có các cuộc gặp với giới chủ – không phải các doanh nghiệp nhỏ mà là đại diện của các doanh nghiệp lớn như Daimler-Chrysler. Chávez cũng đã gặp Cisneros (người giàu nhất Venezuela, chủ sở hữu của các phương tiện truyền thông đại chúng đã ủng hộ cuộc đảo chính hai năm trước). Giới chủ đã đưa ra đủ loại yêu cầu và Chávez đã đưa ra đủ loại đề nghị để xoa dịu họ. Ông nói rằng Cách mạng Bolivar không phải là một cuộc cách mạng cộng sản và không đe dọa đến quyền sở hữu tư nhân.
Ở đây, chúng ta thấy sự khác biệt cơ bản giữa chủ nghĩa Marx và chương trình của ngay cả nền dân chủ cách mạng tiểu tư sản tiên tiến nhất. Quan niệm cho rằng Cách mạng Venezuela có thể thành công trong chừng mực mà các nhà tư bản và chủ ngân hàng vẫn nắm giữ những đòn bẩy quyền lực kinh tế quan trọng là một sai lầm chết người. Trong điều kiện hiện đại, giai cấp tư sản của các nước thuộc địa hoặc cựu thuộc địa không có khả năng thực hiện các nhiệm vụ của cuộc cách mạng dân chủ tư sản. Không một thành quả nào của cuộc cách mạng có thể được đảm bảo nếu không tước đoạt tài sản của tầng lớp đầu sỏ.
Việc Chávez từ chối hành động quyết đoán chống lại tầng lớp quý tộc có nghĩa là toàn bộ mọi việc có thể bị đảo ngược. Kinh nghiệm cho thấy rằng “sự ôn hòa” sẽ không thuyết phục được kẻ thù của cách mạng có thái độ thuận lợi hơn. Ngược lại, sự yếu đuối càng thu hút sự hung hăng. Các chính sách được chủ trương bởi phe cải cách, những người hiện đang nắm quyền tại cung điện Miraflores, chính là mối nguy hiểm chính đối với Cách mạng Bolivar.
Bất chấp mọi chuyện, tâm trạng của quần chúng vẫn nghiêng hẳn về phía Chávez, và cũng đồng thời chỉ trích các lãnh đạo cải cách, như những người thuộc đơn vị Comando Ayacucho, đơn vị đã bị loại bỏ một cách không thương tiếc vài tuần trước sau khi họ đã hoàn toàn mất uy tín. Trong khi giữ vững lập trường nguyên tắc, chúng ta phải đưa ra những khẩu hiệu và yêu cầu có thể nhận được sự hưởng ứng trong phong trào quần chúng, bắt đầu từ các tầng lớp tích cực. Những người theo chủ nghĩa Marx không thể đi quá xa so với quần chúng, nếu không họ sẽ tự tách mình ra.
Chúng ta phải giữ vững sự cân bằng – điều mà phe cực tả không bao giờ có được. Chúng ta không được quên rằng kẻ thù của chúng ta là chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp đầu sỏ. Chúng ta đang chiến đấu để đánh bại kẻ thù đó và sẵn sàng hợp tác với bất kỳ lực lượng nào khác đang làm điều tương tự. Đồng thời, chúng ta sẽ chỉ trích mạnh mẽ những phần tử trong giới lãnh đạo phong trào Bolivar đang có thái độ thỏa hiệp với kẻ thù, những kẻ đang cố gắng ngăn chặn cuộc cách mạng và đạt được thỏa thuận với tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc. Chúng ta phải nói rõ ràng những biện pháp nào là cần thiết để thúc đẩy cuộc cách mạng.
Chúng tôi nhắm mục tiêu vào khuynh hướng cải cách, vẫn mạnh mẽ giữa các tầng lớp cao hơn của phong trào nhưng hầu như không tồn tại ở các thành viên bình thường. Đây là điều mà các phần tử tiên tiến nhất trong đội ngũ tiên phong muốn, nhưng điều đó vẫn chưa đủ đối với những nhà phê bình cực tả của chúng ta. Họ yêu cầu chúng tôi phát động một cuộc tấn công trực diện vào nhà tư sản Chávez! Họ yêu cầu chúng tôi tuyên bố thành lập đảng cách mạng ở Venezuela và đoạn tuyệt với phong trào Bolivar! Họ yêu cầu – họ yêu cầu – thực tế là, yêu cầu của họ không bao giờ chấm dứt. Nhưng vì họ hoàn toàn không có lực lượng để thực hiện những yêu cầu này, và vì chúng tôi không cần lời khuyên của họ về bơi lội hay bất cứ điều gì khác, chúng tôi có thể an toàn bỏ qua các yêu cầu của họ và tiếp tục công việc xây dựng lực lượng chủ nghĩa Marx chân chính ở Venezuela và trên phạm vi quốc tế, vì chúng tôi là khuynh hướng duy nhất có khả năng làm được điều đó.
Chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela” quả thực đã đạt được thành công lớn. Thực tế này đã được Chávez công nhận, khi vào tháng 3 năm nay, ông công khai bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ chức “Bảo vệ chủ nghĩa Marx”, bày tỏ “lòng biết ơn đối với những hành động đoàn kết của các bạn nhằm ủng hộ Cách mạng Bolivar”. Vì một lý do nào đó, điều này lại được coi là thêm “bằng chứng” cho sự “phản bội” của chúng tôi. Điều này hoàn toàn đảo ngược sự thật. Bảo vệ cuộc cách mạng Venezuela chống lại chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp đầu sỏ phản cách mạng không phải là phản bội. Ngược lại, không làm như vậy mới là phản bội.
Chúng ta hãy thẳng thắn. Sự im lặng của những nhóm tự xưng là Marxist này vào thời điểm Cách mạng Venezuela đang vật lộn để tồn tại là một điều đáng xấu hổ và nhục nhã. Nếu chúng ta đồng ý rằng tiêu chí chính để đánh giá các tổ chức cách mạng là thái độ của họ đối với cách mạng, thì chúng ta phải nói rằng tất cả các nhóm hiện đang đoàn kết tấn công những người Marxist vì đã làm tròn bổn phận cách mạng của mình đều đã thất bại thảm hại. Chính vì lý do đó mà giờ đây họ cảm thấy cần phải tăng cường các cuộc tấn công – để che đậy sự yếu đuối của mình và biện minh cho sự bất động hoàn toàn của họ đối với vấn đề then chốt của Venezuela, một quốc gia mà họ chỉ mới phát hiện ra sự tồn tại của nó gần đây.
Giờ đây họ đang tuyệt vọng bám víu lấy trào lưu nhưng đã quá muộn. Vì vậy, họ tự an ủi bản thân và những người ủng hộ (những người đang đặt ra những câu hỏi khó xử) bằng cách la hét và la lối về sự “đồng lõa” được cho là của Alan Woods với Chávez và chủ nghĩa Chavismo. Vâng, thưa quý vị, xin cứ tiếp tục la hét đi. Không một người nghiêm túc nào sẽ để ý đến các vị đâu. Hãy ngừng lãng phí thời gian của những người đang làm việc nghiêm túc.
Sự thật đơn giản là, giống như con cáo trong truyện ngụ ngôn của Aesop, những người chỉ trích chúng ta không hài lòng vì chúng ta đã tiến hành một chiến dịch đoàn kết mẫu mực, vì chúng ta đã truyền bá được tư tưởng Mác-xít đến một lượng lớn công chúng ở Venezuela và trên toàn thế giới, vì chúng ta đang xây dựng thành công lực lượng của chủ nghĩa Marx trong phong trào Bolivar, tóm lại, vì chúng ta đã thành công. Và giống như con cáo, giờ đây họ không còn cách nào khác ngoài nghiến răng trong cơn giận dữ bất lực và lẩm bẩm: “ Những quả nho này chua quá ”. Chúng ta đáp lại bằng bài học đạo đức của Aesop: Thật dễ dàng để khinh thường những gì bạn không thể có được.
VENEZUELA VÀ CUBA: NHỮNG ÂM MƯU MỚI CỦA CHỦ NGHĨA ĐẾ QUỐC MỸ
London, ngày 21 tháng 5 năm 2004
Vào ngày 1 tháng 5, Fidel Castro đã lên án Hoa Kỳ trước một triệu người biểu tình ở Havana. Nhà lãnh đạo Cuba cũng tố cáo Liên minh châu Âu là một tổ chức mafia cấu kết với Washington, và tiếp tục chỉ trích một số chính phủ Mỹ Latinh, cụ thể là Mexico và Peru. Castro cáo buộc hai nước này đã gia nhập nhóm những kẻ đạo đức giả đã bỏ phiếu lên án Cuba tại cuộc họp của Ủy ban Nhân quyền Liên Hợp Quốc tháng trước. Ông tuyên bố rằng Mexico giờ đây chỉ là một con tốt của Hoa Kỳ, “uy tín và ảnh hưởng mà nước này có được ở Mỹ Latinh và trên thế giới… đã tan thành tro bụi”.
Những nhận xét này hoàn toàn là sự thật. Dưới chính phủ của Vicente Fox, Mexico đã trở nên hoàn toàn phụ thuộc vào Washington và là đồng minh trung thành trong chính sách đối ngoại. Theo chỉ thị của Washington, Fox đã tham gia vào dàn đồng ca ồn ào lên án Cuba về vấn đề “nhân quyền”. Do đó, quan hệ giữa Mexico và Cuba luôn căng thẳng kể từ khi Fox đắc cử tổng thống năm 2000.
Những lời lên án này hầu như không gây được tiếng vang nào đối với phần lớn người dân Mexico, những người nhìn chung có thiện cảm với Cuba và cực kỳ thù địch với chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Thật trùng hợp là nó diễn ra cùng thời điểm với việc phơi bày những hành vi vi phạm nhân quyền có hệ thống của lực lượng Mỹ ở Iraq. Vì vậy, khi Fox yêu cầu triệu hồi đại sứ Mexico khỏi Havana và ra lệnh cho các nhà ngoại giao Cuba rời đi, phản ứng của quần chúng hoàn toàn không mấy tích cực. Cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Mexico và Cuba đã làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chính trị ở Mexico và làm suy yếu thêm Fox cùng chính phủ PAN cánh hữu của ông.
Năm 2002, rạn nứt giữa chính phủ Fox và Cuba được công khai khi Castro bỏ ngang một hội nghị thượng đỉnh do tổng thống Mexico chủ trì tại Monterrey. Sau đó, Castro công bố một đoạn băng ghi âm cuộc điện thoại trong đó chủ nhà nói thẳng với ông rằng ông phải rời đi sớm để không làm mất mặt George Bush. Cuộc điện thoại nổi tiếng này đã trở nên nổi tiếng khắp Mexico với câu nói đầy ẩn ý (và không mấy khéo léo) của Fox: “Come, y te vas” (Ăn xong thì đi).
Tuy nhiên, căng thẳng giữa Mexico và Cuba thực sự còn phức tạp hơn thế. Trong nhiều tuần qua, đời sống chính trị của Mexico đã bị rung chuyển bởi một vụ bê bối trong đó thị trưởng đương nhiệm của Thành phố Mexico, Andrés Manuel López Obrador, bị cáo buộc liên quan đến một vụ tham nhũng. Tin tức về vụ bê bối này mỗi ngày đều tràn ngập trên các trang báo và màn ảnh truyền hình, và hiện đang là tâm điểm của nền chính trị nước này.
Chính phủ PAN và những người bạn của họ trên các phương tiện truyền thông đại chúng cáo buộc các cộng sự của López Obrador nhận hối lộ lớn từ Carlos Ahumada, một doanh nhân người Mexico. Ahumada, một nhân vật rất mờ ám, dường như đã tự quay phim cảnh mình trả những khoản hối lộ này cho các quan chức của PRD (đảng trung tả mà López Obrador là thành viên). Tuy nhiên, những cáo buộc này không gây được tiếng vang lớn trong dân chúng Mexico, những người vốn quen tin (không phải không có lý do) rằng tất cả các chính trị gia Mexico đều tham nhũng và nhận hối lộ như một chuyện thường tình. Câu hỏi đặt ra là tại sao chỉ có đảng đối lập PRD bị nhắm đến để phơi bày?
Câu trả lời không khó hiểu và hầu hết người Mexico đều hiểu rất rõ. Rõ ràng đây là một phần trong chiến lược được Fox tính toán kỹ lưỡng nhằm làm mất uy tín của đảng PRD và bôi nhọ danh tiếng của thị trưởng nổi tiếng của Thành phố Mexico. Lý do là vì sự nổi tiếng của Fox và đảng PAN cánh hữu đã giảm mạnh. Đảng PRI cũ, đảng đã cầm quyền ở Mexico trong nhiều thập kỷ, đang bị chia rẽ và khủng hoảng. Do đó, hoàn toàn có khả năng đảng PRD sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2006.
Điều này có những hệ lụy vượt xa biên giới Mexico. Viễn cảnh một chính phủ PRD sẽ vô cùng không được hoan nghênh ở Washington, nơi đang cố gắng một cách mù quáng để loại bỏ tất cả các chính phủ ở Mỹ Latinh và Caribe không tuân theo mệnh lệnh của họ. Việc lật đổ Aristide ở Haiti thông qua sự can thiệp quân sự trực tiếp của quân đội Mỹ là một dấu hiệu của chính sách hung hăng này. Những nỗ lực lật đổ Hugo Chávez ở Venezuela lại là một dấu hiệu khác. Áp lực gia tăng đối với Cuba là một ví dụ nữa.
Kế hoạch Colombia khét tiếng không chỉ được tính toán để tăng cường sự kìm kẹp của Mỹ đối với Colombia mà còn đối với toàn bộ khu vực Mỹ Latinh. Cuối cùng, cái gọi là Hiệp định Thương mại Tự do châu Mỹ (ALCA) là một nỗ lực nhằm giành quyền kiểm soát hoàn toàn tất cả tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản và dầu mỏ của lục địa này, và để độc chiếm thị trường rộng lớn của nó, không bị cạnh tranh bởi các nhà tư bản châu Âu.
Sự sụp đổ của chính phủ Fox sẽ là một đòn giáng mạnh vào những kế hoạch đế quốc của Mỹ. Đảng Cách mạng Dân chủ Nhân dân (PRD) bị Washington coi là mối đe dọa. Bất chấp mọi nỗ lực của các lãnh đạo PRD nhằm giữ lập trường ôn hòa và từ bỏ các chính sách cực đoan, đế quốc Mỹ vẫn không tin tưởng họ. Họ sợ quần chúng ủng hộ PRD – và trong điều này họ không sai. Họ kinh hãi trước một phiên bản Chávez mới ở biên giới của mình. Do đó, rõ ràng bàn tay của Washington đứng sau vụ bê bối gần đây và những cuộc tấn công ngày càng gay gắt nhằm vào PRD.
Vì những lý do chỉ mình ông ta biết, Ahumada đã trốn sang Cuba ngay sau khi vụ bê bối tham nhũng bị phanh phui vào tháng Hai. Cuba đã can thiệp vào vụ bê bối chính trị gây chấn động của Mexico khi trục xuất ông ta về nước tuần trước. Trước khi trục xuất, các quan chức Cuba cho biết Ahumada đã thú nhận với họ rằng ông ta là một phần trong âm mưu của Fox nhằm hạ bệ thị trưởng.
Chính phủ Mexico đáp trả bằng cách cáo buộc hai quan chức Đảng Cộng sản Cuba làm gián điệp trong chuyến thăm Mexico gần đây. Fox ra lệnh triệu hồi đại sứ Mexico tại Havana và trục xuất khỏi Mexico một số nhà ngoại giao và đảng viên Đảng Cộng sản Cuba bị cáo buộc thực hiện “các hoạt động không phù hợp với vị thế của họ”. Peru cũng tuyên bố rút đại sứ của mình khỏi Havana.
Chưa từng có tiền lệ
Hành động này chưa từng có tiền lệ trong lịch sử quan hệ giữa Mexico và Cuba. Quan hệ ngoại giao giữa hai nước vẫn tồn tại nhưng chỉ ở mức tối thiểu. Trước đây, quan hệ nhìn chung là tốt đẹp. Đây là một cuộc khủng hoảng ngoại giao chưa từng có tiền lệ.
Ngày 6 tháng 5, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công bố một báo cáo dài 500 trang về các biện pháp tăng cường áp lực của Mỹ đối với Cuba, đây là kết quả của cuộc đánh giá chính sách kéo dài suốt sáu tháng. Các đề xuất bao gồm hạn chế người Mỹ gốc Cuba về thăm quê nhà cũng như cắt giảm một nửa số tiền họ gửi về nước; buộc người Mỹ đi du lịch hợp pháp đến Cuba hạn chế chi tiêu; và tăng cường hỗ trợ cho các phần tử chống Castro và các chương trình phát thanh tuyên truyền nhắm vào hòn đảo này.
Tổng thống Bush cho biết Hoa Kỳ cũng sẽ chi 59 triệu dollar trong hai năm tới để thúc đẩy mục tiêu “một Cuba dân chủ” (tức là một Cuba tư bản), bao gồm 18 triệu dollar Mỹ để chống lại việc Cuba gây nhiễu các chương trình phát thanh chống Castro.
Nỗ lực bắt nạt mới nhất này sẽ không thành công. Nó đã khiến người dân Cuba phẫn nộ và tổ chức một cuộc biểu tình quy mô lớn trên đường phố Havana. Trong cuộc biểu tình, khoảng một triệu người đã tuần hành dọc theo Malecón, đại lộ cảng biển của Havana. Các áp phích miêu tả George Bush đeo ria mép kiểu Hitler bên cạnh biểu tượng chữ thập ngoặc của Đức Quốc xã, trong khi những áp phích khác mang hình ảnh các tù nhân Iraq bị binh lính Mỹ ngược đãi, với khẩu hiệu: “Điều này sẽ không bao giờ được phép ở Cuba.”
Fidel Castro nói cuộc tuần hành là “một hành động phản đối và lên án đầy phẫn nộ chống lại những biện pháp tàn bạo, vô nhân đạo và độc ác” do Bush công bố. Nhà lãnh đạo Cuba đã lên án và chế giễu Tổng thống Mỹ George Bush, nói rằng ông ta là một nhà lãnh đạo được bầu cử gian lận đang cố gắng áp đặt “chế độ chuyên chế toàn cầu”. Ông thề rằng Cuba sẽ không bao giờ trở thành một thuộc địa mới của Hoa Kỳ.
Ông tiếp tục cáo buộc Hoa Kỳ tiến hành “các cuộc chiến tranh chinh phục để chiếm đoạt thị trường và tài nguyên của thế giới”, trong khi Cuba lại gửi hàng nghìn bác sĩ ra nước ngoài để cứu sống người dân. Ông khẳng định rằng Bush “không có đạo đức cũng như không có quyền gì để nói về tự do, dân chủ và nhân quyền”.
Những lời dối trá của chính phủ Fox và các biện pháp mới mà chủ nghĩa đế quốc Mỹ áp đặt lên Cuba đã làm người dân Mexico phẫn nộ. Họ vốn đã mệt mỏi với các chính sách chống giai cấp công nhân trong nước như chủ nghĩa tân tự do, cắt giảm nhân sự và việc làm bấp bênh. Hàng nghìn người Mexico đã tự phát biểu tình trước Đại sứ quán Cuba tuần này. Họ hiểu rõ rằng chính phủ của họ đang bị đế quốc Mỹ thao túng một cách trắng trợn nhằm phục vụ các chính sách và lợi ích phản động của chính nó.
Đây là sự thật. Tất cả những âm mưu này đều được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tổ chức và dàn dựng. Rõ ràng là tất cả các sự kiện này đều có mối liên hệ với nhau và là một phần của kế hoạch tổng thể của đế quốc Mỹ nhằm tăng cường sự thống trị của họ đối với khu vực Mỹ Latinh, bịt miệng mọi sự chỉ trích và lật đổ các chính phủ không chịu khuất phục trước chính quyền của George W. Bush.
Nỗ lực mới nhất nhằm bắt nạt và cô lập Cuba cũng có một phần xuất phát từ những cân nhắc về bầu cử. Quyền lực của George Bush ngày càng lung lay. Ông cần phải giành được phiếu từ Florida trong cuộc bầu cử Tổng thống. Điều này có nghĩa là phải áp dụng các biện pháp làm hài lòng Mafia Cuba ở Miami và các nhóm cánh hữu khác. Một số thành viên nổi bật của Mafia Cuba-Mỹ đang giữ các chức vụ cao trong chính quyền Bush (mặc dù một người trong số đó, Otto Reich đã từ chức đặc phái viên về Mỹ Latinh trong tuần này).
Băng đảng mafia, trộm cắp, buôn bán ma túy, sát thủ và ma cô khốn khổ này, đội lốt những doanh nhân đáng kính và “nhà dân chủ”, đang mong mỏi ngày trở về Cuba, nơi chúng hy vọng sẽ tiếp tục các hoạt động phi pháp của mình dưới sự bảo hộ của Washington, như trong “những ngày xưa tốt đẹp” trước Cách mạng Cuba. Để đảm bảo cho tương lai sung túc của mình, chúng đóng góp hàng triệu dollar vào quỹ của Đảng Cộng hòa. Tất nhiên, chúng mong đợi một khoản đầu tư nào đó, và người bạn tốt của chúng ở Nhà Trắng vừa đáp ứng yêu cầu đó.
Say sưa với quyền lực
Những âm mưu gần đây bắt nguồn từ những cân nhắc sâu xa hơn cả chiến thuật bầu cử đơn thuần. Sau sự sụp đổ của Liên Xô, đế quốc Mỹ đã đạt được sự độc quyền về quyền lực trên toàn thế giới. Quyền lực khổng lồ mang lại sự kiêu ngạo khổng lồ. Say sưa với quyền lực, những nhóm phản động nhất trong giới cầm quyền Mỹ quyết tâm áp đặt sự thống trị của nó lên toàn thế giới.
Thực tế này thể hiện rõ nhất trong các chính sách của George Bush và phe tân bảo thủ, những người cho đến gần đây vẫn kiểm soát các hành động của ông ta. Bất chấp thất bại đang hiện hữu trước mắt ở Iraq, nhóm cánh hữu đã nắm quyền kiểm soát Nhà Trắng đang chuẩn bị cho những cuộc phiêu lưu và những vụ nổ mới.
Phe cánh hữu trong chính quyền Bush và những người bạn của họ ở Lầu Năm Góc có lẽ muốn chuẩn bị cho một cuộc xâm lược nhằm đảm bảo “thay đổi chế độ” ở Havana. Họ chẳng học được gì từ Iraq và có lẽ đang tính toán rằng cả thế giới đang tập trung vào Trung Đông thì chẳng mấy ai còn để ý đến một vài cuộc phiêu lưu nhỏ ở Mỹ Latinh.
Những người này thực sự khá mất cân bằng. Họ có thể chuẩn bị cho bất cứ điều gì nhưng họ không còn tầm ảnh hưởng như trước thảm họa ở Iraq nữa. Cánh tân bảo thủ đang mất dần vị thế. Cuộc chiến ở Iraq mà họ đã lên kế hoạch và khuyến khích đang kết thúc bằng một thảm họa hoàn toàn đối với Hoa Kỳ. Những tiết lộ về sự tàn bạo và tra tấn đã hoàn toàn phá tan cái cớ cuối cùng cho cuộc xâm lược. Rumsfeld đang phải đấu tranh để giữ vững sự nghiệp chính trị của mình. Có lẽ phe tân bảo thủ sẽ bị biến thành vật tế thần cho sự tính toán sai lầm tai hại của George Bush ở Iraq.
Điều này có nghĩa là đã có thể loại trừ những cuộc phiêu lưu mới của chủ nghĩa đế quốc Mỹ ở Mỹ Latinh chăng? Hoàn toàn không. Về cơ bản, chính sách của chủ nghĩa đế quốc Mỹ không được quyết định bởi ai đang nắm quyền ở Nhà Trắng mà bởi lợi ích của những kẻ theo chủ nghĩa đế quốc và các tập đoàn lớn của Mỹ mà chúng bảo vệ. Mỹ Latinh là sân sau của chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Washington không thể để Cuba và Venezuela sống hòa bình vì chúng đại diện cho điểm tham chiếu cho hàng triệu người nghèo, công nhân thất nghiệp và nông dân không có đất trên khắp Mỹ Latinh.
Một chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử Tổng thống cũng không nhất thiết báo hiệu một sự thay đổi cơ bản về đường lối, như một số người ngây thơ tưởng tượng. Những tuyên bố của Kerry về Venezuela thậm chí còn phản động hơn cả của Bush. Nỗ lực lôi kéo ứng cử viên đảng Cộng hòa John McCain làm ứng cử viên Phó Tổng thống đã phơi bày chương trình nghị sự chính trị thực sự của ông ta. Không có sự khác biệt cơ bản nào giữa ông ta và đảng Cộng hòa. Không thể kỳ vọng bất cứ điều gì từ phía này.
Cách duy nhất để vạch trần và đánh bại những kế hoạch phản động và hung hãn của chủ nghĩa đế quốc Mỹ là huy động sức mạnh của phong trào lao động thế giới. Phong trào chống chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản phải được củng cố. Phải tổ chức các cuộc biểu tình. Phải gây áp lực. Phải rút ra bài học. Chúng ta hãy cùng cất lên tiếng kêu toàn cầu vang vọng khắp nơi:
Đừng động vào Cuba! Đừng động vào Venezuela!
Đả đảo chủ nghĩa đế quốc!
NHỮNG LUẬN ĐỀ VỀ CÁCH MẠNG VÀ PHẢN CÁCH MẠNG Ở VENEZUELA
Thành phố Mexico, ngày 20 tháng 5 năm 2004
Cuộc cách mạng Venezuela đang đứng trước ngã ba đường. Sau hai lần đánh bại phe phản cách mạng, cuộc cách mạng lại tiếp tục phải đối mặt với một cuộc tấn công mới dữ dội không kém từ phía tầng lớp đầu sỏ và bọn đế quốc ủng hộ chúng. Làm thế nào để chặn đứng bọn phản động? Cách duy nhất là hoàn thành tiến trình cách mạng. Giai cấp công nhân phải nắm quyền.
1) Cuộc cách mạng Venezuela đang đứng trước ngã ba đường. Sau hai lần đánh bại phe phản cách mạng, cuộc cách mạng lại phải đối mặt với một cuộc tấn công mới và dữ dội. Điều này có nghĩa là các lực lượng phản cách mạng không cam chịu thất bại. Chúng ngày càng tuyệt vọng, và sự tuyệt vọng đó càng khiến chúng quyết tâm và bạo lực hơn. Hơn nữa, chúng đang kết hợp các phương pháp đấu tranh hợp pháp và bán hợp pháp (chiến dịch “trưng cầu dân ý”) với việc chuẩn bị cho đấu tranh vũ trang. Phương pháp thứ nhất nhằm mục đích tuyên truyền cho nước ngoài và có ý nghĩa thứ yếu. Phương pháp thứ hai cấu thành cốt lõi chiến lược của chúng. Điều này được kết hợp với một chiến dịch phá hoại kinh tế, làm gián đoạn chuỗi phân phối lương thực và các hành vi bạo loạn.
2) Việc bắt giữ các phần tử bán quân sự Colombia ở Venezuela cho thấy sự tồn tại của một âm mưu được chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm lật đổ chính phủ và ám sát Chavez. Do đó, những nguy hiểm mà cuộc cách mạng phải đối mặt là rất thực tế. Vì vậy, đã đến lúc phải rút ra tất cả các kết luận cần thiết và thực hiện các bước đi sẽ giáng những đòn quyết định vào cuộc phản cách mạng.
3) Xã hội Venezuela hiện đang bị phân cực mạnh mẽ, một bên ủng hộ và một bên phản đối cuộc cách mạng Bolivar, một bên cánh hữu và một bên cánh tả. Bên cánh tả là giai cấp công nhân, nông dân và người nghèo Venezuela, những người đang đấu tranh để bảo vệ và thúc đẩy cuộc cách mạng. Bên cánh hữu là phe phản cách mạng Venezuela, do các chủ ngân hàng, địa chủ và nhà tư bản lãnh đạo, những người đã thành công trong việc lôi kéo một phần lớn tầng lớp trung lưu theo mình. Khoảng cách giữa hai phe đối lập là rất lớn. Khoảng cách đó không thể bị thu hẹp. Mọi nỗ lực thỏa hiệp đều vô ích.
4) Đế quốc Mỹ tiếp tục khuyến khích, hỗ trợ và tài trợ cho các lực lượng phản cách mạng trong nước, với hy vọng rằng họ có thể làm những việc bẩn thỉu cho mình. Nhưng Mỹ đã nhận ra một cách chính xác rằng nếu chỉ dựa trên lực lượng của chính họ thì phe đối lập trong nước quá yếu để có thể thành công. Do đó, Washington đang chuẩn bị một chiến dịch khủng bố, sử dụng các lực lượng bán quân sự Colombia phối hợp với các lực lượng phản cách mạng trong nước. Điều này tương đương với một lời tuyên chiến.
5) Sớm muộn gì, mọi việc cũng sẽ được giải quyết bằng một chiến thắng quyết định của bên này hoặc bên kia. Cuộc cách mạng vẫn chưa vượt qua điểm không thể quay đầu. Tất cả những thành quả mà quần chúng đạt được dưới chính phủ Chavez vẫn có thể bị xóa bỏ. Phong trào có thể bị đẩy lùi rất xa. Đó là điều mà phe phản cách mạng đang đấu tranh, trong khi giai cấp công nhân đang chiến đấu để đánh bại chúng. Vấn đề quyền lực vẫn chưa được định đoạt. Trong tương lai không xa, trận chiến quyết định sẽ phải diễn ra và quyết định ai chiến thắng.
6) Những kẻ phản cách mạng là ai? Đó chính là tầng lớp tư sản đã cai trị Venezuela hàng thập kỷ. Chúng đã cướp bóc và tàn phá đất nước, trong khi làm giàu cho bản thân bằng của cải do người lao động tạo ra. Chúng là những tay sai địa phương của chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Chúng chính là những chính trị gia và quan chức thối nát và tham nhũng mà Hugo Chavezđang chống lại. Nhờ vậy anh ấy đã trở thành người thể hiện ý chí của nhân dân Venezuela.
7) Chương trình của phe phản cách mạng là sự pha trộn giữa dối trá, lừa đảo và đạo đức giả. Chúng tuyên bố đứng về phía “dân chủ” nhưng lại phớt lờ thực tế rằng Chavez thường xuyên giành được đa số áp đảo trong mọi cuộc bầu cử. Chúng tuyên bố đứng về phía pháp quyền, nhưng lại liên tục vi phạm pháp luật đến mức còn dàn dựng đảo chính để lật đổ chính phủ được bầu cử dân chủ. Chúng tuyên bố đứng về phía trật tự, nhưng lại liên tục tạo ra sự hỗn loạn và mất trật tự để che đậy những âm mưu phản cách mạng của mình. Chúng tự nhận là những người Venezuela yêu nước nhưng đã bán đứng đất nước cho đế quốc Mỹ và cất giữ tài sản trong các tài khoản ngân hàng ở Florida. Giờ đây, chúng đang tích cực ủng hộ cuộc xâm lược của các lực lượng phản cách mạng nước ngoài vào Venezuela.
8) Trong cuộc đấu tranh giữa cách mạng và phản cách mạng, phe phản cách mạng có một lợi thế rất lớn: kiểm soát các điểm then chốt của nền kinh tế. Trong cái gọi là cuộc đình công (thực chất là cuộc đóng cửa nhà máy của giới chủ), các nhà tư bản Venezuela đã gây thiệt hại khủng khiếp cho nền kinh tế. Tổng thiệt hại lên tới hơn bảy tỷ dollar. Thêm vào đó, những kẻ tự xưng là “yêu nước” này đã chuyển hàng tỷ dollar sang các ngân hàng ở Florida, khiến cho nền kinh tế Venezuela thiếu hụt nguồn đầu tư cần thiết. Kết hợp với hành động phá hoại kinh tế này, chúng còn phá vỡ chuỗi phân phối thực phẩm, do ba hoặc bốn công ty độc quyền lớn kiểm soát, nhằm tạo ra tình trạng tăng giá giả tạo và khan hiếm các mặt hàng thực phẩm thiết yếu. Chúng đang rút cạn huyết mạch quý giá của Venezuela trong nỗ lực gây ra sự xáo trộn, thất nghiệp và đau khổ tối đa. Chúng tính toán rằng điều này sẽ làm giảm nhiệt huyết của quần chúng đối với cuộc cách mạng. Chúng cũng muốn gây ra hỗn loạn và mất trật tự, để tạo điều kiện cho một cuộc đảo chính của giới lãnh đạo quân đội nhằm “khôi phục trật tự”.
9) Yếu tố quyết định trong phương trình này là giai cấp công nhân. Công nhân Venezuela đã bắt đầu phản kháng lại sự tấn công của giới chủ. Họ đã chủ động và trong một số trường hợp đã chiếm giữ các nhà máy bị giới chủ bỏ hoang, bắt đầu đưa các yếu tố kiểm soát của công nhân vào một số công ty, thành lập các công đoàn dân chủ, buộc giới chủ phải trả lương và phúc lợi còn nợ. Những sáng kiến này cần được tiếp thu và nhân rộng. Chúng chỉ ra con đường phía trước.
10) Cái gọi là “lãnh đạo công đoàn” của CTV đang đóng một vai trò đặc biệt nguy hiểm. Những tay sai lao động tham nhũng và suy đồi của chủ nghĩa tư bản này từ lâu đã bán linh hồn cho giới chủ và CIA. Họ đã từ bỏ bất kỳ quyền nào để được coi là một phần hợp pháp của phong trào lao động. Họ cần phải bị loại bỏ khỏi phong trào.
11) Việc xây dựng UNT là một nhiệm vụ cấp bách. Chúng ta phải củng cố và xây dựng các công đoàn dân chủ và cung cấp cho họ một chương trình đấu tranh. Hãy xây dựng một liên đoàn công đoàn quy mô lớn! Hãy xây dựng một chương trình yêu cầu dựa trên những nhu cầu trước mắt của người lao động: đấu tranh chống lại việc đóng cửa nhà máy và thất nghiệp, chi phí sinh hoạt cao, v.v.
12) Gần đây, UNT đã công bố một chiến dịch nhằm tổ chức 80% lực lượng lao động vào các công đoàn (được Tổng thống Chavez công khai ủng hộ). Đây là một bước đi đúng hướng. Bằng cách tổ chức các tầng lớp chưa được tổ chức, Cách mạng có thể làm suy yếu bộ máy quan liêu công đoàn cánh hữu cũ kỹ và mục nát. Sáng kiến này cần được thực hiện mạnh mẽ ở mọi cấp độ. Đồng thời, cần kêu gọi những công nhân còn thuộc các công đoàn trực thuộc CTV đấu tranh để dân chủ hóa các công đoàn đó và gia nhập UNT. Trong trường hợp điều này không khả thi, cần thành lập các công đoàn dân chủ mới, nhưng luôn hướng đến mục tiêu tổ chức đại đa số công nhân, chứ không chỉ các tầng lớp tiên tiến nhất.
13) Để ngăn chặn hành vi phá hoại, lãng phí và tham nhũng, công nhân trong ngành công nghiệp phải bắt đầu thực hiện quyền kiểm soát đối với sản xuất. Các quan chức tham nhũng phải bị sa thải. Phải đưa ra tối hậu thư cho các nhà quản lý đứng về phía phản cách mạng và phá hoại sản xuất: Hoặc từ bỏ các hoạt động đó và phục vụ nhân dân, hoặc bị sa thải và mất lương hưu cùng tất cả các quyền lợi khác. Các trường hợp phá hoại nghiêm trọng phải bị xử lý bằng việc bắt giữ và bỏ tù. Các giám đốc tham nhũng và phản cách mạng phải được thay thế bằng những người trung thực và tận tâm với sự nghiệp cách mạng. Điều này chỉ có thể được thực hiện hiệu quả bằng cách đưa vào sự kiểm soát và quản lý dân chủ của công nhân.
14) Công nhân có thể điều hành ngành công nghiệp không? Những người hoài nghi về khả năng điều hành ngành công nghiệp của công nhân đã có câu trả lời. Chính công nhân đã đánh bại những nỗ lực phá hoại nền kinh tế của giới chủ trong cuộc đình công cách đây mười hai tháng. Công nhân của PDVSA đã chứng minh khả năng điều hành ngay cả những ngành công nghiệp lớn nhất và phức tạp nhất. Họ đã làm được điều đó với trình độ kỹ năng và năng lực cao.
15) Trong mọi trường hợp, giai cấp công nhân sẽ không đơn độc. Họ sẽ trông cậy vào sự giúp đỡ của đa số các kỹ sư, nhà khoa học, kỹ thuật viên và nhà quản lý trung thực, những người không phải là kẻ phá hoại hay phản cách mạng và thực sự mong muốn thấy một Venezuela thịnh vượng và thành công. Người dân Venezuela có nguồn tài năng và sự sáng tạo khổng lồ. Họ sẽ thu hút về phía mình tất cả những gì tốt đẹp nhất trong xã hội Venezuela, bao gồm cả những người ưu tú nhất trong giới trí thức. Tài năng sáng tạo của người dân dưới chế độ tư bản bị kìm hãm bởi một hệ thống đặt lợi nhuận của thiểu số lên trên lợi ích của đa số. Điều này cũng đúng với những người nắm giữ các vị trí quản lý ở cấp thấp hơn. Trong một nền kinh tế kế hoạch xã hội chủ nghĩa, kỹ năng của họ sẽ được sử dụng hiệu quả để áp dụng công nghệ và phương pháp hiện đại nhất nhằm thúc đẩy năng suất vì lợi ích của tất cả mọi người.
16) Công nhân nắm quyền kiểm soát sẽ ngay lập tức phơi bày tất cả tham nhũng, lãng phí và chủ nghĩa gia đình trị, lợi nhuận quá mức và đặc quyền của giới chủ. Hãy công khai sổ sách! Buộc tất cả các công ty phải tiết lộ lợi nhuận thực sự của họ. Hãy để công nhân có tất cả thông tin về lợi nhuận và đặc quyền béo bở, các vụ lừa đảo và trộm cắp. Điều này sẽ làm giảm đáng kể sự lãng phí và chuyển hướng các nguồn lực này vào sản xuất để phát triển Venezuela. Tuy nhiên, quyền kiểm soát của công nhân tự nó không thể giải quyết các vấn đề cơ bản của xã hội. Nó chỉ là một bước chuyển tiếp hướng tới quốc hữu hóa các phương tiện sản xuất và nền kinh tế kế hoạch.
17) Các yếu tố kiểm soát của công nhân đã tồn tại. Một số nhà máy bị giới chủ đóng cửa đã bị công nhân chiếm giữ. Trong thời gian phá hoại ngành công nghiệp dầu mỏ, ngay cả Hugo Chavez cũng bày tỏ sự ủng hộ khẩu hiệu “Nhà máy nào đóng cửa thì nó bị công nhân chiếm giữ”, mặc dù khi đó chính phủ không thực sự có bất kỳ hành động nghiêm túc nào để giải quyết vấn đề của những công nhân đã chiếm giữ các nhà máy. Những trường hợp kiểm soát riêng lẻ của công nhân chỉ có thể thành công một phần và tạm thời. Điều cần thiết là một kế hoạch sản xuất tổng thể có thể tích hợp các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế và các ngành sản xuất. Nhưng việc lập kế hoạch và tích hợp tổng thể như vậy ngay lập tức vấp phải rào cản của sự hỗn loạn tư bản chủ nghĩa (cái gọi là “thị trường”). Không thể có tiến bộ thực sự nào trừ khi vượt qua được những trở ngại này.
18) Quyền lực chính của phe phản cách mạng nằm ở việc chúng sở hữu các tư liệu sản xuất. Chúng vẫn đang tiếp tục kiểm soát các điểm then chốt trong nền kinh tế, và sử dụng điều đó để siết chặt cổ họng người dân Venezuela. Phá vỡ sự kìm kẹp kinh tế của giai cấp tư sản là cách duy nhất để ngăn chặn sự phá hoại kinh tế này và loại bỏ sự lãng phí và tham nhũng, vốn là hậu quả tất yếu của chủ nghĩa tư bản. Chừng nào phe phản cách mạng còn nắm giữ quyền lực kinh tế thì cuộc cách mạng sẽ chỉ có thể chiến đấu với một tay bị trói ra sau lưng.
19) Đất đai, ngân hàng, công ty bảo hiểm và các ngành công nghiệp lớn phải được quốc hữu hóa. Điều này có thể được thực hiện bằng cách ban hành luật khẩn cấp thông qua quốc hội, được hỗ trợ bởi lời kêu gọi người lao động tiếp quản từ bên dưới, thiết lập quyền kiểm soát của người lao động để ngăn chặn sự phá hoại của giới chủ và đảm bảo quá trình chuyển đổi hòa bình và trật tự sang nền kinh tế kế hoạch. Tổng thống Cộng hòa có thể giải thích bước đi này cho người dân bằng cách lên truyền hình để vạch trần lợi nhuận khổng lồ của giới chủ, sự lãng phí, tham nhũng và chủ nghĩa gia đình trị, sự phá hoại có hệ thống đối với nền kinh tế.
20) Bằng cách quốc hữu hóa các điểm then chốt của nền kinh tế và đặt nó dưới sự kiểm soát và quản lý dân chủ của giai cấp công nhân, chúng ta sẽ có thể đưa ra một kế hoạch sản xuất thực sự, huy động tất cả các nguồn lực sản xuất của Venezuela để đáp ứng nhu cầu của người dân: Có thể bắt đầu ngay lập tức một chương trình xây dựng cấp tốc nhà ở, trường học và bệnh viện, sử dụng nguồn thu đáng kể từ dầu mỏ của đất nước để tài trợ cho một kế hoạch đầu tư đầy tham vọng. Tình trạng thất nghiệp sẽ được xóa bỏ, và tất cả công dân sẽ có quyền và nghĩa vụ làm việc. Một kế hoạch như vậy, nhằm đảm bảo cải thiện ngay lập tức mức sống của đại đa số người dân, chỉ có thể thực hiện được trên cơ sở quốc hữu hóa. Bạn không thể lập kế hoạch cho những gì bạn không kiểm soát, và bạn không thể kiểm soát những gì bạn không sở hữu.
21) Nếu không có những bước đi quyết định để kiểm soát nền kinh tế, trong tương lai gần người dân Venezuela sẽ phải đối mặt với tình trạng hỗn loạn kinh tế, thất nghiệp và nghèo đói ngày càng gia tăng. Sự giàu có khổng lồ từ dầu mỏ của Venezuela sẽ không đủ để ngăn chặn điều này. Giới chủ có thể sử dụng quyền lực kinh tế của họ để phá hoại và tàn phá sự thịnh vượng của đất nước. Nhưng ngay cả khi không có điều đó, nỗ lực kết hợp các biện pháp quốc hữu hóa với nền kinh tế thị trường sẽ tạo ra những biến dạng và đặc biệt là lạm phát, làm mất đi những thành quả đạt được và gây ra sự xáo trộn kinh tế. Do đó, quốc hữu hóa các điểm then chốt của nền kinh tế là một biện pháp tự vệ hoàn toàn cần thiết và cấp bách mà đa số người dân sẽ ủng hộ để thực hiện nhằm bảo vệ các lợi ích thiết yếu nhất và quyền cơ bản nhất của họ – quyền được sống.
22) Bước đầu tiên phải là quốc hữu hóa các ngân hàng. Một phần quan trọng của hệ thống ngân hàng Venezuela nằm dưới sự kiểm soát của hai tập đoàn ngân hàng Tây Ban Nha. Hơn nữa, một phần lớn số tiền lưu thông trong hệ thống tài chính trong một năm thực chất là tiền của nhà nước, trực tiếp hoặc thông qua các công ty nhà nước, đặc biệt là PDVSA. Tuy nhiên, quyền kiểm soát các nguồn tài chính này nằm trong tay tư nhân và được sử dụng để tài trợ cho phản cách mạng và phá hoại nền kinh tế. Nếu không quốc hữu hóa các ngân hàng, việc lập kế hoạch kinh tế sẽ là bất khả thi. Kiểm soát tín dụng là một trong những đòn bẩy cơ bản nhất của nền kinh tế hiện đại. Nếu không có điều này, không thể đạt được bất cứ điều gì. Nhà nước phải biết có bao nhiêu tiền, nó đến từ đâu và nó đi về đâu. Kế toán quốc gia chặt chẽ là điều kiện tiên quyết cho một nền kinh tế kế hoạch.
23) Quốc hữu hóa các ngân hàng sẽ cho phép nhà nước thực hiện quyền kiểm soát thực sự chứ không phải chỉ là hình thức đối với nền kinh tế, kiểm soát dòng vốn và đầu tư vào những lĩnh vực phản ánh lợi ích của đa số và các yêu cầu khách quan của nền kinh tế. Chính các nhân viên ngân hàng có thể đóng vai trò then chốt trong quá trình quốc hữu hóa các ngân hàng. Họ hiểu rõ về các vụ lừa đảo và hoạt động đầu cơ vốn. Họ biết cách những kẻ phản cách mạng sử dụng những khoản tiền lớn cho mục đích phá hoại và âm mưu. Cần phải kêu gọi các nhân viên ngân hàng kiểm soát dòng vốn, đảm bảo việc chuyển giao ngân hàng diễn ra suôn sẻ và ngăn chặn các hành vi phá hoại.
24) Những thành quả của cuộc cách mạng là có thật và rõ ràng. Nhiều biện pháp quan trọng đã được thực hiện vì lợi ích của công nhân, nông dân và người nghèo, đặc biệt là cải cách ruộng đất và các kế hoạch y tế và giáo dục đã tiếp cận được hàng triệu người. Nhưng tất cả những thành quả này đang bị đe dọa. Chúng có thể bị đảo ngược và sẽ bị đảo ngược nếu phe phản cách mạng quay trở lại nắm quyền. Để đảm bảo những thành quả của cuộc cách mạng, nó phải làm sao để điều này không thể bị đảo ngược. Điều này có nghĩa là một sự thay đổi cơ bản trong xã hội. Điều này đặt ra câu hỏi về quyền lực.
25) Mọi cuộc cách mạng trong lịch sử cuối cùng đều phải trả lời câu hỏi: Ai nắm giữ quyền lực? Ai là chủ nhân của ngôi nhà? Chừng nào câu hỏi này chưa được trả lời, cuộc cách mạng vẫn chưa kết thúc. Bằng việc khởi xướng cuộc cách mạng Bolivar, Hugo Chavez đã thách thức tầng lớp đầu sỏ cũ. Quyền lực của họ đã bị thách thức nhưng không bị lật đổ hoàn toàn. Một cuộc đấu tranh khổng lồ đã bắt đầu, và đến nay vẫn chưa có kết quả cuối cùng. Mọi thứ đều phụ thuộc vào kết quả của cuộc đấu tranh này.
26) Về bản chất, vấn đề quyền lực có thể quy về một điều: Ai kiểm soát quyền lực nhà nước? Đó là câu hỏi quyết định. Xét cho cùng, nhà nước bao gồm các lực lượng vũ trang – quân đội, cảnh sát, v.v. Trong một chế độ tư bản chủ nghĩa thông thường, giai cấp tư sản kiểm soát nhà nước và sử dụng nó để đàn áp đa số xã hội và đảm bảo quyền lực cũng như đặc quyền của mình. Họ không chỉ kiểm soát quân đội và cảnh sát mà còn cả thẩm phán, bộ máy hành chính và mọi nhánh khác của cơ quan hành pháp.
27) Tuy nhiên, có những giai đoạn ngoại lệ trong lịch sử, những giai đoạn mà đấu tranh giai cấp rơi vào bế tắc, khi mọi việc không còn rõ ràng như vậy. Venezuela hiện đang trải qua một tình huống phức tạp như thế. Liệu nhà nước Venezuela có phải là một nhà nước tư sản? Chừng nào giai cấp tư sản còn là giai cấp thống trị, chừng nào chúng còn tiếp tục sở hữu và kiểm soát những điểm then chốt của nền kinh tế, chừng nào quyền lực kinh tế của chúng chưa bị phá vỡ, thì Venezuela vẫn là một quốc gia tư bản, và do đó nhà nước vẫn là một nhà nước tư sản. Điều này có nghĩa là cuộc cách mạng chưa được thực hiện đến cùng mà mới chỉ dừng ở giữa chừng, và do đó vẫn có thể bị đảo ngược.
28) Nhà nước vẫn là một nhà nước tư sản, nhưng là một nhà nước tư sản với những đặc điểm riêng biệt. Đặc điểm riêng biệt nhất là giai cấp tư sản – ít nhất là tạm thời – đã mất quyền kiểm soát đối với những bộ phận quan trọng của nhà nước. Điều này nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng nó chỉ là biểu hiện của một mâu thuẫn thực sự tồn tại trong xã hội. Xã hội Venezuela bị chia rẽ sâu sắc. Sự phân cực giai cấp cực đoan ảnh hưởng đến mọi thứ – kể cả nhà nước, bản thân nó cũng bị chia rẽ. Một bộ phận quân đội đã đứng về phía cuộc cách mạng Bolivar. Điều này bao gồm đại đa số binh lính thường, các hạ sĩ quan, nhưng cũng có một số lượng đáng kể các sĩ quan, như chính Chavez. Điều này tạo ra những khó khăn to lớn cho giai cấp tư sản Venezuela, những người không có được sự kiểm soát chặt chẽ đối với quân đội và tầng lớp sĩ quan như ở Anh hay Mỹ.
29) Nhiều sĩ quan chân thành ủng hộ Cách mạng. Các cấp bậc cao hơn sẽ bị thanh trừng sau sự sụp đổ của cuộc đảo chính tháng 4 năm 2002. Nhìn chung, tâm trạng chung là không thuận lợi cho phe phản cách mạng. Mối đe dọa từ bên ngoài do chủ nghĩa đế quốc Mỹ và Colombia gây ra sẽ khơi dậy bản năng chiến đấu tự nhiên của quân đội và tập hợp họ xung quanh Tổng thống. Phe phản cách mạng, ít nhất là vào thời điểm hiện tại, đang ở trong một vị thế khó khăn. Nhưng từ bên ngoài thì khó có thể nói được tương quan lực lượng thực sự trong quân đội như thế nào. Điều này chỉ có thể được làm rõ qua các sự kiện.
30) Xét cho cùng, tương quan lực lượng bên trong quân đội được quyết định bởi tương quan lực lượng giai cấp trong xã hội. Mức độ mà Cách mạng tiến lên và giáng những đòn quyết định vào kẻ thù, cả trong và ngoài nước, mức độ mà quần chúng được khích lệ và hoạt động tích cực, thì cánh cách mạng trong lực lượng vũ trang sẽ can đảm và mạnh lên. Nhưng sự do dự và thoái lui sẽ làm nản lòng cánh cách mạng và khuyến khích phe phản cách mạng.
31) Chavez và những người ủng hộ ông đang dựa vào sự ủng hộ của quần chúng để giáng những đòn mạnh vào giới tài phiệt và chủ nghĩa đế quốc. Ban đầu họ không có quan điểm xã hội chủ nghĩa, mà chỉ có ý niệm về việc xóa bỏ tham nhũng và hiện đại hóa Venezuela. Họ muốn một xã hội công bằng, chính trực và bình đẳng hơn, nhưng lại cho rằng điều này có thể đạt được mà không cần phá vỡ những giới hạn của chủ nghĩa tư bản. Nhưng điều này ngay lập tức đưa họ vào xung đột với giai cấp tư sản và chủ nghĩa đế quốc. Quần chúng xuống đường và tạo ra một động lực hoàn toàn khác cho quá trình này. Phong trào quần chúng đã tạo động lực cho Chavez và ngược lại, ông đã khuyến khích phong trào theo hướng cách mạng.
32) Khi Hugo Chavez thành lập Phong trào Bolivar, ông đã tìm cách dọn sạch cái chuồng ngựa thối nát của Augean, thứ vốn là nền tảng chính trị của Venezuela. Đây là một mục tiêu hạn chế và rất khiêm tốn nhưng nó đã vấp phải sự kháng cự dữ dội từ tầng lớp đầu sỏ cầm quyền và tay sai của họ. Do đó giới giàu có và quyền lực ghét cay ghét đắng ông, nhưng quần chúng lại trung thành và dành tình yêu thương cho ông. Lần đầu tiên, Hugo Chavez đã cho người nghèo và những người bị áp bức một tiếng nói và chút hy vọng. Đó là bí quyết cho lòng tận tụy và trung thành phi thường mà họ dành cho ông. Ông đã khơi dậy sức sống trong họ và họ nhìn thấy chính mình trong ông.
33) Điều đó giải thích cho lòng căm thù tột độ mà giai cấp thống trị dành cho Chavez. Đó là lòng căm thù của người giàu đối với người nghèo, của kẻ bóc lột đối với người bị bóc lột. Đằng sau lòng căm thù này là nỗi sợ hãi – nỗi sợ mất đi của cải, quyền lực và đặc quyền. Đây là một vực sâu không thể thu hẹp bằng những lời lẽ tốt đẹp. Đó là sự phân chia giai cấp cơ bản trong xã hội.
34) Cuộc Cách mạng đại diện cho dân chủ. Nhưng cuộc đấu tranh kiên định vì dân chủ chắc chắn sẽ đưa cuộc Cách mạng vào xung đột với các lợi ích nhóm của địa chủ, ngân hàng, tư bản và chủ nghĩa đế quốc. Điều đó có nghĩa là, nếu nền dân chủ cách mạng muốn đạt được mục tiêu của mình, nó phải sẵn sàng vượt ra ngoài ranh giới của chủ nghĩa tư bản. Nó phải hành động để phá hủy quyền lực kinh tế của tầng lớp đầu sỏ. Thất bại trong việc này chắc chắn sẽ dẫn đến sự thắng lợi của phản cách mạng và sự xóa sổ hoàn toàn nền dân chủ cách mạng ở Venezuela.
35) Mặc dù họ luôn miệng ca ngợi dân chủ trong từng câu chữ, nhưng tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc ở Venezuela lại là kẻ thù của dân chủ. Họ muốn một nền “dân chủ” trong đó bất cứ ai cũng có thể nói những gì mình thích miễn là thiểu số giàu có quyết định mọi việc. Giai cấp duy nhất thực sự quan tâm đến dân chủ là giai cấp công nhân và các đồng minh tự nhiên của họ, những người nông dân nghèo và người nghèo thành thị. Nền dân chủ đích thực chỉ đạt được khi quyền lực của tầng lớp đầu sỏ bị tiêu diệt vĩnh viễn và quyền lực nằm trong tay giai cấp công nhân. Điều cần thiết không phải là thứ hư cấu rỗng tuếch của nền dân chủ hình thức tư sản, nơi quyền lực thực sự nằm trong tay các chủ ngân hàng và nhà tư bản, mà là một nền dân chủ đích thực của giai cấp công nhân, dựa trên việc quốc hữu hóa đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp lớn cùng một kế hoạch sản xuất dân chủ.
36) Chương trình trước mắt phải là: a) Sáp nhập các ngân hàng và quốc hữu hóa hệ thống ngân hàng,
b) Sáp nhập các công ty bảo hiểm và quốc hữu hóa lĩnh vực tài chính,
c) Bãi bỏ bí mật thương mại: công khai sổ sách!
d) Người lao động kiểm soát và quản lý PVDSA và tất cả các công ty lớn khác, và quốc hữu hóa tất cả các lĩnh vực khác của ngành công nghiệp hóa dầu, khí đốt và năng lượng,
e) Tổ chức người dân thành các hiệp hội người tiêu dùng và hợp tác xã để kiểm soát giá cả và phân phối thực phẩm và các sản phẩm khác, điều này có thể được thực hiện thông qua quốc hữu hóa các độc quyền kiểm soát chuỗi phân phối thực phẩm,
f) Quốc hữu hóa đất đai, trưng thu các điền trang lớn và thành lập các hợp tác xã nông dân để điều hành nông nghiệp,
g) Quốc hữu hóa tất cả các công ty vận tải lớn và tạo ra một hệ thống vận tải thống nhất,
h) Nhà nước độc quyền thương mại quốc tế.
37) Đế quốc Mỹ đang chơi trò mèo vờn chuột với Venezuela. Sau khi bị đánh bại trong hai cuộc tấn công trực diện, nó đang dùng đến các phương pháp bao vây. Nó đang gây áp lực lên các chính phủ khác ở Mỹ Latinh để cùng cô lập cách mạng Venezuela, nó coi đây là điểm nóng nguy hiểm cho sự bất mãn của quần chúng trên khắp lục địa. Nó đang đe dọa sẽ làm cho Venezuela phải quỳ gối bằng các biện pháp trừng phạt kinh tế. Đồng thời, nó đang tích cực chuẩn bị một chiến dịch khủng bố và lật đổ.
38) Vì sợ tự mình can thiệp, Washington đang tích cực cấu kết với giới lãnh đạo Colombia, không chỉ để cô lập Venezuela, gây áp lực lên nước này mà còn để chuẩn bị can thiệp trực tiếp vào cuộc cách mạng Venezuela. Họ ráo riết lên âm mưu kế hoạch thông qua Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) nhằm can thiệp vào công việc nội bộ của Venezuela. Vai trò của OAS giống như một “người hàng xóm thân thiện” khuyên một người đang bị băng cướp tấn công nên đứng yên và đừng la hét quá to, vì điều đó chỉ làm bọn cướp tức giận và gây rối cả khu phố. Với những “người bạn” như vậy, người dân Venezuela chẳng cần có kẻ thù!
39) Tất nhiên, cần phải sử dụng ngoại giao – thực hiện mọi biện pháp có thể để ngăn chặn sự cô lập đối với Venezuela, phát triển quan hệ hữu nghị, thương mại, v.v., với Argentina, Brazil và, tất nhiên, với Cuba. Tuy nhiên, sẽ là vô cùng thiển cận nếu chỉ dựa vào điều này. Chính phủ có thể thay đổi, và họ có thể bị gây áp lực bởi chủ nghĩa đế quốc. Không có gì đảm bảo rằng điều này sẽ không xảy ra trong trường hợp của Brazil hay Argentina.
40) Xét cho cùng, đồng minh thực sự duy nhất của nhân dân Venezuela là giai cấp công nhân và nông dân bị áp bức ở Mỹ Latinh. Để bảo vệ cuộc cách mạng Venezuela, họ mới là lực lượng luôn có thể luôn được tin cậy để dựa vào chứ không phải là chính phủ của họ. Cuối cùng, sự bảo vệ thực sự cho cuộc cách mạng Venezuela không nằm ở ngoại giao mà ở một chính sách cách mạng và quốc tế nhất quán nhằm lan rộng cuộc cách mạng khắp Mỹ Latinh và xa hơn nữa.
41) Tổng thống Chavez đã dũng cảm đứng lên chống lại đế quốc. Ông đã nói: “Nếu có sự can thiệp của đế quốc, chúng ta sẽ chiến đấu để chống lại chúng cho dù cả trăm năm.” Chắc chắn quần chúng sẽ sẵn sàng hy sinh lớn lao nhất cho cuộc cách mạng. Họ đã được thức tỉnh về đời sống chính trị và được trao niềm hy vọng mới cùng ý thức về phẩm giá làm người. Do đó, quần chúng có nguồn năng lượng cách mạng dồi dào. Đây là điều mà đế quốc và những kẻ phản cách mạng không thể hiểu được. Tuy nhiên, chỉ dựa vào sự sẵn lòng hy sinh của quần chúng là một sai lầm. Quần chúng chỉ có thể hy sinh “ngày hôm nay” của họ cho “ngày mai” đến một mức độ nhất định. Điều này phải luôn được ghi nhớ.
42) Cuối cùng, vấn đề kinh tế là yếu tố quyết định. Chỉ riêng năm 2003, GDP của Venezuela đã giảm 18%, bất chấp giá dầu cao. Theo một số tính toán, mức sống đã giảm xuống mức của những năm 1950. Bằng những phương tiện này, phe phản cách mạng đang cố gắng làm suy yếu sự ủng hộ dành cho chính phủ, họ đổ lỗi cho chính phủ về những hậu quả do chính hành động phá hoại của họ gây ra. Cho đến nay, các kế hoạch của phe phản cách mạng vẫn chưa thành công. Quần chúng vẫn trung thành tuyệt đối với cách mạng và Tổng thống Hugo Chavez. Nhưng tình trạng như vậy không thể kéo dài mãi mãi.
43) Hiện tại, nền kinh tế Venezuela được hỗ trợ bởi giá dầu tăng cao. Năm 2003, giá một thùng dầu Venezuela (25,65 dollar) cao hơn khoảng 17% so với năm trước. Tổng thống Chavez đã cố gắng giảm thiểu tác động của cuộc khủng hoảng bằng cách áp dụng kiểm soát giá cả và tỷ giá hối đoái. Một phần thu nhập của PDVSA đã được chuyển hướng sang các chương trình xã hội và nhà ở. Kiểm soát tỷ giá hối đoái nghiêm ngặt đã giúp tăng doanh thu nội địa của Ngân hàng Trung ương Venezuela (BCV) từ 13 tỷ dollar vào tháng Giêng lên 22 tỷ dollar hiện nay. Việc phá giá tỷ giá dollar chính thức từ 1.600 xuống 1.920 bolivar cũng đã góp phần vào sự tăng trưởng này. Tốc độ tăng trưởng đang tăng mạnh, mặc dù điều này một phần phản ánh sự phục hồi tự nhiên sau sự sụt giảm mạnh do cuộc đình công của giới chủ gây ra.
44) Những biện pháp này đã phần nào thành công trong việc cải thiện điều kiện sống của quần chúng. Chúng đã giúp kéo dài thời gian nhưng sẽ phải trả giá. Trên cơ sở chủ nghĩa tư bản, những biện pháp như vậy thường dẫn đến hậu quả lạm phát. Đồng bolivar đang giảm mạnh trên thị trường chợ đen. Lạm phát đang tăng ở mức 27% mỗi năm – mức cao nhất trong khu vực. Về lâu dài, điều này là không bền vững. Sớm muộn gì nó cũng sẽ dẫn đến những cuộc khủng hoảng kinh tế mới và nghiêm trọng, tình trạng thiếu hàng hóa và thất nghiệp. Vì vậy, vấn đề cơ bản vẫn còn đó.
45) Nếu cuộc cách mạng không tiến triển, nếu nó không nắm giữ được những vị trí then chốt trong nền kinh tế, thì sự gia tăng thất nghiệp và nghèo đói có thể làm suy yếu tinh thần chiến đấu của quần chúng. Hiện tại, điều này dường như chưa xảy ra. Sự phục hồi kinh tế đã tạo ra một khoảng thời gian để thở. Quần chúng vẫn trung thành tuyệt đối với Chavez. Tương quan lực lượng giai cấp vẫn có lợi cho cách mạng và bất lợi cho phản cách mạng. Nhưng điều này có thể thay đổi. Nếu quần chúng không thấy một sự thay đổi cơ bản, và trên hết là hành động quyết đoán chống lại phe phản cách mạng, thì sự thất vọng và chán nản có thể xuất hiện. Con lắc có thể quay trở lại phía cánh hữu.
46) Bắt đầu từ những tầng lớp ít ý thức, chưa được tổ chức, một tâm trạng thờ ơ có thể lan rộng trong quần chúng. Không thấy tiến bộ thực sự, công nhân có thể trở nên mệt mỏi và thất vọng. Với mỗi bước thụt lùi, phe phản động sẽ lấy thêm can đảm và chuyển sang tấn công. Những phần tử dao động có thể chuyển sang ủng hộ phản cách mạng. Tâm trạng này có thể lan truyền đến nhà nước. Một số “bạn bè” của cách mạng trong các tầng lớp cao hơn của bộ máy quan liêu, quân đội và cảnh sát, có thể bỏ rơi Tổng thống và chuyển sang phe phản cách mạng, cáo buộc rằng cách mạng đã bị “những kẻ cực đoan” chiếm đoạt và chỉ mang lại hỗn loạn. Báo chí phản động sẽ tăng cường chiến dịch bôi nhọ và vu khống. Khi đó, sân khấu sẽ được chuẩn bị cho một cuộc đảo chính phản cách mạng dưới danh nghĩa “Trật tự”.
47) Quần chúng đã dốc hết sức lực để đưa cuộc cách mạng đến vị trí hiện tại. Cuộc cách mạng đã đi được một chặng đường dài, nhưng điểm quyết định vẫn chưa được vượt qua, và vẫn còn nguy cơ thực sự là toàn bộ quá trình có thể bị đảo ngược. Nhận thức về điều này đang ngày càng tăng lên ở cấp cơ sở. Sự thất vọng đang gia tăng trong giới hoạt động. Đây là một lời cảnh báo. Sự thất vọng này có thể dẫn đến tâm trạng thiếu kiên nhẫn và những hành động cực tả từ một bộ phận các nhà hoạt động đã đi trước phần còn lại của giai cấp. Điều này có thể gây ra những hậu quả tiêu cực cho cuộc cách mạng.
48) Phản động đã bị đánh bại, nhưng nó chưa biến mất. Nó đang chờ đợi một tình huống thuận lợi hơn để hành động. Ý tưởng cho rằng có thể xoa dịu phản cách mạng bằng cách thể hiện sự “ôn hòa” là vô cùng ngu ngốc và hoàn toàn phản tác dụng. Phản cách mạng và chủ nghĩa đế quốc không thể bị xoa dịu bằng những lời lẽ ngọt ngào. Thực tế này được chứng minh bằng vụ bê bối liên quan đến các nhóm bán quân sự Colombia. Điều cần thiết không phải là “ôn hòa” mà là hành động quyết đoán mới.
49) Cuộc cách mạng đã thu hút được nhiều bạn bè. Hầu hết trong số họ đều chân thành và trung thực. Nhưng một số “người bạn” này lại không hành động vì lợi ích của cuộc cách mạng. Họ hoàn toàn không phải là những nhà cách mạng, mà là những người theo chủ nghĩa cải cách. Và số phận lịch sử của chủ nghĩa cải cách luôn là đạt được những kết quả trái ngược hoàn toàn với những gì nó dự định. Tất nhiên, họ được dẫn dắt bởi những ý định tốt đẹp nhất. Nhưng con đường dẫn đến một nơi rất ấm áp lại được lát bằng những ý định tốt đẹp như vậy.
50) Phe cải cách nói rằng chúng ta không được làm bất cứ điều gì gây hấn với đế quốc, chúng ta phải thận trọng và khéo léo, v.v… Nhưng lập luận về việc “gây hấn” với đế quốc là sai lầm tận gốc. Đế quốc không cần bị khiêu khích. Chúng đã thù địch với cách mạng ngay từ ngày đầu tiên. Chúng không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để tấn công nó. Chúng đã tổ chức hai cuộc đảo chính bất thành và đang chuẩn bị cuộc đảo chính thứ ba dưới danh nghĩa trưng cầu dân ý. Cái kích động chúng không phải bài phát biểu này hay hành động kia mà chính là sự tồn tại của cuộc cách mạng. Không điều gì có thể làm vừa lòng chúng cho đến khi cách mạng bị tiêu diệt.
51) Những “người bạn” giả tạo của cuộc cách mạng và những kẻ theo chủ nghĩa Marx giả danh lập luận rằng, vì cuộc cách mạng Venezuela là dân chủ nhân dân chứ không phải xã hội chủ nghĩa, nên nó không thể hành động chống lại quyền sở hữu tư nhân. Đây hoàn toàn là ngụy biện. Cuộc Cách mạng Mỹ thế kỷ 18 là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản, nhưng những người cách mạng năm 1776 đã không ngần ngại tịch thu tài sản của những người ủng hộ Vương miện nước Anh. Sau Nội chiến Mỹ, chính phủ Hoa Kỳ đã không ngần ngại tịch thu tài sản lên tới hàng tỷ dollar theo thời giá hiện nay của những chủ nô miền Nam. Những ví dụ này từ lịch sử Mỹ cho thấy rõ ràng rằng các yêu cầu của cuộc cách mạng vượt lên trên cái gọi là quyền thiêng liêng về tài sản.
52) Từ bao giờ mà quyền sở hữu tài sản của một thiểu số bóc lột và áp bức lại có trọng lượng hơn nhu cầu của đại đa số? Dân chủ có nghĩa là sự cai trị của đa số. Và chúng ta ủng hộ nền dân chủ nhất quán. Cuộc cách mạng Venezuela, noi theo tấm gương tuyệt vời của Cách mạng Mỹ, cũng sẽ không ngần ngại thực hiện các biện pháp để loại bỏ quyền lực kinh tế của thiểu số phản cách mạng.
53) Một lập luận thường được những người theo chủ nghĩa cải cách sử dụng là cần phải giành được sự ủng hộ của tầng lớp trung lưu và do đó chúng ta không nên đi quá xa trong việc tấn công chủ nghĩa tư bản. Nửa đầu của tuyên bố này là đúng, nhưng nó lại mâu thuẫn trực tiếp với nửa sau. Việc giành được sự ủng hộ của một bộ phận lớn tầng lớp trung lưu là khả thi và cần thiết, nhưng ta sẽ không bao giờ thành công nếu chấp nhận các chính sách của những người theo chủ nghĩa cải cách, vốn chỉ làm đại đa số tiểu tư sản xa lánh và đẩy họ vào vòng tay của phe phản cách mạng.
54) Các giai cấp bóc lột chỉ là một thiểu số nhỏ trong xã hội. Chúng không thể cai trị nếu không có sự giúp đỡ của một số lượng lớn các tầng lớp bóc lột phụ ở cấp thấp hơn. Bằng quyền lực kinh tế và sự kiểm soát các phương tiện truyền thông đại chúng, chúng đã huy động quần chúng nhân dân trung lưu Venezuela chống lại cuộc cách mạng. Dưới chiêu bài “dân chủ” giả tạo, chúng đã tổ chức các cuộc bạo loạn và đụng độ đường phố. Lực lượng tiên phong của chúng là con cái của người giàu – những “ sifrinos ” – những kẻ ăn bám giàu có, cuồng tín chống lại quần chúng. Tầng lớp tiểu tư sản phẫn nộ trước những nhượng bộ dành cho người nghèo, mà chúng coi là mối đe dọa đến đặc quyền của chính mình. Chúng làm ầm ĩ khi cần thiết, nhưng thực chất chúng chỉ là bụi đất, dễ dàng tan biến khi đối mặt với phong trào của quần chúng.
55) Tuy nhiên, tầng lớp tiểu tư sản không phải là một giai cấp đồng nhất. Có những mâu thuẫn nội bộ trong tầng lớp trung lưu, thể hiện qua sự chia rẽ trong phe đối lập. Tầng lớp trên của trung lưu bao gồm những thành phần đặc quyền – luật sư giàu có, giáo sư đại học, giám đốc ngân hàng và chính trị gia – những người thân cận với tầng lớp đầu sỏ và là những người phục vụ tận tụy của họ. Tầng lớp dưới – những tiểu thương, nông dân, nhân viên ngân hàng, v.v. – gần gũi hơn với giai cấp công nhân và có thể được thuyết phục. Tuy nhiên, cách để thuyết phục tầng lớp dưới của tiểu tư sản không phải là nhượng bộ trước những người lãnh đạo của họ (thực chất là những kẻ bóc lột chính trị) mà là chủ động tấn công các chủ ngân hàng và nhà tư bản lớn, thể hiện thái độ kiên quyết và dứt khoát tuyệt đối.
56) Một bộ phận phe đối lập bao gồm những người đã bị phe phản cách mạng lừa dối. Có thể thuyết phục họ về phe cách mạng. Tuy nhiên, cách để thuyết phục họ là thực hiện các biện pháp tịch thu tài sản của các nhà tư bản lớn và áp dụng các biện pháp vì lợi ích của các tiểu thương và trung nông. Họ phải được thuyết phục rằng cuộc cách mạng là bất khả chiến bại và lợi ích của họ sẽ được phục vụ tốt nhất bằng cách liên kết với giai cấp công nhân chống lại các ngân hàng lớn và các tập đoàn độc quyền.
57) Cái gọi là “dân chủ” tư sản là một trò lừa bịp khổng lồ, đằng sau đó ẩn chứa CHẾ ĐỘ ĐỘC TÀI CỦA ĐẠI TƯ BẢN. Chế độ độc tài này không chỉ áp bức giai cấp công nhân mà còn cả giai tầng trung lưu. Điều cần thiết không phải là trò lừa bịp rỗng tuếch của nền dân chủ tư sản hình thức – trong đó quyền lực thực sự nằm trong tay các ngân hàng lớn và các tập đoàn độc quyền – mà là một nền dân chủ thực sự – một nền dân chủ của giai cấp công nhân, dựa trên quyền sở hữu tập thể đất đai, ngân hàng và công nghiệp.
58) Cần phải làm rõ rằng các biện pháp quốc hữu hóa này chỉ nhằm vào các nhà tư bản lớn, các chủ ngân hàng và các chủ đất. Chúng tôi không có ý định quốc hữu hóa các doanh nghiệp nhỏ, trang trại hoặc cửa hàng. Những doanh nghiệp này không đóng vai trò độc lập trong nền kinh tế, vì chúng hoàn toàn phụ thuộc vào các ngân hàng lớn, siêu thị, v.v. Chúng tôi sẽ kêu gọi các chủ cửa hàng nhỏ, v.v., ủng hộ chương trình quốc hữu hóa vì nó phục vụ lợi ích của họ.
59) Việc quốc hữu hóa các ngân hàng sẽ cho phép chính phủ cấp tín dụng dễ dàng và giá rẻ cho các doanh nghiệp nhỏ. Việc quốc hữu hóa các nhà máy sản xuất phân bón lớn sẽ cho phép chính phủ bán phân bón giá rẻ cho nông dân. Và bằng cách loại bỏ các trung gian và quốc hữu hóa các siêu thị lớn, các công ty phân phối và vận tải, chúng ta có thể cung cấp cho nông dân một thị trường đảm bảo và mức giá công bằng cho sản phẩm của họ, đồng thời giảm giá thành cho người tiêu dùng.
60) Chẳng ai mù quáng hơn những kẻ không chịu nhìn. Bất chấp tất cả, vẫn còn những kẻ tiếp tục chủ trương làm chậm tiến độ cách mạng để xoa dịu phản cách mạng và chủ nghĩa đế quốc. Quan điểm của họ có thể chân thành, nhưng họ đang đưa ra lời khuyên sai lầm và nguy hiểm. Không thể dừng cuộc cách mạng giữa chừng. Không thể làm một cuộc cách mạng nửa vời. Hoặc cuộc cách mạng phải được tiến hành đến cùng, hoặc nó phải diệt vong.
61) Những người theo chủ nghĩa cải cách tự cho mình là những người theo chủ nghĩa hiện thực vĩ đại. Trên thực tế, họ là những người theo chủ nghĩa không tưởng mù quáng nhất. Họ muốn một chủ nghĩa tư bản “nhân đạo hơn”. Việc đòi hỏi chủ nghĩa tư bản phải nhân đạo cũng giống như yêu cầu con hổ ăn cỏ thay vì thịt. Không phải ngẫu nhiên mà các nhà tư bản Venezuela là kẻ thù cay đắng nhất của cuộc cách mạng Bolivar. Không phải ngẫu nhiên mà họ tìm mọi cách để phá hủy nó và lật đổ Chavez. Họ không bao giờ có thể hòa giải với cuộc cách mạng. Lời lẽ hoa mỹ sẽ không thuyết phục được họ. Họ phải bị đánh bại và tước vũ khí. Quyền lực kinh tế của họ phải bị chấm dứt. Không còn cách nào khác.
62) Hiện tại, như chính Chavez đã chỉ ra, cuộc cách mạng Venezuela giống như Sisyphus, nhân vật trong thần thoại Hy Lạp, người đã đẩy một tảng đá nặng lên đỉnh một ngọn núi dốc, nhưng rồi nó lại lăn xuống. Chỉ cần một chút nỗ lực, tảng đá có thể được đẩy qua đỉnh núi và vấn đề sẽ được giải quyết. Nhưng nếu chúng ta dừng lại, tảng đá sẽ trượt xuống và đè bẹp nhiều người trong quá trình đó.
63) Chỉ có phong trào cách mạng của quần chúng từ dưới lên mới ngăn cản được phản cách mạng thắng thế trong cuộc đảo chính tháng 4 năm 2002. Quần chúng đã đánh bại phe phản động và đế quốc. Vào thời điểm đó, việc giáng một đòn quyết định vào phe phản động, vốn đã bị chia rẽ và mất tinh thần, lẽ ra rất dễ dàng. Mọi chuyện đã kết thúc nếu như Tổng thống chỉ cần nhấc ngón tay út lên. Giai cấp công nhân có thể nắm quyền một cách hòa bình, không đổ máu hay nội chiến. Thật không may, cơ hội đó đã bị bỏ lỡ. Cuộc cách mạng tỏ ra rất ôn hòa và thận trọng.
64) Kết quả là gì? Sự ôn hòa và thận trọng này có gây ấn tượng với phe phản cách mạng không? Có làm họ nguôi ngoai không? Không. Nó còn khuyến khích họ. Phe phản cách mạng tập hợp lại và chuẩn bị một cuộc tấn công mới, cái gọi là “cuộc đình công” nhằm làm tê liệt nền kinh tế. Ai cũng biết rằng “cuộc đình công” này được CIA tổ chức và lên kế hoạch với sự giúp đỡ của các ông trùm Venezuela và các quan chức công đoàn tham nhũng. Một lần nữa, nỗ lực này đã bị phong trào cách mạng của công nhân Venezuela đánh bại.
65) Sau cuộc đảo chính đầu tiên, Hugo Chavez đã cố gắng hòa giải với phe phản động. Ông đã cố gắng đàm phán với họ và thậm chí còn phục chức cho các giám đốc cũ của PVDSA. Họ đã đáp lại ông bằng cách tổ chức cuộc đình công của giới chủ, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Venezuela. Chúng ta có thể rút ra bài học gì từ điều này? Liệu chúng ta có kết luận rằng thái độ hòa giải là cách duy nhất để vô hiệu hóa phản cách mạng và chủ nghĩa đế quốc? Chỉ có kẻ ngốc mới nói như vậy. Kết luận thực sự cần rút ra là sự yếu đuối sẽ dẫn đến sự xâm lược.
66) Kinh nghiệm cho thấy rằng nền tảng vững chắc duy nhất của cuộc cách mạng là quần chúng, và ở hàng ngũ đầu tiên của quần chúng là giai cấp công nhân. Quần chúng muốn bảo vệ Chavez. Họ làm điều đó như thế nào? Chỉ bằng cách đẩy mạnh phong trào từ dưới lên, thành lập các ủy ban hành động, học cách sử dụng vũ khí. Cách để giúp Chavez là tiến hành một cuộc đấu tranh không khoan nhượng chống lại kẻ thù của cách mạng, lật đổ chúng khỏi các vị trí quyền lực mà chúng đang nắm giữ và mở đường cho một cuộc cải tổ triệt để xã hội.
67) Nói cách khác, chìa khóa thành công nằm ở việc phát triển và củng cố phong trào độc lập của giai cấp công nhân, và trên hết là xây dựng cánh Mác-xít cách mạng của phong trào. Lời khuyên của chúng tôi dành cho công nhân Venezuela là: chỉ tin tưởng vào sức mạnh và lực lượng của chính mình! Chỉ tin tưởng vào phong trào cách mạng của quần chúng! Đó là sức mạnh duy nhất có thể quét sạch mọi trở ngại, đánh bại phản cách mạng và bắt đầu nắm quyền. Đó là sự đảm bảo duy nhất cho thành công.
68) Phe phản động hiện đang ở thế yếu, nhưng một con thú bị dồn vào đường cùng có thể rất nguy hiểm. Chúng đang tuyệt vọng, và tâm trạng tuyệt vọng này của phe đối lập có thể dẫn đến những phương pháp tuyệt vọng. Giờ đây, rõ ràng là chúng đang âm mưu với Washington và các đặc vụ Colombia của họ để ám sát Chavez và tạo ra hỗn loạn như bước đầu tiên cho một cuộc đảo chính mới. Phong trào quần chúng cần phải hết sức cảnh giác để ngăn chặn các kế hoạch phản cách mạng. Chỉ có hành động quyết đoán của quần chúng mới có thể vô hiệu hóa phản cách mạng và làm cho nó trở nên vô hại.
69) Cách duy nhất để đưa cuộc cách mạng đến cùng là từ dưới lên. Nhiệm vụ cấp bách nhất là thành lập các ủy ban hành động – các ủy ban bảo vệ cách mạng. Nhưng trong tình hình hiện nay, các ủy ban này phải được trang bị vũ khí . Dân quân nhân dân là khẩu hiệu của thời điểm này. Chỉ có tự vũ trang thì cách mạng mới có thể tự vệ trước kẻ thù.
70) Chavez đã kêu gọi trang bị vũ khí cho giai cấp công nhân. Ông nói: “Mỗi ngư dân, mỗi sinh viên, mỗi thành viên của nhân dân, phải học cách sử dụng súng trường, bởi vì đó là ý tưởng về một nhân dân vũ trang cùng với Lực lượng Vũ trang Quốc gia để bảo vệ chủ quyền của mảnh đất thiêng liêng Venezuela.” Điều này hoàn toàn đúng. Một dân tộc không sẵn sàng bảo vệ tự do của mình bằng vũ khí thì không xứng đáng được tự do. Việc trang bị vũ khí cho toàn dân là điều kiện tiên quyết, không chỉ để bảo vệ cuộc cách mạng chống lại kẻ thù trong và ngoài nước, mà còn để đưa cuộc cách mạng đến cùng và bảo vệ các quyền dân chủ của nhân dân.
71) Lời nói của Tổng thống Chavez cần được biến thành hành động ngay lập tức. Trước mối đe dọa từ các kẻ thù của Cách mạng trong cũng như ngoài nước, chính phủ cần thành lập các trường huấn luyện quân sự đặc biệt cho người dân. Các sĩ quan có năng lực, trung thành với Cách mạng phải cung cấp sự huấn luyện cần thiết về sử dụng vũ khí, chiến thuật và chiến lược. Cách duy nhất để đối phó với mối đe dọa xâm lược là thành lập lực lượng dân quân quần chúng. Mỗi khu công nhân, mỗi nhà máy, mỗi làng mạc, mỗi trường học phải trở thành thành trì của Cách mạng, sẵn sàng chiến đấu.
72) Vấn đề nhà nước là vấn đề cơ bản nhất. Chính Tổng thống cũng đã phàn nàn về việc phá hoại có hệ thống bộ máy quan liêu – việc phá hoại quốc hội bằng cách cản trở hoạt động của phe đối lập, các thẩm phán phản động, cảnh sát, v.v. Làm sao cuộc Cách mạng có thể dựa vào những quan chức và viên chức cũ được thừa hưởng từ quá khứ? Làm sao nó có thể đặt niềm tin vào những thẩm phán được bổ nhiệm bởi chế độ cũ? Làm sao bộ máy quan liêu nhà nước cũ có thể tự thanh lọc? Không có con quỷ nào tự chặt móng vuốt của mình! Điều cần thiết là phải dùng chổi lớn quét sạch hết đống rác rưởi này. Một trật tự xã hội mới đòi hỏi một kiểu quản trị mới – một nền quản trị dân chủ thực sự xuất phát từ chính nhân dân và phản ánh nguyện vọng cũng như khát vọng của họ.
73) Chính phủ đã tiến hành một cuộc thanh trừng một phần trong bộ máy nhà nước. Điều đó là tích cực, nhưng vẫn chưa đủ. Cần phải loại bỏ tất cả những người bảo thủ, tất cả những đồng minh công khai và bí mật của phản cách mạng khỏi các vị trí quyền lực và ảnh hưởng. Tất cả quyền lực phải nằm trong tay những nhà cách mạng tận tụy, những người có lòng trung thành không thể nghi ngờ với sự nghiệp của nhân dân. Một cuộc thanh trừng nghiêm túc chỉ có thể được thực hiện từ bên dưới, bởi chính quần chúng. Quần chúng đang nóng lòng hành động, muốn gạt bỏ mọi trở ngại đang ngăn cản Cách mạng tiến lên và đạt được tất cả các mục tiêu của nó. Chìa khóa thành công nằm ở việc phát triển và mở rộng phong trào quần chúng và tổ chức nó một cách bài bản.
74) Cách duy nhất để thúc đẩy cuộc cách mạng là từ dưới lên. Phong trào quần chúng phải được tổ chức và thể hiện một cách bài bản. Điều này chỉ có thể thực hiện được thông qua việc thành lập các ủy ban hành động, được bầu cử dân chủ tại mọi nơi làm việc, khu công nhân, văn phòng, nhà máy lọc dầu và làng xã. Các ủy ban này phải được liên kết với nhau ở mọi cấp độ – địa phương, khu vực và quốc gia. Chỉ bằng cách này, nền tảng cho một quyền lực mới trong xã hội mới có thể được thiết lập: quyền lực của giai cấp công nhân.
75) Nhiệm vụ đầu tiên của các ủy ban là tổ chức đấu tranh chống lại phản cách mạng. Họ nên tuần tra các khu dân cư của công nhân, ngăn chặn tội phạm và phá hoại, bắt giữ những kẻ phản cách mạng và giữ gìn trật tự. Họ nên nắm quyền kiểm soát giao thông và việc cung cấp lương thực và các nhu yếu phẩm cơ bản khác, kiểm soát giá cả và loại bỏ đầu cơ, tham nhũng, trục lợi và các hành vi lạm dụng khác, đồng thời đảm bảo phân phối công bằng cho tất cả mọi người. Bằng cách này, quần chúng có thể tích lũy kinh nghiệm trong việc kiểm soát, giám sát, kế toán và điều tiết, điều này sẽ chuẩn bị cho họ những vai trò lớn hơn khi đến lúc họ tham gia vào việc điều hành xã hội.
76) Lực lượng Cảnh sát Thủ đô Caracas và các lực lượng cảnh sát khác do phe đối lập kiểm soát được biết đến là trung tâm của các hoạt động phản cách mạng. Chúng hoạt động như một nhà nước trong nhà nước, tiến hành các hành động khiêu khích chống lại chính phủ, giết người và gây hỗn loạn. Điều này hoàn toàn không thể chấp nhận được. Các lực lượng phản động này phải bị giải tán và thay thế bằng một lực lượng dân quân dưới sự kiểm soát của các ủy ban cách mạng địa phương và các công đoàn.
77) Chúng tôi đấu tranh cho một nền dân chủ đích thực – một nền dân chủ giai cấp công nhân, theo đường lối mà Lenin chủ trương và được những người Bolshevik thực hiện vào năm 1917: a) Bầu cử tự do và dân chủ với quyền bãi nhiệm tất cả các quan chức nhà nước,
b) Giới hạn mức lương của các quan chức, không được cao hơn mức lương của một công nhân lành nghề; các khoản chi phí hợp pháp có thể được thanh toán, nhưng phải được công khai để kiểm tra,
c) Vũ trang cho nhân dân và sáp nhập quân đội vào lực lượng dân quân,
d) Sự tham gia của toàn dân vào tất cả các nhiệm vụ quản lý công nghiệp, xã hội và nhà nước.
78) Nếu cuộc phản cách mạng thành công, kết quả sẽ là một cơn ác mộng đối với người dân Venezuela. Chiếc mặt nạ tươi cười của “dân chủ” sẽ ngay lập tức bị vứt bỏ để lộ bộ mặt xấu xí của chế độ phản động. Giới chủ sẽ khát khao trả thù cho tất cả những thất bại và sự sỉ nhục mà họ đã phải chịu đựng trong những năm gần đây. Họ sẽ muốn dạy cho công nhân và người nghèo một bài học mà họ sẽ không bao giờ quên. Họ sẽ trả thù khủng khiếp đối với quần chúng. Họ sẽ nghiền nát cuộc cách mạng, đập tan nó hoàn toàn. Đây là một viễn cảnh khủng khiếp. Nhưng nó không phải là điều không thể tránh khỏi. Tất cả phụ thuộc vào giai cấp công nhân và sự lãnh đạo của họ.
79) Điều cần thiết là một chương trình cách mạng nhất quán, dựa trên các nguyên tắc khoa học. Chỉ có chủ nghĩa Marx mới có thể cung cấp điều đó. Để giành chiến thắng trong cuộc đấu tranh sinh tử này, sự chân thành và lòng dũng cảm là chưa đủ. Nhiều lần trong lịch sử, một đội quân dũng cảm với nhiều binh lính đã bị đánh bại bởi một đội quân nhỏ hơn gồm những binh lính được huấn luyện bài bản do các chỉ huy tài giỏi dẫn dắt. Vai trò của một đảng Mác-xít cách mạng tương tự như vai trò của các binh lính được huấn luyện và các chỉ huy giàu kinh nghiệm.
80) Hoàn toàn sai lầm khi đặt cuộc đấu tranh vì dân chủ và chống chủ nghĩa đế quốc đối lập với cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa xã hội. Cuộc đấu tranh vì nền dân chủ cách mạng chỉ thành công khi nó trở thành cuộc đấu tranh chống lại chế độ chuyên chính của tư bản. Do đó, nếu muốn thành công, cuộc đấu tranh vì dân chủ phải dẫn trực tiếp đến cuộc đấu tranh giành quyền lực của giai cấp công nhân và chủ nghĩa xã hội. Không có “con đường trung dung” và mọi nỗ lực tìm kiếm con đường trung dung đều sẽ dẫn đến thảm họa. Chúng sẽ kết thúc bằng sự tan rã của cuộc cách mạng và sự hủy diệt hoàn toàn nền dân chủ ở Venezuela.
81) Có một số người tự xưng là người theo chủ nghĩa Marx, nhưng trên thực tế đã hoàn toàn từ bỏ lập trường cách mạng của chủ nghĩa Marx. “Chủ nghĩa Marx” của họ chỉ mang tính trừu tượng và hàn lâm, không liên quan gì đến thế giới thực tế của đấu tranh giai cấp. Họ đưa ra đủ loại lập luận “khéo léo” và “trí tuệ” để chứng minh rằng Venezuela chưa sẵn sàng cho chủ nghĩa xã hội, hoặc thời điểm chưa chín muồi (đối với những người như vậy, thời điểm không bao giờ là thích hợp), và hàng trăm lập luận khác để thuyết phục giai cấp công nhân không nên cố gắng giành lấy quyền lực. Trên thực tế, họ không có niềm tin vào giai cấp công nhân hay cuộc cách mạng. Họ sợ phản cách mạng, sợ chủ nghĩa đế quốc và sợ cả tiếng nói của chính mình, nhưng họ lại muốn truyền nỗi sợ hãi này cho giai cấp công nhân.
82) Trên thực tế, tình hình ở Venezuela đã hoàn toàn chín muồi cho việc chuyển giao quyền lực cho giai cấp công nhân. Giai cấp tư sản đã bộc lộ sự bất lực hoàn toàn trong việc cai trị. Mặt khác, cuộc cách mạng vẫn chưa được thực hiện đến cùng. Hậu quả duy nhất có thể xảy ra là hỗn loạn. Cuộc cách mạng đã tiến đến điểm mà hoạt động bình thường của chủ nghĩa tư bản là không thể. Các nhà tư bản rút tiền và tổ chức đình công tư bản. Chỉ nhờ sự may mắn khi giá dầu tăng cao mà chính phủ mới duy trì được một phần nào đó hoạt động kinh tế bình thường. Nhưng tình trạng bất ổn cao độ này không thể kéo dài. Cuộc đấu tranh giữa các giai cấp đe dọa dẫn đến trì trệ và sụp đổ. Nó phải được giải quyết dứt điểm bằng cách này hay cách khác.
83) Luận điểm cho rằng Venezuela chưa sẵn sàng cho chủ nghĩa xã hội không đứng vững trước sự xem xét kỹ lưỡng. Venezuela là một quốc gia có tiềm năng giàu có, với nguồn dầu mỏ và các nguyên liệu khác dồi dào. Giai cấp công nhân chiếm đa số áp đảo trong xã hội. Công nhân đã thể hiện lòng dũng cảm, sự sáng tạo và tinh thần cách mạng to lớn. Họ đã cho thấy ý chí thay đổi xã hội và giành quyền kiểm soát ngành công nghiệp. Điều cần thiết là một sự lãnh đạo táo bạo.
84) Những phần tử cơ hội, đội lốt chủ nghĩa xã hội, cho rằng giai cấp công nhân chưa đủ nhận thức để thực hiện sự chuyển đổi xã hội chủ nghĩa. Đây chỉ là biểu hiện của sự khinh miệt từ các phần tử trung lưu, những người không hiểu biết gì về giai cấp công nhân hay có bất kỳ liên hệ nào với họ. Toàn bộ kinh nghiệm đấu tranh của giai cấp công nhân ở Venezuela trong những năm gần đây chứng minh điều ngược lại. Nếu có vấn đề về nhận thức trong cuộc cách mạng Venezuela, thì đó không phải là vấn đề của giai cấp công nhân mà là vấn đề của giới lãnh đạo phong trào công nhân, những người đang tụt hậu so với giai cấp và không rút ra được những kết luận cần thiết.
85) Đằng sau cuộc phản cách mạng là sức mạnh của chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Tất cả những mưu đồ, kế hoạch và âm mưu đều có thể truy ngược lại Đại sứ quán Mỹ và CIA. Chủ nghĩa đế quốc Mỹ không thể dung hòa với cuộc cách mạng Bolivar vì nó đã khơi dậy quần chúng nhân dân nghèo khổ và bị tước đoạt quyền lợi, mang lại cho họ niềm hy vọng mới và cảm giác về sức mạnh và phẩm giá của chính mình. Washington kinh hãi vì điều này đang đóng vai trò như một ngọn hải đăng đối với công nhân và nông dân khắp châu Mỹ Latinh. Chúng do đó quyết tâm phá hoại và đè bẹp cuộc cách mạng.
86) Thái độ của Washington đã được thể hiện ngay trong cuộc đảo chính đầu tiên, khi chính phủ Mỹ vội vàng công nhận những kẻ phản cách mạng một cách thiếu đứng đắn. Điều này đã phơi bày sự đạo đức giả dối trá trong lập luận của họ về “dân chủ”. Như mọi khi, đế quốc Mỹ chỉ ủng hộ “dân chủ” khi nó phù hợp với lợi ích của họ. Khi họ không thích cách đa số bỏ phiếu, họ ủng hộ các cuộc đảo chính phản cách mạng và chế độ độc tài. Việc cuộc đảo chính ở Caracas lật đổ một chính phủ được bầu cử dân chủ chỉ là một chi tiết nhỏ.
87) Ai cũng biết rằng bàn tay của Washington đứng sau mọi hành động phản cách mạng ở Venezuela. Ngay cả người mù cũng có thể thấy điều này. Thế nhưng vẫn có những người tưởng rằng chủ nghĩa đế quốc Mỹ sẽ để yên cho Venezuela nếu cuộc cách mạng bị dập tắt. Đó là logic của một đứa trẻ nghe thấy tiếng động vào ban đêm và trùm chăn kín đầu. Nó tưởng rằng nếu im lặng và nhắm mắt lại, nó sẽ thoát khỏi nguy hiểm. Nhưng người lớn biết rằng cách đối mặt với nguy hiểm không phải là nhắm mắt lại.
88) Ai cũng đồng ý rằng chủ nghĩa đế quốc là kẻ thù không đội trời chung của cuộc cách mạng Bolivar. Nhưng chủ nghĩa đế quốc là gì? Chủ nghĩa đế quốc là chủ nghĩa tư bản độc quyền. Đó là một hệ thống quan hệ thế giới dựa trên sự thống trị toàn cầu của một số ít các tập đoàn lớn, hầu hết đều có trụ sở tại Mỹ. Các hoạt động quân sự của chủ nghĩa đế quốc chỉ là sự thể hiện lợi ích của các tập đoàn lớn này. Trụ sở chính của chủ nghĩa đế quốc đặt tại Washington, nhưng nó có những “văn phòng địa phương” ở Venezuela – các chủ ngân hàng và nhà tư bản Venezuela. Giai cấp tư sản Venezuela nhảy múa theo điệu nhạc của Washington. Do đó, một cuộc đấu tranh nghiêm túc chống lại chủ nghĩa đế quốc là không thể nếu không có một cuộc đấu tranh không khoan nhượng chống lại giai cấp tư sản.
89) Chủ nghĩa đế quốc Mỹ rõ ràng đang chuẩn bị những cuộc tấn công mới chống lại cuộc cách mạng Venezuela. Chúng đang lén lút lan truyền lời dối trá rằng Venezuela đang hỗ trợ lực lượng du kích FARC của Colombia. Đây là một hành động khiêu khích nhằm chuẩn bị cho một cuộc can thiệp quân sự trong tương lai của lực lượng vũ trang Colombia chống lại Venezuela. Lời cáo buộc rằng chính phủ Venezuela phạm tội hỗ trợ “khủng bố ma túy” là một dấu hiệu khác cho thấy đế quốc Mỹ đang chuẩn bị phát động một cuộc tấn công vũ trang bằng cách sử dụng quân đội và các nhóm bán quân sự của Colombia. Những tuyên bố gần đây của Thượng viện Colombia cũng chỉ rõ điều tương tự. Giờ đây chúng ta có bằng chứng trực tiếp rằng những tên côn đồ phát xít của các nhóm bán quân sự Colombia đã hoạt động trên lãnh thổ Venezuela. Chúng sẽ được sử dụng làm lực lượng xung kích của cuộc phản cách mạng. Viễn cảnh này càng làm tăng thêm tính cấp thiết của yêu cầu vũ trang cho người dân.
90) Để đảm bảo tương lai của Cách mạng Venezuela, cần phải giáng một đòn quyết định vào nội bộ phe phản cách mạng, loại bỏ dứt điểm thế lực ngầm cung cấp căn cứ cho đế quốc Mỹ để tiến hành các hoạt động chống lại Cách mạng, liên tục tham gia vào các hoạt động phá hoại và tích cực cấu kết với các phần tử khủng bố phản cách mạng nước ngoài để đẩy đất nước vào hỗn loạn và đổ máu. Cần phải tiến hành Cách mạng đến cùng. Đó là bước đầu tiên.
91) “Nhưng người Mỹ sẽ xâm lược!” những người chỉ trích chúng ta sẽ kêu lên. Logic của lập luận này là nếu chúng ta không làm gì, chúng ta sẽ tránh được các cuộc tấn công của phản cách mạng và chủ nghĩa đế quốc. Thực tế hoàn toàn ngược lại.
92) Tất nhiên, chúng ta không muốn một cuộc xung đột quân sự với cả Mỹ hay Colombia. Nhưng cách để tránh một cuộc xung đột như vậy không phải là làm theo lời khuyên của những người theo chủ nghĩa cải cách, mà hoàn toàn ngược lại. Thái độ của người dân Venezuela càng quyết đoán, càng thể hiện sự sẵn sàng chiến đấu, thì tham vọng của đế quốc Mỹ đối với một cuộc phiêu lưu quân sự mới càng giảm đi. Ngược lại, sự do dự càng lớn, thái độ càng hòa giải thì áp lực từ phe hiếu chiến trong chính quyền Bush càng lớn để can thiệp.
93) Mặc dù sở hữu sức mạnh to lớn, phạm vi hoạt động của đế quốc Mỹ bị hạn chế bởi tình hình thế giới chung. Nước này đang sa lầy vào các cuộc phiêu lưu quân sự ở Iraq và Afghanistan, bị chính nhân dân Mỹ lên án, chỉ trích. Do đó, khó có khả năng Mỹ sẽ xem xét một cuộc can thiệp quân sự trực tiếp vào Venezuela, ngay cả với quy mô như cuộc can thiệp vào Haiti. Mỹ hiểu rằng Venezuela không phải là Haiti và sẽ phải đối mặt với sự kháng cự mạnh mẽ.
94) Sức mạnh của đế quốc Mỹ rất lớn, nhưng không phải là vô hạn. Tại Iraq, quân xâm lược Mỹ phải đối mặt với một cuộc nổi dậy rộng khắp của quần chúng mà họ không thể đánh bại, bất chấp sức mạnh quân sự khổng lồ của họ. Nếu họ phải đối mặt với các cuộc nổi dậy ở khắp mọi nơi, họ sẽ không thể can thiệp.
95) Napoleon nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của tinh thần trong chiến tranh. Đó không chỉ là vấn đề súng ống và công nghệ quân sự, mà còn là ý chí chiến đấu và giành chiến thắng. Quần chúng đã chứng minh rằng họ sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ cuộc cách mạng. Hai lần họ đã đánh bại phe phản cách mạng. Họ sẽ càng chiến đấu nhiệt tình hơn biết bao khi nắm được quyền lực trong tay. Bất kỳ nỗ lực can thiệp vũ trang nào chống lại Venezuela sẽ vấp phải các cuộc đình công, biểu tình và nổi dậy. Iraq cho thấy rằng không thể đàn áp toàn bộ một dân tộc khi dân tộc đó được vũ trang và huy động để chiến đấu. Tuy nhiên, biện pháp phòng thủ tốt nhất là chính sách quốc tế.
96) Đúng là đế quốc Mỹ có sức mạnh và nguồn lực khổng lồ. Nhưng liệu cuộc cách mạng Venezuela có nguồn lực tương tự không? Có, nó có nguồn lực ủng hộ khổng lồ từ quần chúng nhân dân bị áp bức và bóc lột ở Mỹ Latinh và giai cấp công nhân trên toàn thế giới. Đó là lý do tại sao chính sách quốc tế là điều thiết yếu. Sau khi nắm quyền, giai cấp công nhân Venezuela phải kêu gọi giai cấp công nhân các nước còn lại trên lục địa noi theo tấm gương của họ.
97) Khắp nơi ở Mỹ Latinh đều có nghèo đói, nạn đói và tuyệt vọng. Lời kêu gọi cách mạng sẽ không rơi vào tai điếc. Bọn đế quốc và phản động sẽ bị tê liệt nếu có một phong trào cách mạng tổng thể. Điều này sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng ngay trong nội bộ nước Mỹ, nơi mà tâm trạng của quần chúng đã bắt đầu thay đổi do cuộc phiêu lưu ở Iraq của Bush.
98) Cuộc cách mạng Bolivar không thể thành công nếu nó vẫn nằm trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản. Nó cũng không thể duy trì mãi mãi trong phạm vi hẹp của nhà nước quốc gia. Cuộc cách mạng Bolivar có thể bắt đầu ở Venezuela, nhưng thắng lợi cuối cùng của nó phụ thuộc vào việc lật đổ sự thống trị của những kẻ bóc lột trên khắp châu Mỹ Latinh và xa hơn nữa.
99) Tầm nhìn ban đầu của Bolivar – người con vĩ đại của nhân dân Venezuela – không phải là một cuộc cách mạng dân tộc, mà là một cuộc cách mạng nhằm thống nhất các dân tộc của toàn bộ khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Đó thực sự là con đường duy nhất để lục địa này có thể đạt được nền độc lập, tự do và thịnh vượng thực sự. Nhưng tầm nhìn của Bolivar đã bị giai cấp tư sản và tầng lớp quý tộc Creole phản bội. Các thế lực đầu sỏ tham lam và tham nhũng đã thực hiện việc chia cắt Mỹ Latinh thành các quốc gia nhỏ, thường xuyên gây ra các cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn vì lãnh thổ. Điều này đã làm suy yếu nghiêm trọng Mỹ Latinh và đưa khu vực này vào sự thống trị của chủ nghĩa đế quốc, làm cạn kiệt tài nguyên, phá hủy tiềm năng to lớn và đẩy người dân vào cảnh khốn khổ và tuyệt vọng.
100) Ngày nay, tầm nhìn của Bolivar về một châu Mỹ Latinh thống nhất vẫn giữ nguyên sức sống. Đó là con đường duy nhất phía trước. Nhưng nó không bao giờ có thể được hiện thực hóa trên cơ sở chủ nghĩa tư bản. Giai cấp tư sản đã có gần 200 năm để chứng tỏ khả năng của mình, và chúng đã bị phơi bày là phá sản. Chỉ có giai cấp vô sản, liên minh với nông dân, người nghèo thành thị và tất cả các giai cấp bị bóc lột khác, mới có thể hiện thực hóa viễn cảnh này. Để làm được điều đó, họ phải tước đoạt tài sản của địa chủ và các nhà tư bản, đồng thời thành lập một Liên bang Xã hội chủ nghĩa châu Mỹ Latinh.
101) Bằng cách thống nhất các nguồn lực kinh tế khổng lồ của khu vực Mỹ Latinh trong một kế hoạch sản xuất xã hội chủ nghĩa chung, tiềm năng kinh tế to lớn của lục địa này lần đầu tiên có thể được hiện thực hóa. So với điều này, những kế hoạch nhỏ bé đáng thương của giai cấp tư sản, như Mercosur, sẽ bị phơi bày như những trò sửa chữa tầm thường. Trong vòng hai kế hoạch năm năm, đủ nguồn lực sẽ được tạo ra để hoàn toàn thay đổi cuộc sống của hàng triệu người đàn ông, phụ nữ và trẻ em. Đó là viễn cảnh mà chúng tôi dành cho quần chúng nhân dân Mỹ Latinh. Đó là lý tưởng duy nhất đáng để đấu tranh. Một khi quần chúng nhận ra tiềm năng, họ sẽ chiến đấu với nghị lực phi thường. Đối mặt với một làn sóng cách mạng lan rộng khắp Mỹ Latinh, đế quốc Mỹ sẽ trở nên bất lực. Nếu họ không thể kiềm chế Iraq, thì càng không thể kiềm chế toàn bộ Mỹ Latinh. Thay vì can thiệp, họ sẽ phải đối mặt với các phong trào cách mạng trong nước.
102) Những người hoài nghi sẽ nói đây là điều không tưởng. Nhưng điều thực sự không tưởng là quan niệm cho rằng bằng cách thể hiện sự “ôn hòa”, chúng ta có thể tránh được phản cách mạng. Các điều kiện cho cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa đã chín muồi ở Venezuela, và đang chín muồi trên khắp châu Mỹ Latinh. Điều cần thiết là một sự lãnh đạo dũng cảm chấp nhận điều này và hành động phù hợp. Những người tự xưng là “người theo chủ nghĩa hiện thực” đang cố gắng ngăn chặn cuộc cách mạng để nó dừng lại giữa chừng, bất kể ý định chủ quan của họ là gì thì họ vẫn đang chơi trò chơi phản cách mạng. Điều họ chủ trương là loại chủ nghĩa không tưởng tồi tệ nhất.
103) Toàn bộ logic của tình hình đang thúc đẩy giai cấp công nhân nắm lấy quyền lực. Tuy nhiên, nhiệm vụ này sẽ dễ dàng hơn rất nhiều nếu có một khuynh hướng Mác-xít mạnh mẽ trong Phong trào Bolivar, thúc đẩy nó theo hướng này. Nhưng Phong trào vẫn còn hoang mang, chương trình của nó chưa rõ ràng. Sự hoang mang này cần được xóa bỏ càng sớm càng tốt và các mục tiêu của phong trào cần được nêu rõ ràng nhất có thể.
104) Các lực lượng của chủ nghĩa Marx vẫn tồn tại, nhưng chúng còn quá yếu để có thể lãnh đạo một cách quyết đoán. Nhiệm vụ cấp bách nhất là phải khắc phục điểm yếu này càng nhanh càng tốt và thống nhất tất cả các lực lượng của chủ nghĩa Marx chân chính để trở thành cánh cách mạng duy nhất kiên định của Phong trào Bolivar. Việc hợp nhất tờ EL Militante với tờ El Topo Obrero đánh dấu một bước quan trọng theo hướng này. Nhưng đó chỉ là bước đầu tiên. Cần phải có những bước tiếp theo.
105) Mối nguy hiểm lớn nhất đối với những người theo chủ nghĩa Marx ở Venezuela là sự thiếu kiên nhẫn, tư tưởng bè phái và cực tả. Dòng tư tưởng Mác-xít cách mạng hiện nay chỉ là thiểu số trong phong trào quần chúng. Chúng ta không thể áp đặt giải pháp của mình lên họ. Chúng ta phải chống lại những cám dỗ đưa ra tối hậu thư. Chúng ta phải kiên nhẫn với quần chúng, sát cánh cùng họ để giành được sự tôn trọng và tin tưởng của họ. Khẩu hiệu của chúng ta phải là khẩu hiệu của Lenin năm 1917: Hãy kiên nhẫn giải thích!
106) Chúng ta phải tự cấu thành nên một phần không thể tách rời của phong trào quần chúng – cánh cực tả của Phong trào Bolivar. “Nhưng điều đó có nghĩa là phải hy sinh sự độc lập của Đảng”, những người theo chủ nghĩa bè phái sẽ kêu lên. Trên thực tế, sự độc lập của cánh Mác-xít là một vấn đề chính trị, chứ không phải là vấn đề tổ chức. Chúng ta phải hoàn toàn độc lập về tư tưởng, chương trình, chính sách và phương pháp. Nhưng chúng ta cũng phải đấu tranh để đưa những tư tưởng này vào phong trào quần chúng, để làm giàu cho nó bằng tư tưởng Mác-xít và đấu tranh để giành được đa số. Điều kiện đã chín muồi, vì kinh nghiệm thực tiễn của quần chúng công nhân trong những năm gần đây đã thúc đẩy họ rút ra những kết luận tiên tiến nhất.
107) Nhiệm vụ đầu tiên là giành được sự ủng hộ của công nhân tiên tiến và thanh niên, những người đang hoạt động trong và xung quanh các tổ chức cách mạng (các Câu lạc bộ Bolivar, các hội cách mạng, các công đoàn dân chủ, v.v.). Trước tiên, chúng ta phải giành được sự ủng hộ của các phần tử tiên tiến, và sau đó thông qua họ, chúng ta có thể tiếp cận quần chúng. Chúng tôi nói với các nhà hoạt động của Phong trào: Chúng tôi, những người theo chủ nghĩa Marx, cũng là một phần của Phong trào. Chúng tôi sẵn sàng làm việc vì Phong trào, xây dựng nó, củng cố nó và chiến đấu cùng với các bạn chống lại kẻ thù chung của chúng ta. Chúng tôi không tìm cách áp đặt tư tưởng của mình. Tất cả những gì chúng tôi yêu cầu là quyền được bảo vệ lập trường giai cấp độc lập của mình và đấu tranh cho tư tưởng của chúng tôi trong Phong trào.
108) Không có sự mâu thuẫn nào giữa việc xây dựng Dòng tư tưởng Mác-xít cách mạng và việc tích cực tham gia Phong trào Bolivar. Trên thực tế, hai việc này không thể tách rời. Những người theo chủ nghĩa Marx phải sát cánh cùng quần chúng nhân dân, thúc đẩy phong trào tiến lên và giải thích ở mọi giai đoạn những gì cần thiết để phong trào thành công.
109) Điều kiện tiên quyết cho sự thành công của chúng ta là việc đào tạo cán bộ. Điều duy nhất phân biệt chúng ta với phần còn lại của phong trào, ngoài việc là những thành phần chiến đấu và cách mạng nhất, là thái độ nghiêm túc của chúng ta đối với lý thuyết và tư tưởng. Chủ nghĩa Marx là chủ nghĩa xã hội khoa học và lập trường khoa học là hoàn toàn cần thiết nếu giai cấp công nhân muốn thành công. Chúng ta có sự hiểu biết rõ ràng về các sự kiện trong nước và quốc tế, một phương pháp và chiến lược mạch lạc. Ngược lại, tất cả các xu hướng khác đều đặc trưng bởi sự hỗn loạn, thiếu rõ ràng, mơ hồ và hoàn toàn không có một chiến lược mạch lạc. Hậu quả của điều này sẽ được phơi bày một cách tàn khốc khi các sự kiện diễn ra. Công nhân và thanh niên sẽ bắt đầu hiểu được qua kinh nghiệm của chính họ về tính ưu việt của chủ nghĩa Marx.
110) Hoặc là chiến thắng vĩ đại nhất, hoặc là thất bại khủng khiếp nhất – Cách mạng Venezuela chỉ có hai lựa chọn đó mà thôi!
KHI NGÀY 15 THÁNG 8 ĐẾN GẦN: VÌ SAO CHÚNG TA ĐẤU TRANH CHO CÂU TRẢ LỜI “KHÔNG” VÀO CHỦ NHẬT TỚI
London, ngày 11 tháng 8 năm 2004
Ngay từ những ngày đầu, Bảo vệ chủ nghĩa Marx, chiến dịch “Bỏ tay khỏi Venezuela” và Dòng chảy Marxist Cách mạng đã đấu tranh chống lại những nỗ lực của phe đối lập Venezuela nhằm lật đổ chính phủ dân chủ và tiến bộ của Hugo Chávez, với sự hậu thuẫn từ đế quốc Mỹ. Tại sao chúng ta lại có lập trường này? Bởi vì thất bại của Chávez trong cuộc trưng cầu dân ý sẽ là một đòn giáng mạnh vào giai cấp công nhân và nông dân toàn châu Mỹ Latinh. Đó sẽ là một chiến thắng cho chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động ở khắp mọi nơi. Các rào cản đã được dựng lên trong cuộc chiến giai cấp này và cần phải chọn phe một cách rõ ràng và dứt khoát.
Cuộc đấu tranh cho sự chuyển đổi xã hội chủ nghĩa bao gồm một loạt các trận chiến. Công nhân và nông dân phải đối mặt với nhiều cuộc đấu tranh cục bộ chống lại kẻ thù giai cấp – địa chủ, ngân hàng, tư bản và đế quốc. Chỉ bằng cách tham gia với tất cả năng lượng và quyết tâm vào những cuộc đấu tranh đó, quần chúng nhân dân mới có thể tích lũy kinh nghiệm cần thiết để nâng cao trình độ, thực hiện một sự thay đổi quyết định trong xã hội.
Vị trí của những người Mác-xít cách mạng là sát cánh cùng anh chị em giai cấp của chúng ta. Chúng ta sẽ luôn ở hàng ngũ tiên phong trong cuộc đấu tranh, nỗ lực thúc đẩy phong trào tiến lên, đồng thời cố gắng thuyết phục đội tiên phong chấp nhận chương trình và tầm nhìn của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Với bản năng giai cấp không thể sai lầm, công nhân và nông dân Venezuela đã hiểu được sự cần thiết phải giáng một đòn quyết định vào tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc trong cuộc trưng cầu dân ý. Cần phải ngăn chặn những tên côn đồ phản động cũ vào Phủ Tổng thống! Cần phải ngăn chặn chúng quay ngược thời gian và trở lại cai trị Venezuela theo cách cũ. Đó là nhiệm vụ trước mắt và cấp bách nhất.
Phe đối lập chẳng liên quan gì đến dân chủ. Những kẻ phản động như Pedro Carmona và Carlos Andres Perez tự xưng là “những người dân chủ”, trong khi thực tế ai cũng biết chúng là kẻ thù không đội trời chung của dân chủ, như cuộc đảo chính ngày 12 tháng 4 năm 2002 đã chứng minh. Chính Carlos Andres Pérez, người đang trốn tránh cáo buộc tham nhũng ở Cộng hòa Dominica, đã tuyên bố gần đây rằng cách duy nhất để lật đổ Chávez là bằng bạo lực và sau đó đất nước sẽ cần ít nhất năm năm độc tài! Còn về phía Washington, George Bush (người chưa bao giờ thắng một cuộc bầu cử công bằng) đã vội vã ủng hộ cuộc đảo chính phản động mà không một chút hoài nghi. Những bài phát biểu của những quý ông này về “dân chủ” chỉ khiến người ta cười nhạo.
Nếu những tên côn đồ phản động này thành công vào năm 2002, chúng ta biết rất rõ chúng sẽ áp đặt kiểu “dân chủ” nào lên Venezuela. Chúng ta vẫn nhớ hai ngày truyền thông địa phương tự nguyện ngừng hoạt động khi những người ủng hộ và quan chức chính phủ Chávez bị truy lùng, trong khi các phương tiện truyền thông “dân chủ” lại giữ im lặng một cách kín đáo.
Từ lâu, phe đối lập đã không giấu giếm mong muốn lật đổ và thậm chí giết chết Chávez. Những người “Cơ Đốc giáo” này không bị thúc đẩy bởi tình yêu nước mà bởi lòng căm thù mù quáng – căm thù giai cấp. Họ thù ghét Hugo Chávez vì họ coi ông là lãnh đạo của người nghèo và những người bị bóc lột mà họ căm ghét và sợ hãi. Ông đã vực quần chúng đứng lên và khiến họ nhận thức được sức mạnh của mình. Đây là lý do thực sự cho lòng căm thù không thể nguôi ngoai mà giới nhà giàu dành cho Tổng thống.
Sự kìm kẹp của chủ nghĩa đế quốc
Chiến thắng của phe đối lập sẽ là thảm họa đối với giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân Venezuela. Nó sẽ dẫn đến việc bãi bỏ các biện pháp tiến bộ do chính phủ Chávez đưa ra và làm gia tăng sự kìm kẹp của chủ nghĩa đế quốc và tư bản độc quyền tư nhân đối với nền kinh tế Venezuela. Nó sẽ đẩy công nhân và nông dân trở lại ách nô lệ cũ mà họ đang đấu tranh để thoát ra.
Đằng sau tổ chức Coordinadora Democratica là tất cả những gì thối nát, lạc hậu và tham nhũng trong xã hội Venezuela. Đó là những địa chủ, chủ ngân hàng và nhà tư bản đã bóc lột sức lao động của người dân Venezuela qua nhiều thế hệ và bán đứng một cách rẻ mạt đất nước cho chủ nghĩa đế quốc. Đó là những tay sai được Washington thuê. Đó là “giới trẻ được nuông chiều” và những nữ diễn viên đã giải nghệ, những đứa con hư hỏng của nhà giàu và phát xít, những kẻ phản động và bọn gangster đủ mọi hình dạng và kích cỡ.
Đây là những nhà quản lý tham nhũng và phản động của PDVSA, những kẻ không ngần ngại đẩy đất nước đến bờ vực phá sản và sụp đổ bằng cách tuyên bố cái gọi là cuộc đình công “cho đến khi Tổng thống từ chức”, và giờ đây đang dùng đến những thủ đoạn khác để đạt được mục đích tương tự. Đây là những quan chức “công đoàn” tham nhũng đã từ lâu bán linh hồn cho CIA và giới tài phiệt. Đây là những gái điếm và kẻ nói dối của giới báo chí và truyền hình triệu phú. Đây là các hồng y và giám mục đã ủng hộ cuộc đảo chính năm 2002 và dùng dối trá và tống tiền để cố gắng buộc Tổng thống từ chức.
Đây là những lực lượng ủng hộ phe đối lập và đang kêu gọi bỏ phiếu “có” vào Chủ nhật. Vậy những lực lượng nào đứng về phía bên kia?
Về phía Hugo Chávez là giai cấp công nhân đấu tranh cho mức lương và điều kiện làm việc tử tế, nông dân đấu tranh cho đất đai, người thất nghiệp đấu tranh cho việc làm và miếng ăn, phụ nữ thuộc giai cấp công nhân đấu tranh cho bình đẳng, người nghèo và bị áp bức đấu tranh cho nhà ở và công lý, giới trí thức tiên tiến đấu tranh cho văn hóa, những người chống đế quốc đấu tranh cho tự do, giới trẻ đấu tranh cho tương lai. Đây là những người thừa kế đích thực của Bolivar, Martí và Che Guevara, sát cánh cùng những người như Marx, Engels, Lenin và Trotsky: Nói tóm lại, tất cả các yếu tố sống động của xã hội Venezuela.
Trong cuộc đấu tranh giai cấp này, chúng ta không hề nghi ngờ về lập trường của mình.
Hỡi các đồng chí! Công nhân và thanh niên Venezuela! Chúng ta hãy đoàn kết để đập tan phe đối lập vào Chủ nhật ngày 15 tháng 8! Và sau đó, chúng ta hãy tiếp tục cuộc đấu tranh để đưa cuộc cách mạng đến cùng!
Bất chấp những lời dối trá của giới truyền thông thân phe đối lập và sự thao túng thông tin trắng trợn của họ, phe đối lập dường như đang hướng tới một thất bại xứng đáng vào Chủ nhật tới. Chỉ còn một tuần nữa là đến cuộc trưng cầu dân ý quyết định về việc bãi nhiệm Tổng thống, dự kiến diễn ra vào Chủ nhật, ngày 15 tháng 8, một đánh giá thống kê từ tất cả các cuộc thăm dò dư luận Venezuela (Mercanalisis, Opinion Research, Alfredo Keller, Hinterlaces và Evans) cho thấy Tổng thống Chávez đang dẫn đầu. Bài báo được đăng tải vào thứ Bảy tuần trước, ngày 7 tháng 8 năm 2004 trên VHeadline.com cho thấy Tổng thống Hugo Chávez Frias sẽ tiếp tục tại chức sau khi kết quả cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm ngày 15 tháng 8 được công bố. Gần 14 triệu cử tri Venezuela đã đăng ký để phê chuẩn Chávez Frias làm Tổng thống cho đến ngày 10 tháng 1 năm 2007… hoặc, trong trường hợp ngày càng khó xảy ra là ông thua cuộc bỏ phiếu, để từ chức và lên lịch bầu cử Tổng thống mới trong vòng 30 ngày.
Jesse Chacon, Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Venezuela (MINCI), được trích dẫn lời nói rằng “tất cả các cuộc thăm dò dư luận… kể cả những người làm việc cho phe đối lập… đều cho thấy Tổng thống có lợi thế không dưới 10 phần trăm”. Điều này hoàn toàn vạch trần những lời dối trá của phe đối lập và truyền thông tư bản, những kẻ liên tục lan truyền câu chuyện rằng Chávez là một “nhà độc tài”. Sự thật là chỉ có một vụ gian lận quy mô lớn vào Chủ nhật tới mới có thể lật đổ Tổng thống, người đang được sự ủng hộ của đại đa số người dân Venezuela.
Chacon cho rằng những khác biệt này “không thể đảo ngược được nữa” bất chấp những kết quả gian lận được đăng tải trên một số tờ báo… hai tờ báo do phe đối lập kiểm soát ở Caracas đã buộc phải thừa nhận rằng họ đã đăng tải các cuộc khảo sát dư luận giả mạo như một phần trong nỗ lực tấn công tổng thống.
Bộ trưởng cho biết đại đa số người dân đã quyết định sẽ bỏ phiếu như thế nào trong tám ngày tới… chỉ còn 10-15% là chưa quyết định, vậy nên mọi chuyện đã an bài rồi!
Chúng ta hãy hy vọng điều này là đúng. Rất có thể là vậy. Ngay từ khi bắt đầu quá trình cách mạng, quần chúng nhân dân đã thể hiện sự trưởng thành cao độ và bản năng nắm bắt nhu cầu chính trị. Họ đã đánh bại mọi âm mưu phản cách mạng. Họ đã bất chấp súng ống và dùi cui của các thế lực phản động. Họ đã gạt bỏ dòng thác tuyên truyền dối trá của giới truyền thông.
Lần này cũng không khác. Âm mưu của phe đối lập nhằm sử dụng cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm để tiến hành đảo chính bằng các phương thức hợp hiến một lần nữa đã khơi dậy tinh thần đấu tranh của quần chúng. Chiến dịch bỏ phiếu “không” đã nhận được sự ủng hộ tích cực của hàng triệu người. Đây chính là câu trả lời cho tất cả những kẻ hèn nhát, hoài nghi và yếm thế. Quần chúng một lần nữa đã đối đầu với những kẻ phản cách mạng và đang chặn đứng con đường của chúng.
Vậy kết quả có phải là điều đã được định trước? Có rất ít điều trong cuộc sống là hoàn toàn chắc chắn, và thậm chí còn ít hơn trong một cuộc cách mạng. Chính việc tổ chức cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm đã là kết quả của một vụ gian lận quy mô lớn, trong đó hàng ngũ phe đối lập đã được tăng lên một cách kỳ diệu nhờ một số lượng lớn người chết. Có lẽ sự hiện diện của rất nhiều hồng y và giám mục đã tạo nên phép màu này!
Sự quyết tâm của kẻ thù giai cấp trong việc lật đổ Tổng thống Chávez lớn đến mức việc lặp lại một “phép màu” như vậy vào Chủ nhật tới không phải là điều không thể xảy ra. Công nhân và nông dân phải cảnh giác! Nếu phe đối lập “thắng” bằng gian lận, nhân dân phải tự mình giải quyết vấn đề. Câu trả lời duy nhất là hành động quần chúng trực tiếp dưới hình thức tổng đình công và nổi dậy, trao quyền lực vào tay giai cấp công nhân – lực lượng dân chủ thực sự duy nhất trong xã hội.
Phong trào Bolivar
Đừng ai tự lừa dối mình. Nếu như quần chúng thắng trong cuộc trưng cầu dân ý, điều đó không có nghĩa là cuộc cách mạng đã được cứu vãn. Ngược lại, kẻ thù sẽ ngay lập tức phát động một cuộc tấn công mới và thậm chí còn dữ dội hơn chống lại nó. Những người trong giới lãnh đạo phong trào Bolivar cho rằng việc chấp nhận kết quả trưng cầu dân ý sẽ làm hài lòng bọn đế quốc, nhưng điều đó là sai lầm. Cuộc cách mạng sẽ phải tự bảo vệ mình, và cách phòng thủ duy nhất có thể cho một cuộc cách mạng là chuyển sang tấn công.
Các ủy ban được thành lập để giành chiến thắng trong chiến dịch trưng cầu dân ý phải được duy trì sau ngày 15 tháng 8. Chúng phải được mở rộng và dân chủ hóa hoàn toàn, bao gồm các tầng lớp rộng nhất của giai cấp công nhân và các tầng lớp bị áp bức khác. Chúng phải được liên kết ở cấp địa phương, khu vực và quốc gia. Trên hết, chúng phải được trang bị vũ khí. Chỉ có nhân dân vũ trang mới có thể bảo vệ Cách mạng chống lại kẻ thù.
Một điều chắc chắn là: chừng nào tầng lớp đầu sỏ còn được phép nắm giữ những đòn bẩy quyền lực kinh tế quan trọng, họ sẽ tiếp tục sử dụng quyền lực đó để phá hoại cuộc cách mạng, để xúc phạm, vu khống và làm mất uy tín của chính phủ được bầu cử dân chủ, và để chuẩn bị cho các cuộc đảo chính, ám sát và bạo lực mới.
Vì vậy, chúng ta hãy huy động toàn bộ lực lượng để đánh bại kẻ thù vào ngày 15 tháng 4. Nhưng nếu thắng, chúng ta đừng để lãng phí chiến thắng như những lần trước trong những nỗ lực vô ích nhằm đàm phán và thỏa hiệp với kẻ thù. Chúng ta hãy sử dụng chiến thắng này để thúc đẩy và tiêu diệt vĩnh viễn quyền lực kinh tế và chính trị của tầng lớp đầu sỏ và tiếp tục cuộc cách mạng đến cùng ở Venezuela và phần còn lại của châu Mỹ Latinh.
- Đánh bại cuộc phản cách mạng!
- Hãy bỏ phiếu “không” vào ngày 15 tháng 8!
- Đả đảo chủ nghĩa đế quốc và chế độ đầu sỏ!
- Hãy tiếp tục cuộc cách mạng đến cùng!
[ Mặc dù nhận được sự ủng hộ rộng rãi của quần chúng vào tháng 6 năm 2004, Ủy ban Bầu cử đã nhượng bộ trước áp lực của Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) và Trung tâm Carter và chấp nhận chữ ký do phe đối lập đệ trình để buộc phải tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý. Những chữ ký này rõ ràng đã được thu thập bằng các phương thức gian lận. Để chống lại mối đe dọa phản cách mạng này, trong chiến dịch trưng cầu dân ý, quần chúng Venezuela đã tự tổ chức thành các UBE (Đơn vị Đấu tranh Bầu cử) và các tiểu đội bầu cử. Các tổ chức này đã huy động tới 1,5 triệu người trên cơ sở cộng đồng để vận động bỏ phiếu "Không".]
KẾT QUẢ CUỘC TRƯNG CẦU DÂN Ý BÃI NHIỄM LÀ ĐÒN GIÁNG MẠNH VÀO PHẢN CÁCH MẠNG
London, ngày 16 tháng 8 năm 2004
Vào lúc 4 giờ 3 phút sáng nay, Hội đồng Bầu cử Quốc gia Venezuela (CNE) đã công bố kết quả cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm Tổng thống Venezuela Hugo Chávez Frias. Việc kiểm đếm 94,49% số phiếu từ máy bỏ phiếu tự động cho thấy phe đối lập đã thua. Có 4.991.483 người ủng hộ ông tại vị, chiếm 58,95% tổng số cử tri tham gia bỏ phiếu, và 3.576.517 người phản đối, chiếm 41,74%.
Ngay lập tức, phe đối lập “kiên quyết từ chối” công nhận kết quả. Tuy nhiên, rõ ràng là phe “không” đã thắng áp đảo. Các báo cáo ban đầu cho thấy tỷ lệ chênh lệch thậm chí còn lớn hơn – 63% so với 36%. Điều này có thể gần với sự thật hơn. Việc kiểm phiếu thủ công từ các khu vực nông thôn và các khu vực đô thị nghèo nơi ông Chávez có sự ủng hộ rộng rãi có thể sẽ làm tăng thêm tỷ lệ chiến thắng của Tổng thống.
Cuộc trưng cầu dân ý đã khơi dậy tinh thần quần chúng. Tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu cao chưa từng thấy vì ai cũng biết điều gì đang bị đe dọa. Kết quả là người dân Venezuela phải xếp hàng tới 10 tiếng đồng hồ để bỏ phiếu. Phóng viên của chúng tôi tại Caracas đã viết vào tối qua, mang đến cái nhìn thoáng qua về không khí trên đường phố trong suốt cuộc bỏ phiếu:
“Niềm hân hoan trên khuôn mặt người dân và những lễ hội đường phố ở các khu vực nghèo của Caracas trái ngược hoàn toàn với tâm trạng giận dữ ở các khu vực của tầng lớp trung lưu. Ở tất cả các khu vực đều có những hàng dài người xếp hàng chờ bỏ phiếu, nhưng trong khi ở các khu vực nghèo hơn, người dân vẫn đang chờ đợi, thì ở các khu vực thượng lưu và trung lưu, hàng người đã biến mất. Ở một số khu vực, người dân đã phải chờ đợi sáu hoặc bảy giờ để bỏ phiếu.”
Tỷ lệ tham gia bỏ phiếu đạt khoảng 70%. Tỷ lệ cử tri đi bầu cao kỷ lục này hoàn toàn trái ngược với ở Anh hay Hoa Kỳ. Đây là điều xảy ra khi người dân cảm thấy họ có lý do để bỏ phiếu – cả ủng hộ lẫn phản đối. Đây là điều xảy ra khi người dân cảm thấy chính trị thực sự quan trọng và việc bỏ phiếu có thể tạo ra sự khác biệt. Thật là một sự tương phản với tình hình ở các “nền dân chủ phương Tây”, nơi mà trong hầu hết các trường hợp, người dân thậm chí không buồn đi bỏ phiếu vì họ cảm thấy rằng, dù ai được bầu thì cũng sẽ không tạo ra sự khác biệt thực sự nào đối với cuộc sống của họ. Vậy mà Bush và Blair lại cho rằng họ có quyền lên mặt dạy đời người dân Venezuela về dân chủ!
Chiến thắng vang dội trong cuộc trưng cầu dân ý hôm Chủ nhật là chiến thắng bầu cử thứ tám của Chávez và đảng Bolivar trong sáu năm qua. Tuy nhiên, phe đối lập vẫn khăng khăng gọi ông là một “nhà độc tài”. Điều này hoàn toàn trái ngược với thực tế. Dù bạn nghĩ gì về Hugo Chávez, ông ấy không phải là một nhà độc tài. Sau gần sáu năm cầm quyền, Tổng thống Chávez không chỉ duy trì mà còn gia tăng được sự ủng hộ của người dân. Ông giành được 56% trong cuộc bầu cử năm 1998 và 59% trong cuộc tái bầu cử năm 2000. Hiện nay, tỷ lệ ủng hộ ông gần đạt 60%.
Thất bại trong mọi cuộc bầu cử, phe đối lập đã cố gắng lật đổ Chávez thông qua một cuộc đảo chính năm 2002, tiếp theo là việc ban lãnh đạo đóng cửa công ty dầu khí nhà nước PDVSA. Khi những nỗ lực này thất bại, phe đối lập đã dồn toàn lực vào cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm để phế truất vị Tổng thống được bầu cử dân chủ trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc.
Điều này thật trớ trêu. Quyền trưng cầu dân ý bãi nhiệm theo hiến pháp chỉ tồn tại nhờ Hiến pháp mới do Hội đồng Lập hiến được bầu chọn soạn thảo trong năm đầu tiên Hugo Chávez nắm quyền, và được thông qua bằng cuộc trưng cầu dân ý. Việc bãi nhiệm các quan chức được bầu là một ý tưởng do Chávez đề xuất với Hội đồng, và nó đã được đa số ủng hộ và bị phe đối lập bác bỏ, sau đó phe đối lập lại lợi dụng quyền này một cách đạo đức giả để tìm cách lật đổ Tổng thống. Nhân tiện, nếu những “người dân chủ” này thắng cử, điều đầu tiên họ sẽ làm hẳn là bãi bỏ quyền trưng cầu dân ý bãi nhiệm!
Những người này tự xưng là những người theo chủ nghĩa dân chủ, nhưng trên thực tế, họ cho thấy rằng “dân chủ” chỉ có thể chấp nhận được đối với họ chừng nào phe của họ thắng. Cho đến phút cuối cùng, phe đối lập vẫn tiếp tục các thủ đoạn của mình. Trước khi Ủy ban Bầu cử Quốc gia (CNE) đưa ra thông báo chính thức, một thông báo riêng đã được các thành viên hội đồng CNE là Sobella Mejias và Ezequiel Zamora đưa ra, đặt câu hỏi về kết quả. Ai cũng biết rằng cả Sobella Mejia và Zamora đều liên kết với phe đối lập. Bằng những thủ đoạn bẩn thỉu như vậy, phe đối lập tìm cách làm mất uy tín cuộc trưng cầu dân ý và từ đó mở đường cho các hành động phá hoại trong tương lai.
Một lần nữa, giai cấp công nhân và người nghèo Venezuela lại thể hiện bản năng giai cấp không thể sai lầm. Có thông tin cho rằng tại khu dân cư lao động Petare, người dân đã xếp hàng từ 4 giờ sáng. Khi rõ ràng là phe đối lập đã bị đánh bại, tâm trạng của quần chúng bùng nổ. Các đường phố xung quanh Phủ Tổng thống Miraflores ở Caracas tràn ngập người biểu tình ủng hộ Chávez ăn mừng chiến thắng mới này của Cách mạng Bolivar. Trang Venezuelanalysis.com đưa tin: “Những người ủng hộ Chávez đã xuống đường ở các khu dân cư lao động, thổi còi và chơi nhạc. Pháo hoa và pháo nổ cũng có thể được nghe thấy ở các khu vực lao động của Caracas, giống như một lễ đón năm mới.”
Không còn nghi ngờ gì nữa, kết quả này là một đòn giáng mạnh vào phe phản cách mạng, một bộ phận trong số đó rõ ràng không muốn chấp nhận kết quả này. Có thông tin cho rằng các cuộc đàm phán căng thẳng đang diễn ra giữa Trung tâm Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) cùng liên minh đối lập Điều phối Dân chủ để thuyết phục họ chấp nhận chiến thắng của Chávez.
Việc quần chúng ăn mừng là điều hoàn toàn tự nhiên. Họ lại một lần nữa giáng một đòn mạnh vào cuộc phản cách mạng và chặn đứng nó trên bình diện bầu cử. Nhưng điều kỳ lạ là, những người phản đối Chávez cũng được cho là đã xuống đường để ăn mừng “chiến thắng” của chính mình theo lệnh của các lãnh đạo. Các nhóm ủng hộ Chávez cấp cơ sở đã lên án lời kêu gọi này là một kế hoạch gây rối trật tự công cộng và có thể dựng rào chắn như đã từng xảy ra hồi đầu năm nay. Lời kêu gọi “nổi dậy dân sự” của một lãnh đạo phe đối lập để phản đối sự chậm trễ trong quá trình bỏ phiếu càng củng cố thêm những lo ngại này.
Phe phản cách mạng hy vọng sử dụng cuộc trưng cầu dân ý để tạo ra các cuộc xung đột và rối loạn mới. Hy vọng thường trực của họ là gây ra đủ hỗn loạn để kích động một cuộc đảo chính. Điều này sẽ xảy ra, đặc biệt nếu kết quả sít sao?
Các lãnh đạo phe đối lập Humberto Calderon Berti và Cesar Perez Vivas thuộc đảng COPEI đã tổ chức một cuộc họp báo tối Chủ nhật để cảm ơn các quan sát viên quốc tế có mặt trong cuộc “bầu cử lịch sử” này. Vẻ mặt khổ sở của Berti đã nói lên tất cả. Mọi chuyện không nên diễn ra như thế này! Phe phản cách mạng hy vọng rằng việc kiểm soát các phương tiện truyền thông đại chúng sẽ mang lại cho họ lợi thế đủ lớn để giành chiến thắng trong cuộc trưng cầu dân ý. Thêm vào đó, họ còn trông cậy vào sự ủng hộ không hề che giấu của Washington và hầu hết các chính phủ Mỹ Latinh, cụ thể là Jimmy Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS).
Chúng ta vẫn chưa được nghe phán quyết của các nhà quan sát quốc tế, bao gồm cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ. Hơn nữa, 400 quan sát viên quốc tế, bao gồm cả một phái đoàn từ Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ, đã đổ bộ xuống Venezuela để “quan sát” quá trình trưng cầu dân ý bãi nhiệm. Đây thực sự là mức độ can thiệp chưa từng có tiền lệ của nước ngoài vào công việc nội bộ của Venezuela. Cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm này là quá trình bầu cử được giám sát chặt chẽ nhất ở bán cầu Tây. Chắc chắn không có sự giám sát nào như vậy đối với cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ gần đây nhất, vốn đã bị gian lận để George W. Bush nắm giữ Nhà Trắng. Nhưng những mâu thuẫn nhỏ nhặt như vậy không làm phiền quá nhiều các nhà phê bình nước ngoài của Venezuela.
Yếu tố nổi tiếng nhất trong “phái đoàn quan sát” là Trung tâm Carter, do cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter thành lập. Vị tổng thống xuất thân từ nông dân trồng lạc này có tài năng không mấy nổi bật, nhưng về khả năng ngoại giao, ông lại có những phẩm chất xuất sắc. Tổng thống Chávez kể với tôi rằng Jimmy Carter đã khóc khi biết về điều kiện sống tồi tệ của người nghèo Venezuela. Khả năng khóc bất chợt của ông là một phần thừa hưởng từ vùng Vành đai Kinh thánh miền Nam nước Mỹ. Chắc chắn tổ tiên ông cũng từng khóc thương cho hoàn cảnh khốn khổ của người nghèo đồng thời làm giàu trên lưng những người nô lệ da đen của họ. Kiểu đạo đức giả Kitô giáo đặc biệt này là một vũ khí vô cùng hữu ích trong kho vũ khí ngoại giao quốc tế, và ông Carter đã thành thạo nó đến mức hoàn hảo nhất.
Thực tế, sự đạo đức giả đang rất được ưa chuộng ở Venezuela hiện nay. Phe phản cách mạng không thể công khai bộ mặt thật của mình, mà phải ngụy trang thành “nền dân chủ chân chính”, mặc dù mục tiêu thực sự của chúng là thiết lập chế độ độc tài ở Venezuela. Nhiều tổ chức phản cách mạng đã mọc lên dưới danh nghĩa các nhóm “nhân quyền” và v.v. Để đánh lừa dư luận, mọi thứ phải được đảo ngược: thất bại trong bầu cử phải được trình bày như một chiến thắng, và chiến thắng như một thất bại, chế độ độc tài phải được trình bày như dân chủ và dân chủ như độc tài, v.v.
Một trong những tổ chức chuyên về kiểu đạo đức giả và lừa dối này là Súmate, được cho là một hiệp hội dân sự khách quan, phi đảng phái nhưng trên thực tế lại là một nhóm ủng hộ phe đối lập, được Washington tài trợ. Đồng giám đốc của Súmate, Maria Corina Machado, từng tham gia cuộc đảo chính năm 2002 lật đổ chính quyền Chávez trong một thời gian ngắn – bà đã ký các sắc lệnh của nhà độc tài tương lai Pedro Carmona. Hiện bà đang bị điều tra về tội phản quốc, vì đã nhận tiền từ một chính phủ nước ngoài (Mỹ) dành cho việc lật đổ chính phủ Chávez.
Đảng Súmate đã sử dụng nguồn tài trợ hào phóng từ các nhà hảo tâm Mỹ để tổ chức một đội ngũ “tình nguyện viên” đông đảo với mục đích thu thập càng nhiều càng tốt phiếu “đồng ý” trong các cuộc thăm dò ý kiến cử tri sau bầu cử. Những “kết quả khách quan” này sau đó có thể được trình bày như “bằng chứng” cho thấy phe đối lập đã thắng cử, và được sử dụng làm công cụ tuyên truyền để tổ chức các cuộc bạo loạn khi chiến thắng của ông Chávez được công bố.
Mặc dù mang hình ảnh công khai là một “cơ quan khách quan”, Trung tâm Carter thực chất là một công cụ của Washington. Trung tâm Carter phụ thuộc vào nguồn tài trợ của chính phủ Mỹ. Và như câu tục ngữ Anh nói: Ai trả tiền thì người đó quyết định tất cả. Ai cũng biết rằng toàn bộ giới chính trị Mỹ đều phản đối Chávez và ủng hộ phe đối lập.
Trong lời khai trước tiểu ban của Hoa Kỳ vào ngày 15 tháng 3 năm 2000, nhà quan sát chính của Trung tâm Carter, giáo sư khoa học chính trị Jennifer McCoy thuộc Đại học Georgia, đã xếp chính phủ Venezuela vào loại “ các hình thức độc tài mới, tinh vi hơn thông qua lựa chọn bầu cử…”. Trong nỗ lực đã được tuyên bố nhằm “ngăn chặn các nền dân chủ tạp chủng mới”, McCoy kêu gọi chính phủ Mỹ tiếp tụchỗ trợ Trung tâm Carter, cho rằng việc tài trợ như vậy là một “phương tiện trung lập và chuyên nghiệp để cải thiện quy trình bầu cử”.
Tiến sĩ McCoy đã kêu gọi Mỹ gây áp lực lên chính phủ Chávez, mặc dù chưa từng có bất kỳ cáo buộc gian lận bầu cử đáng kể nào trong cuộc bầu cử năm 1998 của Chávez hay trong các cuộc trưng cầu dân ý do chính phủ của ông tài trợ trong những năm sau đó. Bà cũng mô tả Chávez giống như nhà cựu độc tài Peru Alberto Fujimori!
Carter kêu gọi thận trọng
Việc Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) đều có thiện cảm với phe đối lập là điều không cần bàn cãi. Tuy nhiên, kế hoạch của phe đối lập nhằm sử dụng các “quan sát viên” nước ngoài đã bị phá vỡ bởi sự hưởng ứng rộng rãi của người dân đối với chiến dịch trưng cầu dân ý. Bản thân chiến dịch đã được tiến hành một cách công bằng và dân chủ tuyệt đối. Họ đã không phát hiện được bất kỳ sai phạm nào như họ mong đợi.
Sáng sớm Chủ nhật, sau khi đến thăm một số trung tâm bỏ phiếu, Carter buộc phải thừa nhận rằng các hàng người xếp hàng bỏ phiếu ở Venezuela “dài chưa từng thấy và rất trật tự”. Carter, người đứng đầu phái đoàn Trung tâm Carter quan sát cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm lịch sử của Venezuela, nói thêm rằng “ngay từ những giờ đầu tiên trong ngày, chúng tôi đã đến thăm một số trung tâm bỏ phiếu ở Caracas và có hàng nghìn người đang chờ đợi với rất nhiều kiên nhẫn và trong hòa bình”. Tổng thư ký OAS Cesar Gaviria tuyên bố hôm Chủ nhật rằng kết quả trưng cầu dân ý sẽ “đáng tin cậy”.
Những vị lãnh đạo này còn có thể nói gì khác nữa? Mục đích ban đầu của OAS và Trung tâm Carter là gây áp lực lên chính phủ Caracas để đạt được một “thỏa hiệp” với phe đối lập, hoặc nếu có thể, dàn xếp cuộc trưng cầu dân ý theo hướng có lợi cho phe đối lập. Nếu kết quả sít sao, họ có thể đã cố gắng tuyên bố phe đối lập chiến thắng trước khi kết quả chính thức được công bố. Đây có lẽ là lý do tại sao việc công bố kết quả bị trì hoãn.
Một bộ phận những người theo đường lối cứng rắn chắc hẳn đã yêu cầu Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) và Trung tâm Carter hợp tác trong một động thái như vậy. Một số phe đối lập dường như đã tuyên bố ý định công bố kết quả thăm dò ý kiến cử tri của riêng họ năm giờ trước khi các điểm bỏ phiếu dự kiến đóng cửa. Đây dường như là lập trường của lãnh đạo phe đối lập Enrique Mendoza. Điều này rõ ràng là một hành động khiêu khích. Nhưng cả Trung tâm Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ đều hiểu rằng việc cố gắng phủ nhận kết quả cuộc trưng cầu dân ý là vô ích và phản tác dụng.
Vào lúc 1 giờ 30 sáng, các quan chức từ Trung tâm Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ (OAS) bước ra từ một cuộc họp với Hội đồng Bầu cử Quốc gia. Họ đang cố gắng hết sức để thuyết phục liên minh đối lập Điều phối viên Dân chủ chấp nhận chiến thắng của Chávez. Chắc hẳn đã có một cuộc tranh luận gay gắt vào những giờ đầu buổi sáng. Nhưng Carter không thể chiều lòng những người theo đường lối cứng rắn. Ông ta chắc chắn là một tên lưu manh đế quốc, nhưng ông ta không phải là một kẻ ngốc hoàn toàn. Một nỗ lực trắng trợn nhằm trao chiến thắng cho phe đối lập thông qua gian lận sẽ ngay lập tức gây ra một vụ nổ không thể kiểm soát.
Carter, một đại diện khá khôn ngoan của chủ nghĩa đế quốc Mỹ, do đó đã phải gây áp lực lên phe đối lập để họ bình tĩnh lại. Tờ báo Diario Vea của Venezuela cho biết Tiến sĩ McCoy đã gián tiếp chỉ trích quyết định của phe đối lập về việc công bố sớm các kết quả không chính thức. Tiến sĩ McCoy được cho là đã tuyên bố rằng tất cả các bên tham gia chính trị nên chờ đợi thông báo kết quả từ cơ quan chính phủ được công nhận là Hội đồng Bầu cử Quốc gia.
Cả Trung tâm Carter và Tổ chức các Quốc gia châu Mỹ đều hiểu rằng việc cố gắng phủ nhận kết quả cuộc trưng cầu dân ý là vô ích và phản tác dụng. Nhưng đó chỉ là một quyết định chiến thuật. Họ hiểu rằng một cuộc đảo chính là điều không thể xảy ra vào thời điểm này, bởi vì cán cân lực lượng giai cấp không thuận lợi. Do đó, chiến thắng của Chávez sẽ phải được ít nhất một bộ phận phe đối lập chấp nhận một cách miễn cưỡng. Điều tốt nhất mà họ có thể hy vọng là gieo rắc nghi ngờ về quy trình, phóng đại những bất thường, la hét về gian lận, v.v. Điều này họ đã và vẫn đang làm. Trên thực tế, họ đã làm điều đó ngay cả trước khi cuộc trưng cầu dân ý diễn ra.
Giờ thì sao?
Như chúng tôi đã dự đoán trong bài viết trước (Khi ngày 15 tháng 8 đến gần: Tại sao chúng ta đấu tranh cho một câu trả lời “Không” vào Chủ nhật tới) , phe đế quốc hiểu rằng thời điểm chưa chín muồi cho một cuộc đảo chính mới, điều sẽ dẫn đến nội chiến – một cuộc nội chiến mà chắc chắn họ sẽ thua. Do đó, họ đã quyết định áp dụng một chiến thuật khác. Sau khi thất bại trong việc đạt được mục tiêu bằng tấn công trực diện, họ sẽ chuyển sang chiến tranh bao vây. Cuộc đấu tranh chưa kết thúc – chỉ đơn giản là chuyển sang một mặt trận khác. Phe phản cách mạng và các đồng minh đế quốc của họ sẽ chờ đợi cho đến khi tương quan lực lượng giai cấp thuận lợi hơn. Khi đó họ sẽ lại hành động. Nhưng hiện tại, họ phải rút lui chiến thuật và tự chữa lành vết thương.
Điều này có nghĩa là mọi vấn đề đã được giải quyết và phe đối lập đã bị đánh bại một cách dứt khoát? Không, điều đó không có nghĩa như vậy. Chiến dịch trưng cầu dân ý đã cho thấy xã hội Venezuela đang bị phân cực cực độ giữa cánh hữu và cánh tả. Sự phân cực này sẽ không biến mất sau cuộc trưng cầu dân ý, mà sẽ ngày càng gia tăng. Theo nghĩa đó, cuộc trưng cầu dân ý không giải quyết được gì cả. Phe phản cách mạng sẽ tập hợp lại lực lượng và chuẩn bị cho một cuộc tấn công mới khi điều kiện thuận lợi hơn.
Trên bình diện quốc tế, họ sẽ không ngừng chiến dịch ồn ào chống lại Cách mạng Venezuela, cũng không từ bỏ những cáo buộc rằng Chávez có khuynh hướng độc tài. Với sự trợ giúp của các tổ chức như Súmate, họ sẽ công bố các cuộc thăm dò dư luận giả mạo, trái ngược hoàn toàn với kết quả chính thức để chứng minh rằng kết quả đó dựa trên sự gian lận. Họ sẽ tiếp tục phá hoại và cản trở tiến trình cách mạng, tìm cách gây ra hỗn loạn kinh tế và xã hội. Họ sẽ không bao giờ hài lòng cho đến khi Chávez bị lật đổ và những thành quả của cuộc cách mạng Bolivar bị xóa sổ hoàn toàn.
Chiến thắng mới nhất của chính phủ Chávez đặt phe đối lập tư sản vào thế khó. Đây là lần thứ tư một cuộc bầu cử tự do ở Venezuela mang lại đa số áp đảo cho Chávez. Giới tư sản Venezuela ngày càng tuyệt vọng. Cuộc chiến giai cấp ngày càng leo thang. Công nhân và nông dân, được khích lệ bởi kết quả cuộc trưng cầu dân ý, sẽ đòi hỏi nhiều cải cách hơn và đẩy mạnh quá trình cách mạng. Giới tư sản và đế quốc sẽ đòi hỏi dừng lại và đảo ngược tình thế. Chính phủ sẽ thấy mình bị kẹp giữa hai tảng đá.
Sự tham gia bỏ phiếu đông đảo vào Chủ nhật phản ánh rõ nét sự phân cực chính trị cực đoan trong xã hội Venezuela giữa cánh hữu và cánh tả. Câu hỏi trước mắt là liệu Tổng thống Hugo Chávez có tiếp tục nắm quyền hay không, nhưng còn nhiều câu hỏi sâu xa hơn nữa, và những câu hỏi này vẫn chưa được giải quyết. Việc giành chiến thắng trong cuộc trưng cầu dân ý là cần thiết, nhưng kết quả trưng cầu dân ý sẽ không giải quyết được những vấn đề cơ bản này. Nó chỉ làm cho những vấn đề đó trở nên gay gắt hơn mà thôi.
Những nhà lãnh đạo phong trào Bolivar, những người cho rằng việc tổ chức trưng cầu dân ý sẽ làm im lặng kẻ thù của cách mạng, đã bị chứng minh là sai lầm. Kẻ thù trong và ngoài nước của Cách mạng Venezuela không thể hòa giải bằng bầu cử, trưng cầu dân ý và đàm phán. Chúng chỉ hài lòng khi cách mạng bị đánh bại. Không nhận ra điều này là vô trách nhiệm tột cùng.
Trong những lần trước, khi quần chúng đánh bại phản cách mạng, đã có cơ hội vàng để hoàn thành cuộc cách mạng và chấm dứt quyền lực của nhóm đầu sỏ một lần và mãi mãi. Nhưng mỗi lần như vậy, cơ hội đều bị bỏ lỡ. Các nhà lãnh đạo đã để mình bị quyến rũ bởi những lời lẽ dụ dỗ về “sự ôn hòa” và “đàm phán”. Kết quả tất yếu là một cuộc phản công mới của phe phản cách mạng.
Đã đến lúc rút ra bài học! Không thể làm cách mạng nửa vời. Chừng nào tầng lớp đầu sỏ còn nắm giữ quyền lực ở những lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế, chúng sẽ tiếp tục đóng vai trò như con ngựa thành Troia của đế quốc Mỹ, phá hoại và làm suy yếu Cách mạng Bolivar. Đã đến lúc chúng ta tự hỏi mình câu hỏi then chốt: Liệu chúng ta có thể cho phép lợi ích của một nhóm nhỏ những kẻ giàu có sống ký sinh quyết định vận mệnh của hàng triệu người? Hay chúng ta sẽ chấm dứt tình trạng này một lần và mãi mãi, tịch thu tài sản của những kẻ phản cách mạng và đi theo con đường dân chủ xã hội chủ nghĩa?
Ngày 15 tháng 8 sẽ đi vào biên niên sử lịch sử cách mạng như một thắng lợi vĩ đại của giai cấp công nhân – với một điều kiện: chúng ta không được lãng phí chiến thắng này, không được trả lại thế chủ động cho kẻ thù, mà phải giáng những đòn mạnh mẽ để phá hủy nền tảng quyền lực của chúng. Đó là cách duy nhất để chúng ta có thể xây dựng trên chiến thắng này và biến nó thành một sự chuyển biến cách mạng mang tính quyết định trong xã hội.
QUỐC HỮU HÓA VENEPAL: ĐIỀU NÀY CÓ Ý NGHĨA GÌ
London, ngày 21 tháng 1 năm 2005
“Không sa vào ảo tưởng và không sợ bị vu khống, giai cấp công nhân tiên tiến sẽ hoàn toàn ủng hộ nhân dân Mexico trong cuộc đấu tranh chống lại đế quốc. Việc quốc hữu hóa dầu mỏ không phải là chủ nghĩa xã hội cũng không phải là chủ nghĩa cộng sản, nhưng đó là một biện pháp tự vệ dân tộc rất tiến bộ. Marx tất nhiên không coi Abraham Lincoln là một người cộng sản; tuy nhiên nhiêu đó không ngăn cản Marx dành sự cảm thông sâu sắc nhất cho cuộc đấu tranh mà Lincoln lãnh đạo. Quốc tế thứ nhất đã gửi lời chào đến vị tổng thống thời Nội chiến, và Lincoln trong thư trả lời đã đánh giá cao sự ủng hộ tinh thần này.
“Giai cấp vô sản quốc tế không có lý do gì để đồng nhất chương trình của mình với chương trình của chính phủ Mexico. Những người cách mạng không cần phải thay đổi màu sắc, thích nghi và nịnh hót theo kiểu trường phái giáo điều GPU, những kẻ sẽ bán đứng và phản bội phe yếu hơn khi gặp nguy hiểm. Mọi tổ chức công nhân chân chính trên toàn thế giới, và trước hết là ở Anh, đều có bổn phận phải kiên quyết chống lại bọn kẻ cướp đế quốc, nền ngoại giao, báo chí cùng tay sai phát xít của chúng mà không từ bỏ đi bản sắc riêng của mình. Sự nghiệp của Mexico, giống như sự nghiệp của Tây Ban Nha, của Trung Quốc, là sự nghiệp của giai cấp công nhân quốc tế. Cuộc đấu tranh vì dầu mỏ của Mexico chỉ là một trong những cuộc giao tranh trên tiền tuyến của những trận chiến tương lai giữa kẻ áp bức và người bị áp bức.”
Leon Trotsky, Mexico và đế quốc Anh, Lời kêu gọi xã hội chủ nghĩa, ngày 25 tháng 6 năm 1938
Những diễn biến kịch tính đang xảy ra ở Venezuela. Việc quốc hữu hóa nhà máy giấy Venepal theo sắc lệnh số 3438 đánh dấu một bước ngoặt mới đầy bất ngờ. Venepal từng là một trong những nhà máy giấy lớn nhất Venezuela. Công ty đã bị chủ sở hữu bỏ hoang khi cuộc đình công năm 2002 diễn ra. Sau hai năm đấu tranh và chiếm đóng liên tục nhà máy, nó đã được quốc hữu hóa và đặt dưới sự kiểm soát của công nhân. Hành động này giáng một đòn mạnh vào tầng lớp đầu sỏ tham nhũng và thối nát của Venezuela cùng những kẻ cướp đế quốc đứng sau chúng. Nó sẽ được công nhân các nước hoan nghênh nhiệt liệt, giống như cách Trotsky đã hoan nghênh việc quốc hữu hóa ngành công nghiệp dầu mỏ Mexico dưới thời Tổng thống Lazaro Cardenas năm 1938.
Mặc dù bản thân biện pháp này chưa thể hiện sự thay đổi về chất lượng trong bản chất giai cấp của Cách mạng Venezuela, nhưng nó chắc chắn là một bước đi đúng hướng. Nó cho thấy giai cấp công nhân đang can thiệp vào cuộc cách mạng với quyết tâm ngày càng cao, đấu tranh cho các quyền lợi giai cấp độc lập, đòi hỏi sự đoạn tuyệt với chủ nghĩa tư bản và thúc đẩy cuộc cách mạng tiến lên. Chỉ có điều này, và chỉ có điều này, mới có thể đảm bảo thắng lợi cuối cùng và quyết định.
Cuộc cách mạng Venezuela khởi đầu như một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, không vượt ra ngoài khuôn khổ chủ nghĩa tư bản và sở hữu tư nhân. Mặc dù vậy, nó ngay lập tức khơi dậy sự căm ghét và phản đối quyết liệt của giới tài phiệt Venezuela và những kẻ cầm đầu ở Washington, cũng như của giai cấp tư sản và những kẻ phản động ở Mỹ Latinh và phần còn lại của thế giới.
Ngay từ đầu, khuynh hướng Mác-xít quốc tế, đại diện bởi Bảo vệ chủ nghĩa Marx, đã luôn kiên định bảo vệ Cách mạng Venezuela chống lại kẻ thù của nó. Bảo vệ Cách mạng Bolivar chống lại âm mưu của chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp đầu sỏ là nghĩa vụ cơ bản của tất cả công nhân và những người tiến bộ ở khắp mọi nơi. Đồng thời, những người Mác-xít cũng bảo vệ các chính sách, tư tưởng và chương trình của riêng mình. Chúng ta đứng vững trên cơ sở giai cấp vô sản và, trong tiến trình chung của cuộc cách mạng dân chủ dân tộc, bảo vệ các yêu sách giai cấp độc lập của nó. Khẩu hiệu của chúng ta là khẩu hiệu của Lenin: “hành quân riêng rẽ, giáng đòn cùng nhau!”
Tổng thống Hugo Chávez, giống như Lazaro Cardenas, đã chứng tỏ mình là một người bảo vệ dũng cảm cho người nghèo và những người bị áp bức, một chiến sĩ chống đế quốc đầy quả cảm. Cho đến nay, ông chưa từng đặt ra vấn đề chủ nghĩa xã hội. Nhưng bằng cách mạnh dạn thách thức đặc quyền của giai cấp thống trị và chống lại áp lực của chủ nghĩa đế quốc, ông đã không thể tránh khỏi việc đối đầu với các thế lực của xã hội cũ. Điều này có logic và động lực riêng của nó.
Toàn bộ logic của cuộc cách mạng có xu hướng làm trầm trọng thêm những mâu thuẫn giữa một bên là địa chủ và tư bản Venezuela, được hậu thuẫn bởi chủ nghĩa đế quốc, và bên kia là công nhân và nông dân nghèo Venezuela, được hỗ trợ bởi quần chúng ở Mỹ Latinh và Phong trào Lao động thế giới. Không nhận ra sự thật này sẽ là một sự ngu dốt không thể tha thứ. Không nhận thấy rằng cuộc đấu tranh phải được tiến hành đến cùng và chỉ có thể dẫn đến chiến thắng quyết định của một giai cấp trước giai cấp khác sẽ là sự mù quáng của chủ nghĩa cải cách.
Số phận của Cách mạng Venezuela sẽ được quyết định bởi đấu tranh giai cấp. Kết quả cuối cùng vẫn chưa chắc chắn nhưng điều chắc chắn tuyệt đối là lực lượng duy nhất đã cứu Cách mạng hết lần này đến lần khác khỏi thất bại chính là quần chúng: Giai cấp công nhân và nông dân nghèo, những người đã nhiều lần chứng tỏ lòng trung thành kiên định với Cách mạng Bolivar, sẵn sàng chiến đấu và hy sinh tuyệt đối để bảo vệ nó trước kẻ thù. Đây là nền tảng thực sự của cách mạng, sức mạnh đích thực, niềm hy vọng duy nhất của nó.
Những nhà cải cách đầu óc lú lẫn cố gắng làm mờ đi sự khác biệt giữa các giai cấp khác nhau trong cuộc Cách mạng. Họ nói về “nhân dân” như một khối đồng nhất, trong khi trên thực tế đó là một khái niệm trừu tượng rỗng tuếch che giấu sự khác biệt rõ rệt về lợi ích. Người công nhân Venezuela có điểm gì chung với các nhà tư bản? Người nông dân Venezuela có điểm gì chung với các địa chủ? Người chủ cửa hàng nhỏ Venezuela có điểm gì chung với các chủ ngân hàng và người cho vay nặng lãi?
Ở mỗi bước ngoặt quyết định của cuộc cách mạng, vai trò của các giai cấp khác nhau đều hiện rõ. Giới ngân hàng, địa chủ và tư bản đã chống đối cách mạng, phá hoại nó và tìm cách lật đổ nó. Và ai đã cứu vãn cuộc cách mạng ở mỗi giai đoạn? Chính quần chúng nhân dân, và trước hết là giai cấp công nhân, đã cứu vãn cuộc cách mạng trong cuộc đảo chính tháng 4 năm 2002, cũng chính giai cấp công nhân đã cứu vãn nó trong thời điểm giới chủ đóng cửa nhà máy nhằm làm tê liệt nền kinh tế và khiến nó suy sụp. Cuối cùng, chính quần chúng nhân dân đã tập hợp một cách huy hoàng để bảo vệ cuộc cách mạng trong cuộc trưng cầu dân ý tháng 8, giáng một đòn chí mạng vào phe phản cách mạng.
Sức mạnh khổng lồ
Tất cả những sự kiện này đều là những thắng lợi vĩ đại, chứng minh sức mạnh to lớn của quần chúng khi họ được huy động để đấu tranh cho một thế giới tốt đẹp hơn. Chúng ta đã ăn mừng những chiến thắng này, nhưng đồng thời cũng cảnh báo rằng cuộc chiến chưa kết thúc, rằng kẻ thù của cách mạng chưa bị đánh bại dứt điểm, và chúng sẽ tập hợp lại và tổ chức các cuộc phản công mới, hết cuộc này đến cuộc khác.
Những sự kiện trong những tuần gần đây đã chứng minh chúng ta đã đúng. Những kẻ cho rằng kết quả cuộc trưng cầu dân ý sẽ dập tắt được sự giận dữ của kẻ thù cách mạng đã hoàn toàn sai lầm. Bọn đế quốc không hề quan tâm đến các quy tắc của nền dân chủ chính thức. Chúng coi Cách mạng Venezuela là mối đe dọa nghiêm trọng đến những lợi ích thiết yếu nhất của mình và sẽ không dừng lại cho đến khi tiêu diệt được nó. Condoleeza Rice vừa nhậm chức đã lập tức tấn công Venezuela. Điều đó cho thấy Washington vẫn ngoan cố thù địch với Chávez và Cách mạng Bolivar. Không một lời lẽ hoa mỹ hay cử chỉ ngoại giao nào có thể xoa dịu được đế quốc Mỹ!
George Bush và các đồng minh của ông ta ở Venezuela sẽ không từ thủ đoạn nào để loại bỏ Hugo Chávez và tiêu diệt Cách mạng Venezuela. Đồng minh thực sự duy nhất của Cách mạng Venezuela là quần chúng công nhân và nông dân nghèo ở Mỹ Latinh và Phong trào Lao động thế giới. Vụ bắt cóc một chiến sĩ du kích Colombia bởi sự hợp tác giữa các điệp viên Colombia và các phần tử thuộc lực lượng vũ trang Venezuela cho thấy điều hiển nhiên đối với tất cả mọi người, trừ những người mù quáng nhất: chủ nghĩa đế quốc Mỹ và những con rối của nó ở Bogota vẫn chưa từ bỏ âm mưu chống lại Cách mạng Venezuela.
Các thế lực phản cách mạng vẫn đang hoạt động mạnh. Những âm mưu mới đang được vạch ra. Vụ bắt cóc ở Caracas cho thấy Washington vẫn đang sử dụng những con rối của mình ở Bogotá để tấn công và làm suy yếu Cách mạng Venezuela. Các đặc vụ vũ trang của họ hoạt động một cách trắng trợn trên lãnh thổ Venezuela. Việc chúng được hỗ trợ bởi các phần tử trong lực lượng vũ trang Venezuela cho thấy các phần tử phản cách mạng vẫn còn tồn tại trong bộ máy nhà nước và đang âm mưu với kẻ thù của cách mạng trong và ngoài nước.
Sức mạnh của chủ nghĩa đế quốc Mỹ rất lớn nhưng nó có những giới hạn nhất định. Washington không thể tự cho phép mình can thiệp quân sự vào Venezuela ở vào thời điểm mà chính nó đang sa lầy trong cuộc xung đột không thể thắng ở Iraq. Nhưng họ có thể can thiệp gián tiếp, thông qua Colombia và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS). Sau vụ bê bối bắt cóc, Peru, Mexico và Brazil đều nhanh chóng đề nghị làm trung gian “hòa giải”, tức là đưa Venezuela vào thế bị cáo buộc cho phép các nhóm du kích nước ngoài xâm nhập lãnh thổ, đồng thời chuyển hướng sự chú ý khỏi các hoạt động tội phạm của chính phủ và lực lượng vũ trang Colombia cùng những kẻ trả tiền cho chúng ở Washington.
Trước sức mạnh của chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp đầu sở, Cách mạng Bolivar có những nguồn lực hỗ trợ mạnh mẽ riêng: sức mạnh của quần chúng đấu tranh vì quyền lợi của họ, giai cấp công nhân, nông dân, thanh niên cách mạng và giới trí thức tiến bộ. Đế quốc Mỹ được sự hậu thuẫn của lính đánh thuê ở Colombia và những kẻ tay sai hèn hạ trong Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS). Nhưng Cách mạng Bolivar có những điểm tựa vững chắc hơn nhiều – đó là quần chúng bị áp bức trên toàn khu vực Mỹ Latinh và giai cấp công nhân trên toàn thế giới.
Cũng như Simon Bolivar hiểu được sự cần thiết phải mang ngọn lửa cách mạng đến toàn bộ khu vực Mỹ Latinh, những người thừa kế hiện đại của Bolivar cũng có cùng sứ mệnh đó. Họ có thể thành công nơi ông đã thất bại – với một điều kiện duy nhất, đó là họ không được để bản thân bị mê hoặc bởi sự tôn trọng mù quáng đối với quyền sở hữu tư nhân, tính hợp pháp của giai cấp tư sản và nhà nước dân tộc.
Cần phải làm rõ vấn đề!
Những người theo chủ nghĩa Marx chân chính (khác với những kẻ ba hoa bè phái) đã nhiệt tình ủng hộ Cách mạng Venezuela. Nhưng việc ủng hộ chính phủ Chávez chống lại chủ nghĩa đế quốc và tầng lớp đầu sỏ phản cách mạng không nhất thiết có nghĩa là chấp nhận một cách vô điều kiện mọi việc đang diễn ra ở Caracas. Giống như mọi cuộc cách mạng thành công, Cách mạng Bolivar đã thu hút một số lượng lớn “bạn bè” và người ngưỡng mộ – một số người trong số đó mới hôm qua còn là những người chỉ trích gay gắt nhất. Đó là những người bạn chỉ tốt khi thuận lợi và sẽ quay lưng lại với cách mạng ngay khi nó gặp khó khăn. Với những “người bạn” như vậy thì không cần kẻ thù!
Những “người bạn của Venezuela” này thường xuyên đưa ra những lời tán dương và tâng bốc. Họ khăng khăng rằng chúng ta không nên chỉ trích chính phủ mà chỉ cần gật đầu đồng tình. Công nhân và những người cách mạng Venezuela không cần những lời tâng bốc. Như Lenin từng nói, lời nói suông, hùng biện và tâng bốc đã phá hỏng không ít cuộc cách mạng. Điều cần thiết là một sự đánh giá trung thực và thẳng thắn về cuộc cách mạng, những điểm mạnh và điểm yếu, những thành công và thất bại của nó. Chỉ trên cơ sở một cuộc thảo luận trung thực, cuộc cách mạng mới có thể học hỏi và tiến lên. Điều cần thiết là sự rõ ràng.
Thật không may, chương trình của những người theo chủ nghĩa Bolivar không phải lúc nào cũng rõ ràng. Ngay cả những biện pháp hiện tại liên quan đến Venepal cũng không hoàn toàn rõ ràng. Chính phủ đã tuyên bố sẽ đầu tư rất nhiều tiền vào công ty để giúp nó hoạt động hiệu quả. Ban đầu nhà nước sẽ là chủ sở hữu, nhưng có những dấu hiệu cho thấy sau đó công ty sẽ được chuyển giao cho công nhân dưới hình thức hợp tác xã để thanh toán tiền lương còn nợ. Cũng có những cuộc thảo luận về việc đồng quản lý giữa công nhân và nhà nước (điều này có thể bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau, từ việc công nhân được đại diện trong hội đồng quản trị, đến việc công nhân kiểm soát, v.v.).
Cần phải làm rõ tất cả những câu hỏi này và mở ra một cuộc tranh luận về hướng đi tương lai, không chỉ của Venepal mà còn của chính Cách mạng Bolivar. Trong cuộc tranh luận này, những người theo chủ nghĩa Marx sẽ ủng hộ một cách có phê phán các nhà lãnh đạo của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ. Chúng ta sẽ nói: “ Đây là một khởi đầu, một khởi đầu quan trọng – nhưng chỉ là một khởi đầu. Việc quốc hữu hóa Venepal là rất tốt, xét về mức độ nó đạt được. Nhưng nó vẫn chưa đủ. Một cánh én không làm nên mùa xuân, và một doanh nghiệp quốc hữu hóa không làm nên một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, để thành công, cuộc cách mạng dân chủ quốc gia phải chuyển mình thành một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.” Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận khía cạnh khác của vấn đề. Sức mạnh thực sự của Hugo Chávez và Cách mạng Bolivar là ở chỗ họ đã đưa quần chúng đứng lên đấu tranh. Một khi giai cấp công nhân bước vào đấu trường, họ sẽ có được động lực và phong trào riêng của mình. Sức mạnh của phong trào cách mạng ở Venezuela không nằm ở sự hiểu biết lý thuyết mà nằm ở thực tiễn hàng ngày. Hành động của họ nói lên nhiều hơn lời nói. Những hành động đó vượt xa nhận thức của họ. Nhưng sớm muộn gì quần chúng cũng sẽ nhận thức được ý nghĩa thực sự của hành động của họ. Họ sẽ hiểu được sự cần thiết khách quan của một sự đoạn tuyệt triệt để với chủ nghĩa tư bản. Những bài phát biểu gần đây của Tổng thống Chávez đã là một sự báo trước về điều này.
Marx từng chỉ ra rằng đối với quần chúng, một bước tiến thực sự đáng giá hơn cả trăm chương trình đúng đắn. Và Lenin nói rằng đối với quần chúng, một chút thực hành đáng giá hơn cả tấn lý thuyết. Giai cấp công nhân, dù ở Venezuela, Anh hay Nga, không học từ sách vở mà học từ kinh nghiệm. Tục ngữ Nga có câu: “Cuộc sống tự nó dạy dỗ ta”. Công nhân học hỏi từ các sự kiện, đặc biệt là những sự kiện lớn như Cách mạng Venezuela. Họ học hỏi nhanh chóng thông qua sự tham gia tích cực. Chính áp lực từ bên dưới của công nhân đã dẫn đến việc quốc hữu hóa ở Venepal, và điều này đến lượt nó sẽ củng cố xu hướng nhà nước hóa lực lượng sản xuất, hướng tới sự đoạn tuyệt với chủ nghĩa tư bản, hướng tới một kế hoạch sản xuất xã hội chủ nghĩa dân chủ.
“Càng ăn sẽ càng thấy ngon”
Có câu tục ngữ cổ: “Càng ăn sẽ càng thấy ngon”. Việc quốc hữu hóa Venepal là một bước tiến lớn. Ưu điểm lớn nhất của nó là đã phá vỡ rào cản và mở ra cánh cửa cho sự phát triển mạnh mẽ hơn. Công nhân sẽ đặt ra nhiều câu hỏi: Tại sao việc quốc hữu hóa chỉ giới hạn ở những nhà máy phá sản hoặc có nguy cơ đóng cửa? Tại sao nhà nước luôn phải quốc hữu hóa các khoản lỗ và tư nhân hóa lợi nhuận? Để các doanh nghiệp quốc hữu hóa có thể hoạt động hiệu quả, chúng phải là một phần của kế hoạch sản xuất tổng thể. Điều đó sẽ không thể thực hiện được chừng nào các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế, như ngân hàng và tín dụng, vẫn nằm trong tay tư nhân.
Một số nhà lãnh đạo Bolivar đôi khi đưa ra luận điểm rằng Cách mạng Bolivar không được vượt ra ngoài ranh giới của chủ nghĩa tư bản, phải tôn trọng quyền sở hữu tư nhân, v.v. Luận điểm này được trình bày như một quan điểm rất “thực tế”, trái ngược với cái gọi là “không tưởng” của chủ nghĩa xã hội. Trên thực tế, chính luận điểm này lại là hình thức không tưởng tồi tệ nhất. Ý tưởng cho rằng cuộc cách mạng phải tự giới hạn trong khuôn khổ cứng nhắc của chủ nghĩa tư bản chỉ là hình thức rỗng tuếch. Cuộc sống dạy chúng ta điều ngược lại! Luận điểm này luôn xung đột với những đòi hỏi của thực tế.
Giới chủ bày tỏ lòng căm thù sâu sắc đối với cách mạng, họ phá hoại sản xuất, sa thải công nhân, đẩy gia đình công nhân vào cảnh đói khổ và cấu kết với chủ nghĩa đế quốc và phản cách mạng. Công nhân biết rõ điều này. Họ không thể hiểu làm thế nào lợi ích của cách mạng có thể được phục vụ bằng cách thỏa hiệp với kẻ thù, cho phép chúng duy trì sự kiểm soát chặt chẽ đối với các điểm then chốt của nền kinh tế quốc gia.
Vì tất cả những lý do này, giai cấp công nhân đang yêu cầu quốc hữu hóa và quyền kiểm soát thuộc về giai cấp công nhân. Họ muốn giúp đỡ chính phủ Bolivar bằng cách chống lại kẻ thù của chính phủ, bằng cách đánh đuổi địa chủ và tư bản, bằng cách tập trung quyền lực vào tay những người duy nhất thực sự quan tâm đến lợi ích của cuộc cách mạng – Giai cấp công nhân, nông dân và các đồng minh tự nhiên của họ, người nghèo thành thị, thanh niên cách mạng, binh lính, phụ nữ và giới trí thức tiến bộ.
Một khi quyền lực kinh tế của giai cấp tư sản bị phá vỡ, một khi đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp nằm trong tay nhà nước, thì toàn bộ năng lực sản xuất của quốc gia sẽ có thể huy động vào một nền kinh tế xã hội chủ nghĩa được hoạch định chung một cách dân chủ. Rất nhanh chóng, có thể giành chiến thắng trong cuộc chiến chống đói nghèo và khổ cực, nâng cả nước lên một tầm cao mới. Phong trào Bolivar có nhiều điểm mạnh, và một số điểm yếu quan trọng. Điểm yếu chính của phong trào Bolivar là thiếu lý thuyết. Lý thuyết chiếm vị trí trong các cuộc cách mạng giống như chiến lược quân sự chiếm vị trí trong chiến tranh. Một chiến lược sai lầm trong chiến tranh chắc chắn sẽ dẫn đến những sai lầm trong chiến thuật và hoạt động thực tiễn. Nó sẽ làm suy yếu tinh thần của quân đội và dẫn đến đủ loại sai lầm, thất bại và tổn thất sinh mạng không cần thiết.
Trong một cuộc cách mạng cũng vậy. Sai lầm về lý thuyết sớm muộn gì cũng sẽ dẫn đến sai lầm trong thực tiễn. Sai lầm trong cuộc sống thường nhật thường có thể được sửa chữa. Những sai lầm thường nhật không phải là vấn đề sống còn. Nhưng cách mạng là cuộc đấu tranh sinh tử và sai lầm có thể phải trả giá rất đắt. Nhiệm vụ của Dòng tư tưởng Mác-xít Cách mạng Venezuela là cung cấp sự rõ ràng cần thiết về lý thuyết và chương trình, không phải bằng cách thuyết giảng từ bên lề, mà bằng cách tích cực tham gia vào phong trào, chiến đấu ở hàng ngũ tiên phong và thúc đẩy nó tiến lên ở mọi giai đoạn.
Chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản
Chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa tư bản là vấn đề cốt lõi không chỉ đối với Cách mạng Venezuela mà còn đối với người dân toàn thế giới. Các tập đoàn khổng lồ đang cố gắng kiểm soát toàn bộ thế giới và cướp bóc nó để kiếm lợi nhuận. Chúng được hậu thuẫn bởi những kẻ đế quốc hung hãn, trước hết là Hoa Kỳ, quốc gia nắm giữ quyền lực chưa từng có và sử dụng nó để tạo ra và lật đổ các chính phủ, bắt toàn bộ các quốc gia và châu lục phải phục tùng ý chí của mình. Không một vấn đề nào mà quần chúng nhân dân phải đối mặt có thể được giải quyết nếu không có một cuộc đấu tranh toàn diện chống lại chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc.
Không thể đạt được mục tiêu của chúng ta nếu không có sự đoạn tuyệt triệt để với chủ nghĩa tư bản. Để giải quyết các vấn đề như thất nghiệp hay thiếu nhà ở và trường học, chính phủ cần phải đưa ra kế hoạch kinh tế – lập kế hoạch kinh tế dựa trên nhu cầu của đa số, chứ không phải lợi nhuận của thiểu số. Nhưng bạn không thể lập kế hoạch cho những gì bạn không kiểm soát và không thể kiểm soát những gì bạn không sở hữu. Chừng nào đất đai, ngân hàng và các ngành công nghiệp lớn vẫn nằm trong tay tư nhân, thì không thể có giải pháp nào.
Đó là thách thức trọng tâm mà cuộc Cách mạng Venezuela đang phải đối mặt hiện nay. Cuộc cách mạng đã bắt đầu, nhưng chưa kết thúc. Trên thực tế, nhiệm vụ chính vẫn chưa được hoàn thành. Vấn đề cốt lõi là gì? Chỉ đơn giản là: một số đòn bẩy kinh tế quan trọng vẫn nằm trong tay tầng lớp tài phiệt Venezuela.
Vấn đề ở đây vừa mang tính kinh tế vừa mang tính chính trị. Giới tài phiệt sẽ không bao giờ chấp nhận cuộc cách mạng. Mặc dù cho đến nay tài sản của họ hầu như không bị ảnh hưởng, mặc dù họ vẫn được hưởng sự giàu có và đặc quyền, mặc dù họ vẫn nắm trong tay các phương tiện truyền thông quyền lực dưới hình thức các tờ báo và kênh truyền hình chính, được sử dụng để liên tục tung ra những lời lẽ bẩn thỉu, dối trá và vu khống chống lại chính phủ được bầu cử dân chủ – bất chấp tất cả những điều đó, họ vẫn không hài lòng. Và họ sẽ không bao giờ hài lòng cho đến khi lật đổ được chính phủ và đàn áp quần chúng dưới chân mình.
Quyền kiểm soát của giai cấp công nhân là một bước tiến lớn, và chúng ta phải khuyến khích điều đó. Nó thách thức “quyền lực thiêng liêng” của các nhà tư bản và quan liêu trong việc quản lý công nghiệp, đồng thời mang lại cho giai cấp công nhân kinh nghiệm vô giá trong quản lý và điều hành, những kinh nghiệm có thể được sử dụng hiệu quả trong nền kinh tế kế hoạch xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, chừng nào các yếu tố then chốt của nền kinh tế vẫn nằm trong tay tư nhân, chừng nào chưa có một nền kinh tế kế hoạch hóa thực sự, thì kinh nghiệm về quyền kiểm soát của giai cấp công nhân chắc chắn sẽ chỉ mang tính chất một phần, phiến diện và không thỏa đáng.
Hôm qua, Tổng thống tuyên bố việc trưng thu nhà máy Venepal là một biện pháp đặc biệt: “Chúng tôi sẽ không lấy đi đất đai, nếu nó là của các bạn thì nó là của các bạn”. Nhưng ông cũng nói thêm rằng “bất kỳ nhà máy nào bị đóng cửa hoặc bỏ hoang, chúng tôi sẽ tiếp quản. Tất cả đều sẽ bị tiếp quản”. Và ông nói thêm: “Tôi mời các lãnh đạo công nhân hãy đi theo con đường này”. Những lời này sẽ không bị bỏ ngoài tai. Công nhân tại các nhà máy bị chiếm đóng khác sẽ coi đây là tín hiệu để huy động lực lượng và yêu cầu chính phủ Bolivar trưng thu tài sản của chủ sở hữu. Đây mới là con đường đúng đắn!
Điều cần thiết là quốc hữu hóa đất đai, ngân hàng và những gì còn lại của các ngành công nghiệp tư nhân lớn. Điều đó sẽ cho phép chúng ta lập kế hoạch kinh tế và huy động lực lượng sản xuất vì lợi ích của đa số. Hugo Chávez đã tranh cử hai lần và giành được đa số áp đảo trong cả hai lần. Ông ấy có đa số lớn trong quốc hội. Ông ấy đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc trưng cầu dân ý. Vậy điều gì có thể ngăn cản chính phủ ban hành luật khẩn cấp ( decreto ley ) quốc hữu hóa tài sản của tầng lớp đầu sỏ? Có thể giải thích cho cả nước trên truyền hình những lý do cho việc này (có một số lý do rất chính đáng). Đồng thời, cần kêu gọi công nhân và nông dân không chờ đợi quốc hội (vốn thường chậm chạp) mà hãy hành động ngay lập tức, chiếm đất đai và các nhà máy.
Phép biện chứng và cách mạng
Chủ nghĩa Marx dựa trên một phương pháp nhất định – phương pháp biện chứng. Phương pháp này giải thích rằng mọi quá trình đều không thể tránh khỏi dẫn đến một điểm tới hạn (sử dụng thuật ngữ vật lý) nơi mà lượng được chuyển hóa thành chất. Đó là bản chất của một cuộc cách mạng. Có một điểm nhất định mà tại đó quyền lực của giai cấp thống trị cũ bị phá vỡ một cách dứt khoát và toàn bộ tình hình thay đổi. Cho đến khi đạt được điểm này, cuộc cách mạng không thể được coi là đã hoàn thành.
Những kẻ ngu dốt theo chủ nghĩa bè phái đã phàn nàn rằng chúng ta nói có một cuộc cách mạng ở Venezuela. Những người này nói rất nhiều về cách mạng nhưng họ không hề có chút hiểu biết nào về cách mạng. Khi một cuộc cách mạng thực sự đang diễn ra ngay trước mắt họ, họ thậm chí không thể nhận ra! Thực tế là trong nhiều năm qua, hàng triệu công nhân và nông dân đã huy động để nắm lấy cuộc sống và vận mệnh của mình, chiến đấu chống lại phản động trên đường phố, trong các nhà máy, trên các đồn điền và trong doanh trại – tất cả những điều này hoàn toàn vượt quá tầm hiểu biết của họ. Họ vội vã quay trở lại thư viện để viết những bài báo “học thuật” trích dẫn Lenin và Trotsky. Không muốn làm phiền những giấc mơ đẹp đẽ của họ, chúng ta sẽ để họ yên và tiếp tục với nhiệm vụ cấp bách là thực sự can thiệp vào cuộc cách mạng. Ở Venezuela, chúng ta chắc chắn có thể nói rằng cuộc cách mạng đã bắt đầu, nhưng liệu chúng ta có thể nói rằng nó đã hoàn thành? Liệu chúng ta có thể nói rằng đã có một sự thay đổi mang tính quyết định trong quan hệ sở hữu và nhà nước đến mức không thể quay trở lại? Một số người thực sự đã nói điều này. Nhưng quan điểm này không chỉ sai lầm mà còn vô trách nhiệm và gây hại cho sự nghiệp cách mạng. Chính Hugo Chávez đã bác bỏ điều này khi ông so sánh cuộc Cách mạng Venezuela với huyền thoại Sisyphus trong thần thoại Hy Lạp ngay trước mặt tôi. Quần chúng gắng sức đẩy một tảng đá khổng lồ lên đỉnh đồi, nhưng lại bị đẩy lùi trước khi đến được đỉnh.
Sự so sánh này hoàn toàn chính xác. Cuộc Cách mạng Venezuela vẫn chưa phải là không thể đảo ngược. Bất chấp những nỗ lực anh hùng của quần chúng nhân dân, và bất chấp tất cả những thành tựu không thể phủ nhận của họ, tảng đá vẫn có thể lăn xuống sườn đồi, đè bẹp nhiều sinh mạng trong quá trình đó. Điểm thay đổi về chất vẫn chưa đạt được ở Venezuela và sẽ không đạt được cho đến khi người ta giải quyết được vấn đề nan giải là tước đoạt tài sản của các địa chủ và nhà tư bản. Việc quốc hữu hóa Venepal là một bước quan trọng theo hướng này. Giờ đây, cần phải có những bước đi quyết đoán hơn nữa.
Tổng thống Hugo Chávez luôn thể hiện bản năng cách mạng kiên định. Ông đã nỗ lực thể hiện bản năng cách mạng của quần chúng. Đó là sức mạnh lớn lao của ông! Điều đó lại được chứng minh một lần nữa với việc quốc hữu hóa Venepal. Tuy nhiên, ở cấp cao nhất của phong trào Bolivar có đủ loại người. Tổng thống được bao quanh bởi các cố vấn, không phải tất cả đều là những nhà cách mạng kiên định. Không phải tất cả đều chia sẻ niềm tin của Tổng thống vào quần chúng. Họ nghiêng về sự thỏa hiệp, nhượng bộ và cái gọi là “chủ nghĩa hiện thực” – nghĩa là, họ có xu hướng theo đuổi các chính sách mà nếu được chấp nhận sẽ làm suy yếu cuộc cách mạng và phá hủy nó hoàn toàn.
Trong bài phát biểu tại lễ ký kết, Chávez nói: “Ở đây chúng ta đang tạo ra một mô hình mới, và đó là lý do tại sao ở Washington họ tức giận… mô hình phát triển của chúng ta hàm chứa sự thay đổi trong bộ máy sản xuất. Giai cấp công nhân phải đoàn kết, học hỏi và tham gia”. Ông đã nói đúng rằng chủ nghĩa tư bản là một mô hình dựa trên chế độ nô lệ , “và đó là lý do tại sao ở Washington họ tức giận, bởi vì chúng ta muốn giải phóng mình khỏi chủ nghĩa tư bản, giống như cách họ đã từng tức giận nhiều năm trước với tư tưởng của nhà giải phóng Simon Bolivar”.
Ông nói thêm rằng một số người có thể khó chịu với những gì đang xảy ra ở Venezuela, nhưng “họ sẽ tiếp tục khó chịu với tiến trình cách mạng, bởi vì không ai có thể đánh bật chúng ta khỏi nó”. Đó chính là kiểu lãnh đạo mà quần chúng đang tìm kiếm! Nó không có điểm chung nào với những biện pháp nửa vời và hèn nhát do những người cải cách đề xuất. Cuộc cách mạng không thể dừng lại giữa chừng! Nó phải ngày càng mạnh mẽ hơn, giáng những đòn mạnh vào kẻ thù, nếu không nó sẽ thất bại.
Tổng thống Chávez cũng nói rằng “vai trò của giai cấp công nhân trong mô hình này là vô cùng quan trọng và đây là điểm khác biệt giữa mô hình này và mô hình tư bản chủ nghĩa”. Ông nhấn mạnh rằng: “ cần phải thay đổi quan hệ sản xuất… Chủ nghĩa tư bản muốn tiêu diệt giai cấp công nhân… ở đây chúng ta đang tiến hành một quá trình giải phóng giai cấp công nhân, và đó là lý do tại sao họ khó chịu ở Washington”. Việc giải phóng giai cấp công nhân khỏi ách nô lệ tư bản chủ nghĩa chỉ có thể thực hiện được thông qua sự thay đổi căn bản trong quan hệ sản xuất – nhưng điều này không thể có nghĩa gì khác ngoài cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Điều đó đúng gấp ngàn lần. Nhưng cũng cần phải rút ra tất cả các kết luận. Cuộc cách mạng Venezuela đang xung đột với những hạn chế chật hẹp của chủ nghĩa tư bản. Nó không thể chấp nhận những hạn chế này. Nó phải hoặc là phá vỡ chúng, xóa bỏ chúng và mạnh dạn bước đi trên một con đường mới, hoặc cuối cùng nó sẽ bị buộc phải rút lui và thất bại.
Như Jorge Martin đã chỉ ra, các biện pháp quốc hữu hóa phải được mở rộng đến tất cả các lĩnh vực kinh tế đang chịu sự độc quyền và kiểm soát của chủ nghĩa đế quốc, chẳng hạn như hệ thống ngân hàng (phần lớn nằm trong tay hai tập đoàn đa quốc gia Tây Ban Nha), lĩnh vực viễn thông (nằm trong tay các tập đoàn đa quốc gia của Mỹ), lĩnh vực phân phối thực phẩm (nằm trong tay một vài công ty Venezuela thuộc sở hữu của những kẻ tổ chức đảo chính khét tiếng), và các lĩnh vực khác.
Hỡi công nhân Venezuela! Hãy dấn thân vào con đường đấu tranh! Hãy chiếm giữ các nhà máy do công nhân kiểm soát! Hãy yêu cầu quốc hữu hóa chúng! Hãy đánh đuổi bọn chủ phản cách mạng! Cuộc cách mạng Venezuela sẽ thắng lợi như một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa hoặc sẽ không có thắng lợi nào cả.
Câu hỏi được đặt ra một cách thẳng thừng: ai sẽ thắng? Chỉ có hai khả năng trước mắt người dân Venezuela. Hoặc cuộc cách mạng sẽ lật đổ quyền lực của tầng lớp đầu sỏ, và sau đó lan rộng khắp khu vực Mỹ Latinh, hoặc tầng lớp đầu sỏ, cùng với chủ nghĩa đế quốc Mỹ, sẽ dập tắt cuộc cách mạng. Không có con đường thứ ba nào khả thi.
CHAVEZ: “CHỦ NGHĨA TƯ BẢN PHẢI ĐƯỢC VƯỢT QUA”
London, ngày 1 tháng 2 năm 2005
“Mỗi ngày tôi lại càng tin chắc hơn, không còn nghi ngờ gì nữa, rằng cần phải vượt qua chủ nghĩa tư bản như nhiều trí thức đã nói. Nhưng chủ nghĩa tư bản không thể được vượt qua từ bên trong chính nó, mà phải thông qua chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội đích thực, với sự bình đẳng và công lý. Nhưng tôi cũng tin chắc rằng điều đó có thể thực hiện được trong nền dân chủ, nhưng không phải là kiểu dân chủ đang bị áp đặt từ Washington.”
– Hugo Chávez.
Hai ngày trước, Tổng thống Venezuela Chávez đã có bài phát biểu tại Sân vận động Gigantinho trong phiên bế mạc Diễn đàn Xã hội Thế giới ở Porto Alegre, Brazil. Trong bài phát biểu này, Tổng thống Chávez đã đưa ra thêm những chỉ dẫn về hướng đi của Cách mạng Bolivar. Bài phát biểu này, được đăng tải trên Venezuelanalysis.com (Caracas, ngày 30 tháng 1 năm 2005), đáng được mọi công nhân có ý thức và thanh niên cách mạng nghiên cứu.
Cách mạng Bolivar khởi đầu như một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, nhằm giải phóng người dân Venezuela khỏi sự cai trị của một tầng lớp đầu sỏ tham nhũng và thoái hóa, vốn là công cụ của chủ nghĩa đế quốc tại địa phương. Những người Marxist cách mạng luôn kiên định bảo vệ Cách mạng Bolivar chống lại hai kẻ thù chính là tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc, đồng thời luôn chỉ ra rằng cách duy nhất để cách mạng tự cứu mình và tiến tới thắng lợi cuối cùng là lật đổ chế độ địa chủ và chủ nghĩa tư bản.
Việc quốc hữu hóa Venepal gần đây và sắc lệnh cải cách ruộng đất đánh dấu một bước ngoặt rõ ràng của cuộc cách mạng theo hướng đối đầu quyết liệt với kẻ thù. Những biện pháp cách mạng này chắc chắn đã được công nhân và nông dân khắp nơi đón nhận nhiệt liệt. Tuy nhiên, chúng đã khơi dậy sự phẫn nộ của phe phản động từ Washington đến London. Kẻ thù của cách mạng đang chuẩn bị một cuộc phản công mới chống lại nó. Cách duy nhất để đánh bại chúng là giáng những đòn mới và quyết định vào chúng.
Nhưng đến đây lại có vấn đề nảy sinh. Ai cũng biết rằng một số người trong giới lãnh đạo phong trào Bolivar không chia sẻ sự nhiệt tình của Tổng thống đối với cuộc cách mạng và một số cố vấn của ông không hài lòng với những lời chỉ trích liên tục và thẳng thắn của ông đối với đế quốc Mỹ. Tổng thống rõ ràng không mấy ấn tượng với những lời khuyên này. Liên quan đến những khuyến nghị của một số cố vấn thân cận, ông nói rằng “một số người nói rằng chúng ta không thể nói hay làm bất cứ điều gì có thể làm phật lòng những người ở Washington”. Ông nhắc lại lời của anh hùng độc lập Argentina José de San Martin: “Hãy sống tự do mà không cần quan tâm đến những gì người khác nói”.
Những lời này hoàn toàn phản ánh con người ông. Hugo Chávez là một người đàn ông dũng cảm và chính trực. Ông đã thể hiện lập trường kiên quyết chống lại chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Chávez đổ lỗi cho mối quan hệ chính trị xấu giữa Mỹ và Venezuela là do “những hành động gây hấn thường trực từ phía đó”. Ông chỉ trích ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice, người mới đây khẳng định rằng Chávez là “một thế lực tiêu cực trong khu vực”. Ông cho rằng mối quan hệ đó sẽ vẫn không lành mạnh chừng nào Mỹ còn tiếp tục các chính sách gây hấn của mình. Ông nói: “Lực lượng tiêu cực nhất trên thế giới hiện nay chính là chính phủ Hoa Kỳ”.
Tổng thống chỉ trích chính phủ Mỹ vì đã yêu cầu các nước khác gây áp lực lên Venezuela, liên quan đến cuộckhủng hoảng bắt cóc một nhà hoạt động du kích người Colombia ở Caracas do gián điệp Colombia thực hiện hồi tháng 12 năm ngoái. “Không ai đáp lại lời kêu gọi của họ… họ ngày càng cô đơn hơn.” Ông Chávez nói thêm rằng đế quốc Mỹ không phải là bất khả chiến bại. “Hãy nhìn Việt Nam, hãy nhìn Iraq và Cuba đang kháng chiến, và giờ hãy nhìn Venezuela.”
Vũ khí trong tay
Nhà lãnh đạo Bolivar nhấn mạnh rằng Venezuela đã sẵn sàng tự vệ bằng vũ khí trước bất kỳ hành động xâm lược nào, và nói thêm rằng lực lượng quân đội nước ông đang trải qua giai đoạn hiện đại hóa hệ thống vũ khí và nguồn lực, nhưng khẳng định mục tiêu chính là bảo vệ chủ quyền quốc gia. Ông tuyên bố: “Venezuela sẽ không tấn công bất cứ ai, nhưng đừng ai tấn công Venezuela, bởi vì các bạn sẽ thấy chúng tôi sẵn sàng bảo vệ chủ quyền và dự án mà chúng tôi đang theo đuổi”.
Giống như Simon Bolivar, một nhà lãnh đạo vĩ đại khác của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở Mỹ Latinh, Hugo Chávez hiểu rằng cuộc cách mạng không thể thắng lợi nếu bị cô lập trong một quốc gia duy nhất. Ông đã công khai tuyên bố rằng Trotsky đã đúng khi phản bác Stalin rằng cuộc cách mạng không thể thành công trọn vẹn trong một quốc gia bị cô lập. Ông cũng đã công khai tuyên bố rằng mục tiêu của cuộc cách mạng Bolivar là lan rộng đến mọi quốc gia ở Mỹ Latinh – và cả ngoài biên giới.
Trong bài phát biểu của mình, Chávez nhấn mạnh việc thành lập mạng lưới truyền hình vệ tinh TeleSur khu vực Mỹ Latinh gần đây, “điều này sẽ cho phép chúng ta kể lại thực tế của người dân bằng chính ngôn ngữ của mình”. Ông nói thêm rằng TeleSur sẽ phục vụ người dân, chứ không phải chính phủ. Tổng thống Venezuela đã đến thăm khu định cư nông nghiệp Lagoa do Junco ở Tapes do Phong trào Người không đất (MST) của Brazil thành lập, và sau đó tổ chức một cuộc họp báo với hơn 120 cơ quan truyền thông, nơi ông chỉ trích: “Chính phủ Mỹ đã tuyên bố về việc dẫn đầu cuộc chiến chống khủng bố trong khi lại phá hoại nền dân chủ ở Venezuela.”
Những hành động này khó có thể giúp ông nhận được sự tán dương từ Washington!
Lời kêu gọi quốc tế
Bất chấp những hành động khiêu khích và gây hấn liên tục của chủ nghĩa đế quốc Mỹ, Tổng thống Venezuela luôn phân biệt rõ ràng giữa người dân Mỹ và giới cầm quyền. Ông nhấn mạnh rằng mọi đế chế đều có hồi kết và nói: “Một ngày nào đó, sự suy tàn bên trong đế quốc Mỹ sẽ dẫn đến sự sụp đổ của nó, và những người dân vĩ đại của Martin Luther King sẽ được giải phóng. Người dân vĩ đại của Hoa Kỳ là anh em của chúng ta, tôi xin gửi lời chào trân trọng đến họ.”
Tổng thống tiếp tục:
“Chúng ta phải bắt đầu nói lại về bình đẳng. Chính phủ Mỹ nói về tự do và quyền tự do, nhưng không bao giờ nói về bình đẳng. Họ không quan tâm đến bình đẳng. Đây là một khái niệm méo mó về tự do. Người dân Mỹ, những người cùng chia sẻ ước mơ và lý tưởng với chúng ta, phải tự giải phóng mình… Một đất nước của những anh hùng, những người dám ước mơ và những chiến binh, người dân của Martin Luther King và Cesar Chávez.”
Ông cũng nói: “Chúng ta không thể chờ đợi sự tăng trưởng kinh tế bền vững trong 10 năm để bắt đầu giảm nghèo thông qua hiệu ứng lan tỏa, như các lý thuyết kinh tế tân tự do đề xuất.” Tổng thống chỉ trích mạnh mẽ Hiệp định Thương mại Tự do châu Mỹ (FTAA) do Mỹ bảo trợ. Ông phát biểu tại cuộc họp bế mạc: “FTAA là cái chết, điều họ muốn là các FTAA thu nhỏ vì đế quốc Mỹ không đủ sức mạnh để áp đặt mô hình tân thực dân của FTAA lên toàn bộ.”
Ông đã bày tỏ sự trân trọng đối với nỗ lực hợp tác với Cuba, quốc gia cùng với một số nước Trung Mỹ khác, nhận dầu mỏ của Venezuela với giá thấp hơn giá thị trường, đổi lại là sự hỗ trợ trong lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp và các lĩnh vực khác. Ông giải thích rằng khoảng 2 vạn bác sĩ Cuba đang làm việc tại các phòng khám y tế miễn phí ở các khu dân cư nghèo tại Venezuela, và Venezuela đã sử dụng phương pháp xóa mù chữ của Cuba được UNESCO công nhận, giúp hơn 1,3 triệu người Venezuela biết đọc và viết. Ông cho biết Venezuela đang sử dụng vắc-xin của Cuba, cho phép trẻ em nghèo được tiêm phòng các bệnh như viêm gan.
Tổng thống đã kịch liệt bác bỏ những câu chuyện do truyền thông phương Tây lan truyền về những kế hoạch được cho là của Fidel Castro nhằm truyền bá chủ nghĩa Cộng sản ở châu Mỹ, lật đổ các chính phủ và thành lập lực lượng du kích.
Ông ấy nói: “Cuba có bản sắc riêng và Venezuela cũng vậy, nhưng chúng tôi tôn trọng lẫn nhau, cùng nhau ăn mừng các thỏa thuận và tiến bước vì lợi ích của nhân dân hai nước.” Ông cũng nói rằng bất kỳ hành động gây hấn nào chống lại một trong hai nước đều sẽ phải đối mặt với nước kia, “vì tinh thần đoàn kết của chúng ta kéo dài từ Mexico đến tận Patagonia.”
“Khi chủ nghĩa đế quốc cảm thấy yếu thế, nó sẽ dùng đến vũ lực. Các cuộc tấn công vào Venezuela là dấu hiệu của sự yếu đuối, yếu đuối về mặt tư tưởng. Ngày nay hầu như không ai bênh vực chủ nghĩa tân tự do nữa. Cho đến ba năm trước, chỉ có Fidel [Castro] và tôi nêu lên những lời chỉ trích đó tại các cuộc họp của Tổng thống. Chúng tôi cảm thấy cô đơn, như thể chúng tôi là kẻ xa lạ trong những cuộc họp đó vậy.”
Ông tiếp tục:
“Hãy nhìn vào sự đàn áp nội bộ bên trong Hoa Kỳ, Đạo luật Patriot, một đạo luật đàn áp công dân Mỹ. Họ đã bỏ tù một nhóm nhà báo vì không tiết lộ nguồn tin. Họ không cho phép họ chụp ảnh thi thể của những binh lính đã chết được đưa về từ Iraq, nhiều người trong số đó là người gốc Latinh. Đó là những dấu hiệu cho thấy điểm yếu của gã khổng lồ Goliath.”
Chủ nghĩa tân đế quốc
“Miền Nam vẫn tồn tại… tương lai của miền Bắc phụ thuộc vào miền Nam. Nếu chúng ta không tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn, nếu chúng ta thất bại, và thông qua những khẩu súng của lính thủy đánh bộ Mỹ, và thông qua những quả bom giết người của ông Bush, nếu không có sự đồng thuận và tổ chức cần thiết ở miền Nam để chống lại sự tấn công của chủ nghĩa tân đế quốc, và học thuyết Bush được áp đặt lên thế giới, thì thế giới sẽ bị hủy diệt,” ông nói.
Chávez cảnh báo rằng hiện tượng nóng lên toàn cầu sẽ dẫn đến những thảm họa nếu không có hành động nào được thực hiện sớm, ám chỉ đến hoạt động công nghiệp không được kiểm soát hay quản lý hời hợt. Chávez nói thêm rằng có lẽ trước khi những thay đổi mạnh mẽ đó diễn ra, sẽ có các cuộc nổi dậy ở khắp mọi nơi “bởi vì người dân sẽ không chấp nhận trong hòa bình những áp đặt như chủ nghĩa tân tự do hay chủ nghĩa thực dân”.
Tuy nhiên, phần thú vị nhất trong bài phát biểu của ông là khi ông nêu lên sự cần thiết phải chuyển từ các nhiệm vụ dân tộc dân chủ sang chuyển đổi xã hội theo hướng xã hội chủ nghĩa:
“Mỗi ngày tôi lại càng tin chắc hơn, không còn nghi ngờ gì nữa, rằng cần phải vượt qua chủ nghĩa tư bản, như nhiều trí thức đã nói. Nhưng không thể vượt qua chủ nghĩa tư bản từ bên trong chính nó, mà phải thông qua chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội đích thực, với sự bình đẳng và công lý. Nhưng tôi cũng tin chắc rằng điều đó có thể thực hiện được trong nền dân chủ dẫu không phải kiểu dân chủ đang bị áp đặt từ Washington ,” Chávez nói.
Những lời này đánh dấu dấu hiệu rõ ràng đầu tiên về một bước ngoặt quyết định trong Cách mạng Bolivar. Cho đến nay, Chávez chưa bao giờ đề xuất vượt ra ngoài giới hạn của chủ nghĩa tư bản. Nhưng diễn biến thực tế đã đặt ra câu hỏi ngày càng rõ ràng hơn: cuộc cách mạng dân tộc dân chủ không thể thành công nếu không thâm nhập sâu vào quyền sở hữu tư nhân, nếu không thực hiện bước đi quyết định là tước đoạt tài sản của địa chủ, chủ ngân hàng và các nhà tư bản.
Hy vọng duy nhất cho cuộc Cách mạng Venezuela là chuyển mình thành một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa. Nhưng mô hình “chủ nghĩa xã hội hiện thực” đã sụp đổ ở Liên Xô không còn sức hấp dẫn đối với quần chúng Venezuela, những người thấm nhuần tinh thần dân chủ. Điều cần thiết là quay trở lại truyền thống dân chủ của Cách mạng Tháng Mười, với chương trình của Lenin và Trotsky. Chỉ có điều này mới có thể đảm bảo thành công! Về vấn đề này, Hugo Chávez đã nói: “Chúng ta phải tái tạo chủ nghĩa xã hội. Nó không thể là loại chủ nghĩa xã hội mà chúng ta đã thấy ở Liên Xô, nhưng nó sẽ xuất hiện khi chúng ta phát triển các hệ thống mới được xây dựng trên sự hợp tác, chứ không phải cạnh tranh.”
Tổng thống tuyên bố rằng Venezuela đang cố gắng thực hiện một “nền kinh tế xã hội”. Ông nói: “Trong khuôn khổ hệ thống tư bản chủ nghĩa, không thể giải quyết được vấn đề nghiêm trọng của phần lớn dân số thế giới, đó là nghèo đói. Chúng ta phải vượt lên trên chủ nghĩa tư bản. Nhưng chúng ta không thể quay trở lại chủ nghĩa tư bản nhà nước, điều đó sẽ là sự xuyên tạc giống như Liên Xô. Chúng ta phải khôi phục chủ nghĩa xã hội như một luận điểm, một dự án và một con đường, nhưng là một loại chủ nghĩa xã hội mới, một chủ nghĩa xã hội nhân văn, đặt con người chứ không phải máy móc hay nhà nước lên trên tất cả. Đó là cuộc tranh luận mà chúng ta phải thúc đẩy trên toàn thế giới, và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WSF) là một nơi tốt để làm điều đó.”
Chủ nghĩa xã hội hoặc là dân chủ, hoặc là vô nghĩa. Ngay từ đầu, việc kiểm soát và quản lý công nghiệp, xã hội và nhà nước phải nằm trong tay giai cấp công nhân. Đó là cách duy nhất để ngăn chặn sự hình thành bộ máy quan liêu – căn bệnh ung thư ghê tởm trên cơ thể nhà nước công nhân – và để đảm bảo rằng quần chúng tích cực tham gia vào Cách mạng ngay từ đầu. Sự tham gia tích cực của quần chúng là nguyên tắc đầu tiên của chủ nghĩa xã hội.
Tổng thống nói thêm rằng mặc dù rất ngưỡng mộ nhà cách mạng người Argentina Che Guevara, ông cho rằng phương pháp của Che không thể áp dụng được. “Luận điểm về một, hai, hoặc ba Việt Nam đã không hiệu quả, đặc biệt là ở Venezuela.” Điều đó hoàn toàn đúng. Mục tiêu của Che trong việc lan rộng cuộc cách mạng đến châu Mỹ Latinh là đúng đắn và cần thiết. Nhưng thật không may, chiến thuật ông áp dụng lại sai lầm. Điều này dẫn đến cái chết bi thảm của ông, một nhà lãnh đạo xuất sắc của cuộc cách mạng đã cứ thế mà bị tước đi.
Cần phải đưa ra một bản tổng kết và nói rõ ràng: Trong suốt nhiều thập kỷ, chiến thuật chiến tranh du kích đã dẫn đến hết từ thất bại này đến thất bại khác ở Mỹ Latinh. Cuộc Cách mạng Cuba đã khiến đế quốc Mỹ bất ngờ. Nhưng họ đã rút ra bài học và áp dụng chúng. Kết quả là, mỗi khi một “điểm nóng” xuất hiện, họ ngay lập tức dập tắt nó trước khi nó có thể phát triển hơn nữa – như chúng ta đã thấy với số phận bi thảm của Che Guevara ở Bolivia.
Chiến tranh du kích là một lực lượng hỗ trợ cần thiết cho cuộc cách mạng vô sản ở các nước như Nga Sa hoàng hay Trung Quốc, nơi có tầng lớp nông dân đông đảo. Nhưng nó lại không mấy hiệu quả ở Mỹ Latinh, nơi phần lớn dân số sống ở các thị trấn và thành phố. Cái gọi là du kích đô thị chỉ là chủ nghĩa khủng bố cá nhân dưới một cái tên khác. Chiến thuật đó luôn bị những người theo chủ nghĩa Marx bác bỏ – đặc biệt là những người theo chủ nghĩa Marx ở Nga. Đó là công thức dẫn đến thất bại, như người dân Venezuela, Argentina, Uruguay và Colombia đã biết qua kinh nghiệm cay đắng.
Ưu điểm lớn của Cách mạng Venezuela là nó chủ yếu là một cuộc cách mạng đô thị (mặc dù cũng nhận được sự ủng hộ quan trọng từ tầng lớp nông dân) dựa trên phong trào quần chúng tích cực, đặc biệt là giai cấp công nhân và các đồng minh tự nhiên của họ, bao gồm người nghèo thành thị, người thất nghiệp, thanh niên cách mạng, phụ nữ và giới trí thức tiến bộ.
Những kẻ giáo phái vô vọng
Những kẻ cuồng tín mù quáng cho rằng đấu tranh nghị viện không thể đóng vai trò gì trong Cách mạng. Điều này cho thấy họ không hiểu gì về cách mạng – hay bất cứ điều gì khác. Những người Bolshevik Nga đã rất chú trọng đến đấu tranh nghị viện. Họ khéo léo kết hợp các khẩu hiệu dân chủ với các yêu cầu kinh tế và xã hội của giai cấp vô sản, liên kết chúng với ý tưởng giành lấy quyền lực. Đó là cách duy nhất để xây dựng cơ sở quần chúng, huy động quần chúng và do đó tạo ra các điều kiện khách quan cho một cuộc lật đổ cách mạng. Không còn cách nào khác.
Cuộc Cách mạng Bolivar bắt đầu trên bình diện bầu cử và đã giáng những đòn liên tiếp vào phe phản cách mạng, đỉnh điểm là chiến thắng vang dội trong cuộc trưng cầu dân ý bãi nhiệm tháng 8 năm 2004. Bằng cách này, nó đã tập hợp được quần chúng ủng hộ. Nhưng cuộc đấu tranh vẫn chưa kết thúc. Đó là quy luật biện chứng rằng cuộc đấu tranh trong nghị viện cuối cùng phải được giải quyết bên ngoài nghị viện. Những người cải cách và những kẻ ngu dốt trong nghị viện không hiểu điều này. Đó là lý do tại sao họ luôn dẫn dắt phong trào đến thất bại – như ở Chile. Nếu cánh cải cách thân tư sản của phong trào Bolivar thắng thế, số phận tương tự sẽ chờ đợi người dân Venezuela.
Tuy nhiên, các phần tử thân tư sản và cải cách vẫn chưa thắng thế. Quần chúng đang gây sức ép từ bên dưới. Họ muốn cách mạng tiến lên, giáng những đòn mạnh vào kẻ thù, giành lấy quyền lực. Công nhân đòi quốc hữu hóa các nhà máy, nông dân muốn chấm dứt chế độ địa chủ. Đây là một sự thật quyết định! Cuộc cách mạng chưa kết thúc, như những người theo chủ nghĩa cải cách tuyên bố. Nó hầu như mới chỉ bắt đầu! Bất kể những hạn chế của phong trào Bolivar, những dao động và mâu thuẫn, sự mơ hồ và thiếu một chương trình rõ ràng, nó không thể phủ nhận công lao của việc khơi dậy quần chúng đấu tranh, huy động, truyền cảm hứng và tổ chức hàng triệu người bị áp bức chưa từng được tổ chức trước đây. Đó là một thành tựu to lớn! Và người đã truyền cảm hứng cho phong trào vĩ đại này và cung cấp cho nó một sự lãnh đạo và một ngọn cờ chính là Hugo Chávez.
Những kẻ cố gắng bôi nhọ Chávez, hạ thấp vai trò của ông và tấn công những người theo chủ nghĩa Marx chân chính vì ủng hộ ông (trong khi vẫn duy trì sự độc lập về tổ chức và chính trị) cho thấy sự thiếu hiểu biết hoàn toàn về cách mạng hoặc vai trò của những người theo chủ nghĩa Marx trong một cuộc cách mạng. Điều cần thiết không phải là chỉ trích và than phiền từ bên lề mà là tham gia tích cực, sát cánh cùng những công nhân và thanh niên cách mạng tiên tiến nhất, kiên nhẫn giải thích những gì cần thiết, đồng thời thúc đẩy phong trào tiến lên. Bất cứ điều gì khác chỉ là sự bất lực vô ích của chủ nghĩa bè phái.
Marx đã chỉ ra rằng đối với quần chúng, một bước tiến của phong trào thực sự đáng giá hơn cả trăm chương trình đúng đắn (và Marx hiểu rất rõ tầm quan trọng của một chương trình đúng đắn). Lenin nói rằng đối với quần chúng, một chút thực hành đáng giá hơn cả tấn lý thuyết (và Lenin chưa bao giờ đánh giá thấp tầm quan trọng của lý thuyết!). Quần chúng ở Venezuela đã học được rất nhiều điều từ kinh nghiệm của họ trong vài năm qua. Sự tự tin của họ đã tăng lên nhanh chóng. Trên hết, họ đã phát triển một ý thức dân chủ rất mạnh mẽ. Họ sẽ không dung thứ cho chủ nghĩa quan liêu và các phương pháp độc đoán. Đây là sự đảm bảo lớn nhất chống lại nguy cơ của một nhà nước toàn trị trong tương lai. Sẽ là không thể (hoặc ít nhất là rất khó) để áp đặt một chế độ độc tài Stalinist trong những điều kiện như vậy. Điều cần thiết hiện nay là một nhà nước công nhân dân chủ, lành mạnh – giống như nhà nước Xô Viết ban đầu được Lenin và Trotsky thành lập vào tháng 10 năm 1917.
Vì một Liên bang Xã hội chủ nghĩa Mỹ Latinh!
Trong bài phát biểu của mình, Tổng thống Chávez đã trích dẫn câu nói của Marx, được nhà cách mạng vĩ đại người Nga Leon Trotsky nhắc lại, rằng “mỗi cuộc cách mạng đều cần roi vọt của phản cách mạng để tiến lên”. Ông liệt kê các hành động của phe đối lập và chính phủ Mỹ nhằm lật đổ ông. “Nhưng chúng ta đã kháng cự, và giờ đây đã chuyển sang thế tấn công. Ví dụ, chúng ta đã khôi phục ngành công nghiệp dầu mỏ… Năm 2004, từ ngân sách ngành dầu mỏ, chúng ta đã sử dụng 4 tỷ đô la cho các khoản đầu tư xã hội, giáo dục, y tế, tín dụng vi mô, học bổng và nhà ở, nhắm vào những người nghèo nhất, điều mà những người theo chủ nghĩa tân tự do gọi là lãng phí tiền bạc. Nhưng đó không phải là lãng phí tiền bạc vì nó nhằm mục đích trao quyền cho người nghèo để họ có thể vượt qua nghèo đói.” Ông nói thêm “số tiền đó trước đây không chảy vào Venezuela hoặc chỉ mang lại lợi ích cho người giàu.”
Ông chỉ trích việc tư nhân hóa bằng cách nói rằng “tư nhân hóa là một kế hoạch tân tự do và đế quốc. Y tế không thể bị tư nhân hóa vì đó là một quyền cơ bản của con người, cũng như giáo dục, nước, điện và các dịch vụ công cộng khác. Chúng không thể bị giao cho tư bản tư nhân, thứ tước đoạt quyền lợi của người dân.” Tất cả điều này đều rất đúng. Cần phải đấu tranh chống lại tư nhân hóa. Nhưng giải pháp thực sự là thiết lập một kế hoạch sản xuất xã hội chủ nghĩa đích thực dưới sự kiểm soát và quản lý dân chủ của giai cấp công nhân.
Tất nhiên, trong bài phát biểu của Chávez có một số yếu tố mà những người theo chủ nghĩa Marx sẽ không đồng ý. Ông đã bảo vệ Tổng thống Brazil Luis “Lula” Da Silva, người đã bị cánh tả Mỹ Latinh chỉ trích gay gắt và bị la ó trong bài phát biểu của mình tại Diễn đàn Xã hội Thế giới. Bên cạnh sự miễn cưỡng tự nhiên của một vị khách khi chỉ trích chủ nhà, Chávez đương nhiên coi những nhà lãnh đạo như Lula ở Brazil hay Kirchner ở Argentina, hoặc các nhà lãnh đạo mới của Uruguay là những đồng minh tiềm năng trong cuộc chiến chống lại đế quốc Mỹ. Điều này cũng giải thích cho sự đánh giá tích cực của ông dành cho Tổng thống Putin của Nga.
Không có gì sai khi cố gắng tận dụng mọi cơ hội, dù nhỏ đến đâu, trên mặt trận ngoại giao có thể giúp phá vỡ bức tường cô lập ngoại giao mà Washington đang cố gắng dựng lên xung quanh Venezuela. Ngược lại, Cách mạng Bolivar buộc phải làm như vậy. Họ buộc phải tìm kiếm các mối quan hệ ngoại giao và thương mại với các quốc gia thân thiện chừng nào cuộc cách mạng còn bị cô lập. Nhưng không thể đặt niềm tin vững chắc vào những điểm tựa ngoại giao này. Tưởng tượng (như một số người vẫn nghĩ) rằng Cách mạng Bolivar có thể dựa vào điều này là như dựa vào một cây sậy gãy. Những điểm tựa được cho là này có thể sụp đổ – hoặc thậm chí biến thành điều ngược lại – chỉ trong 24 giờ.
Điểm tựa đáng tin cậy duy nhất cho Cách mạng Bolivar chính là hàng triệu công nhân và nông dân bị áp bức ở Mỹ Latinh và phong trào lao động trên toàn thế giới. Cách mạng Bolivar đã nhận được sự ủng hộ của hàng triệu người. Nếu nó chứng tỏ được khả năng thực hiện bước đi quyết định phá vỡ sự kìm kẹp của chủ nghĩa tư bản và chấm dứt chế độ nô lệ tư bản một lần và mãi mãi, thì sự ủng hộ thụ động đó sẽ ngay lập tức biến thành hành động đấu tranh. Đế quốc Mỹ sẽ bị tê liệt và không thể can thiệp vì sẽ phải đối mặt với các cuộc nổi dậy ở khắp mọi nơi – và một phong trào quần chúng ngay trong biên giới của mình.
Ý tưởng cách mạng của Simon Bolivar đã bị giai cấp tư sản Mỹ Latinh phản bội suốt 200 năm. Nó sẽ chỉ trở thành hiện thực khi giai cấp công nhân Venezuela và toàn bộ khu vực Mỹ Latinh nắm lấy quyền lực. Điều cần thiết là một sự lãnh đạo táo bạo. Với những chính sách và chương trình đúng đắn, Venezuela có thể làm được điều đó.
CUỘC CÁCH MẠNG NÔNG NGHIỆP: CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC CÁCH MẠNG ĐỐI LẬP VỚI CHỦ NGHĨA KHÔNG TƯỞNG CẢI CÁCH
London, ngày 16 tháng 2 năm 2005
Phong trào Bolivar là một phong trào quần chúng bắt nguồn từ phong trào cách mạng dân tộc dân chủ – tức là một cuộc cách mạng hướng tới chương trình dân chủ tiên tiến, nhưng không thách thức nền tảng của chủ nghĩa tư bản. Tuy nhiên, tiến trình của Cách mạng đã không thể tránh khỏi xung đột với lợi ích nhóm của tầng lớp đầu sỏ. Ở mỗi bước đi, yêu cầu của quần chúng ở cả thành thị và nông thôn đều xung đột với cái gọi là quyền sở hữu thiêng liêng. Tương lai của Cách mạng phụ thuộc vào việc giải quyết mâu thuẫn này.
Những người theo chủ nghĩa Marx đương nhiên ủng hộ cuộc cách mạng dân tộc dân chủ và hoan nghênh cuộc đấu tranh dũng cảm của Hugo Chávez chống lại tầng lớp đầu sỏ và chủ nghĩa đế quốc ở Venezuela. Ngay cả trên cơ sở chủ nghĩa tư bản, điều này cũng vô cùng tiến bộ, và nhiệm vụ của chúng ta vẫn là phải bảo vệ nó. Không làm như vậy sẽ là một sự phản bội. Nhưng chúng ta luôn chỉ ra sự thật cơ bản rằng để thành công, cuộc cách mạng sớm muộn gì cũng phải vượt ra ngoài ranh giới của chủ nghĩa tư bản và tước đoạt tài sản của các địa chủ và nhà tư bản Venezuela.
Kinh nghiệm đã chứng minh chúng ta đã đúng. Ở mọi giai đoạn, cuộc cách mạng Bolivar đều vấp phải sự kháng cự quyết liệt nhất từ các địa chủ và nhà tư bản, được hậu thuẫn bởi chủ nghĩa đế quốc. Để vượt qua sự kháng cự này, nó phải dựa vào những giai cấp cách mạng thực sự duy nhất: công nhân và người nghèo thành thị ở các thị trấn và thành phố, và nông dân nghèo ở nông thôn. Một giai đoạn quyết định trong cuộc xung đột này hiện đang bắt đầu ở nông thôn.
Phân phối đất đai là nguyện vọng lâu đời của người nông dân nghèo Venezuela. Nông dân mong muốn được canh tác đất đai và nâng cao mức sống. Nhưng nguyện vọng chính đáng này vấp phải sự kháng cự quyết liệt của các địa chủ lớn, những người cùng với các chủ ngân hàng và các nhà tư bản lớn, tạo nên nền tảng của tầng lớp đầu sỏ chính trị Venezuela. Không thể có tiến bộ thực sự nào ở Venezuela trừ khi và cho đến khi quyền lực của tầng lớp đầu sỏ này bị phá vỡ. Đó chính là tầm quan trọng thực sự của cuộc cách mạng nông nghiệp.
Nỗ lực tiến tới cải cách ruộng đất đã đặt ra vấn đề nan giải cốt lõi cho Cách mạng Bolivar. Vấn đề không chỉ đơn thuần là sửa đổi hệ thống hiện có. Nó phải bị xóa bỏ hoàn toàn: cấu trúc kinh tế và xã hội nông nghiệp phải được chuyển đổi triệt để. Như nhà xã hội chủ nghĩa người Tây Ban Nha Largo Caballero từng nói: Không thể chữa ung thư bằng thuốc aspirin. Vì lý do này, nông dân Venezuela, cũng như anh chị em của họ ở các thành phố, đang rút ra những kết luận mang tính cách mạng nhất.
Cải cách khiêm tốn
Đầu tháng 1, Tổng thống Chávez đã công bố các biện pháp mới nhằm làm sâu sắc và mở rộng cải cách ruộng đất, một thành phần thiết yếu trong Cách mạng Bolivar. Bản thân các cải cách này khá khiêm tốn về phạm vi, tập trung vào vấn đề các điền trang chưa được khai thác hết công suất. Theo luật đất đai năm 2001, chính phủ có thể đánh thuế hoặc tịch thu các khu đất nông nghiệp không sử dụng. Chính quyền Venezuela đã xác định hơn 500 trang trại, trong đó có 56 điền trang lớn, đang bị bỏ hoang. Thêm 4 vạn trang trại khác vẫn chưa được kiểm tra.
Những biện pháp này rất khiêm tốn và còn thiếu sót rất nhiều so với những gì cần thiết để thực hiện yêu cầu cơ bản nhất của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ. Tuy nhiên, chúng đã vấp phải sự phản đối dữ dội từ kẻ thù của cách mạng. Phe đối lập cáo buộc nhà nước “xâm phạm quyền sở hữu tư nhân” và áp đặt “các biện pháp cộng sản”.
Tuy nhiên, so với những tiếng kêu giận dữ trên truyền thông quốc tế, các cuộc biểu tình của phe đối lập Venezuela khá ôn hòa. Ngày 13 tháng 1, tạp chí Thời báo Kinh tế có trụ sở tại London đã đăng một bài báo chỉ trích cải cách ruộng đất của Chávez. Nguyên nhân gây ra sự phẫn nộ là các biện pháp mà chính phủ thực hiện để điều tra trang trại chăn nuôi gia súc El Charcote ở Cojedes, một bang thuộc vùng đồng bằng phía bắc Venezuela, được điều hành bởi Agroflora, một công ty con của một tập đoàn thực phẩm lớn của Anh.
Tập đoàn Vestey sở hữu trang trại khổng lồ này, bao gồm không dưới 13.000 ha (32.000 mẫu Anh) đồng cỏ và rừng cây, cũng như hàng chục trang trại khác ở những nơi khác trong cả nước. Tập đoàn này có các khoản đầu tư vào ngành chăn nuôi bò và sản xuất đường ở Argentina, Brazil và Venezuela. Đây là một ví dụ điển hình về cách thức các công ty nước ngoài lớn đã thâu tóm các lĩnh vực chủ chốt của lực lượng sản xuất trên lục địa và bòn rút chúng để thu lợi nhuận.
Tờ Thời báo Kinh tế thừa nhận rằng gia đình sở hữu công ty này nổi tiếng (hay đúng hơn là tai tiếng) ở Anh với lịch sử lâu đời về việc trốn thuế cũng như về ngành kinh doanh thịt. Tuy nhiên, tờ báo vẫn bảo vệ quyền tuyệt đối của họ trong việc giữ đất, vì quyền sở hữu El Charcote “đã có từ một thế kỷ trước và được tòa án xác nhận”. Bài báo mô tả chi tiết sinh động về cách thức kiểm tra được thực hiện một cách ngoạn mục:
“Ngày 8 tháng 1, tiếng trực thăng ầm ĩ trên trang trại báo hiệu sự xuất hiện của Johnny Yánez, thống đốc theo chủ nghĩa Chavista của Cojedes, mang theo 'lệnh can thiệp' đầu tiên của đất nước nhằm vào tài sản nông thôn. Ông ta đi cùng khoảng 200 binh sĩ và các biệt kích cảnh sát được trang bị vũ khí hạng nặng. Ông Yánez, một cựu đại úy quân đội, tuyên bố rằng tài sản tư nhân là ‘một quyền, nhưng không phải là một quyền tuyệt đối’.”
Một ủy ban nhà nước hiện có ba tháng để quyết định xem trang trại đó có kém hiệu quả hay không, hoặc có được sở hữu hợp pháp hay không, và do đó có thể được chuyển giao cho các hợp tác xã nông dân theo các điều khoản của sắc lệnh cải cách ruộng đất năm 2001. Hai ngày sau, Tổng thống Chávez thành lập một ủy ban tương tự ở cấp quốc gia. Nhiệm vụ của ủy ban này là đẩy nhanh và thiết lập trật tự cho công cuộc cải cách ruộng đất.
Vấn đề cải cách ruộng đất ở Mỹ Latinh là không thể bỏ qua. Tại Venezuela, hơn 75% đất nông nghiệp nằm trong tay chưa đến 5% chủ đất. Nghèo đói ở nông thôn là một căn bệnh ung thư tàn phá cuộc sống của hàng triệu người. Ngay cả tờ Thời báo Kinh tế cánh hữu cũng đồng ý rằng “Phân phối đất đai không đồng đều là một trong những nguyên nhân lịch sử của sự bất bình đẳng rộng lớn hơn đang làm tổn thương các xã hội Mỹ Latinh”. Như Tổng thống Chávez đã nói, đây là một sự bất công cần phải chấm dứt. Cách mạng Bolivar không thể có tương lai nếu thiếu điều này. Nhưng một cuộc tấn công toàn diện vào tài sản của các địa chủ chắc chắn sẽ đặt ra câu hỏi về việc quốc hữu hóa các ngân hàng và các ngành công nghiệp. Đó là lý do tại sao các thế lực đế quốc lại la hét ầm ĩ về các biện pháp được đề xuất.
Liệu cải cách ruộng đất có gây thiệt hại cho sản xuất?
Những nhà phê bình tư sản phản đối cải cách ruộng đất cho rằng các chính sách của Chávez sẽ có tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp:
Tờ Thời báo Kinh tế nhận định: “Bằng cách gây khó dễ cho khu vực tư nhân, chính phủ chỉ làm gia tăng sự phụ thuộc của Venezuela vào dầu mỏ – và tất cả những biến dạng kinh tế đi kèm. Chính phủ nói rằng Venezuela nhập khẩu 70% lương thực. Phe đối lập phản bác rằng nhập khẩu thực phẩm đã tăng 1/5 kể từ khi ông Chávez lên nắm quyền, trong khi sản xuất nông nghiệp lại giảm.”
Kẻ thù của cách mạng đang la hét ầm ĩ về mối đe dọa đối với đầu tư và năng suất, trong khi thực tế điều khiến họ lo lắng lại là một chuyện khác. Điều thực sự khiến tờ Thời báo Kinh tế lo sợ là những lời hứa của tổng thống đã khuyến khích nông dân nổi dậy chiếm ruộng. Nó đang đánh thức quần chúng nông thôn khỏi giấc ngủ say và đưa họ vào cuộc đấu tranh cách mạng. Nó đang đặt ra nghi vấn về “nguyên tắc thiêng liêng của sở hữu tư nhân” và do đó đang tiến một bước lớn theo hướng cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đây là viễn cảnh khiến tầng lớp đầu sỏ và những kẻ cầm đầu đế quốc của chúng hoảng sợ.
Tờ Thời báo Kinh tế kinh hoàng trích dẫn lời của Johnny Yánez: “Công bằng xã hội không thể bị hy sinh vì những thủ tục pháp lý rườm rà”, và thêm vào đó một cách u ám: “Sự tấn công vào quyền sở hữu tài sản này có khả năng sẽ khiến các nhà đầu tư e ngại”. Bài báo tiếp tục câu chuyện bi quan: “Trở lại El Charcote, những đàn bò Brahma vẫn đang gặm cỏ. Công ty Vestey thường cung cấp 4% lượng thịt bò tiêu thụ cho người dân Venezuela. Họ là đơn vị tiên phong trong việc cải tiến giống bò quốc gia. Nhưng Diana dos Santos, giám đốc địa phương của công ty, cho biết tại El Charcote, hầu hết các đồng cỏ đều đã bị xâm chiếm; sản lượng thịt bò đã giảm mạnh. Hơn một nghìn người xâm nhập đã dựng lên những túp lều tạm bợ và trồng trọt trên khu đất. Họ ủng hộ tổng thống – nhưng lại khinh thường ông Yánez. Vì vậy, họ có thể bị đuổi đi để nhường chỗ cho những khách hàng chính trị đáng tin cậy hơn. Và trong vài năm nữa, những người này có lẽ cũng sẽ quay trở lại các khu ổ chuột ở thành thị, trong khi Venezuela sẽ mất đi một nguồn thu nhập”.
Vậy là rõ rồi! Những kẻ đế quốc hào phóng như gia đình Vestey đã rất tốt bụng khi đến Venezuela với những ý định tốt đẹp nhất trên đời. Mục tiêu duy nhất của họ là phục vụ người dân Venezuela, cung cấp cho họ thịt bò ngon tuyệt, không ngừng cải thiện đàn gia súc quốc gia bằng đủ loại “cải tiến di truyền” (chúng ta hãy nhớ đến kiểu cải tiến di truyền do các nhà tư bản Anh áp dụng ở Vương quốc Anh, điều đã mang đến cho chúng ta căn bệnh bò điên). Nếu tình cờ họ kiếm được một vài đồng bolivar bằng những phương thức lương thiện, thì tất nhiên đó chỉ là vấn đề thứ yếu, mà cả chính phủ Bolivar lẫn cơ quan thuế Anh đều không nên quan tâm.
Thái độ của tầng lớp tiểu tư sản “dân chủ”
Lý do cần cải cách ruộng đất ở Venezuela rõ ràng đến mức ngay cả các nhóm tiểu tư sản, vốn không nổi tiếng vì tình yêu dành cho Hugo Chávez và Cách mạng Bolivar, cũng phải miễn cưỡng chấp nhận. Tổ chức nhân quyền PROVEA của Venezuela đã hoan nghênh cuộc chiến chống lại chế độ sở hữu đất đai quy mô lớn của chính phủ Venezuela, gọi ý chí chính trị mà chính phủ và các Thống đốc bang đối lập thể hiện là “tích cực”.
Tuy nhiên, những người cách mạng nên cảnh giác với những lời khen ngợi đến từ những phía như vậy. Những nhà “dân chủ” tư sản của PROVEA không phải là bạn của Cách mạng Bolivar và lời khen ngợi của họ là một chén thuốc độc mà họ dâng cho Cách mạng, không phải để giúp đỡ mà để làm tê liệt và khiến nó trở nên vô hiệu.
Chính phủ đang bị thúc giục phải có chính sách nông nghiệp “bao dung” và tránh bạo lực ở nông thôn. Điều đó có nghĩa là, chính phủ đang được mời gọi đại diện cho lợi ích của tất cả các giai cấp – cả địa chủ lẫn nông dân. Chính phủ đang được mời gọi phải đặt con cừu nằm cạnh con sói. Chính phủ đang được mời gọi phải giải quyết vấn đề nan giải. Tóm lại, chính phủ đang được mời gọi làm những việc không thể làm được. Và những người ủng hộ điều vô lý này lại tự cho mình là những người “thực tế” vĩ đại! Nếu hậu quả không quá nghiêm trọng, thì điều đó thật nực cười.
Khi nhận được hóa đơn hỗ trợ từ những người như vậy, tốt nhất là nên đọc kỹ phần chữ nhỏ! Và trong phần chữ nhỏ đó, chúng ta đọc được những điều sau:
“Quy trình này phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và bác bỏ khả năng các cơ quan khác ngoài những cơ quan được thành lập theo Luật Phát triển Đất đai và Nông nghiệp (ITDA) bắt đầu các quy trình trưng thu đất nông nghiệp.”
Đây quả là những lời khuyên vô giá! Những kẻ đạo đức giả của PROVEA đọc cho chúng ta nghe những bài diễn thuyết đạo đức giả về “pháp quyền” nhưng lại cố tình quên rằng trong nhiều năm qua, các địa chủ Venezuela đã đánh đập, tra tấn và giết hại những người nông dân dám chất vấn quyền lực của họ và đòi quyền lợi của mình. Các địa chủ không cảm thấy bị ràng buộc bởi “pháp quyền” và sẽ dùng mọi cách để ngăn chặn việc thực hiện một chương trình cải cách ruộng đất có ý nghĩa. Ai phủ nhận điều này thì hoặc là kẻ ngu dốt hoặc là kẻ gian xảo.
Nông dân không phải là những kẻ ngốc và sẽ không để mình bị lừa bởi những luật sư khôn ngoan và những kẻ mị dân “dân chủ”. Họ biết rằng đất đai sẽ không bao giờ thuộc về họ trừ khi họ đấu tranh cho nó, trừ khi sự kháng cự tàn bạo và hành động phá hoại của địa chủ bị đánh bại. Họ cũng biết từ kinh nghiệm cay đắng rằng quyền lợi của họ không thể được đảm bảo bằng các biện pháp quan liêu và những bài phát biểu hay ho của những người đàn ông mặc vest sang trọng ở Caracas. Họ biết rằng trừ khi cuộc cải cách ruộng đất được hỗ trợ bởi phong trào mạnh mẽ từ cơ sở, nó sẽ chỉ là một văn bản chết – giống như tất cả các đạo luật tương tự trong quá khứ.
Do đó, nông dân đang tự tổ chức. Họ đang chủ động giành lại đất đai từ tay các địa chủ lớn. Những người dân chủ chân chính sẽ không phản đối những sáng kiến như vậy mà sẽ nhiệt tình ủng hộ chúng. Chỉ có quan lại tham nhũng và tay sai của phản cách mạng mới sợ những sáng kiến cách mạng của công nhân và nông dân! Chính những sáng kiến này đã cứu vãn Cách mạng Bolivar hết lần này đến lần khác. Những kẻ tìm cách bóp nghẹt sáng kiến của quần chúng đang cố tình hoặc vô tình làm suy yếu cách mạng, tước đoạt sức mạnh và động lực chính của nó. Ngày mà những kẻ này thành công, cách mạng sẽ diệt vong.
Ngụy biện pháp lý
Những “Người bạn của dân” bất đắc dĩ này tiếp tục: “Các Thống đốc bang có thể thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho các quy trình tương ứng với Viện Đất đai Quốc gia (INTI) và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật nhưng họ không thể giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc can thiệp vào đất đai bằng cách trưng thu.”
“Quyền sở hữu tài sản của chủ đất phải được tôn trọng cùng với các thủ tục pháp lý, các biện pháp hành chính công bằng và minh bạch, việc thanh toán kịp thời và bồi thường thỏa đáng.”
“Trong trường hợp đất bỏ hoang, chủ sở hữu phải được đảm bảo cấp giấy chứng nhận quyền canh tác một cách nhanh chóng, như đã quy định tại Điều 52 của ITDA.” (tôi nhấn mạnh)
Những luật sư “khôn ngoan” này hiểu luật đến từng chi tiết nhỏ nhất. Đúng vậy, họ đã nghiên cứu sách giáo khoa luật trong nhiều năm, vượt qua tất cả các kỳ thi và kiếm được rất nhiều tiền bằng cách sử dụng và lạm dụng luật pháp. Họ đã biến luật pháp thành tài sản riêng của mình – thứ giống như một con bò đắt tiền cho ra rất nhiều sữa ngon cho một số ít người có đặc quyền. Nhưng quần chúng đói khổ, người nông dân nghèo, người công nhân, người thất nghiệp, chẳng được lợi gì nhiều từ đó.
Cuộc Cách mạng Bolivar đã làm được rất nhiều điều để khắc phục tình trạng này. Nó đã xé bỏ Hiến pháp cũ của tầng lớp đầu sỏ và thay thế bằng một hiến pháp mới dân chủ hơn. Điều đó rất đáng hoan nghênh, nhưng tự nó thôi thì chưa đủ để thay đổi vị thế của quần chúng và xóa bỏ những bất công trong quá khứ, như rất nhiều người theo chủ nghĩa Bolivar hằng mong muốn.
Hiến pháp Bolivar chỉ là một vũ khí trong tay nhân dân. Nhưng một vũ khí sẽ vô dụng nếu không được sử dụng để chiến đấu. Trong tay các luật sư và quan chức, Hiến pháp Bolivar có thể dễ dàng bị biến thành một mảnh giấy vô giá trị – thứ có thể bị bóp méo, “giải thích” và trở thành một văn bản chết. Xét cho cùng, ngay cả hiến pháp dân chủ nhất thế giới cũng có những giới hạn quyền lực. Nó thiết lập những giới hạn nhất định trong đó cuộc đấu tranh giai cấp có thể được tiến hành. Điều đó rất quan trọng bởi vì nó có thể trao cho công nhân và nông dân phạm vi lớn hơn hoặc nhỏ hơn để tiến hành cuộc đấu tranh của họ. Điều mà nó không bao giờ có thể làm được là thay thế cho cuộc đấu tranh giai cấp.
Để Hiến pháp dân chủ có ý nghĩa, nó phải được hỗ trợ bởi hành động quần chúng từ bên dưới. Nếu không, nó chỉ còn là một cái vỏ khô, vỏ rỗng không có nội dung thực chất – những bộ xương vô hồn. Chỉ có phong trào cách mạng của công nhân và nông dân mới có thể thổi hồn vào những bộ xương khô này và làm cho nền dân chủ có ý nghĩa thực sự. Do đó, lập luận rằng nông dân Venezuela phải tự giới hạn mình trong những gì được các luật sư chấp nhận, chấp nhận “kiềm chế” và điều chỉnh yêu cầu của họ theo những gì các quan chức cho là “hợp lý” – nói tóm lại là ngồi yên và chờ đợi đất đai được trao cho họ trên đĩa – sẽ là từ bỏ mọi khả năng thực hiện một cuộc cải cách ruộng đất thực sự ở Venezuela.
Lập luận của những người theo chủ nghĩa pháp lý này thể hiện sự kiêu ngạo và xấc xược tột độ đối với quần chúng. Như đã đề cập ở trên, họ cho rằng “các Thống đốc bang có thể thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi cho các quy trình phù hợp với Viện Đất đai Quốc gia (INTI) và cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, nhưng họ không thể giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc can thiệp vào đất đai bằng cách trưng thu.”
Phần đầu của câu chắc chắn là thừa. Có thể hiểu rằng tất cả các Thống đốc của các bang dân chủ đều có nghĩa vụ pháp lý phải thực hiện các quyết định của chính phủ được bầu cử hợp pháp. Tại sao cần phải nêu rõ điều này? Trừ khi, tất nhiên, có những Thống đốc đang cấu kết với các địa chủ lớn và phe Phản cách mạng để phá hoại các quyết định của chính phủ Caracas.
Liệu những thống đốc như vậy có tồn tại? Tất nhiên là có, và đó chính là lý do tại sao nông dân không tin tưởng họ có thể thực hiện một cuộc cải cách ruộng đất đúng đắn. Đó chính là lý do tại sao nông dân đã quyết định – hoàn toàn đúng đắn – tổ chức và tự mình chủ động. Đó chính là điều gây ra sự phẫn nộ của những người “dân chủ” thuộc PROVEA và các thế lực phản cách mạng khác, công khai và trá hình.
“Quyền sở hữu thiêng liêng”
Trên hết, phe “Những người bạn của dân” phản đối việc trưng thu các điền trang lớn. Tại sao không? Bởi vì đó sẽ là sự vi phạm quyền thiêng liêng về sở hữu tư nhân! Nhưng ở một quốc gia mà 75% đất đai sản xuất nằm trong tay chỉ khoảng 5% chủ đất, làm thế nào có thể thực hiện một cuộc cải cách ruộng đất thực sự mà không vi phạm cái gọi là quyền thiêng liêng về sở hữu tư nhân? Từ bỏ điều này có nghĩa là từ bỏ toàn bộ ý tưởng cải cách ruộng đất ở Venezuela. Và đó chính xác là điều mà những người đàn ông “dân chủ” mặc vest của chúng ta muốn, mặc dù sự lịch sự (và nỗi sợ hãi quần chúng) ngăn cản họ nói ra điều đó một cách công khai.
Những người này cứ thao thao bất tuyệt về “bồi thường công bằng”. Nhưng nếu ai đó xứng đáng được bồi thường công bằng thì đó chính là hàng triệu nông dân đã bị bóc lột, lừa gạt và áp bức hàng thế kỷ bởi những địa chủ làm giàu trên lưng người dân. Những trang trại và dinh thự của họ được xây dựng bằng máu, mồ hôi và nước mắt của nhiều thế hệ đàn ông, phụ nữ và trẻ em nghèo. Và ban đầu họ lấy tài sản từ đâu? Đất đai vốn dĩ không thuộc về họ. Nó đã bị chiếm đoạt từ người dân bản địa bằng bạo lực và thủ đoạn. Vậy thì “bồi thường công bằng” ở đâu?
Những kẻ ngụy biện “khéo léo” này cố gắng đánh lừa chúng ta bằng những chi tiết pháp lý rắc rối. Nhưng toàn bộ lịch sử Mỹ Latinh cho thấy tầng lớp địa chủ ký sinh chưa bao giờ coi trọng những chi tiết pháp lý rắc rối đó khi nó liên quan đến lợi ích ích kỷ của họ. Họ chiếm đoạt đất đai bằng bạo lực và nắm giữ nó từ đó đến nay cũng bằng bạo lực. Những gì đã bị cướp đoạt từ nhân dân phải được trả lại cho nhân dân. Vấn đề bồi thường không liên quan đến điều này. Các địa chủ đã làm giàu trên lưng nhân dân. Họ không xứng đáng nhận thêm một xu nào nữa.
Luật PROVEA quy định rằng chính phủ không thể cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tư nhân nếu chưa tiến hành các thủ tục trưng thu trước đó và không tuân thủ Điều 115 của Hiến pháp về việc trưng thu đất đai được coi là vì lợi ích xã hội hoặc tiện ích công cộng. Việc bàn luận về các chi tiết pháp lý chỉ là một màn khói che mắt nhằm gây nhầm lẫn vấn đề, như trong các cụm từ sau:
“Trong trường hợp đất bỏ hoang, chủ sở hữu phải được đảm bảo cấp giấy chứng nhận quyền canh tác một cách nhanh chóng, theo quy định tại Điều 52 của Luật Thuế thu nhập và Phát triển nông thôn.”
Bạn bè của chúng ta ở PROVEA nói rằng cuộc cách mạng phải làm thế này, phải làm thế kia, và không thể làm thế này, không thể làm thế nọ. Thật vậy sao? Nhưng bản chất của một cuộc cách mạng là nó thể hiện ý chí của nhân dân; nó đứng về phía lợi ích của đa số hơn là lợi ích của thiểu số. Những luật lệ được ban hành trong quá khứ là do thiểu số giàu có tạo ra để bảo vệ quyền lực và đặc quyền của họ. Một cuộc cách mạng để bản thân bị tê liệt bởi những luật lệ như vậy sẽ không xứng đáng được gọi là một cuộc cách mạng. Nó chỉ là một trò chơi quan liêu, một sự lừa đảo và một ảo tưởng.
Khi quần chúng nhân dân bỏ phiếu áp đảo vào tháng Tám năm ngoái để ủng hộ Cách mạng Bolivar, họ không hề có ý định để những ý định đã được tuyên bố rõ ràng của mình bị cản trở bởi kẻ thù, những kẻ đã bị đuổi ra cửa trước, nay đang tìm cách quay trở lại bằng cửa sau. Sau khi bị đánh bại trong trận chiến công khai, chúng đang dùng đến những thủ đoạn và mưu mô, núp sau luật pháp và sử dụng các chiến thuật trì hoãn. Nếu chúng ta chấp nhận điều này, điều đó có nghĩa là đặt ý chí của đa số dưới sự chi phối của những mưu đồ của một thiểu số giàu có và có đặc quyền. Dân chủ sẽ bị thu hẹp thành một cụm từ rỗng tuếch. Cái đuôi sẽ vẫy con chó.
May mắn thay, quần chúng không có ý định để điều này xảy ra.
Nông dân huy động lực lượng hành động
Gần đây chúng tôi nhận được một báo cáo thú vị về Đại hội Nông dân Venezuela từ tờ El Nuevo Topo, do E. Gilman ký. Báo cáo ngắn gọn này cho thấy rõ thái độ thực sự đang hình thành ở cấp cơ sở, không chỉ trong công nhân mà còn cả trong số những đồng minh tự nhiên của họ, những người nông dân nghèo. Trong đó, chúng ta đọc được đoạn sau: “Caracas: Ngày 5 và 6 tháng 2, tại Tucari đã diễn ra ‘Hội nghị Nông dân bảo vệ chủ quyền quốc gia và cách mạng ruộng đất’, do Mặt trận Nông dân Quốc gia Ezequiel Zamora bảo trợ.
“Gần 100 đại biểu đã gặp nhau tại Hợp tác xã Berbere, một trang trại tập thể do phần lớn nông dân da đen điều hành.
“Mặc dù Tổng thống Hugo Chávez nhận được sự ủng hộ rộng rãi, Luật Cải cách Ruộng đất vẫn bị chỉ trích gay gắt vì chỉ cho phép trưng thu đất có diện tích trên 5000 ha và những vùng đất này phải là đất hoang chưa được canh tác mới thuộc phạm vi điều chỉnh của luật. Nông dân chỉ trích Viện Cải cách Ruộng đất, cho rằng viện này hoạt động quá chậm chạp và quan liêu đến nỗi chủ đất phải chặt phá cả rừng trên đất của mình trong khi Viện Cải cách Ruộng đất đang cân nhắc quyết định. Ngoài ra, nhiều người đã nhận được hạt giống kém chất lượng từ Viện. Nhiều nông dân đã trực tiếp trưng thu đất phàn nàn rằng các thẩm phán địa phương đứng về phía chủ đất và cảnh sát địa phương đã đuổi họ ra khỏi đất đai của họ […]
“Hội nghị đã thảo luận về sự cần thiết của việc tự vệ bằng vũ khí cũng như khả năng tiến hành chiến tranh du kích nếu có cuộc xâm lược của Mỹ. Họ bảo vệ sự cần thiết phải xây dựng các trang trại tập thể thay vì chia nhỏ đất đai. Hội nghị cũng thảo luận về sự cần thiết phải có sự quản lý và kỷ luật đối với những người từ chối làm việc. Hội nghị đã nhất trí thành lập một trường học tại trang trại Berbere để dạy về nông nghiệp tập thể.”
“Nông dân đã bàn bạc về việc chặn đường cao tốc liên Mỹ để đạt được yêu cầu của mình. Lời phản đối duy nhất đến từ Thị trưởng địa phương, người đã khuyên nông dân nên kiên nhẫn hơn và cho rằng luật pháp giống như 'người cha đặt ra luật lệ cho con mình'. Đề nghị kiên nhẫn của bà đã bị bác bỏ hoàn toàn. Nhiều nông dân tuyên bố họ cảm thấy cần một 'cuộc cách mạng trong cuộc cách mạng' để có được Quyền lực Nhân dân (Poder Popular) thực sự.”
Vài dòng này nói lên nhiều điều hơn tất cả những cuốn sách và bài báo đã xuất hiện về Cách mạng Bolivar. Ở đây, chúng ta thấy mối quan hệ biện chứng giữa quần chúng và sự lãnh đạo của Hugo Chávez đang diễn ra. Phản ánh sức ép của quần chúng, chính phủ đã thông qua cải cách ruộng đất. Nông dân phấn khởi trước biện pháp này và tiếp tục đòi hỏi quyền lợi. Họ bày tỏ “sự ủng hộ tuyệt đối dành cho Tổng thống Hugo Chávez”, nhưng đồng thời cũng chỉ ra những hạn chế của luật mới. Luật này đáng hoan nghênh, nhưng vẫn chưa đủ. Do đó, họ quyết định giúp chính phủ tiến xa hơn bằng cách tăng cường các hành động từ bên dưới.
Việc công bố các biện pháp mới đã dẫn đến hàng trăm cuộc xâm chiếm đất đai và những cuộc xâm chiếm này đã vấp phải sự phản kháng bằng việc hàng chục nhà hoạt động nông dân bị địa chủ và tay sai của họ giết hại. Nhưng cho đến nay, rất ít đất đai thực sự được phân bổ. Một số quan chức đã thẳng thắn thừa nhận điều này. “Đó là sự tự phê bình mà cuộc cách mạng phải thực hiện. Chúng ta đã không thúc đẩy quá trình này tiến lên.”, Rafael Alemán, quan chức phụ trách việc xem xét tại El Charcote, nói.
Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Bộ máy chính phủ chậm chạp và cồng kềnh. Bộ máy quan liêu không thể là công cụ thích hợp cho sự thay đổi cách mạng. Nó trì trệ, thực hiện nghĩa vụ của mình một cách thiếu nhiệt tình, thậm chí còn phá hoại các đạo luật do chính phủ Bolivar ban hành. Trong hàng ngũ của nó có nhiều tay sai và những kẻ phản cách mạng đội lốt. Nông dân không tin tưởng nó, và họ có lý do chính đáng để không tin tưởng nó. Họ chỉ trích Viện Cải cách Ruộng đất vì sự chậm chạp và phương pháp quan liêu giúp đỡ các chủ ruộng bậc thang phá hoại các cuộc cải cách. Họ biết – và toàn thể nhân dân đều biết – rằng chỉ có phong trào cách mạng quần chúng mới có thể thực hiện được cuộc cách mạng!
Thể hiện bản năng cách mạng không hề sai lầm, họ đáp trả những lời chỉ trích về cải cách ruộng đất, đó là một cách thể hiện sự trưởng thành chính trị rất cao. Kẻ thù của cải cách ruộng đất nói rằng: việc chia nhỏ các điền trang lớn thành các thửa đất riêng lẻ của nông dân sẽ làm giảm năng suất và gây ra hỗn loạn và đói kém. Nông dân đáp lại: Chúng tôi ủng hộ việc tịch thu các điền trang lớn – nhưng chúng tôi không nhất thiết phải chia chúng thành nhiều thửa đất nhỏ hơn. Chúng tôi chủ trương thành lập các nông trường tập thể, nơi đất đai có thể được canh tác chung, tận dụng tất cả những lợi thế của máy móc và công nghệ hiện đại cũng như lợi thế kinh tế theo quy mô. Để làm được điều này, không nhất thiết đất đai phải thuộc sở hữu của một số ít những kẻ giàu có ăn bám!
Những người nông dân cách mạng không phải là những kẻ ngốc. Họ hoàn toàn hiểu sự cần thiết của việc kiểm toán và kỷ luật trong các nông trường tập thể. Chúng sẽ được điều hành một cách dân chủ bởi chính những người sản xuất. Những người từ chối làm việc sẽ bị kỷ luật bởi những người còn lại trong tập thể, những người quan tâm đến việc thiết lập mức năng suất cao, và vì mục đích này, họ đề xuất thành lập các trường học trong nông trại để dạy khoa học nông nghiệp. Thái độ đầy trách nhiệm này có liên quan gì đến hình ảnh biếm họa kỳ quặc về “những người nông dân ngu dốt” phá hoại sản xuất nông nghiệp khoa học mà những người biện hộ cho địa chủ phương Tây thích vẽ ra cho chúng ta.
Cải cách hay cách mạng?
Một số bộ phận trong giới lãnh đạo đã cố gắng xoa dịu phe đối lập, trấn an họ rằng các biện pháp hiện tại không đe dọa đến quyền sở hữu tư nhân. Phó Tổng thống Jose Vicente Rangel nói rằng nông dân và chủ trang trại có giấy tờ hợp lệ và đất đai màu mỡ thì “không có gì phải lo sợ”. Nhưng những lời trấn an như vậy sẽ không làm dịu bớt nỗi lo sợ của tầng lớp sở hữu tài sản hay làm giảm bớt thái độ thù địch không khoan nhượng của họ đối với Cách mạng Bolivar.
Trong một bài báo gần đây trên Vheadline.com, chúng ta đã đọc được đoạn sau:
“Thống đốc bang Carabobo, Luis Felipe Acosta Carlez, đang chuẩn bị đối mặt với làn sóng tranh chấp đất đai và tình trạng lấn chiếm đất trái phép gây chia rẽ trong phong trào ủng hộ chính phủ Movimiento Quinta Republica (MVR).
“Mặc áo phông đỏ và sử dụng ngôn ngữ cách mạng, người dân đã xâm chiếm tài sản tư nhân và những vùng đất được cho là bỏ hoang trên khắp Carabobo.
“Thư ký Bộ Công an Nhà nước được giao nhiệm vụ tổ chức các biện pháp kiểm soát phòng ngừa tại tất cả các khu vực và thiết lập đối thoại với những người chiếm đất trái phép.”
“Thống đốc bị cáo buộc thiếu quyết đoán trong việc giải quyết vấn đề và đã phản ứng bằng cách chuẩn bị một sắc lệnh khẩn cấp để thiết lập các điểm kiểm soát nhằm ngăn chặn người dân từ các bang khác xâm chiếm đất đai và tài sản.
“Lực lượng Vệ binh Quốc gia (GN) và Cảnh sát Tiểu bang sẽ tham gia kế hoạch và mục tiêu là đảm bảo việc giải tỏa đất đai một cách hòa bình… một phần của chiến dịch là nhằm loại bỏ những người chiếm đất trái phép chuyên nghiệp hoặc vì lý do chính trị và truy tố họ.”
Dĩ nhiên, cần phải phân biệt giữa việc chiếm đất của nông dân không có đất và các hoạt động gian lận của những kẻ được gọi là “chủ đất chuyên nghiệp”, những kẻ ở một số nơi đã chiếm đất để bán lại sau này. Những hoạt động như vậy là hành vi của những kẻ ăn bám và phản cách mạng và phải bị lên án. Nhưng trước hết, việc dùng những sự việc như vậy để lên án việc chiếm đất nói chung là sai lầm, và thứ hai, cách duy nhất để ngăn chặn các trường hợp chiếm đất gian lận là phát triển và mở rộng các cuộc chiếm đất mang tính cách mạng thực sự do các ủy ban nông dân được bầu cử dân chủ tổ chức.
Mỗi nhà dân chủ cách mạng chân chính đều có bổn phận ủng hộ cuộc cách mạng ruộng đất. Nhưng để thành công, cần phải có những biện pháp cách mạng mạnh mẽ nhất. Nông dân không thể trông chờ vào bộ máy quan liêu để được cấp đất. Họ biết rằng họ chỉ có thể dựa vào sức mạnh của chính mình. Đó là lý do tại sao họ đang tổ chức lại, chuẩn bị hành động trực tiếp để giành lại đất đai.
Sự huy động cách mạng của nông dân là sự đảm bảo duy nhất rằng cuộc cải cách ruộng đất của Cách mạng Bolivar sẽ được thực hiện trên thực tế – rằng nó sẽ không chỉ là một văn bản chết, một mảnh giấy vô nghĩa nằm trong ngăn kéo của một viên chức nào đó ở Caracas. Nông dân là những người thực tế. Họ hiểu rằng, bất kể luật lệ nào được thông qua ở Caracas, các địa chủ sẽ không từ bỏ quyền lực, đất đai và đặc quyền của họ mà không có sự phản kháng. Nếu họ muốn đất đai, họ sẽ phải chiến đấu để giành lấy nó!
PROVEA đã nói nhiều hơn những gì họ dự định khi kêu gọi Viện Kiểm sát đẩy nhanh điều tra vụ ám sát hàng loạt nhà hoạt động xã hội ở nông thôn. Điều này có nghĩa là gì? Chỉ có nghĩa là: Một cuộc nội chiến đẫm máu đang diễn ra ở nông thôn; rằng địa chủ và những tay súng đánh thuê của họ đang giết hại các lãnh đạo nông dân mỗi ngày mà không bị trừng phạt; rằng đối với những người nông dân nghèo, “pháp quyền” chỉ là một câu nói suông. Và giải pháp mà các vị học giả của chúng ta đề xuất cho vấn đề này là gì? Yêu cầu Viện Kiểm sát “đẩy nhanh điều tra”. Đó là một đề xuất đáng khen ngợi, và về nguyên tắc chúng ta không phản đối điều đó. Nhưng nông dân biết rằng guồng máy công lý vận hành chậm chạp, còn các thế lực vũ trang của phản cách mạng thì hành động nhanh chóng. Chính mạng sống của họ đang bị đe dọa và họ phải làm điều gì đó để tự vệ.
Ai cũng biết rằng trong vài năm gần đây, nhiều nông dân đã bị địa chủ và các băng nhóm vũ trang của chúng giết hại. Trong báo cáo của đại hội nông dân, chúng ta đọc được: “Vào cuối tháng 10 năm 2003, tại Barinas, 120 cảnh sát đã giúp các địa chủ lớn phá hủy một trường học trên vùng đất bị chiếm đóng, đồng thời giao cho địa chủ 240.000 pound ngô do nông dân sản xuất.” Đây không phải là trường hợp cá biệt. Các địa chủ phản động đang huy động lực lượng để đánh bại nông dân và bảo vệ quyền lực cũng như đặc quyền của chúng. Chúng không ngần ngại dùng đến bạo lực. Chúng có tiền, vũ khí và ảnh hưởng. Và, như báo cáo này cho thấy, chúng đang được hỗ trợ bởi một số bộ phận trong bộ máy nhà nước.
Những người rao giảng sự ôn hòa và kiềm chế cho nông dân để tránh nội chiến ở nông thôn đã hiểu sai vấn đề. Vấn đề là nội chiến ở nông thôn đã và đang diễn ra. Chỉ có thể chấm dứt cuộc nội chiến này bằng hành động cách mạng quyết liệt nhất của chính nông dân, được sự hậu thuẫn của các đồng minh tự nhiên của họ, anh chị em của họ ở thành thị – giai cấp công nhân. Người nông dân sẽ không khoanh tay đứng nhìn các băng nhóm phản động được địa chủ trả tiền và trang bị vũ khí đánh đập, đe dọa và giết hại họ.
“Hội nghị đã thảo luận về sự cần thiết của tự vệ vũ trang cũng như khả năng tiến hành chiến tranh du kích nếu có cuộc xâm lược của Mỹ.” Đúng vậy! Nhưng kẻ thù của nông dân Venezuela không chỉ là đế quốc Mỹ. Kẻ thù ở ngay trong nước! Giới tài phiệt Venezuela không gì khác hơn là cơ quan địa phương của chủ nghĩa đế quốc Mỹ. Chừng nào chúng còn nắm giữ đất đai, ngân hàng và các điểm then chốt của ngành công nghiệp, thì thành quả của cuộc cách mạng sẽ không bao giờ được an toàn, và cuộc cách mạng nông nghiệp sẽ mãi chỉ là ảo ảnh.
Ủy ban nông dân
Nông dân phải tự vũ trang! Thông điệp đó đã được Tổng thống Chávez nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Đã đến lúc phải thực hiện nó. Điều cần thiết không phải là chiến tranh du kích, mà là tự vệ có tổ chức, thành lập các ủy ban nông dân được bầu cử dân chủ ở mỗi làng, trang bị bất cứ vũ khí nào họ có thể có được để bảo vệ nhân dân chống lại các băng nhóm vũ trang của phản cách mạng. Các ủy ban này cần liên kết với nhau ở cấp địa phương, huyện và quốc gia, và đến lượt mình phải liên kết với các ủy ban công nhân ở các trung tâm đô thị.
Đây là cách duy nhất để thực hiện việc chuyển giao quyền lực một cách hòa bình và trật tự cho người dân ở nông thôn. Các ủy ban nông dân có thể đóng vai trò kép: thứ nhất, huy động và tổ chức quần chúng nông dân để nhanh chóng thực hiện cuộc cách mạng ruộng đất, và thứ hai, thiết lập quyền kiểm soát dân chủ đối với việc quản lý và điều hành các điền trang tập thể. Không còn cách nào khác.
Cuộc cách mạng nông nghiệp, nếu muốn thành công, phải thách thức quyền lực của tầng lớp đầu sỏ không chỉ ở nông thôn. Để sản xuất nông nghiệp không bị thiệt hại không thể khắc phục, các trang trại bị trưng thu phải được quản lý theo mô hình tập thể. Điều đó chỉ có thể thành công nếu họ được đảm bảo nguồn tài chính cần thiết, tín dụng giá rẻ, phân bón giá rẻ, máy kéo và máy gặt đập liên hợp, xe tải vận chuyển và thị trường tiêu thụ ổn định cho sản phẩm của họ. Điều này chỉ có thể đạt được nếu họ được tích hợp vào một kế hoạch sản xuất tổng thể.
Bước đầu tiên để đạt được điều này là quốc hữu hóa các ngân hàng. Nếu không kiểm soát được tài chính và tín dụng, việc kiểm soát và hoạch định nền kinh tế là điều không thể. Điều đó giống như cố gắng lái một chiếc xe không có phanh, chân ga hay cần số. Quốc hữu hóa đất đai và ngân hàng là một biện pháp hoàn toàn cần thiết – ngay cả khi là một phần của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ. Nhưng sau đó một câu hỏi sẽ ngay lập tức được đặt ra: tại sao lại dừng ở đó? Tại sao không quốc hữu hóa các công ty lớn vẫn còn thuộc sở hữu tư nhân? (Chúng ta không quan tâm đến các công ty nhỏ.)
Lý do khiến giới tài phiệt và đế quốc hoảng sợ trước cuộc cải cách ruộng đất chính là vì họ hiểu logic tiềm ẩn của nó, đó là đặt dấu hỏi về cái gọi là quyền thiêng liêng đối với sở hữu tư nhân. Điều đó hoàn toàn đúng! Thay vì xin lỗi và trấn an các địa chủ và nhà tư bản rằng họ không có gì phải sợ, Cách mạng Bolivar nên đặt việc tịch thu tài sản của giới tài phiệt Venezuela tham nhũng và suy đồi lên hàng đầu trong chương trình nghị sự của mình.
Tổng thống Chávez đã khẳng định đúng đắn rằng chủ nghĩa tư bản là chế độ nô lệ. Ông ấy đã nói rằng tương lai của Cách mạng Bolivar phải là chủ nghĩa xã hội. Chúng tôi hoàn toàn đồng ý với ông ấy. Ông ấy cũng đã công khai ủng hộ lý thuyết Cách mạng Thường trực của Trotsky. Điều này nói lên điều gì? Điều này nói lên rằng trong điều kiện hiện đại, nhiệm vụ của cuộc cách mạng dân chủ quốc gia (“dân chủ tư sản”) không thể được thực hiện bởi giai cấp tư sản, và cuộc cách mạng dân tộc dân chủ chỉ có thể thành công nếu nó chuyển mình thành một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Lịch sử Venezuela – và toàn bộ khu vực Mỹ Latinh – trong 200 năm qua là minh chứng rõ ràng cho nhận định này. Trên cơ sở chế độ nô lệ tư bản, không thể có con đường tiến lên nào. Cần phải đoạn tuyệt hoàn toàn với chế độ địa chủ và chủ nghĩa tư bản. Đó mới là ý nghĩa thực sự của khẩu hiệu: “Cách mạng trong cách mạng”. Đó là con đường duy nhất để tiến lên!



