Bota përmbys – një sistem në krizë

Ngjarje të rëndësishme po e transformojnë botën siç e njohim ne. Me Trampin që shkakton trazira politike dhe ekonomike në nivel global, kontradiktat e bllokuara të gati dy dekadave të krizës dhe ngërçit kapitalist po arrijnë kulmin. Nga gjenocidi në Gaza te disfata e Perëndimit në Ukrainë, dhe nga rritja e tarifave te borxhi botëror në rritje, zhvillimet përcaktuese të epokës po trondisin vetëdijen e miliarda njerëzve.

Për të vlerësuar këtë situatë, Internacionalja Revolucionare Komuniste (RCI) do të mbledhë Kongresin e saj të parë Botëror në Itali vetëm tetë javë nga tani. Atje, delegatët dhe vizitorët do të angazhohen në diskutime të thella mbi këtë draft të dokumentit tonë të Perspektivave Botërore, të miratuar nga Komiteti ynë Ekzekutiv Ndërkombëtar. Për të lundruar në kthesat e situatës botërore, një kuptim i qartë i periudhës aktuale është thelbësor – pa të, një organizatë revolucionare është si një anije pa busull.

Gjatë dy viteve të fundit, RCI është rritur në mënyrë eksponenciale. Ne jemi të pranishëm në 70 vende në të gjithë botën. Kongresi Botëror do të shënojë një hap vendimtar në përgatitjen e Internacionales sonë për tronditjet titanike, luftërat e klasave dhe trazirat revolucionare në horizont.

Po jetojmë një periudhë kthesash të mprehta dhe ndryshimesh të papritura në situatën botërore. Zgjedhja e Donald Tramp si president i Shteteve të Bashkuara dhe politikat e tij kanë sjellë paqëndrueshmëri të madhe në politikën botërore, ekonominë botërore dhe marrëdhëniet midis fuqive.

Tramp nuk e ka shkaktuar këtë trazirë, e cila është rezultat i krizës së kapitalizmit, por veprimet e tij e kanë përshpejtuar jashtëzakonisht procesin. Kontradiktat që ishin grumbulluar nën sipërfaqe për një kohë të gjatë kanë dalë papritmas në shesh, duke e trazuar të gjithë situatën. I ashtuquajturi rend botëror liberal, i cili kishte ekzistuar për dekada, tani po shembet para syve tanë.

Në analizimin e situatës botërore, duhet të fillojmë me bazat. Kapitalizmi është një sistem që e ka tejkaluar prej kohësh rolin e tij historik. Në epokën e tij të prishjes, ai prodhon luftëra, kriza dhe shkatërrim mjedisor, të cilat në planin afatgjatë kërcënojnë vetë ekzistencën e jetës në planet. Qëllimi i këtij dokumenti është të përshkruajë tiparet kryesore të kësaj krize dhe të theksojë nevojën për të ndërtuar një organizatë revolucionare që mund ta përmbysë atë, e vetmja mënyrë për të garantuar një të ardhme për njerëzimin.

Në analizën përfundimtare, pamundësia e sistemit kapitalist për të zhvilluar forcat prodhuese është shkaku i krizës. Ekonomia është e kufizuar nga kufijtë e shtetit kombëtar dhe pronësia private e mjeteve të prodhimit. Për dekada të tëra, kapitalistët kanë përdorur metoda të ndryshme për të kapërcyer këto kufizime: rritjen e likuiditetit, zhvillimin e tregtisë botërore, etj. Të gjitha këto masa tani po shndërrohen në të kundërtën e tyre.

Zgjedhja e Trampit

Zgjedhja e Donald Tramp në nëntor 2024 përfaqësoi një ndryshim të rëndësishëm politik dhe një manifestim të krizës së legjitimitetit të demokracisë borgjeze, e cila nuk është unike për SHBA-në, por që ekziston në të gjitha vendet. Pavarësisht përpjekjeve të gjera nga pjesa kryesore e klasës sunduese dhe establishmentit amerikan për të parandaluar fitoren e tij, Tramp siguroi një fitore vendimtare.

Ky rezultat është interpretuar gjerësisht, veçanërisht nga komentatorët liberalë, mediat kryesore dhe pjesë të “së majtës”, si provë e një ndryshimi më të gjerë djathtas në politikën amerikane dhe globale.

“Shpjegime” të tilla janë sipërfaqësore dhe mashtruese. Për më tepër, ato na ftojnë të nxjerrim përfundime jashtëzakonisht të rrezikshme. Për shembull, se Joe Biden dhe Demokratët në një farë mënyre përfaqësojnë një alternativë më progresive dhe “demokratike” – një pretendim që është në kundërshtim të plotë me faktet.

Administrata Biden ishte plotësisht reaksionare, një fakt që ishte veçanërisht i qartë në sferën e politikës së jashtme. Le të kujtojmë se 'Genocide Joe' i dha Netanyahut një çek të bardhë për të vazhduar me masakrën masive të palestinezëve në Gaza. Ai udhëhoqi një fushatë shtypjeje të egër kundër studentëve dhe të tjerëve që guxuan të kundërshtonin këtë politikë reaksionare.

Në mënyrë të ngjashme, në rastin e Ukrainës, ai ishte përgjegjës për provokimin e qëllimshëm të një konflikti që ka çuar në një masakër të përgjakshme, duke i dorëzuar miliarda dollarë në para të gatshme dhe ndihmë ushtarake regjimit reaksionar në Kiev, dhe duke u angazhuar në një politikë të rrezikshme provokimi kundër Rusisë që e çoi SHBA-në në prag të Luftës së Tretë Botërore.

Në fushatën zgjedhore, Tramp e pozicionoi veten si "kandidat i paqes", në kundërshtim me politikat luftënxitëse të klikës së Bidenit. Ky dallim pati veçanërisht ndikim tek votuesit në zonat me popullsi të konsiderueshme myslimane dhe arabe.

Ndërsa është e vërtetë që një shtresë elementësh reaksionarë kontribuan në mbështetjen e Tramp, vetëm këta faktorë nuk shpjegojnë shkallën e suksesit të tij dhe faktin se ai e rriti pjesën e tij të votave në pothuajse çdo grup demografik, veçanërisht edhe midis komuniteteve të klasës punëtore me ngjyrë dhe latino-amerikane. Në fakt, në disa shtete ku Tramp performoi fuqishëm ose përmirësoi pjesën e tij të votave, votuesit mbështetën njëkohësisht iniciativa progresive të votimit, të tilla si masat për të mbrojtur të drejtat e abortit ose për të rritur pagën minimale.

Faktori kyç pas fitores së Tramp qëndron në aftësinë e tij për të shfrytëzuar, artikuluar dhe mobilizuar një ndjenjë të përhapur dhe të rrënjosur thellë kundër establishmentit që përshkon shoqërinë amerikane.

Një shembull i habitshëm i këtij fenomeni mund të shihet në reagimin publik ndaj vrasjes së drejtorit ekzekutiv të United Healthcare nga Luigi Mangione. Ndërsa vetë akti ishte tronditës, reagimi publik – i karakterizuar nga simpatia për sulmuesin dhe jo për viktimën – ishte edhe më zbulues. Mangione është parë nga shumë si një lloj heroi popullor. Veçanërisht, kjo përgjigje nuk u kufizua vetëm tek e majta politike, por u nda edhe nga një pjesë e konservatorëve dhe votuesve republikanë, përfshirë mbështetësit e Tramp.

Kjo situatë paraqet një paradoks. Tramp, pavarësisht se është miliarder dhe e rrethon veten me miliarderë të tjerë, e ka pozicionuar veten me sukses si zëri i zemërimit anti-establishment. Kjo kontradiktë nxjerr në pah natyrën e paqartë dhe të shtrembëruar të gjendjes aktuale politike. Megjithatë, ajo pasqyron një pakënaqësi të vërtetë dhe të përhapur me institucionet kryesore: me biznesin e madh, me elitat politike dhe me aparatin shtetëror në tërësi.

Shkaku rrënjësor i këtij zemërimi anti-establishment mund të gjendet në krizën e kapitalizmit. Ai ka arritur përmasa masive që nga kriza e vitit 2008, nga e cila sistemi ende nuk është rikuperuar plotësisht. Mbështetja për demokracinë borgjeze në vendet e përparuara kapitaliste është ndërtuar për dekada mbi idenë se kapitalizmi ishte në gjendje të plotësonte disa nga nevojat themelore të klasës punëtore (kujdesi shëndetësor, arsimi, pensionet…) dhe pritjen se standardet e jetesës së çdo brezi do të përmirësoheshin, sado pak, në krahasim me ato të brezit të mëparshëm.

Kjo nuk është më kështu. Në Shtetet e Bashkuara, në vitin 1970, më shumë se 90 përqind e 30-vjeçarëve fitonin të ardhura më të larta se sa kishin pasur prindërit e tyre në të njëjtën moshë. Megjithatë, deri në vitin 2010, kjo përqindje kishte rënë në 50 përqind. Deri në vitin 2017, vetëm 37 përqind e amerikanëve parashikonin që fëmijët e tyre do të arrinin standarde më të mira jetese sesa ata vetë.

Sipas Byrosë së Statistikave të Punës, që nga fillimi i viteve 1980, pagat reale të amerikanëve të klasës punëtore ose kanë mbetur të njëjta ose kanë rënë, veçanërisht pasi vendet e punës u janë transferuar vendeve të tjera. Në mënyrë të ngjashme, Instituti i Politikave Ekonomike raporton se pagat për familjet me të ardhura të ulëta dhe të mesme kanë parë pak ose aspak rritje që nga fundi i viteve 1970, ndërsa kostoja e jetesës ka vazhduar të rritet.

Në të njëjtën kohë, ekziston një polarizim i tepruar i pasurisë. Nga njëra anë, një grusht i vogël miliarderësh po rrisin pasuritë e tyre. Nga ana tjetër, një numër gjithnjë e në rritje i njerëzve që punojnë e kanë më të vështirë të mbijetojnë. Ata përballen me shkurtime të kursimit, fuqisë blerëse të pagave që po ulet nga inflacioni, rritjes së faturave të energjisë, një krize strehimi, etj.

Mediat, politikanët, partitë politike të konsoliduara, parlamentet, gjyqësori, të gjitha shihen me të drejtë si përfaqësuese të interesave të një elite të vogël të privilegjuar, që marrin vendime për të mbrojtur interesat e tyre të ngushta dhe egoiste në vend që t'u shërbejnë nevojave të shumicës.

Kriza e vitit 2008 u pasua nga shkurtime brutale të masave shtrënguese në të gjitha vendet. Të gjitha pushtimet e së kaluarës u sulmuan. Masat panë sulme ndaj standardeve të tyre të jetesës, ndërsa bankat u shpëtuan. Kjo shkaktoi zemërim të madh, lëvizje protestash masive dhe, mbi të gjitha, një krizë të paprecedentë të legjitimitetit të të gjitha institucioneve borgjeze.

Në rastin e parë, kjo gjendje shpirtërore, e ilustruar në lëvizjet masive kundër masave shtrënguese rreth vitit 2011, gjeti një shprehje edhe tek e majta. Pati një rritje të figurave dhe partive të krahut të majtë, anti-establishment, në të gjithë Evropën dhe Shtetet e Bashkuara: Podemos, Syriza, Jeremy Corbyn, Bernie Sanders, ndër të tjerë. Megjithatë, secila prej këtyre lëvizjeve në fund të fundit tradhtoi pritjet që ishin krijuar. Kufijtë e politikës reformiste të udhëheqësve të tyre u ekspozuan.

Ishte dështimi i thellë i këtyre figurave të majta që hapi rrugën për ngritjen e demagogëve reaksionarë si Tramp.

Të njëjtat procese janë në lojë në shumicën e vendeve të përparuara kapitaliste: kriza e kapitalizmit, sulmet ndaj klasës punëtore, falimentimi i së majtës dhe ngritja e demagogëve të krahut të djathtë që hipin mbi valën e një atmosfere anti-establishment.

Rreziku i fashizmit apo i Bonapartizmit?

Edhe para se të zgjidhej Tramp, pati një fushatë të zhurmshme në median borgjeze dhe të majtën për ta denoncuar atë si fashist.

Marksizmi është një shkencë. Ashtu si të gjitha shkencat, ai zotëron një terminologji shkencore. Fjalë të tilla si "fashizëm" kanë, për ne, kuptime të sakta. Ato nuk janë thjesht terma fyese ose etiketa që mund t'i ngjiten lehtësisht çdo individi që nuk e miraton.

Le të fillojmë me një përkufizim të saktë të fashizmit. Në kuptimin marksist, fashizmi është një lëvizje kundërrevolucionare – një lëvizje masive e përbërë kryesisht nga proletariati lumpen dhe borgjezia e vogël e tërbuar. Ai përdoret si një dash për të shtypur dhe atomizuar klasën punëtore dhe për të krijuar një shtet totalitar në të cilin borgjezia ia dorëzon pushtetin shtetëror një burokracie fashiste.

Karakteristika kryesore e shtetit fashist është centralizimi ekstrem dhe pushteti absolut shtetëror, në të cilin bankat dhe monopolet e mëdha janë të mbrojtura, por të nënshtruara ndaj një kontrolli të fortë qendror nga një burokraci e madhe dhe e fuqishme fashiste. Në librin "Çfarë është Nacional Socializmi?", Trocki shpjegon:

“Fashizmi gjerman, ashtu si fashizmi italian, u ngrit në pushtet mbi shpinën e borgjezisë së vogël, të cilën e shndërroi në një dash goditjeje kundër organizatave të klasës punëtore dhe institucioneve të demokracisë. Por fashizmi në pushtet është më pak se të gjitha sundimi i borgjezisë së vogël. Përkundrazi, është diktatura më e pamëshirshme e kapitalit monopolist.”

Të tilla, në terma të përgjithshëm, janë tiparet kryesore të fashizmit. Si krahasohet kjo me ideologjinë dhe përmbajtjen e fenomenit Tramp? Ne kemi pasur tashmë përvojën e një qeverie Tramp, e cila – sipas paralajmërimeve të zymta të demokratëve dhe të gjithë establishmentit liberal – do të vazhdonte me shfuqizimin e demokracisë. Ajo nuk e bëri diçka të tillë.

Ideologjia e Trampizmit – për aq sa ekziston – është shumë larg fashizmit / Imazh: Kryetari i Shtabit të Përbashkët të Ushtrisë, Flickr

Nuk u ndërmorën hapa të mëdhenj për të kufizuar të drejtën për grevë dhe demonstrata, e aq më pak për të shfuqizuar sindikatat e lira. Zgjedhjet u mbajtën si zakonisht dhe më në fund, megjithëse mes një trazire të përgjithshme, Tramp u pasua nga Joe Biden në zgjedhje. Thuaj çfarë të duash për qeverinë e parë të Tramp, por ajo nuk kishte asnjë lidhje me asnjë lloj fashizmi.

Për më tepër, balanca klasore e forcave ka ndryshuar ndjeshëm që nga vitet 1930. Në vendet e përparuara kapitaliste, fshatarësia, e cila përfaqësonte një pjesë të madhe të popullsisë, është reduktuar në numër shumë të vogël, dhe profesionet që më parë konsideroheshin 'klasë e mesme' (nëpunës civilë, mjekë, mësues) janë proletarizuar, me këta sektorë që u bashkuan me sindikatat dhe hynë në grevë. Pesha sociale e klasës punëtore u forcua jashtëzakonisht shumë nga zhvillimi i forcave prodhuese gjatë rritjes së madhe ekonomike që pasoi fundin e Luftës së Dytë Botërore.

Ideologjia e Trampizmit – për aq sa ekziston – është shumë larg fashizmit. Larg nga dëshira për një shtet të fortë, ideali i Donald Tramp është ai i kapitalizmit të tregut të lirë, në të cilin shteti luan pak ose aspak rol (me përjashtim të tarifave proteksioniste).

Të tjerë kanë ngritur idenë se Tramp përfaqëson një regjim bonapartist. Ideja këtu, përsëri, është ta portretizojë Trampin si një diktator të vendosur në rrugën e shtypjes së klasës punëtore. Por kjo formë etiketimi nuk shpjegon asgjë. Në realitet, larg përpjekjes për të shtypur klasën punëtore, Tramp po i drejtohet asaj në mënyrë demagogjike dhe po përpiqet ta qetësojë atë. Sigurisht, duke qenë një politikan borgjez, ai përfaqëson interesa që janë thelbësisht të kundërta me ato të punëtorëve. Por kjo nuk e bën atë diktator.

Është e mundur të tregohet ky apo ai element në situatën aktuale që mund të thuhet se është një element i Bonapartizmit. Kjo mund të jetë kështu. Por komente të ngjashme mund të bëhen për pothuajse çdo regjim demokratik borgjez të kohëve të fundit.

Vetëm përmbajtja e elementëve të caktuar të një fenomeni nuk nënkupton ende shfaqjen aktuale të atij fenomeni si të tillë. Sigurisht, mund të thuhet se ka elementë të Bonapartizmit të pranishëm në Trampizëm. Por kjo nuk është aspak e njëjtë me të thuash se një regjim Bonapartist ekziston realisht në Shtetet e Bashkuara.

Problemi është se "Bonapartizmi" është një term shumë elastik. Ai mbulon një gamë të gjerë gjërash, duke filluar me konceptin klasik të Bonapartizmit, i cili në thelb është sundimi me shpatë. Nuk është e dobishme të analizohet qeveria aktuale e Tramp në Uashington në këtë mënyrë, e cila, pavarësisht shumë veçorive të saj, mbetet ende një demokraci borgjeze. Detyra jonë nuk është t'u vëmë etiketa gjërave, por të ndjekim procesin ndërsa ai zhvillohet dhe të kuptojmë aspektet e tij thelbësore.

Ndryshimet tektonike në marrëdhëniet botërore

Politika e jashtme e Tramp përfaqëson një kthesë të madhe në marrëdhëniet botërore dhe fundin e rendit botëror liberal që kishte ekzistuar për 80 vjet pas Luftës së Dytë Botërore. Është një njohje e rënies relative të imperializmit amerikan dhe e ekzistencës së fuqive rivale imperialiste, Rusisë dhe veçanërisht Kinës, rivalit të saj kryesor imperialist në arenën botërore.

Në fund të Luftës së Dytë Botërore, SHBA-të doli jashtë mase e forcuar. Me Evropën dhe Japoninë e shkatërruar nga lufta, Amerika përbënte 50 përqind të GDP-së botërore dhe 60 përqind të prodhimit botëror. Rivali i saj i vetëm serioz në arenën botërore ishte Bashkimi Sovjetik, i cili kishte dalë i forcuar nga lufta, pasi kishte mundur Gjermaninë naziste dhe kishte përparuar në të gjithë kontinentin.

Revolucioni kinez e forcoi më tej bllokun stalinist. SHBA-të punuan për të rindërtuar Evropën Perëndimore dhe Japoninë në një përpjekje për të frenuar "përparimin e komunizmit". Burokracia sovjetike nuk ishte e interesuar për revolucionin botëror dhe ishte mjaft e përgatitur për të arritur një marreveshje me Uashingtonin, të shprehur në politikën e "bashkëjetesës paqësore".

Kështu pasoi një periudhë ekuilibri relativ midis SHBA-së dhe BRSS-së, dy fuqive bërthamore, e cila u njoh si Lufta e Ftohtë. Mbi bazën e dominimit amerikan, u krijuan një sërë institucionesh formalisht shumëpalëshe për të menaxhuar marrëdhëniet botërore (Kombet e Bashkuara) dhe ekonominë botërore (FMN-ja dhe Banka Botërore të krijuara në Konferencën e Bretton Woods). Ky ekuilibër u përforcua nga rritja ekonomike e pasluftës, një periudhë zhvillimi të jashtëzakonshëm të forcave prodhuese dhe të tregut botëror.

Kjo periudhë zgjati deri në rënien e stalinizmit në vitet 1989-1991 dhe rivendosjen e kapitalizmit në Rusi dhe Kinë. Kjo prodhoi një kthesë tjetër të madhe në situatën botërore. Shtetet e Bashkuara ishin bërë fuqia dominuese imperialiste, e pa sfiduar nga askush.

Lufta imperialiste e vitit 1991 kundër Irakut u zhvillua nën kujdesin e OKB-së, me Rusinë që votoi pro dhe Kinën që thjesht abstenoi. Duket se nuk kishte kundërshtim ndaj dominimit të imperializmit amerikan. Nga pikëpamja ekonomike, Uashingtoni nxiti globalizimin dhe 'neoliberalizmin': që është integrimi i mëtejshëm i tregut botëror, nën dominimin e imperializmit amerikan, dhe shpërbërja e shtetit.

Ajo periudhë e dominimit të pakufizuar të imperializmit amerikan është gërryer ngadalë gjatë 35 viteve të fundit, deri në atë pikë sa tani është shfaqur një situatë krejtësisht e re.

Të shtyrë nga arroganca e tyre e skajshme, SHBA-të nisën pushtimin e Irakut dhe Afganistanit. Por këtu, historia filloi të kthehej mbrapsht. Amerikanët mbetën të bllokuar në këto luftëra të pafitueshme për 15 vjet, me një kosto të madhe për veten e tyre në aspektin e shpenzimeve dhe humbjes së personelit. Në gusht 2021, ata u detyruan të tërhiqeshin poshtërueshëm nga Afganistani.

Këto përvoja e lanë publikun amerikan pa oreks për aventura ushtarake të huaja dhe klasën sunduese amerikane shumë të kujdesshme ndaj angazhimit të trupave tokësore jashtë vendit. Së bashku me ngritjen e fuqive të reja rajonale dhe botërore, balanca relative e forcave në nivel global po ndryshonte. Imperializmi amerikan nuk mësoi asgjë nga këto përvoja. Ai refuzoi të pranonte balancën e re të forcave dhe në vend të kësaj u përpoq të ruante dominimin e tij dhe kështu u përfshi në një seri të tërë konfliktesh që nuk mundi t'i fitonte.

Një botë shumëpolare?

Situata botërore dominohet nga një paqëndrueshmëri e madhe në marrëdhëniet botërore. Ky është rezultat i luftës për hegjemoni botërore midis SHBA-së, fuqisë më të fuqishme imperialiste në botë, e cila është në rënie relative, dhe Kinës, një fuqie imperialiste më të re, më dinamike në rritje. Ne po dëshmojmë një ndryshim të jashtëzakonshëm, të krahasueshëm në shkallë me lëvizjen e pllakave tektonike në koren e Tokës. Lëvizje të tilla shoqërohen me shpërthime të të gjitha llojeve. Lufta në Ukrainë – ku po përgatitet një disfatë poshtëruese për SHBA-në dhe NATO-n – dhe konflikti në Lindjen e Mesme, janë shprehje të këtij fakti.

Qasja e Tramp ndaj marrëdhënieve botërore përfaqëson një përpjekje për të pranuar se SHBA-të nuk mund të jenë polici i vetëm i botës. Sipas tij dhe asaj të bashkëpunëtorëve të tij të ngushtë, përpjekja e SHBA-ve për të ruajtur hegjemoninë dhe dominimin total është jashtëzakonisht e kushtueshme, jopraktike dhe dëmtuese për interesat e saj thelbësore të sigurisë kombëtare.

Kjo nuk do të thotë që SHBA-të pushojnë së qeni një fuqi imperialiste ose se politikat e Tramp janë në interes të popujve të shtypur të botës. Asgjë nuk mund të jetë më larg së vërtetës. Politika e jashtme e Tramp përfaqëson një përcaktim të mprehtë të asaj që janë dhe çfarë nuk janë interesa thelbësore të sigurisë kombëtare të SHBA-së, duke filluar nga Amerika e Veriut.

Kur Tramp thotë se Amerika duhet të ketë kontroll mbi Kanalin e Panamasë dhe Groenlandën, ai po shpreh nevojat e imperializmit amerikan. Kanali i Panamasë është një rrugë tregtare thelbësore, që lidh Paqësorin me Gjirin e Meksikës dhe që transporton 40 përqind të trafikut të kontejnerëve të SHBA-së.

Sa i përket Groenlandës, ajo gjithmonë ka pasur një vendndodhje të rëndësishme gjeostrategjike, prandaj SHBA-të kanë një prani ushtarake në ishull. Ngrohja globale ka çuar në rritjen e trafikut detar midis Paqësorit dhe Atlantikut përmes Arktikut. Më pak akull polar do të thotë qasje më e lehtë në shtratin e detit, ku ka rezerva të mëdha të mineraleve të rralla të tokës. Vetë ishulli ka gjithashtu depozita të rëndësishme të mineraleve kritike (toka të rralla, uranium), si dhe gaz dhe naftë, të cilat tani po bëhen më të arritshme, edhe si rezultat i ngrohjes globale. Këtu SHBA-të janë në konkurrencë me Kinën dhe Rusinë për kontrollin e këtyre rrugëve dhe burimeve tregtare.

Politika e jashtme e Tramp bazohet në njohjen e kufizimeve të fuqisë së SHBA-së. Pasoja e kësaj është një përpjekje për ta shkëputur Amerikën nga një sërë konfliktesh të kushtueshme (Ukraina, Lindja e Mesme) përmes marrëveshjeve, me qëllim rindërtimin e fuqisë së saj dhe përqendrimin te rivali i saj kryesor në arenën botërore, Kina.

Gjatë gjithë periudhës që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, ose ndoshta edhe para kësaj, imperializmi amerikan ruajti pretendimin se vepronte në emër të të drejtave të njeriut, duke përhapur demokracinë dhe 'rendin e bazuar në rregulla', duke mbrojtur 'parimin e shenjtë të paprekshmërisë së kufijve kombëtarë' e kështu me radhë.

Ata vepronin përmes institucioneve ndërkombëtare “shumëpalëshe”, të cilat me sa duket ishin neutrale, në të cilat të gjitha vendet kishin të drejtë fjale: Kombet e Bashkuara, OBT-ja, FMN-ja e kështu me radhë. Në realitet, kjo ishte vetëm një gjethe fiku. Ishte gjithmonë një farsë. Ose interesat e imperializmit amerikan shpreheshin përmes këtyre institucioneve, ose ata do t’i injoronin plotësisht. Dallimi tani është se Trampit nuk i interesojnë fare këto pretendime. Ai duket i vendosur të shqyejë të gjithë librin e rregullave dhe t’i shprehë gjërat më hapur, ashtu siç janë në të vërtetë.

Disa kanë argumentuar se përballë fuqisë së pakufizuar të SHBA-së, ideja e një bote shumëpolare ishte diçka progresive, që do t'u lejonte vendeve të shtypura një shkallë më të madhe sovraniteti, një ideal për të cilin duhet të luftojmë. Tani mund të shohim një pamje të asaj se si mund të duket një botë "shumëpolare": fuqitë imperialiste që e ndajnë botën në sfera ndikimi, duke i detyruar vendet të nënshtrohen ndaj njërës ose tjetrës.

Rënia relative e imperializmit amerikan

Duhet të theksojmë se kur flasim për rënien e imperializmit amerikan, i referohemi një rënieje relative. Domethënë, një rënie në krahasim me pozicionin e saj të mëparshëm në raport me fuqitë e tjera konkurruese. Shtetet e Bashkuara mbeten, në të gjitha aspektet, forca më e fuqishme dhe reaksionare në botë.

Në vitin 1985, SHBA-të përfaqësonin 36 përqind të GDP-së botërore. Tani kjo përqindje ka rënë në 26 përqind (2024). Në të njëjtën periudhë, Kina është rritur nga 2.5 përqind e GDP-së botërore në 18.5 përqind. Japonia, e cila arriti kulmin prej 18 përqind në vitin 1995, tani është shembur në vetëm 5.2 përqind.

SHBA-të ende dominojnë ekonominë botërore nëpërmjet kontrollit të tregjeve financiare. Një shifër masive prej 58 përqind e rezervave valutore botërore mbahen në dollarë amerikanë (ndërsa vetëm 2 përqind mbahen në renminbi kinez), megjithëse kjo shifër është më e ulët se 73 përqind në vitin 2001. Dollari gjithashtu përfaqëson 58 përqind të faturimit të eksporteve botërore. Për sa i përket daljes neto të Investimeve të Huaja Direkte (një tregues për eksportin e kapitalit), SHBA-të janë në krye të botës me 454 miliardë dollarë amerikanë, ndërsa Kina (përfshirë Hong Kongun) vjen e dyta me 287 miliardë dollarë amerikanë.

Është ndikimi ekonomik i një vendi që i jep atij fuqi ndërkombëtare, por kjo duhet të mbështetet nga fuqia ushtarake. Shpenzimet ushtarake të SHBA-së përfaqësojnë 40 përqind të totalit botëror, me Kinën që vjen e dyta me 12 përqind dhe Rusinë e treta me 4.5 përqind. SHBA-të shpenzojnë më shumë se 10 vendet e mëposhtme në renditje së bashku.

Megjithatë, SHBA-të nuk mund të pretendojnë më të jenë sundimtari i padiskutueshëm i botës. Fuqia kolosale ekonomike e Kinës dhe përparimet e saj pasuese në fuqinë ushtarake, së bashku me superioritetin ushtarak që Rusia ka demonstruar në fushat e betejës së Ukrainës, e paraqesin atë para një sfide të madhe. Kështu, nga të gjitha anët, kufizimet e fuqisë globale të Amerikës po ekspozohen mizorisht.

Kjo rënie relative gjen shprehjen e saj ekonomike me largimin e pjesshëm të kapitalit nga dollari, thesaret amerikane dhe aksionet amerikane. Me monopolet amerikane që përballen me konkurrencë më të madhe nga rivalët ndërkombëtarë, veçanërisht nga Kina, aksionet amerikane nuk konsiderohen më si një bast i sigurt nga investitorët siç ishin më parë. Në mënyrë të ngjashme, ndërsa mali i borxhit federal të SHBA-së rritet dhe qeveria amerikane drejtohet në financim më të madh të deficitit, thesaret amerikane (obligacionet e borxhit qeveritar) nuk konsiderohen më si streha e sigurt financiare që ishin dikur. Kjo ka çuar në një dobësim të dollarit – pavarësisht tarifave të SHBA-së – dhe dominimin e tij në arenën e financave globale.

Kjo përfaqëson një 'korrigjim të tregut', duke e sjellë çmimin e monedhës, aseteve dhe obligacioneve të Amerikës më afër pozicionit të zvogëluar ekonomik të kapitalizmit amerikan. Megjithatë, ashtu si me fuqinë ushtarake të SHBA-së dhe rolin e mëparshëm të Amerikës si polici i botës, nuk ka alternativë të qëndrueshme ndaj dollarit kur bëhet fjalë për tregtinë dhe financat botërore. Prandaj edhe alarmi në rritje midis strategëve borgjezë për ndikimin kaotik në sistemin financiar global dhe ekonominë botërore nëse besimi në dollar do të shembej.

Kjo është një mënyrë tjetër se si rënia relative e kapitalizmit amerikan dhe 'multipolariteti' në zhvillim do të kontribuojnë drejt një pasigurie dhe paqëndrueshmërie më të madhe në shkallë botërore. Një nga një, të gjitha shtyllat e rendit të pasluftës po gërryhen dhe po minohen, me pasoja shpërthyese – ekonomike, ushtarake dhe politike.

Ndikimi ushtarak i Rusisë

Ndërkohë që Rusia nuk është një kolos ekonomik i krahasueshëm me Kinën, ajo ka krijuar një bazë të fortë ekonomike dhe teknologjike. Kjo i ka mundësuar asaj të përballojë me sukses agresionin ekonomik të paparë që Perëndimi i ka shkaktuar nën flamurin e "sanksioneve". Për më tepër, e ka bërë këtë ndërsa zhvillon një luftë që ka mposhtur të gjitha sistemet e armëve të hedhura kundër saj nga imperializmi perëndimor. Ka ndërtuar një ushtri të fuqishme që është në gjendje të krahasohet me forcat e kombinuara të shteteve evropiane; ka ndërtuar një industri të frikshme mbrojtëse që po i tejkalon Shtetet e Bashkuara dhe Evropën në tanke, artileri, municione, raketa dhe dronë; dhe zotëron arsenalin bërthamor më të madh në botë, të cilin e ka trashëguar nga BRSS.

Pas rënies së Bashkimit Sovjetik dhe plaçkitjes së plotë të ekonomisë së planifikuar, klasa sunduese ruse luajti me idenë e pranimit në tryezën botërore në kushte të barabarta. Ata madje hodhën idenë e anëtarësimit në NATO. Kjo u refuzua. SHBA-të donin të ushtronin dominim të plotë dhe të pakufizuar mbi botën dhe nuk panë nevojë të ndanin pushtetin me një Rusi të dobët dhe të zhytur në kriza.

Poshtërimi i Rusisë u zbulua qartë, së pari kur Gjermania dhe SHBA-të organizuan shpërbërjen reaksionare të Jugosllavisë në sferën tradicionale të ndikimit të Rusisë, dhe më pas me bombardimin e Serbisë në vitin 1999. Jelcini, një pijanec i qeshur dhe një kukull e imperializmit amerikan, ishte një përfaqësues i asaj marrëdhënieje nënshtrimi.

Megjithatë, ndërsa Rusia po rimëkëmbej gradualisht nga kriza ekonomike, qarqet sunduese nuk ishin më të gatshme të pranonin poshtërimin e tyre në arenën ndërkombëtare. Kjo është ajo që fshihej pas ngritjes së Putinit, Bonapartistit dinak, i cili e manipuloi rrugën e tij drejt pushtetit me të gjitha llojet e manovrave.

Ata filluan të kundërshtonin përparimin e NATO-s drejt lindjes, një veprim që shkeli të gjitha premtimet e bëra rusëve në vitin 1990, kur atyre iu premtua se nuk do të kishte zgjerim të NATO-s drejt lindjes, në këmbim të pranimit të një Gjermanie të bashkuar brenda aleancës.

Në vitin 2008, Rusia zhvilloi një luftë të shkurtër dhe efektive në Gjeorgji, duke shkatërruar ushtrinë e vendit, e cila ishte trajnuar dhe pajisur nga NATO. Ky ishte paralajmërimi i parë nga Rusia, duke sinjalizuar se nuk do të pranonte më ndërhyrjet e Perëndimit. Siria dhe Ukraina ishin të radhës. Në secilin prej këtyre vendeve, forca e Rusisë në raport me imperializmin amerikan u vu në provë. Ndërkohë, rënia relative e imperializmit amerikan u zbulua më tej në tërheqjen e tyre poshtëruese nga Afganistani në gusht 2021.

Pushtimi rus i Ukrainës ishte përfundimi logjik i refuzimit të Perëndimit për të pranuar shqetësimet e sigurisë kombëtare të Rusisë, të shprehura në kërkesën për neutralitet për Ukrainën dhe ndalimin e zgjerimit të NATO-s drejt lindjes. Kur Donald Tramp pohon se kjo luftë ishte e panevojshme dhe se nëse ai do të kishte qenë president, ajo nuk do të kishte ndodhur kurrë, kjo ndoshta është e vërtetë. Imperializmi amerikan dhe aleatët e tij evropianë ishin të vetëdijshëm se anëtarësimi i Ukrainës në NATO ishte një vijë e kuqe nga pikëpamja e interesave të sigurisë kombëtare të Rusisë. Pavarësisht kësaj, ata vendosën t'i ftonin ukrainasit të aplikonin për anëtarësim në NATO në vitin 2008. Ky ishte një provokim i hapur, i cili logjikisht do të çonte në pasojat më serioze. Ishte ky hap fatal që përfundimisht çoi në luftë.

Perëndimi këmbënguli në “të drejtën e Ukrainës për t’u bashkuar me NATO-n” – kur statusi i saj neutral, ndalimi i bazave ushtarake të huaja dhe mospjesëmarrja në blloqe ushtarake ishte diçka që ishte rënë dakord, dhe madje ishte shkruar në deklaratën e pavarësisë së Ukrainës. Kreu i CIA-s, William J. Burns, kishte paralajmëruar vazhdimisht kundër kësaj. Por klika e luftëdashësve që drejtonin politikën e jashtme të administratës Biden – dhe vetë Joe Biden – kishin ide të tjera.

Biden mendoi se mund ta përdorte Ukrainën si mish për top në një fushatë për të dobësuar Rusinë dhe për të gjymtuar rolin e saj në botë. Një vend si Rusia, një rival i imperializmit amerikan, nuk mund të lejohej të kërcënonte hegjemoninë globale të SHBA-së. Në mars të vitit 2022, Biden, i fryrë nga arroganca e tij, madje ngriti idenë e ndryshimit të regjimit në Moskë! Së bashku me evropianët, ai ishte i bindur se sanksionet ekonomike dhe lodhja ushtarake do ta çonin Rusinë në pikën e kolapsit. Ata nënvlerësuan seriozisht shkallën e fuqisë ekonomike dhe ushtarake të Rusisë. Si rezultat, imperializmi amerikan e ka gjetur veten të përfshirë në një luftë të pafitueshme, e cila ka përfaqësuar një shterim kolosal të burimeve të saj financiare dhe ushtarake.

Tramp tani këmbëngul se kjo katastrofë nuk ishte vepër e tij. Ai thotë: "Kjo nuk është lufta ime. Është lufta e Joe Biden." Dhe kjo është e saktë. Strategët e kapitalit janë mjaft të aftë të bëjnë gabime bazuar në llogaritje të gabuara. Dhe ky është një rast konkret. Kur Tramp thotë se lufta në Ukrainë nuk përfaqëson "interesat thelbësore" të Amerikës, ai ka absolutisht të drejtë. Amerika përballet me një kërcënim shumë më të madh në Azi dhe Paqësor nga fuqia në rritje e Kinës, përveç problemeve të tjera në Lindjen e Mesme dhe një krize ekonomike në rritje. Kjo shpjegon nxitimin e tij në përpjekjen për të nxjerrë imperializmin amerikan nga këneta e pabesë e Ukrainës. Por problemet e krijuara nga Biden dhe kukullat e tij evropiane po dëshmohen të vështira për t'u zgjidhur.

Burrat dhe gratë që drejtojnë shfaqjen në Uashington, Londër, Paris dhe Berlin sabotuan sistematikisht çdo përpjekje për të sjellë një zgjidhje paqësore. Në prill të vitit 2022, negociatat në Turqi midis Ukrainës dhe Rusisë ishin mjaft të avancuara dhe mund të kishin çuar në përfundimin e luftës, në bazë të pranimit të një numri kërkesash ruse. Imperializmi perëndimor, në personin e Boris Johnson, i prishi bisedimet, duke i bërë presion Zelensky-t që të mos nënshkruante premtimin e mbështetjes së pakufizuar që do të çonte në fitoren e plotë të Ukrainës.

Sot, SHBA-të përballen me një disfatë poshtëruese në Ukrainë. Sanksionet nuk kanë pasur efektin e dëshiruar. Në vend që të pësojë një kolaps ekonomik, Rusia ka gëzuar ritme të qëndrueshme rritjeje ekonomike që i tejkalojnë shumë ato të Perëndimit. Larg nga izolimi, ajo tani ka vendosur lidhje më të ngushta ekonomike me Kinën dhe një numër vendesh kyçe që supozohet të jenë në sferën e ndikimit të SHBA-së. Vende si India, Arabia Saudite, Turqia dhe të tjera e kanë ndihmuar atë të anashkalojë sanksionet.

Kina dhe Rusia tani janë bërë aleatë shumë më të ngushtë, të bashkuar nga kundërshtimi i tyre ndaj dominimit botëror të SHBA-së, dhe kanë mbledhur rreth tyre një sërë vendesh të tjera. Kur humbja e SHBA-së në Ukrainë të kuptohet më në fund, ajo do të ketë pasoja të mëdha dhe afatgjata për marrëdhëniet botërore, duke dobësuar më tej fuqinë e imperializmit amerikan në të gjithë botën.

Humbja SHBA-NATO në Ukrainë do të dërgojë një mesazh të fuqishëm. Fuqia më e fuqishme imperialiste në botë nuk mund ta imponojë gjithmonë vullnetin e saj. Për më tepër, Rusia ka dalë prej saj me një ushtri të madhe, të testuar me metodat dhe teknikat më të fundit të luftës moderne, dhe me një kompleks të fuqishëm ushtarako-industrial.

Politika e Tramp këtu përfaqëson një kthesë të mprehtë nga politika e mëparshme e imperializmit amerikan. Ai e ka pranuar se kjo luftë kundër Rusisë nuk mund të fitohet dhe për këtë arsye po përpiqet ta nxjerrë SHBA-në prej saj. Ekziston gjithashtu një llogaritje se arritja e një marrëveshjeje me Rusinë që njeh interesat e saj të sigurisë kombëtare (domethënë ato të imperializmit rus) mund ta tërheqë atë nga aleanca e saj e ngushtë me Kinën, rivalin kryesor të imperializmit amerikan në skenën botërore. Megjithatë, nuk ka gjasa që këto llogaritje të funksionojnë, pasi gjatë tre viteve të luftës, Perëndimi e ka shtyrë Rusinë shumë afër Kinës që ata ta zhbllokojnë lehtësisht këtë proces. Deklaratat dhe veprimet e fundit nga të dyja qeveritë ruse dhe kineze tregojnë se të dyja palët e shohin afrimin e tyre si strategjik.

Ngritja e Kinës si një fuqi imperialiste

Transformimi i shpejtë i Kinës nga një prapambetje ekstreme ekonomike në një vend të fuqishëm kapitalist ka pak paralele në historinë moderne. Në një kohë çuditërisht të shkurtër, ajo është ngritur në një pozicion ku është në gjendje të sfidojë fuqinë e imperializmit të fuqishëm amerikan.

Kina sot nuk ka absolutisht asgjë të përbashkët me kombin e dobët, gjysmëfeudal dhe gjysmëkolonial, të dominuar që ishte në vitin 1938. Në fakt, në kohën e sotme, Kina nuk është vetëm një vend kapitalist, por një vend që tani ka të gjitha tiparet e një fuqie imperialiste në vetvete.

Është e pamundur të shpjegohet ky transformim pa kuptuar rolin vendimtar që luajti Revolucioni Kinez i vitit 1949, i cili shfuqizoi pronësinë e tokave dhe kapitalizmin dhe krijoi bazën për një ekonomi të planifikuar të nacionalizuar, e cila ishte kushti paraprak për transformimin e Kinës nga një komb i prapambetur, gjysmëkolonial në pozicionin e saj aktual si një gjigant ekonomik.

Si një vend që hyri vonë në arenën ndërkombëtare, atij i është dashur të luftojë për të kontrolluar burimet e lëndëve të para dhe energjisë për industrinë e tij, fushat e investimeve për kapitalin e tij, rrugët tregtare për importet dhe eksportet e tij, si dhe tregjet për produktet e tij. Në të gjitha këto fusha, ai ka shënuar suksese të dukshme.

Ngritja 30-vjeçare e Kinës ka qenë rezultat i investimeve masive në mjetet e prodhimit dhe mbështetjes në tregjet botërore. Fillimisht, ajo shfrytëzoi rezervat e saj të mëdha të punës së lirë për të eksportuar mallra si tekstile dhe lodra në tregun botëror.

Tani, është një ekonomi kapitaliste teknologjikisht e përparuar, e cila ka një pozicion dominues botëror në një sërë tregjesh të teknologjisë së lartë (automjete elektrike dhe bateri EV, qeliza fotovoltaike, përbërës antibiotikësh, dronë komercialë, infrastrukturë komunikimi celular 5G, centrale bërthamore, etj.), jo vetëm për sa i përket vëllimit të shitjeve, por edhe për sa i përket inovacionit.

Kina është gjithashtu një lider botëror në fushën e robotikës. Ajo renditet e treta në botë për dendësinë e robotëve industrialë, me 470 për 10,000 punëtorë prodhimi, edhe pse fuqia punëtore e saj prodhuese është mbi 37 milionë. Kjo e vendos atë vetëm pas Koresë së Jugut (1012) dhe Singaporit (770), dhe përpara Gjermanisë (429) dhe Japonisë (419), ndërsa është shumë mbi nivelin e SHBA-së (295). Këto janë shifra për vitin 2023, dhe renditja e Kinës ndoshta është përmirësuar që atëherë, pasi në vitin 2023 ajo përfaqësonte 51 përqind të të gjitha instalimeve të reja të robotëve industrialë në botë.

Për sa i përket eksportit të kapitalit, Kina është e dyta vetëm pas SHBA-së. Në vitin 2023, SHBA-të përbënin 32.8 përqind të flukseve dalëse globale të Investimeve të Huaja Direkte, me Kinën dhe Hong Kongun që përfaqësonin së bashku 20.1 përqind. Për sa i përket stokut të akumuluar të IHD-ve, SHBA-të kishin 15.1 përqind të totalit global, ndërsa Kina dhe Hong Kongu përbënin 11.3 përqind.

Si rezultat i mënyrës se si u rivendos kapitalizmi në Kinë, shteti luan një rol të rëndësishëm në ekonomi. Ai ka ndjekur një politikë të vetëdijshme për nxitjen dhe financimin e zhvillimit të teknologjisë. 'Made in China 2025' kishte për qëllim arritjen e një hapi të madh përpara në industritë kryesore dhe në bërjen e vendit të vetëmjaftueshëm dhe jo të varur nga Perëndimi. Shpenzimet e Kinës për kërkim dhe zhvillim janë rritur ndjeshëm dhe janë pothuajse në të njëjtin nivel me ato të SHBA-së.

Ky sukses nuk u arrit pa krijuar kontradikta dhe konflikte në rritje me vendet e tjera kapitaliste, duke çuar përfundimisht në luftën aktuale tregtare me Shtetet e Bashkuara.

Pas rënies së Bashkimit Sovjetik dhe hapjes së tregjeve të reja sipas politikës së globalizimit, rritja e ekonomisë kapitaliste në Kinë u pa fillimisht nga ekonomistët dhe investitorët perëndimorë si një mundësi e artë.

Investitorët perëndimorë u rrëzuan nga nxitimi për të ngritur fabrika në Kinë, ku mund të shfrytëzonin një furnizim me sa duket të pafund të fuqisë punëtore të lirë. Midis viteve 1997 dhe 2019, 36 përqind e rritjes globale të kapitalit ndodhi në Kinë. Depërtimi i kapitalit amerikan në Kinë ishte aq i madh, saqë të dy ekonomitë dukeshin të lidhura në mënyrë të pandashme.

Rritja në Kinë luajti në fakt një rol vendimtar në zhvillimin e ekonomisë botërore për disa dekada. Në vitin 2008, borgjezia perëndimore madje shpresonte se Kina do të ndihmonte në nxjerrjen e ekonomisë botërore nga recesioni. Megjithatë, siç theksuam në atë kohë, kjo kishte një anë negative shumë serioze dhe kërcënuese për ta.

Këto fabrika, duke përdorur teknologji moderne, në mënyrë të pashmangshme do të prodhonin sasi të mëdha mallrash të lira të cilat duhej të eksportoheshin, pasi kërkesa për to në vetë Kinën mbeti e kufizuar. Në fund të fundit, kjo ka shkaktuar probleme serioze për Shtetet e Bashkuara dhe ekonomitë e tjera perëndimore.

Gjithçka ndryshoi në të kundërtën e saj. Pyetja shtrohej gjithnjë e më shumë: kush po ndihmon kë? Është e vërtetë që investitorët perëndimorë po nxirrnin fitime të mëdha, por Kina po krijonte aftësi të përparuara prodhuese, ekspertizë teknologjike, infrastrukturë dhe një fuqi punëtore të kualifikuar. Kjo filloi të shihej gjithnjë e më shumë si një kërcënim, veçanërisht në Amerikë.

Kina është bërë tani një furnizues i pazëvendësueshëm për prodhuesit globalë, qofshin ata që prodhojnë produkte të gatshme për konsum si iPhone apo mallra dhe komponentë thelbësorë kapitalë. Kina është furnizuesi kryesor për 36 përqind të importeve të SHBA-së, duke përmbushur mbi 70 përqind të kërkesës së SHBA-së për këto produkte.

Kina është bërë një rivale sistemike e SHBA-së në skenën botërore. Ky është kuptimi i vërtetë i luftës tregtare të Tramp kundër vendit. Kjo është një luftë midis dy fuqive imperialiste për të pohuar forcën e tyre relative në tregun botëror.

Uashingtoni ka përdorur masat më ekstreme për ta bërë këtë, duke ndaluar shitjen e mikroçipave më të përparuar në Kinë, duke ndaluar shitjen e makinave më të përparuara të litografisë dhe duke parandaluar kompani si Huawei të marrin pjesë në oferta për kontrata të infrastrukturës 5G në disa vende, etj.

Por përpjekjet e SHBA-së për të bllokuar zhvillimin e Kinës në teknologjinë më të përparuar kanë pasur efektin e kundërt. Në përgjigje, Kina ka përshpejtuar rrugën drejt arritjes së vetëmbështetjes. Ndërsa ende përballet me pengesa, për shembull, si rezultat i mungesës së aksesit në makinat më të përparuara të litografisë EUV të cilat përdoren për të prodhuar mikroprocesorët më të përparuar, Kina ka përdorur zgjuarsinë për të gjetur zgjidhje të pjesshme.

Është e vërtetë që, pavarësisht përparimit të saj, në ekonominë kineze ekzistojnë shumë kontradikta. Produktiviteti i punës në Kinë është rritur nëpërmjet zhvillimit të shkencës, industrisë dhe teknologjisë, ndërsa në Evropë ka qenë në stanjacion për një periudhë të gjatë kohore dhe në SHBA ka përjetuar vetëm një rritje modeste vitet e fundit. Megjithatë, produktiviteti kinez i punës në përgjithësi ende mbetet prapa atij të Shteteve të Bashkuara me një diferencë të konsiderueshme. Do të duhet kohë që hendeku të mbyllet.

Është gjithashtu e drejtë të supozohet se ritmet e paprecedentë të rritjes që Kina arriti gjatë dekadave të fundit nuk do të ruhen. Në të vërtetë, ngadalësimi ka filluar tashmë. Në vitet 1990, Kina u rrit me një ritëm marramendës prej 9 përqind në vit, me kulme prej 14 përqind. Midis viteve 2012 dhe 2019, ajo u rrit midis 6 dhe 7 përqind. Tani është rreth 5 përqind. Megjithatë, është gjithashtu e vërtetë që ekonomia kineze në tërësi po rritet ende më shpejt se vendet e përparuara kapitaliste në Perëndim.

Sigurisht, duke qenë se është bërë një ekonomi kapitaliste dhe një ekonomi thellësisht e integruar në tregun botëror, Kina përfundimisht duhet të përballet me të gjitha problemet që kjo sjell. Tashmë ekzistojnë pabarazi rajonale në zhvillimin ekonomik, si dhe pabarazi masive të të ardhurave. Papunësia është rritur midis punëtorëve migrantë dhe të rinjve.

Paketa të mëdha stimulimi ekonomik, masa kejnesiane, kanë çuar në një rritje të borxhit. Borxhi qeveritar ndaj PBB-së, i cili ishte vetëm 23 përqind në vitin 2000, tani është rritur në 60.5 përqind në vitin 2024. Kjo është një rritje e konsiderueshme, por është ende më e ulët se shumica e ekonomive të përparuara kapitaliste. Megjithatë, borxhi total (shtetëror, i korporatave dhe i familjeve) ka arritur në 300 përqind të PBB-së.

Rritja e proteksionizmit dhe ngadalësimi i tregtisë botërore padyshim do ta ndikojnë Kinën. E vetmja mënyrë se si ajo mund ta kapërcejë këtë krizë do të jetë të shtyjë më fort për të shkarkuar mbiprodhimin e saj në tregun botëror, gjë që nga ana tjetër do të shtojë tensionet në shkallë botërore dhe në të njëjtën kohë do të thellojë krizën e sistemit në tërësi.

Në këtë luftë titanike midis dy gjigantëve ekonomikë, pyetja shtrohet drejtpërdrejt: kush do të triumfojë? Kolonat e shtypit perëndimor janë plot me vlerësime negative dhe paralajmërime të zymta për të ardhmen e ekonomisë kineze.

Shtypi perëndimor vazhdimisht kërkon të paraqesë një pamje shumë të zezë të ekonomisë kineze – siç bëjnë gjithmonë në lidhje me ekonominë ruse, e cila, megjithatë, ende po ruan një normë të shëndetshme rritjeje prej rreth 4 deri në 5 përqind në vit. Kjo vështirë se sugjeron një ekonomi që është në prag të kolapsit.

Kina sigurisht që nuk është imune ndaj krizës, por ajo gjithashtu ka rezerva të konsiderueshme për t'u përballur me këtë sfidë dhe për të dalë prej saj me shumë më pak dëme sesa ato që shpesh reklamohen në shtypin perëndimor. Mbi të gjitha, duhet të mbahet mend se Kina, megjithëse është një vend kapitalist, ka ende shumë veçori.

Në fakt, është një ekonomi që ende ruan elementë shumë të konsiderueshëm të kontrollit, ndërhyrjes dhe planifikimit shtetëror. Kjo funksionon shumë në favor të saj, kur krahasohet me vende si Shtetet e Bashkuara.

Ekzistojnë gjithashtu faktorë të rëndësishëm politikë, kulturorë dhe psikologjikë që mund të luajnë një rol vendimtar në çdo konflikt me fuqitë e huaja imperialiste. Populli kinez ka kujtime të gjata dhe të hidhura të nënshtrimit, shfrytëzimit dhe poshtërimit të së kaluarës në duart e imperializmit.

Sado që mund ta mos e pëlqejnë klasën e tyre sunduese, urrejtja ndaj imperialistëve të huaj është shumë më e thellë dhe mund t’i ofrojë një mbështetje të fuqishme regjimit në luftën e tij me SHBA-në.

Qarqet sunduese të SHBA-së e kanë parë ngritjen e Kinës me panik në rritje. Ata kanë adoptuar një qëndrim luftarak, të shprehur, nga njëra anë, me rritjen e tepruar të tarifave nga Tramp, dhe nga ana tjetër me provokime të vazhdueshme mbi Tajvanin.

Luftënxitësit në Uashington e akuzojnë vazhdimisht Kinën se po planifikon të pushtojë atë që kinezët e konsiderojnë si një ishull rebel, i cili është me të drejtë i tyre.

Por qarqet sunduese të Kinës drejtohen nga burra që e kanë mësuar prej kohësh artin e durimit në diplomaci. Ata nuk kanë nevojë të pushtojnë Tajvanin. Ata e dinë se, herët a vonë, ai do të ribashkohet me kontinentin. Ata pritën dekada për të rimarrë kontrollin e Hong Kongut nga britanikët. Dhe ata nuk shohin asnjë arsye për të kërkuar një zgjidhje të nxituar ushtarake për problemin.

Vetëm një gabim i rëndë në llogaritje nga ana e luftëdashësve në Uashington, ose një vendim i nxituar nga nacionalistët tajvanezë për të shpallur pavarësinë, do t'i provokonte ata të ndërmerrnin veprime ushtarake. Në rrethana të tilla, burrat në Pekin do të kishin të gjitha letrat në dorë.

Nuk ka asnjë mënyrë që Tajvani të mund të rezistojë për një kohë të gjatë kundër fuqisë së ushtrisë dhe marinës kineze, e cila është e stacionuar vetëm pak milje larg, ndërsa amerikanët do të duhej të lëviznin një forcë të madhe për t'u përballur me kushte të vështira dhe të rrezikshme përgjatë një oqeani të tërë.

Sidoqoftë, nuk ka asgjë që të tregojë se vetë Donald Tramp po kërkon konflikt ushtarak me Kinën. Ai preferon metoda të tjera – vendosjen e sanksioneve shkatërruese dhe tarifave të larta, për ta detyruar Kinën të nënshtrohet. Por Kina nuk ka ndërmend të nënshtrohet, as në një luftë ekonomike dhe as në një konflikt të vërtetë ushtarak.

Deri vonë, Kina e ka projektuar fuqinë e saj kryesisht përmes mjeteve ekonomike, por po ndërton edhe fuqinë e saj ushtarake. Kina kohët e fundit ka njoftuar një rritje prej 7.2 përqind të shpenzimeve të mbrojtjes. Ajo tashmë zotëron një ushtri tokësore të madhe dhe të fuqishme dhe tani është në procesin e zhvillimit të një deti po aq të fuqishëm dhe modern për të mbrojtur interesat e saj në det të hapur.

Një artikull i kohëve të fundit i BBC-së pohon se tani ajo zotëron marinën më të madhe në botë, duke ia kaluar asaj të Shteteve të Bashkuara. As nuk është e saktë të thuhet se Forcat e saj të Armatosura bazohen në teknologji dhe pajisje të vjetruara. I njëjti artikull pohon se:

“Sipas Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së, Kina është plotësisht e përkushtuar për të zhvilluar luftë ‘të inteligjencës’, ose metoda ushtarake të ardhshme të bazuara në teknologji shkatërruese – veçanërisht inteligjencën artificiale.”

Shton se:

“Akademisë së Shkencave Ushtarake të Kinës i është dhënë një mandat për t'u siguruar që kjo të ndodhë, përmes "bashkimit civil-ushtarak", me fjalë të tjera, bashkimit të kompanive kineze të teknologjisë së sektorit privat me industritë e mbrojtjes të vendit. Raportet sugjerojnë se Kina mund të jetë duke përdorur tashmë inteligjencën artificiale në robotikën ushtarake dhe sistemet e drejtimit të raketave, si dhe në mjetet ajrore pa pilot dhe anijet detare pa pilot.”

Për më tepër, Kina ka një nga programet hapësinore më aktive në botë. Ndër misionet e tjera, ajo ka plane ambicioze për të ndërtuar një stacion hapësinor në hënë dhe për të vizituar Marsin. Përveç interesit të tyre të brendshëm shkencor, këto plane lidhen qartë me një program shumë ambicioz të riarmatimit.

Zhvillimi i kapitalizmit në Kinë është tashmë një fakt i vendosur. Është e kotë ta mohosh këtë. As, objektivisht, nuk është një zhvillim negativ nga pikëpamja e revolucionit botëror, sepse ka krijuar një klasë punëtore masive, një klasë e cila është mësuar me një rritje të qëndrueshme të standardeve të jetesës gjatë një periudhe të zgjatur. Kjo është një klasë punëtore e re dhe e freskët, e pambrojtur nga humbjet, e palidhur nga organizatat reformiste.

"Kina është një dragua i fjetur. Lëreni Kinën të flejë, sepse kur të zgjohet, do ta trondisë botën" është një deklaratë që i atribuohet shpesh Napoleonit. Pavarësisht nëse e tha apo jo, kjo vlen sigurisht për proletariatin e fuqishëm kinez në kohën e sotme. Momenti i së vërtetës mund të vonohet për pak kohë. Por kur kjo forcë e fuqishme të fillojë të lëvizë, ajo do të provokojë një shpërthim me përmasa sizmike.

Balancimi midis pushteteve

Rënia relative e imperializmit amerikan dhe ngritja e Kinës kanë krijuar një situatë në të cilën disa vende mund të balancojnë njëra kundër tjetrës dhe të fitojnë një shkallë të vogël autonomie për të ndjekur interesat e tyre, të paktën në nivel rajonal. Kjo përfshin vende si Turqia, Arabia Saudite, India dhe të tjera në shkallë të ndryshme.

Ngritja e BRICS-it, të cilat u lançuan zyrtarisht në vitin 2009, përfaqëson një përpjekje nga Kina dhe Rusia për të forcuar pozicionin e tyre në arenën botërore, për të mbrojtur interesat e tyre ekonomike dhe për të lidhur një sërë vendesh në sferën e tyre të ndikimit.

Zbatimi i sanksioneve të gjera ekonomike nga imperializmi amerikan kundër Rusisë e përshpejtoi këtë proces. Në përpunimin e mekanizmave për të shmangur dhe kapërcyer sanksionet, Rusia ka bërë një sërë aleancash me vende të tjera, duke përfshirë Arabinë Saudite, Indinë, Kinën dhe shumë të tjera.

Në vend që të demonstronte fuqinë e SHBA-së, dështimi i sanksioneve zbuloi kufijtë e aftësisë së imperializmit amerikan për të imponuar vullnetin e tij dhe i shtyu një numër vendesh të merrnin në konsideratë alternativa ndaj dominimit të SHBA-së në transaksionet financiare. Anëtarësimi në BRICS është zgjeruar me vende të reja që janë ftuar ose kanë aplikuar për t'u bashkuar.

Kur merremi me këtë çështje, është e rëndësishme të kemi një ndjenjë proporcioni. Sado të rëndësishme të jenë këto ndryshime, BRICS janë të mbushura me të gjitha llojet e kontradiktave. Brazili, ndërsa është pjesë e BRICS, është në të njëjtën kohë pjesë e Mercosur, bllokut të tregtisë së lirë të Amerikës së Jugut, i cili po negocion një marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në.

India është pjesë e saj, por ngurron të lejojë anëtarë të rinj të bashkohen pasi kjo do të zvogëlonte peshën e saj në bllok. Ajo gjithashtu ka një 'partneritet strategjik' me SHBA-në; është pjesë e aleancës së sigurisë dhe ushtarake Quad me SHBA-në, Japoninë dhe Australinë; dhe Marina e saj kryen ushtrime të rregullta ushtarake me SHBA-në.

Ajo që është domethënëse këtu është se një vend si India, një aleat i SHBA-së dhe rival i Kinës, ka luajtur një rol të rëndësishëm në ndihmën ndaj Rusisë për të anashkaluar sanksionet e SHBA-së. India blen naftë ruse me një çmim të zbritur dhe më pas e rishet atë në Evropë në formën e produkteve të rafinuara me një çmim më të lartë. Për momentin, SHBA-të kanë vendosur të mos marrin masa kundër Indisë.

Deri më tani, BRICS nuk është gjë tjetër veçse një aleancë e lirshme vendesh. Ngacmimi imperialist i Shteteve të Bashkuara ndaj rivalëve të saj është ajo që po i afron më shumë me njëri-tjetrin dhe po i inkurajon të tjerët të bashkohen.

Kriza në Evropë

Ndërsa SHBA-të kanë pësuar një rënie relative të forcës dhe ndikimit të tyre global, fuqitë e vjetra imperialiste evropiane – Britania, Franca, Gjermania dhe të tjerat – kanë rënë shumë më tej që nga ditët e tyre të mëparshme të lavdisë, duke u shndërruar në fuqi botërore të dorës së dytë. Vlen të përmendet se Evropa, si një bllok imperialist, është dobësuar veçanërisht në dekadën e fundit. Një seri grushtesh shteti ushtarak, për shembull, e kanë zhvendosur Francën nga Afrika Qendrore dhe Saheli, kryesisht në dobi të Rusisë.

Fuqitë evropiane ndoqën imperializmin amerikan në luftën e tij të ndërmjetësuar në Ukrainë kundër Rusisë, diçka që ka pasur një ndikim shkatërrues në ekonominë e tyre. Që nga rënia e stalinizmit në vitet 1989-1991, Gjermania kishte ndjekur një politikë të zgjerimit të ndikimit të saj në Lindje dhe kishte vendosur lidhje të ngushta ekonomike me Rusinë. Industria gjermane kishte përfituar nga energjia e lirë ruse. Përpara luftës në Ukrainë, më shumë se gjysma e gazit natyror të Gjermanisë, një e treta e të gjithë naftës dhe gjysma e importeve të qymyrit të saj vinin nga Rusia.

Kjo ishte një nga arsyet e suksesit të industrisë gjermane në botë, dy të tjerat ishin deregulimi i tregut të punës (i kryer nën qeveritë socialdemokrate) dhe investimet e investuara në industri në gjysmën e dytë të shekullit të kaluar. Dominimi i Bashkimit Evropian nga klasa sunduese gjermane dhe tregtia e lirë me Kinën dhe SHBA-në përfunduan një cikël të virtytshëm që i lejoi Gjermanisë të dilte me sa duket e padëmtuar nga kriza e vitit 2008.

Situata ishte e ngjashme për BE-në në tërësi, ku Rusia ishte furnizuesi më i madh i naftës (24.8 përqind), gazit të tubacioneve (48 përqind) dhe qymyrit (47.9 përqind). Sanksionet evropiane të vendosura ndaj Rusisë pas fillimit të luftës në Ukrainë çuan në çmime shumë më të larta të energjisë, me një efekt të kundërt në inflacion dhe humbje të konkurrueshmërisë së eksporteve evropiane. Në fund, Evropa është detyruar të importojë gaz natyror të lëngshëm (LNG) shumë më të shtrenjtë nga SHBA-ja dhe produkte nafte ruse shumë më të shtrenjta përmes Indisë.

Në fakt, një pjesë e madhe e gazit të Gjermanisë ende vjen nga Rusia, vetëm se tani e bën këtë në formën e LNG-së, me një çmim shumë më të lartë. Klasat sunduese gjermane, franceze dhe italiane i kanë dhënë vetes një goditje të rëndë dhe tani po paguajnë një çmim të rëndë. Tashmë nën presidencën e Bidenit, Shtetet e Bashkuara i kanë shpërblyer aleatët e tyre evropianë duke zhvilluar një luftë tregtare kundër tyre përmes një sërë masash proteksioniste dhe subvencionesh industriale.

Komuniteti Ekonomik Evropian, dhe më vonë Bashkimi Evropian, përfaqësonin një përpjekje nga ana e fuqive të dobësuara imperialiste të kontinentit për t'u bashkuar pas Luftës së Dytë Botërore me shpresën e të paturit një rol më të madh në politikën dhe ekonominë botërore. Në praktikë, kapitali gjerman dominoi ekonomitë e tjera më të dobëta. Ndërsa kishte rritje ekonomike, u arrit një shkallë e caktuar integrimi ekonomik dhe madje edhe një monedhë e vetme.

Megjithatë, klasat e ndryshme kombëtare sunduese që e përbënin atë mbetën në ekzistencë, secila me interesat e veta të veçanta. Pavarësisht të gjithave bisedave, nuk ka një politikë të përbashkët ekonomike, asnjë politikë të jashtme të bashkuar dhe asnjë ushtri të vetme për ta zbatuar atë. Ndërsa kapitali gjerman bazohej në eksportet konkurruese industriale dhe interesat e tij qëndronin në Lindje, Franca tërheq shuma të mëdha në subvencione bujqësore nga BE-ja, dhe interesat e saj imperialiste gjenden në ish-kolonitë franceze, kryesisht në Afrikë.

Kriza e borxhit sovran që pasoi recesionin e vitit 2008 e çoi BE-në deri në kufijtë e saj. Situata tani është përkeqësuar edhe më tej. Raporti i fundit nga ish-presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, e përshkruan krizën e kapitalizmit evropian në terma alarmante, por ai nuk gabon. Në thelb, arsyeja pse BE-ja nuk është në gjendje të konkurrojë me rivalët e saj imperialistë në botë është fakti se nuk është një entitet i vetëm ekonomiko-politik, por më tepër një koleksion i disa ekonomive të vogla dhe të mesme, secila me klasën e vet sunduese, industritë e veta kombëtare, rregullat e veta etj. Ekonomia e Evropës është sklerotike dhe është tejkaluar nga rivalët e saj në aspektin e rritjes së produktivitetit.

Forcat prodhuese i kanë tejkaluar shtetet kombëtare dhe ky problem është veçanërisht i mprehtë në ekonomitë e vogla, por shumë të zhvilluara të Evropës.

Rënia e zgjatur e fuqive imperialiste evropiane u maskua nga fakti se SHBA-të po mbështesnin mbrojtjen e saj dhe po e mbështesnin politikisht BE-në. Për pjesën më të madhe të 80 viteve, imperializmi amerikan e mbështeti Evropën, nën dominimin e saj, si një fortesë kundër Bashkimit Sovjetik. Ky ishte një rregullim shumë i dobishëm për kapitalizmin evropian, pasi ai ishte në gjendje t'ia jepte një pjesë të konsiderueshme të kostove të mbrojtjes ushtarake kushëririt të tij të fuqishëm në anën tjetër të Atlantikut.

Kjo tani ka mbaruar. Imperializmi amerikan nën Tramp ka vendosur të menaxhojë rënien e tij relative duke u përpjekur të arrijë një marrëveshje me Rusinë, në mënyrë që të përqendrohet më mirë te rivali i saj kryesor në arenën botërore: Kina. Qendra e politikës dhe ekonomisë botërore nuk është më Atlantiku, por Paqësori. Ky ndryshim ka qenë në zhvillim e sipër që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, por tani ka dalë në pah në një mënyrë shpërthyese.

Ky është një tronditje e madhe për marrëdhëniet botërore, të cilën askush nuk mund ta injorojë. Nëse SHBA-të duan të arrijnë një mirëkuptim me Rusinë, kjo e lë imperializmin evropian në një pozicion shumë të dobët. SHBA-të nuk janë më miku dhe aleati i saj. Disa madje kanë shkuar aq larg sa të thonë se Uashingtoni tani e konsideron Evropën si një rival ose një armik.

Të paktën, Tramp e ka bërë të qartë se SHBA-të nuk janë më të përgatitura të subvencionojnë mbrojtjen e Evropës. Tërheqja e ombrellës mbrojtëse të SHBA-së, siç e kanë përshkruar disa, ka zbuluar qartë të gjitha dobësitë e akumuluara të imperializmit evropian, të cilat janë grumbulluar gjatë dekadave të rënies.

Kriza e kapitalizmit evropian ka implikime të rëndësishme politike dhe sociale. Rritja e forcave populiste të krahut të djathtë, euroskeptike dhe antiestablishment në të gjithë kontinentin është një rezultat i drejtpërdrejtë i saj. Klasa punëtore evropiane, me forcat e saj kryesisht të paprekura dhe të pamposhtura, nuk do të pranojë një raund të ri shkurtimesh të kursimit dhe pushimeve masive nga puna pa luftë. Skena është përgatitur për një shpërthim të luftës së klasave.

Lufta në Lindjen e Mesme

Konflikti aktual në Lindjen e Mesme mund të kuptohet vetëm në sfondin e situatës botërore. Imperializmi amerikan ishte dobësuar në Lindjen e Mesme, ndërsa Rusia, Kina dhe gjithashtu Irani ishin forcuar. Izraeli ndihej i kërcënuar. Sulmi i 7 tetorit ishte një goditje e rëndë për klasën sunduese izraelite. Ai shkatërroi mitin e pathyeshmërisë dhe vuri në pikëpyetje aftësinë e shtetit sionist për të mbrojtur qytetarët e tij hebrenj, çështja kryesore që klasa sunduese izraelite e kishte përdorur për të mbledhur popullsinë pas saj.

Gjithashtu, kjo ngjarje ekspozoi qartë rënien e Marrëveshjeve të Oslos, të nënshkruara pas rënies së stalinizmit. E gjithë kjo ishte një mashtrim cinik nga fillimi në fund. Klasa sunduese sioniste nuk e mendoi kurrë idenë e dhënies së një atdheu të qëndrueshëm palestinezëve. Ata e konsideronin Autoritetin Kombëtar Palestinez (AP) thjesht si një mënyrë për të jashtëkontraktuar policimin e palestinezëve. Kjo diskreditoi Fatahun dhe AP-në – të parë me të drejtë si kukulla të thjeshta të Izraelit – dhe me pranimin e Izraelit çoi në ngritjen e Hamasit, i cili shihej nga shumë si e vetmja forcë që ndiqte luftën për të drejtat kombëtare palestineze.

Në realitet, megjithatë, metodat reaksionare të Hamasit i kanë çuar palestinezët në një rrugicë pa krye nga e cila është e vështirë të shihet ndonjë rrugëdalje.

Marrëveshjet e Abrahamit, të nënshkruara në vitin 2020 nën presionin e administratës së parë Tramp, kishin për qëllim të vendosnin pozicionin e Izraelit në rajon si një aktor legjitim dhe të normalizonin marrëdhëniet tregtare midis tij dhe vendeve arabe. Kjo do të kishte nënkuptuar varrosjen e aspiratave kombëtare palestineze, diçka që regjimet reaksionare arabe ishin mjaft të lumtur ta bënin. Sulmi i 7 tetorit ishte një përgjigje e dëshpëruar ndaj kësaj.

Sulmi fillimisht u prit me gëzim nga palestinezët, por pati pasojat më të tmerrshme. I dha Netanyahut, i cili pak më parë ishte përballur me një valë të gjatë protestash masive, një justifikim të përsosur për të nisur një fushatë gjenocidale kundër Gazës. Një vit më vonë, izraelitët e kishin shndërruar Gazën në një grumbull rrënojash që tymosnin, por nuk i kishin arritur qëllimet e tyre të deklaruara: lirimin e pengjeve dhe shkatërrimin e Hamasit. Kjo çoi në demonstrata masive nga qindra mijëra izraelitë dhe madje edhe në një grevë të shkurtër të përgjithshme në shtator 2024.

Karakteri i këtyre demonstratave nuk ishte ai i mbështetjes për kauzën palestineze, as i kundërshtimit të luftës në vetvete. Megjithatë, fakti që pati një shkallë të tillë kundërshtimi masiv ndaj kryeministrit në mes të luftës është një tregues i thellësisë së përçarjeve brenda shoqërisë izraelite.

Rënia e mbështetjes ndaj tij e shtyu Netanyahun të përshkallëzonte situatën me pushtimin e Libanit dhe një sulm ndaj Hezbollahut, i cili u shoqërua me provokime të vazhdueshme kundër Iranit. Për të shpëtuar veten politikisht, ai ka treguar vazhdimisht se do të ishte i përgatitur të niste një luftë rajonale, e cila do t'i detyronte SHBA-të të ndërhynin drejtpërdrejt në anën e tij.

Pavarësisht rrezikut që masakra në Gaza mund të çonte në destabilizimin revolucionar të regjimeve reaksionare arabe (në Arabinë Saudite, Egjipt dhe mbi të gjitha në Jordani), Biden e bëri të qartë se mbështetja e tij për Izraelin ishte "e patundur" dhe Netanyahu e shfrytëzoi këtë çek të bardhë vazhdimisht, duke ndjekur një rrugë përshkallëzimi drejt një lufte rajonale. Përveç masakrës gjenocidale në Gaza, ai nisi një pushtim tokësor të Libanit, sulme ajrore kundër Iranit, Jemenit dhe Sirisë, dhe më pas një pushtim tokësor të Sirisë.

Rënia e papritur dhe e papritur e regjimit të Asadit në Siri e ka ndryshuar përsëri ekuilibrin rajonal të forcave. Turqia është një fuqi e vogël kapitaliste në aspektin e ekonomisë botërore, por është një fuqi që ka ambicie të mëdha rajonale. Erdogani e ka luajtur me shumë mjeshtëri konfliktin midis imperializmit amerikan dhe Rusisë në avantazhin e tij.

Duke ndjerë se Irani dhe Rusia, me të cilat Erdogan bëri një marrëveshje në Siri në vitin 2016, ishin të angazhuara ndryshe (Rusia në Ukrainë dhe Irani në Liban), Erdogan vendosi të mbështeste ofensivën e xhihadistëve të HTS nga Idlibi. Për habinë e të gjithëve, kjo përshpejtoi rrëzimin e plotë të regjimit. Shkalla në të cilën ai ishte shkatërruar tashmë nga sanksionet ekonomike, korrupsioni dhe sektarizmi ishte shumë më e madhe nga sa e kishte kuptuar kushdo. Ndarja aktuale e Sirisë është vazhdimi i më shumë se 100 viteve ndërhyrje imperialiste që nga marrëveshja Sykes-Picot.

Në fund të fundit, nuk mund të ketë paqe në Lindjen e Mesme për sa kohë që çështja kombëtare palestineze nuk zgjidhet. Por kjo nuk mund të arrihet nën kapitalizëm. Interesat e klasës sunduese sioniste në Izrael (të mbështetura nga fuqia më e fuqishme imperialiste në botë) nuk lejojnë formimin e një atdheu të vërtetë për palestinezët, dhe aq më pak të drejtën e kthimit të miliona refugjatëve.

Nga një këndvështrim thjesht ushtarak, palestinezët nuk mund ta mposhtin Izraelin, një fuqi moderne kapitaliste imperialiste me teknologjinë më të sofistikuar ushtarake dhe një shërbim inteligjence të pakrahasueshëm. Gjithashtu, mbështetet plotësisht nga imperializmi amerikan.

Pra, në cilat forca të tjera mund të mbështeten palestinezët? Nuk mund të ketë besim te regjimet reaksionare arabe, të cilat i japin fjalë boshe kauzës palestineze, por e kanë tradhtuar atë dhe kanë bashkëpunuar me Izraelin dhe imperializmin në çdo hap.

Të vetmit miq të vërtetë të palestinezëve gjenden në rrugët arabe – masat e shtypura të punëtorëve, fshatarëve, tregtarëve të vegjël dhe të varfërve urbanë dhe ruralë. Por detyra e tyre e menjëhershme është të lajnë hesapet me sundimtarët e tyre reaksionarë. Kjo ngre çështjen e zhdukjes së kapitalizmit nëpërmjet shpronësimit të pronarëve të tokave, bankierëve dhe kapitalistëve. Pa këtë, revolucioni në Afrikën e Veriut dhe në Lindjen e Mesme nuk mund të ketë kurrë sukses.

Një klasë punëtore e fuqishme ekziston në rajon, mbi të gjitha në Egjipt dhe Turqi, por edhe në Arabinë Saudite, shtetet e Gjirit dhe Jordani. Një kryengritje e suksesshme në cilindo prej këtyre vendeve, që do ta sillte klasën punëtore në pushtet, do të ndryshonte ekuilibrin e forcave. Kështu, do të krijonte kushte më të favorshme për çlirimin e palestinezëve dhe do të përgatiste rrugën për një luftë revolucionare kundër Izraelit, e cila do të rrjedhte në mënyrë të pashmangshme nga e gjithë situata.

Shteti i Izraelit dhe klasa e tij sunduese sioniste mund të mposhten vetëm duke e ndarë popullsinë e vendit sipas vijave klasore. Për momentin, perspektiva e një ndarjeje klasore në Izrael duket e largët. Megjithatë, lufta dhe konfliktet e vazhdueshme mund ta çojnë përfundimisht një pjesë të masave izraelite në përfundimin se e vetmja mënyrë për paqe është përmes një zgjidhjeje të drejtë të çështjes kombëtare palestineze.

Pa një perspektivë të transformimit revolucionar socialist të shoqërisë, luftërat e pafundme, të zhvilluara nga qeveri reaksionare me fuqi imperialiste që tërheqin fijet, nuk do të zgjidhin asgjë. Nën sundimin e imperializmit, armëpushimet e përkohshme dhe marrëveshjet e paqes thjesht do të përgatisin rrugën për luftëra të reja. Por paqëndrueshmëria e përgjithshme që është si shkaku i luftërave ashtu edhe pasoja e tyre, do të krijojë kushtet për një lëvizje revolucionare të masave në periudhën e ardhshme.

Revolucioni palestinez do të triumfojë si një revolucion socialist dhe si pjesë e një kryengritjeje të përgjithshme të masës së punëtorëve dhe fshatarëve të varfër kundër regjimeve reaksionare në rajon, ose nuk do të triumfojë fare. Vendet e Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut zotërojnë burime kolosale të pashfrytëzuara që mund të garantojnë një shoqëri të lulëzuar dhe të begatë. Në vend të kësaj, e gjithë historia e Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut pas të ashtuquajturës pavarësi nga sundimi i drejtpërdrejtë imperialist nuk ka qenë gjë tjetër veçse një makth për shumicën e popullit. Borgjezia ka treguar se është e paaftë për të zgjidhur ndonjë nga problemet themelore.

Një rol shumë të dëmshëm kanë luajtur stalinistët, të cilët u bazuan në teorinë e rreme të "dy fazave", e cila e ndan artificialisht revolucionin proletar nga i ashtuquajturi revolucion borgjez-demokratik. Kjo teori reaksionare ka çuar në një humbje katastrofike pas tjetrës, duke krijuar kushte për ngritjen e sundimit reaksionar dhe shtypës diktatorial dhe çmendurinë e fundamentalizmit fetar në një vend pas tjetrit. Vetëm një revolucion socialist fitimtar mund t'i japë fund këtij makthi.

Vetëm një federatë socialiste mund ta zgjidhë çështjen kombëtare një herë e përgjithmonë. Të gjithë popujt, palestinezët dhe hebrenjtë izraelitë, por edhe kurdët, armenët dhe të gjithë të tjerët, do të kishin të drejtë të jetonin në paqe brenda një federate të tillë socialiste. Potenciali ekonomik i rajonit do të realizohej plotësisht në një plan të përbashkët socialist prodhimi. Papunësia dhe varfëria do të ishin një gjë e së kaluarës. Vetëm mbi këtë bazë, urrejtjet e vjetra kombëtare dhe fetare mund të kapërceheshin. Ato do të ishin si kujtimi i një ëndrre të keqe.

Kjo është shpresa e vetme e vërtetë për popujt e Lindjes së Mesme.

Gara e armëve dhe militarizmi

Historikisht, çdo ndryshim i rëndësishëm në forcën relative të fuqive të ndryshme imperialiste prirej të zgjidhej nëpërmjet luftës, kryesisht dy luftërave botërore të shekullit të 20-të. Sot, ekzistenca e armëve bërthamore përjashton një luftë të hapur botërore në periudhën e ardhshme.

Kapitalistët shkojnë në luftë për të siguruar tregje, fusha investimi dhe sfera ndikimi. Një luftë botërore sot do të çonte në shkatërrimin e plotë të infrastrukturës dhe jetës, nga i cili asnjë fuqi nuk do të përfitonte. Do të duhej një udhëheqës i çmendur Bonapartist që sundonte mbi një fuqi të madhe bërthamore që të ndodhte një luftë botërore. Kjo do të ishte e mundur vetëm në bazë të disfatave vendimtare të klasës punëtore. Kjo nuk është perspektiva përpara nesh.

Megjithatë, konflikti midis fuqive imperialiste, i cili pasqyron luftën për të kërkuar një rindarje të re të planetit, dominon situatën botërore. Kjo shprehet në disa luftëra rajonale, të cilat po shkaktojnë shkatërrime masive dhe po vrasin dhjetëra mijëra njerëz, si dhe në tensionet tregtare dhe diplomatike, të cilat po rriten vazhdimisht. Vitin e kaluar pamë numrin më të lartë të luftërave që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore.

Kjo ka çuar në një garë të re armatimesh, rritje të militarizmit në vendet perëndimore dhe rritje të presionit për të rindërtuar, ripajisur dhe modernizuar forcat e armatosura kudo. Shtetet e Bashkuara do të shpenzojnë rreth 1.7 trilion dollarë gjatë 30 viteve për të ripërtërirë arsenalin e tyre bërthamor. Tani kanë vendosur të vendosin raketa lundrimi në tokën gjermane për herë të parë që nga Lufta e Ftohtë.

Ekziston një presion i fortë mbi të gjitha vendet e NATO-s për të rritur shpenzimet e tyre të mbrojtjes. Kina ka njoftuar një rritje prej 7.2 përqind të shpenzimeve të mbrojtjes. Si rezultat i luftës, në vitin 2024 shpenzimet ushtarake të Rusisë u rritën me 40 përqind, duke arritur në 32 përqind të shpenzimeve totale federale dhe 6.68 përqind të PBB-së. Shpenzimet ushtarake globale në vitin 2023 arritën në 2.44 trilion dollarë, një rritje prej 6.8 përqind nga viti 2022. Kjo ishte rritja më e madhe që nga viti 2009 dhe niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë.

Këto janë shuma marramendëse parash, për të mos folur për fuqinë punëtore të shpërdoruar dhe zhvillimin teknologjik, të cilat mund të ishin përdorur për qëllime të nevojshme shoqërisht. Kjo është një pikë që komunistët duhet ta theksojnë në propagandën dhe agjitacionin tonë.

Do të ishte e thjeshtë të thuash se kapitalistët po nisin një garë të re armatimesh me qëllim nxitjen e rritjes ekonomike. Në fakt, shpenzimet për armë janë në thelb inflacioniste dhe çdo efekt në ekonomi do të jetë afatshkurtër dhe do të kompensohet nga shkurtimet në sektorë të tjerë. Në planin afatgjatë, ato përbëjnë një shterim për ekonominë prodhuese duke thithur vlerën e tepërt. Përkundrazi, është konflikti midis fuqive imperialiste për rindarjen e botës që po nxit rritjen e shpenzimeve ushtarake. Kapitalizmi në fazën e tij imperialiste çon në mënyrë të pashmangshme në konflikte midis fuqive dhe në fund në luftë.

Lufta kundër militarizmit dhe imperializmit është bërë një pikë qendrore e epokës sonë. Ne jemi kundërshtarë të vendosur të luftërave imperialiste dhe imperializmit, por nuk jemi pacifistë. Duhet të theksojmë se e vetmja mënyrë për të garantuar paqen është zhdukja e sistemit kapitalist që lind luftën.

Përpjekja e kapitalizmit evropian për t'u riarmatosur

Në rastin e Evropës, shtytja drejt militarizmit dhe shpenzimeve për armë është rezultat i forcimit të imperializmit rus, ndërsa ai del fitimtar nga lufta në Ukrainë, tërheqjes së mbështetjes ushtarake amerikane dhe përpjekjes së fuqive evropiane për të treguar se ato ende luajnë një rol në arenën botërore.

Shpenzimet ushtarake të Rusisë për vitin 2024 ishin rreth 13.1 trilion rubla (145.9 miliardë dollarë), që përbëjnë 6.68 përqind të PBB-së së vendit. Kjo shënon një rritje prej mbi 40 përqind krahasuar me vitin e kaluar. Kur përshtatet për paritetin e fuqisë blerëse, kjo shifër përafërsisht arrin në 462 miliardë dollarë.

Ndërkohë, Evropa ka rritur ndjeshëm shpenzimet e saj ushtarake me 50 përqind në terma nominalë që nga viti 2014, duke arritur një total kolektiv prej 457 miliardë dollarësh në vitin 2024. Në këtë rast, përshtatja e shifrës ruse për fuqinë blerëse ka kuptim, pasi ajo që po krahasojmë është sasia e tankeve, pjesëve të artilerisë ose municioneve që mund të blihen me çdo dollar, në Rusi dhe në Evropë. Me fjalë të tjera, Rusia po shpenzon më shumë se të gjithë Evropën kur bëhet fjalë për ushtrinë.

Rusia gjithashtu po e tejkalon prodhimin e të gjithë NATO-s, përfshirë SHBA-në, për sa i përket municioneve, raketave dhe tankeve. Sipas vlerësimeve të inteligjencës së NATO-s, Rusia po prodhon 3 milionë municione artilerie në vit. E gjithë NATO, përfshirë SHBA-në, ka kapacitetin për të prodhuar vetëm 1.2 milionë, më pak se gjysma e shifrës ruse.

Për më tepër, lufta në Ukrainë e ka transformuar plotësisht mënyrën se si zhvillohet lufta. Siç ndodh gjithmonë, lufta lejon testimin e teknologjive dhe teknikave të reja në kushte të jetës reale, të cilat nxiten dhe përshtaten me shpejtësi në fushën e betejës. Ushtritë luftarake detyrohen të zhvillojnë shpejt mjete dhe taktika për t'i kundërshtuar ato. Kemi parë futjen e një numri të madh dronësh (ajrorë, tokësorë dhe detarë), teknikave të mbikëqyrjes elektronike dhe bllokimit të sinjaleve, etj.

Të vetmet ushtri që kanë përvojë të vërtetë me këto metoda të reja janë ato të Ukrainës dhe Rusisë. Perëndimi po mbetet seriozisht prapa në të gjitha këto fusha. Lufta në Ukrainë e ka ndryshuar në mënyrë dramatike balancën ushtarake të forcave në favor të Rusisë.

Kjo nuk do të thotë që Rusia ka interes të pushtojë Evropën, madje as një pjesë të saj. Ky i ashtuquajtur kërcënim është ekzagjeruar masivisht nga klasa sunduese për të justifikuar një rritje të madhe të shpenzimeve ushtarake dhe në një përpjekje për të zvogëluar kundërshtimin publik. Rusia nuk ka interes të pushtojë Ukrainën perëndimore – e cila do të ishte një ndërmarrje shumë më e kushtueshme dhe e lodhshme sesa fushata aktuale ushtarake ruse – e lëre më të pushtojë vendet e NATO-s.

Kërcënimi nga pikëpamja e kapitalizmit evropian nuk është në të vërtetë ai i një pushtimi rus apo një konflikti të hapur ushtarak midis ushtrive ruse dhe evropiane. Kjo do të ishte shumë e kushtueshme për të dyja palët. Për më tepër, do të përfshinte dy palë që zotërojnë armë bërthamore, një propozim shumë i rrezikshëm.

Kërcënimi i vërtetë për imperializmin evropian në krizë është braktisja ose degradimi nga fuqia më e madhe imperialiste në botë, ndërkohë që është fqinj me një tjetër imperialist të fuqishëm, i cili po del shumë i forcuar nga lufta aktuale.

Rusia ka shumë ndikim (ushtarakisht dhe në aspektin e burimeve energjetike) dhe tashmë po ushtron një tërheqje të fuqishme në skenën politike të Evropës. Vende si Hungaria dhe Sllovakia tashmë janë shkëputur nga orientimi atlantist i fuqive dominuese evropiane. Në vende të tjera, ka forca politike në rritje që lëvizin në një drejtim të ngjashëm në një shkallë ose në një tjetër (Gjermania, Austria, Rumania, Republika Çeke, Italia).

Ajo që po mbron imperializmi evropian nuk janë jetët dhe shtëpitë e popujve të Evropës, por fitimet e kompanive të saj shumëkombëshe dhe ambiciet grabitqare imperialiste të klasave të saj kapitaliste sunduese. Rusia është një rivale e kapitalizmit gjerman në Evropën Lindore dhe Qendrore. Rusia është një rivale e imperializmit francez në Afrikë.

Kriza e zgjatur e kapitalizmit evropian do të thotë që sapo të tërhiqet mbrojtja e SHBA-së, ajo nuk do të jetë në gjendje të qëndrojë më vete. Ajo kërcënohet të ndahet midis interesave rivale të SHBA-së, Rusisë dhe Kinës. Tendencat centrifugale po bëhen gjithnjë e më të forta, ndërsa secila klasë kapitaliste fillon të mbrojë interesat e veta kombëtare. Nuk përjashtohet aspak që këto tendenca përfundimisht të çojnë në shpërbërjen e Bashkimit Evropian.

Ekonomia botërore: nga globalizimi te luftërat tregtare dhe proteksionizmi

Futja e tarifave të gjera nga Tramp më 2 prill shënoi një pikë kthese në ekonominë botërore. Por procesi i ngadalësimit të globalizimit dhe lëvizja drejt proteksionizmit kishte filluar më herët.

Recesioni botëror i vitit 2008 ishte një pikë kthese në krizën kapitaliste. Në periudhën menjëherë para krizës, ekonomia botërore po rritej me rreth 4 përqind në vit. Midis krizës së vitit 2008 dhe shokut pandemik të vitit 2020, ajo u rrit vetëm me 3 përqind. Përpara tarifave të Tramp, ajo tashmë po shënonte një trend prej rreth 2 përqind, shkalla më e ulët e rritjes në tre dekada.

Në fakt, ekonomia botërore nuk është rikuperuar kurrë nga recesioni i vitit 2008. Në atë kohë pati një shpëtim masiv të bankave, një masë e dëshpëruar për të shpëtuar sektorin financiar. Shtetet në Evropë grumbulluan borxhe dhe deficite buxhetore masive dhe u detyruan të zbatonin masa shtrënguese. Klasa punëtore po detyrohej të paguante çmimin për krizën e kapitalizmit.

Klasa sunduese, në panik, reagoi me një program masiv të lehtësimit sasior, injektimin e një sasie të madhe parash në ekonomi dhe uljen e paprecedentë të normave të interesit në zero ose edhe negative. Megjithatë, kjo nuk solli një rimëkëmbje, pasi familjet u ngarkuan gjithashtu me borxhe. Nuk kishte fushë produktive investimi në prodhim, kështu që likuiditeti i tepërt fryu flluska në çmimet e aksioneve, në kriptovaluta, etj.

Masat shtrënguese të zbatuara nga qeveritë kudo çuan në lëvizje masive në mbarë botën në vitin 2011: revolucioni në Afrikën e Veriut dhe Lindjen e Mesme, lëvizja Occupy në SHBA, lëvizja 'indignados' në Spanjë, lëvizja e sheshit Syntagma në Greqi, etj.

Kjo pasqyronte një pakënaqësi në rritje kundër sistemit kapitalist, i cili po e detyronte klasën punëtore të paguante për masat e shpëtimit të bankave dhe kjo çoi në diskreditimin e të gjitha institucioneve borgjeze. Ky ndryshim në vetëdije – siç e kemi parë – gjeti një shprehje politike në ngritjen e një lloji të ri të reformizmit të majtë rreth vitit 2015: Podemos, Syriza, Corbyn, Mélenchon, Sanders dhe "qeveritë progresive" në Amerikën Latine.

Masat u tërhoqën prej tyre për shkak të kundërshtimit të tyre në dukje radikal ndaj masave shtrënguese. Ky proces mori fund kur kufizimet e reformizmit u ekspozuan: me tradhtinë ndaj qeverisë Syriza në Greqi; mbështetjen e Sanders për Clinton; rënien e Corbynizmit; dhe hyrjen e Podemos në një qeveri koalicioni në Spanjë.

Në vendet e dominuara nga imperializmi, pamë kryengritje dhe rebelime masive (në Porto Riko, Haiti, Ekuador, Kili, Sudan, Kolumbi, etj.). Mobilizimet masive gjatë luftës për një republikë në Katalonjë në vitin 2017 dhe 2019 ishin gjithashtu pjesë e këtij trendi të përgjithshëm.

Megjithatë, mungesa e lidershipit nënkuptonte që asnjëra prej tyre nuk përfundoi me përmbysjen e kapitalizmit, gjë që do të kishte qenë e mundur.

Pandemia e COVID-19 në vitin 2020 përfaqësoi një tronditje të jashtme për ekonominë në një kohë kur ajo tashmë po shkonte drejt një recesioni të ri (duke mos u rikuperuar kurrë plotësisht nga kriza e vitit 2008). Kjo përfundimisht e shtyu ekonominë botërore drejt greminës.

Përsëri, në panik, klasa sunduese iu drejtua masave të dëshpëruara për të parandaluar një shpërthim shoqëror. Në vendet e përparuara kapitaliste, punëtorët paguheshin nga shteti për të qëndruar në shtëpi me një kosto të madhe për financat publike, të cilat ishin tashmë të ngarkuara me borxhe nga kriza e mëparshme.

Gjatë 15 viteve të fundit, përpjekjet e përsëritura për të rigjallëruar ekonominë botërore duke injektuar sasi të mëdha likuiditeti në sistem nëpërmjet lehtësimit sasior, normave të interesit rekord të ulëta (2009-21) dhe masave të tjera të ngjashme paniku kanë dështuar në mënyrë të tmerrshme në arritjen e ndonjë rritjeje të konsiderueshme ekonomike. Kapitalistët, pavarësisht se janë mbuluar me para, nuk kanë investuar.

Faktori kyç ishte se kapitalistët kishin nevojë për një treg ku mund të shesin produktet e tyre në mënyrë që të realizonin fitime. Akumulimi masiv i borxhit do të thotë që familjet dhe bizneset nuk janë në gjendje të nxisin konsumin.

Borxhi i kombinuar i familjeve, shtetit dhe korporatave në botë ka arritur në rreth 313 trilionë dollarë, ose 330 përqind të PBB-së botërore, nga rreth 210 trilionë dollarë një dekadë më parë.

Borxhi është një pasqyrim i faktit se kufijtë e sistemit janë shtrirë deri në pikën e tyre të thyerjes dhe tani vepron si një pengesë e madhe për çdo zhvillim të mëtejshëm. Kombinimi i niveleve të larta të borxhit shtetëror dhe normave më të larta të interesit tashmë ka çuar një sërë vendesh të dominuara në buzë të greminës. Do të pasojnë edhe më shumë.

Pandemia pati gjithashtu një ndikim në vetëdije, duke zbuluar paaftësinë e sistemit kapitalist të fitimit privat për t'u përballur me një emergjencë shëndetësore, dhe se si fitimet vinin përpara jetës njerëzore për gjigantët farmaceutikë.

Në vitet 1990 dhe 2000, pati një rritje të caktuar në ekonominë botërore, megjithëse shkalla e rritjes ishte dukshëm më e ulët se gjatë bumit të pasluftës 1948-1973, kur pati një zhvillim të ndjeshëm të forcave prodhuese. Për më tepër, rritja ekonomike në periudhën deri në vitin 2008 u bazua në zgjerimin e kredisë dhe 'globalizimin'. Kjo i lejoi sistemit të shkonte përtej kufijve të tij, pjesërisht dhe për një periudhë kohore. Globalizimi nënkuptonte zgjerimin e tregtisë botërore, uljen e barrierave tarifore, uljen e çmimeve të mallrave të konsumit dhe hapjen e tregjeve dhe fushave të reja të investimit në vendet e dominuara nga imperializmi.

Tani, të gjithë këta faktorë janë shndërruar në të kundërtën e tyre. Zgjerimi i kredisë dhe likuiditetit janë shndërruar në një mal borxhesh.

Globalizimi (zgjerimi i tregtisë botërore) ishte një nga nxitësit kryesorë të rritjes ekonomike për një periudhë të tërë pas rënies së stalinizmit në Rusi dhe restaurimit të kapitalizmit në Kinë dhe integrimit të tij në ekonominë botërore. Në vend të kësaj, ajo që kemi tani janë barriera tarifore dhe luftëra tregtare midis të gjitha blloqeve kryesore ekonomike (Kina, BE-ja dhe SHBA-ja), secili duke u përpjekur të shpëtojë ekonominë e vet në kurriz të të tjerëve.

Në vitin 1991, tregtia botërore përfaqësonte 35 përqind të PBB-së botërore, një shifër që kishte mbetur praktikisht e pandryshuar që nga viti 1974. Më pas filloi një periudhë rritjeje të ndjeshme deri në një kulm prej 61 përqind në vitin 2008. Që atëherë ka mbetur në vend.

Përpara raundit të fundit të tarifave, FMN-ja parashikoi që tregtia botërore do të rritej me vetëm 3.2 përqind në vit në afat të mesëm, një ritëm shumë më i ulët se norma mesatare vjetore e rritjes prej 4.9 përqind e viteve 2000-2019. Zgjerimi i tregtisë botërore nuk është më një nxitës i rritjes ekonomike siç ishte në të kaluarën. Tani, i gjithë procesi ka marrë drejtimin e kundërt.

Tendenca drejt proteksionizmit, një simptomë e krizës së kapitalizmit, ishte duke u grumbulluar për një periudhë kohore. Në vitin 2023, qeveritë në mbarë botën prezantuan 2,500 masa proteksioniste (stimuj tatimorë, subvencione të synuara dhe kufizime tregtare), trefish më shumë se pesë vjet më parë.

Gjatë presidencës së parë të Tramp, SHBA-të miratuan një qëndrim agresiv proteksionist, jo vetëm kundër Kinës, por edhe kundër BE-së, një politikë që vazhdoi edhe nën Biden. Biden miratoi një sërë ligjesh (CHIPS, i ashtuquajturi Akti i Reduktimit të Inflacionit, etj.) dhe masa që synonin të përfitonin prodhimin amerikan në kurriz të importeve nga pjesa tjetër e botës. Që nga rizgjedhja e Donald Tramp, të gjitha tendencat drejt proteksionizmit janë përshpejtuar ndjeshëm dhe tani kanë çuar në një luftë të hapur tregtare.

Rritja e proteksionizmit dhe zbatimi i tarifave do të veprojë si një tjetër tronditje për ekonominë globale, pas pandemisë dhe luftës në Ukrainë. Kjo do të shtojë presionet e vazhdueshme inflacioniste në ekonomi – përveç financimit të deficitit, shpenzimeve ushtarake, ndryshimeve demografike dhe ndryshimeve klimatike – ndërsa do të ulë gjithashtu kërkesën.

Megjithatë, situata ekonomike është shumë e pasigurt. Ekziston potenciali për një rënie të re në periudhën e ardhshme, dhe madje nuk mund të përjashtohet as një depresion i mundshëm.

Tarifat e Trampit

Kthesa e menjëhershme e Tramp drejt proteksionizmit dhe luftës së hapur tregtare me Kinën është një simptomë e krizës së kapitalizmit amerikan. Kjo do të thotë të pranosh se kompanitë prodhuese amerikane nuk mund të konkurrojnë në tregun global pa ndërhyrjen e shtetit. Në të njëjtën kohë, proteksionizmi është një mënyrë për vendet rivale kapitaliste që t'i bëjnë vendet e tjera të paguajnë çmimin për krizën. "Amerika e Para" domosdoshmërisht do të thotë "të gjithë të tjerët të fundit".

Me masat e tij të gjera proteksioniste, Tramp po ndjek disa qëllime. 1) Të penalizojë importin e mallrave të prodhuara dhe kështu të sjellë vende pune në prodhim përsëri në SHBA. 2) Të ndalojë ngritjen e Kinës si një rivale ekonomike. 3) Të përdorë të ardhurat nga tarifat për të lehtësuar deficitin buxhetor të SHBA-së, në mënyrë që të mund të ruajë uljet e taksave. 4) Të përdorë tarifat si një monedhë negociuese në negociatat me vendet e tjera për të nxjerrë lëshime politike dhe ekonomike.

Është e vërtetë që disa kompani kanë njoftuar investime në SHBA si një mënyrë për të anashkaluar tarifat dhe për të ruajtur aksesin në tregun amerikan (tregu më i madh i konsumit në botë). Por ngritja e fabrikave të reja është një proces që do të kërkojë pak kohë dhe çdo fitim në aspektin e vendeve të reja të punës ka të ngjarë të kompensohet nga ndikimi afatshkurtër i tarifave në zinxhirët e furnizimit.

Sot, pas 30 vitesh globalizim, zinxhirët e furnizimit janë jashtëzakonisht të zgjatur, me vende të ndryshme që specializohen në pjesë të ndryshme të procesit prodhues. Industria e automobilave në SHBA, Meksikë dhe Kanada është jashtëzakonisht e integruar, me pjesë që kalojnë kufijtë disa herë përpara se të montohen në faza në vende të ndryshme. Çdo lëvizje drejt shkurtimit të linjave të furnizimit do të ketë një ndikim të menjëhershëm shkatërrues në ekonomi, gjë që do të çojë në rritjen e çmimeve ose edhe mungesën e produkteve në disa raste. Pasiguria e krijuar nga përdorimi i tarifave nga Tramp si një mjet negociues ka gjithashtu një ndikim të dëmshëm në vendimet e investimeve.

Ekonomitë amerikane dhe kineze janë thellësisht të ndërthurura dhe të varura nga njëra-tjetra. Për SHBA-në, aktualisht nuk ka një zëvendësim të qëndrueshëm për prodhimin kinez – mallrat kineze janë të përballueshme dhe me cilësi të lartë. Përpjekjet për t'i larguar ato nga tregu amerikan, siç ndiqen nga Tramp, ka të ngjarë të shkaktojnë dëme serioze ekonomike shumë kohë përpara se të fillojë ndonjë ringjallje e prodhimit amerikan, nëse ndonjëherë materializohet.

Çdo përpjekje për të shkëputur këtë marrëdhënie do të ketë pasoja negative për ekonominë botërore në tërësi. Le të kujtojmë se pas vitit 1929, një kthesë e përgjithshme drejt proteksionizmit e nxori botën nga recesioni ekonomik në një depresion. Vëllimi i tregtisë globale ra me 25 përqind midis viteve 1929 dhe 1933 dhe një pjesë e madhe e kësaj ishte rezultat i drejtpërdrejtë i rritjes së barrierave tregtare.

Për një periudhë të tërë kohore, globalizimi i lejoi sistemit kapitalist të shkonte pjesërisht dhe përkohësisht përtej kufijve të shtetit kombëtar. Proteksionizmi përfaqëson një përpjekje për të kufizuar forcat prodhuese brenda kufijve të ngushtë të shtetit kombëtar, me qëllim rivendosjen e dominimit të imperializmit amerikan mbi të tjerët. Siç paralajmëroi Trocki në vitet 1930:

“Në të dyja anët e Atlantikut nuk shpenzohet shumë energji mendore në përpjekjet për të zgjidhur problemin fantastik se si ta kthejmë krokodilin në vezën e pulës. Nacionalizmi ekonomik ultramodern është i dënuar në mënyrë të pakthyeshme nga karakteri i tij reaksionar; ai ngadalëson dhe ul forcat prodhuese të njeriut.” (Nacionalizmi dhe Jeta Ekonomike, 1934)

Siç pritej, udhëheqësit e sindikatave kudo po i përgjigjen proteksionizmit duke u rreshtuar pas klasave të tyre sunduese "në mbrojtje të vendeve të punës" në vendet e tyre. Komunistët duhet të mbështeten në një pikëpamje internacionaliste dhe të pavarur të klasës. Armiku i klasës punëtore është klasa sunduese, kryesisht klasa jonë në vend, jo punëtorët e vendeve të tjera.

Përballë mbylljes së fabrikave, ne duhet të përparojmë sloganin e pushtimit. Në vend të më shumë shpëtimeve shtetërore të kompanive private, ne kërkojmë hapjen e librave dhe shtetëzimin nën kontrollin e punëtorëve. Nëse fabrikat nuk mund të punojnë për fitim nën kapitalizëm, ato duhet të shpronësohen, të ripërdoren dhe të ripërdoren për të përmbushur qëllime të dobishme shoqërore, sipas një plani demokratik prodhimi. As tregtia e lirë dhe as proteksionizmi nuk janë në interes të klasës punëtore. Këto janë vetëm dy politika të ndryshme ekonomike me të cilat klasa sunduese përpiqet të merret me krizat e kapitalizmit. Alternativa jonë është të përmbysim sistemin që i shkakton ato.

Kriza e legjitimitetit të institucioneve borgjeze

Kriza e kapitalizmit, si një sistem ekonomik që tani nuk është në gjendje të zhvillojë forcat prodhuese në ndonjë shkallë të konsiderueshme, dhe si pasojë i paaftë të përmirësojë standardet e jetesës nga një brez në tjetrin, ka çuar në një krizë të thellë dhe në rritje të legjitimitetit të të gjitha institucioneve politike borgjeze.

Ekziston një polarizim i tepruar i pasurisë, me një grusht të vogël miliarderësh që rrisin asetet e tyre, ndërsa një numër në rritje i njerëzve të klasës punëtore e kanë më të vështirë të mbijetojnë dhe përballen me shkurtime të masave shtrënguese, fuqisë blerëse të pagave të ulura nga inflacioni, rritjes së faturave të energjisë, një krize strehimi, etj.

Mediat, politikanët, partitë politike të konsoliduara, parlamentet, gjyqësori, të gjithë shihen si përfaqësues të interesave të një elite të vogël dhe të privilegjuar, që marrin vendime për të mbrojtur interesat e tyre të ngushta egoiste në vend që t'u shërbejnë nevojave të shumicës.

Kjo është jashtëzakonisht e rëndësishme, pasi klasa sunduese në kohë normale sundon nëpërmjet këtyre institucioneve, të cilat pranohen përgjithësisht dhe shihen si përfaqësuese të "vullnetit të shumicës". Tani kjo po vihet në pikëpyetje nga shtresa gjithnjë e në rritje të shoqërisë.

Në vend të mekanizmit normal të demokracisë borgjeze, e cila shërben për të zbutur kontradiktat e klasave, ideja e veprimit të drejtpërdrejtë për të arritur qëllimet e dikujt po pranohet gjithnjë e më shumë. Një artikull në Le Monde e paralajmëroi Macronin në Francë se duke e penguar partinë me shumicën e parlamentarëve të zgjedhur të formonte një qeveri, ai rrezikonte që populli të nxirrte përfundimin se zgjedhjet ishin të padobishme. Në SHBA, një në katër veta besojnë se dhuna politike mund të justifikohet për të “shpëtuar” vendin, nga 15 përqind një vit më parë.

Rritja e demagogëve anti-establishment është një tregues i këtij erozioni të legjitimitetit të demokracisë borgjeze dhe institucioneve të saj. Në të kaluarën, kur një qeveri e krahut të djathtë diskreditohej, ajo zëvendësohej nga një qeveri socialdemokrate e 'majtë', dhe kur kjo diskreditohej, zëvendësohej nga një qeveri konservatore. Ky nuk është më një proces automatik.

Në vend të kësaj, ka lëvizje të dhunshme majtas dhe djathtas, të cilat karakterizohen në media si rritja e 'ekstremizmit politik'. Por forcimi i ekstremeve në politikë është thjesht një mënyrë për të shprehur procesin e polarizimit shoqëror dhe politik, i cili nga ana tjetër është një pasqyrim i një mprehjeje të luftës së klasave. Rënia që rezulton e qendrës politike është ajo që e mbush klasën sunduese me terror. Ata dëshirojnë ta ndalojnë atë me të gjitha mjetet që kanë në dispozicion, por janë të pafuqishëm për ta bërë këtë.

Arsyeja për këtë nuk është e vështirë të kuptohet. Qeveritë e majta dhe të djathta sot në thelb zbatojnë të njëjtat politika shkurtimesh dhe masash shtrënguese. Kjo çon në diskreditimin e përgjithshëm të politikës, një rritje të vazhdueshme të abstenimit dhe shfaqjen e të gjitha llojeve të alternativave të palëve të treta, shpesh me natyrë të përkohshme. Demagogët e krahut të djathtë kanë qenë në gjendje të përfitojnë nga një humor ekzistues anti-establishment edhe për shkak të pamundësisë së 'së majtës' zyrtare për të ofruar ndonjë alternativë të vërtetë.

Zhurma dhe britmat nga establishmenti liberal kapitalist rreth "rrezikut të fashizmit" dhe "kërcënimit të së djathtës ekstreme" shërbejnë për të nxitur mbështetje për "e keqen më të vogël", idenë se "të gjithë duhet të bashkohemi për të mbrojtur demokracinë", se duhet të "mbrojmë Republikën". Kjo në një kohë kur në shumicën e vendeve janë liberalët ata që janë në pushtet duke kryer sulme ndaj klasës punëtore, duke nxitur militarizmin… dhe duke sulmuar të drejtat demokratike.

Kështu, Tramp quhet 'fashist' ose 'autoritar' kur ai ndjek një politikë dëbimi të jo-qytetarëve për mbështetjen e tyre për Palestinën. Si duhet t'i quajmë atëherë qeveritë e vendeve evropiane të cilat kanë ndaluar dhe shtypur brutalisht demonstratat pro-Palestinë? Si i quajmë kur në Gjermani dhe Francë jo-qytetarët arrestohen dhe deportohen për mbështetjen e Palestinës?

Liberalët po i përdorin gjykatat për të zbatuar masa krejtësisht jodemokratike për t'u ndaluar politikanëve që nuk i pëlqejnë të kandidojnë në zgjedhje (si Le Pen në Francë) ose, si në rastin e Rumanisë, për të anuluar zgjedhjet kur nuk u pëlqen rezultati! Dhe pastaj kthehen dhe bëjnë thirrje për "unitet për të mbrojtur demokracinë" dhe për një "kordon sanitar kundër të djathtës ekstreme".

Kjo është një politikë kriminale, e cila në fakt shërben për të rritur mbështetjen për demagogët e krahut të djathtë, të cilët më pas mund të thonë: “Shikoni, e djathta dhe e majta, të gjithë janë njësoj”.

Komunistët do të luftojnë çdo masë reaksionare kundër interesave të klasës punëtore dhe kundër të drejtave demokratike, por do të ishte fatale të shiheshin në ndonjë mënyrë si mbështetës të 'demokracisë' në përgjithësi (që do të thotë mbështetje për shtetin kapitalist) ose si përzierje flamujsh me liberalët kur ata sulmojnë demagogët e krahut të djathtë.

Në realitet, joshja e demagogëve të krahut të djathtë do të zbulojë gjithmonë karakterin e saj iluzor në atë masë sa të bjerë ndesh me situatën reale. Tramp është tashmë në pushtet në SHBA. Ai ka bërë shumë premtime. Ai po mbështetet në pritjet e miliona njerëzve që mendojnë se ai me të vërtetë do ta "Bëjë Amerikën përsëri të madhe". Por ky është një iluzion i pastër. Për njerëzit e klasës punëtore, ta bësh Amerikën përsëri të madhe do të thotë punë të mira dhe të paguara mirë. Do të thotë që ata mund të arrijnë deri në fund të muajit pa u detyruar të punojnë dy ose tre punë të ndryshme, ose pa u dashur të shesin plazmë gjaku për të siguruar jetesën.

Në Shtetet e Bashkuara, miliona njerëz kanë iluzione të forta se Tramp do të rikthejë "kohët e vjetra të mira" të periudhës së pasluftës. Nëse ka një gjë të sigurt, është se kjo nuk do të ndodhë. Kriza e kapitalizmit do të thotë që sot përjashtohet një kthim në epokën e artë të bumit të pasluftës, ose në vitet e fuqishme të shekullit të 20-të.

Nuk përjashtohet mundësia që, për një periudhë të shkurtër kohore, disa nga këto masa – për shembull, tarifat që nxisin zhvillimin industrial në Shtetet e Bashkuara në kurriz të vendeve të tjera – mund të kenë një ndikim të vogël. Shumë prej tyre do t'i japin Trampit përfitimin e dyshimit për një periudhë kohore. Ai gjithashtu mund të përdorë argumentin se është establishmenti, "shteti i thellë", që nuk po e lejon të zbatojë politikat e tij.

Por sapo realiteti të kuptohet dhe këto iluzione të zhduken, atmosfera e thellë anti-establishment që e shtyu Trampin në pushtet do të çojë në një zhvendosje të mprehtë drejt anës së kundërt të spektrit politik. Mund të shohim një lëvizje po aq të mprehtë dhe të dhunshme të lavjerrësit majtas.

Ekziston një artikull nga Trocki i titulluar Nëse Amerika Duhet të Bëhet Komuniste, ku ai flet për temperamentin amerikan të cilin e përshkruan si “energjik dhe të dhunshëm”: “Do të ishte në kundërshtim me traditën amerikane të bëhej një ndryshim i madh pa zgjedhur anë dhe pa thyer kokën.”

Punëtori amerikan është praktik dhe kërkon rezultate konkrete. Ai është i përgatitur të ndërmarrë veprime për të kryer punët. Farrell Dobbs, udhëheqësi i grevës së madhe të Teamsters në Minneapolis në vitin 1934, kaloi direkt nga republikan në udhëheqës trockist. Në rrëfimin e tij për grevën, ai shpjegon pse. Për të, trockistët ishin ata që ofronin zgjidhjet më praktike dhe efektive në trajtimin e problemeve me të cilat përballeshin punëtorët.

Një situatë shpërthyese: radikalizimi i të rinjve

E vërteta është se situata botërore është e mbushur me potencial revolucionar. Vala kryengritëse e viteve 2019-2020 u ndërpre pjesërisht nga izolimet e pandemisë COVID-19, por kushtet që e shkaktuan atë nuk janë zhdukur. Në vitin 2022, kryengritja në Sri Lanka rrëzoi presidentin me masat që hynë në pallatin presidencial. Grevat masive kundër kundërreformës së pensioneve në Francë në vitin 2023 e vunë qeverinë në telashe. Në vitin 2024, masat në Kenia, të udhëhequra nga të rinjtë revolucionarë, sulmuan parlamentin dhe detyruan tërheqjen e projektligjit të financave. Në Bangladesh, një lëvizje e të rinjve studentorë që u përball me shtypje brutale çoi në një kryengritje mbarëkombëtare dhe përmbysjen e regjimit të urryer të Hasinës.

Një tipar i përbashkët në të gjitha këto lëvizje është roli udhëheqës që luajnë të rinjtë. Kushdo nën moshën 30 vjeç e ka jetuar gjithë jetën e tij politikisht të vetëdijshëm në një situatë të shënuar nga kriza e vitit 2008, pandemia COVID-19, lufta në Ukrainë dhe masakra në Gaza.

Kohët e fundit kemi parë lëvizje të konsiderueshme masive në Turqi, Serbi dhe Greqi. Në rastin e Greqisë, zemërimi kundër mbulimit të katastrofës hekurudhore në Tempi, i kombinuar me zemërimin e akumuluar ndaj varfërimit masiv që rezultoi nga masat e përhershme shtrënguese dhe ngërçi i thellë i kapitalizmit grek, çoi në një grevë të përgjithshme masive dhe në demonstratat më të mëdha protestuese në vend që nga rënia e diktaturës. Karakteri masiv i grevës së përgjithshme, e cila përfshiu jo vetëm klasën punëtore, por edhe shtresa të tjera të shoqërisë (dyqanetarë të vegjël, etj.), tregon ekuilibrin e vërtetë të forcave në shoqërinë moderne kapitaliste. Kur klasa punëtore lëviz, ajo mund të tërheqë pas vetes të gjitha shtresat e shtypura.

Në Serbi, lëvizja protestuese për shembjen e tendës së stacionit të Novi Sadit ka krijuar një krizë revolucionare, me demonstratën më të madhe protestuese në historinë e vendit. Studentët kanë luajtur një rol vendimtar, duke pushtuar universitetet dhe duke u organizuar përmes plenumeve studentore (kuvendeve). Protestat tashmë e kanë rrëzuar qeverinë. Studentët po përpiqen me vetëdije ta përhapin lëvizjen tek klasa punëtore dhe populli në përgjithësi me formimin e zborovëve, kuvendeve masive në qytete dhe qyteza, si dhe në disa vende pune.

Të dyja këto lëvizje nxjerrin në pah dy karakteristika kryesore të situatës aktuale: fuqinë e madhe potenciale të klasës punëtore dhe peshën e saj dominuese shoqërore nga njëra anë, dhe dobësinë ekstreme të faktorit subjektiv.

Për më tepër, shtresa të të rinjve janë radikalizuar edhe për çështje të të drejtave demokratike, lëvizjes masive të grave kundër dhunës dhe diskriminimit (Meksikë, Spanjë), për ose në mbrojtje të të drejtave të abortit (Argjentinë, Kili, Irlandë, Poloni), për martesën e personave të të njëjtit seks (Irlandë), lëvizjes masive kundër brutalitetit policor kundër njerëzve me ngjyrë (SHBA dhe Britani), etj.

Kriza klimatike është bërë gjithashtu një faktor radikalizues për këtë brez të rinjsh që mendojnë shumë fort, dhe me të drejtë, se nëse gjërat nuk ndryshojnë rrënjësisht, jeta në Tokë është e kërcënuar dhe se sistemi është fajtor.

Hipokrizia dhe standardet e dyfishta të imperializmit në lidhje me masakrën në Gaza, të ashtuquajturat "rregulla ndërkombëtare" dhe represioni policor i lëvizjes së solidaritetit palestinez i kanë hapur sytë ndaj natyrës së shtetit kapitalist, medias kapitaliste dhe institucioneve ndërkombëtare.

Një pjesë gjithnjë e në rritje e të rinjve identifikohet me idetë komuniste si alternativa më radikale kundër sistemit kapitalist. Kjo nuk është shumicë, madje as midis të rinjve, por sigurisht që ky është një zhvillim i rëndësishëm.

Rënia e stalinizmit ka kaluar tashmë 35 vjet, kështu që për këtë brez propaganda e klasës sunduese rreth "dështimit të socializmit" ka shumë pak kuptim. Ajo për të cilën ata shqetësohen dhe për të cilën kanë vuajtur drejtpërdrejt si pasojë është dështimi i kapitalizmit!

Kriza e lidershipit

Ekziston një grumbullim i materialit të djegshëm në të gjithë botën. Kriza e sistemit kapitalist në të gjitha manifestimet e saj ka provokuar një kryengritje revolucionare pas tjetrës. I ashtuquajturi rend botëror liberal, i cili e formësoi botën për dekada, po shkërmoqet para syve tanë. Kthesa drejt proteksionizmit dhe luftërave tregtare po krijon turbulenca të mëdha ekonomike.

Pyetja që duhet t’i bëjmë vetes nuk është nëse do të ketë lëvizje revolucionare në periudhën që hapet para nesh. Kjo është e sigurt. Pyetja është nëse këto do të përfundojnë me një fitore për klasën punëtore?

Gjatë 15 viteve të fundit kemi parë një numër lëvizjesh dhe kryengritjesh revolucionare. Këto kanë demonstruar vrullin dhe fuqinë e madhe revolucionare të masave sapo ato fillojnë të lëvizin. Ato kanë qenë në gjendje të kapërcejnë shtypjen brutale, gjendjet e jashtëzakonshme, ndërprerjet e informacionit dhe regjimet më shtypëse. Por, në fund të fundit, asnjëra prej tyre nuk e ka çuar klasën punëtore në pushtet.

Ajo që mungonte, në çdo rast të vetëm, ishte një udhëheqje revolucionare e aftë ta çonte lëvizjen në përfundimin e saj logjik. Revolucioni arab i vitit 2011 përfundoi në regjime represive bonapartiste (Egjipt, Tunizi) ose edhe më keq, në luftëra civile reaksionare (Libi dhe Siri). Kryengritja kiliane u kanalizua përsëri në kanalin e sigurt të kushtetutshmërisë borgjeze. Revolucioni sudanez përfundoi gjithashtu në një luftë civile tërësisht reaksionare.

Trocki shkroi në Programin Tranzicional se “kriza historike e njerëzimit reduktohet në krizën e udhëheqjes revolucionare”. Fjalët e tij tani janë më të vërteta se kurrë. Faktori subjektiv – domethënë, një organizatë e kuadrove revolucionare të rrënjosura në klasën punëtore – është jashtëzakonisht i dobët në krahasim me detyrat kolosale të paraqitura nga historia. Për dekada të tëra, ne kemi luftuar kundër rrymës dhe jemi shtyrë prapa nga rryma të fuqishme objektive.

Kjo në mënyrë të pashmangshme do të thotë se krizat revolucionare që po vijnë nuk do të zgjidhen në një afat të shkurtër. Prandaj, po përballemi me një periudhë të zgjatur ulje-ngritjesh, përparimesh dhe disfatash. Por përmes të gjitha këtyre proceseve, klasa punëtore do të mësojë dhe avangardëza e saj do të forcohet. Më në fund, batica e historisë po fillon të rrjedhë në drejtimin tonë dhe ne do të jemi në gjendje të notojmë me batica, jo kundër saj.

Detyra jonë është të marrim pjesë, krah për krah me masat e klasës punëtore, dhe të lidhim programin e përfunduar të revolucionit socialist me dëshirën e papërfunduar të elementëve më të përparuar për një ndryshim themelor revolucionar.

Themelimi i Internacionales Komuniste Revolucionare në vitin 2024 ishte një hap shumë i rëndësishëm dhe nuk duhet ta nënvlerësojmë atë që kemi arritur: një organizatë ndërkombëtare të bazuar fort në teorinë marksiste. Në periudhën e fundit, numri ynë është rritur ndjeshëm. Megjithatë, duhet të ruajmë një ndjenjë proporcioni: forcat tona janë ende plotësisht të pamjaftueshme për detyrat që na presin.

Dobësia e faktorit subjektiv do të thotë në mënyrë të pashmangshme që në periudhën e ardhshme radikalizimi i masave do të shprehet në ngritjen dhe rënien e formacioneve dhe udhëheqësve të rinj të majtë reformistë. Disa prej tyre madje mund të përdorin gjuhë shumë radikale, por të gjithë do të përballen me kufizimet themelore të reformizmit: paaftësinë e tyre për të ngritur çështjen themelore të përmbysjes së sistemit kapitalist dhe ardhjes në pushtet të klasës punëtore. Për këtë arsye, tradhtia është e natyrshme në reformizëm. Por për një periudhë kohore, disa nga këto formacione dhe udhëheqës do të gjenerojnë entuziazëm dhe do të marrin mbështetje masive.

Duhet të ketë një ndjenjë urgjence në ndërtimin e organizatës kudo. Nuk është e njëjta gjë të kesh 100, 1,000 apo 10,000 anëtarë kur shpërthejnë përsëri kryengritjet masive. Një organizatë prej 1,000 kuadrosh të trajnuar në fillim të revolucionit bolivarian në Venezuelë, ose një organizatë prej 5,000 kuadrosh me rrënjë në klasën punëtore kur Corbyn fitoi udhëheqjen e Partisë Laburiste në Britani, mund ta kishte transformuar situatën. Të paktën, me një politikë dhe qasje të saktë ndaj lëvizjes masive, ata mund të ishin rritur në një forcë të rëndësishme brenda lëvizjes së klasës punëtore, duke u bërë një pikë referimi për shtresa më të gjera.

Në kushtet e duhura, në vapën e ngjarjeve, edhe një organizatë relativisht e vogël mund të transformohet në një organizatë shumë më të madhe dhe të luftojë për të pushtuar udhëheqjen e masave. Kjo është në të ardhmen. Detyra tani është puna e duruar e rekrutimit, dhe mbi të gjitha trajnimi dhe edukimi i kuadrove, veçanërisht në mesin e të rinjve të klasës punëtore dhe studentëve.

Një organizatë që është e rrënjosur fort në masa dhe e armatosur me teorinë marksiste do të jetë në gjendje t'i përgjigjet shpejt ndryshimeve dhe kthesave të shpejta të situatës. Por një udhëheqje revolucionare nuk mund të improvizohet sapo të shpërthejnë ngjarjet revolucionare, ajo duhet të përgatitet paraprakisht. Kjo është detyra më urgjente me të cilën përballemi sot. Nga suksesi ose dështimi ynë duhet të varet në fund të fundit e gjithë situata. Kjo ide duhet të jetë forca kryesore lëvizëse pas gjithë punës, sakrificës dhe përpjekjeve tona. Me vendosmërinë dhe këmbënguljen e nevojshme, ne mundemi dhe do të kemi sukses.